أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و حهوت
ماددهی بیست و حهوت: دارایی سهندیكا لهم داهاتانه پێك دێت: 1/ئابوونهی ئینتما و بهشداربوونی ساڵانه. 2/ئهو دهسنگانه (المنح)ی كه لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان پێشكهشی دهكهن و ئهو باربۆ (تبرعات) و بهخششانهش كه ئهندامان و خهڵكی دیكه پێشكهشی دهكهن. 3/قازانجی ئهو ئاههنگانهی كه بۆ سوودی سهندیكا سازدهدرێن. 4/قازانجی چاپهمهنی سهندیكا. 5/قازانجی ئهو پرۆژانهش كه سهندیكا دایاندهمهزرێنێ. 6/ مزو كرێی تهئییدی توانستی دارایی كهسانی سهر به سهندیكا و هی ئهو بهشاهێدبوونهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ.
ماددهی یهكهم: (ههموار)
ماددهی یهكهم: حوكمهكانی یاسای ژماره (3)ی ساڵی 1999 ههموو كاروباری خاوهن شههید وبزربووهكان وئهنفالكراوهكان له ههڵمهتی كۆکوژی( كورده فهیلیهكان و بارزانیهكان وقوربانییانی ئهنفال وچهكی كیمیایی له ههڵهبجه وناوچهكانی تر و بزربووانی ماوهی راپهرینهكهی ئاداری1991 و كۆڕهوه ملیۆنیهكهی دوای له كوردستان ـ عیراق دهگرێتهوه، بهجۆرێكی وا كه لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ویاسای ژماره (9)ی ساڵی 2007 ناكۆك نهبێ.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: قهوارهی رێكخستنی وهزارهت به پێرهوێكی تایبهتی ئاماده دهكرێ ب جۆرێك كه ئامانجهكانی بهدی بێنێ و كاروباری پێشمهرگه له رووی سهربازی و ئیداری و داریی و هونهریهوه به رێوهببا.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهندامی پهرلهمان بۆی ههیه پاسهوانی ههبێ كه له سێ كهس زیاتر نهبێ لهسهر میلاكی وهزارهتی ناوخۆ دادهمهزرێن و پالاوتنیان و گواستنهوهیان لهسهر داواكاری ئهندامهكه دهبێ و ئهندامهكهش دوای تهواو بوونی ئهندامیهتی بۆی ههیه یهك لهو پاسهوانانه بهشێوهیهكی ههمیشهیی لهخۆ بگرێ و ئهوانهی دهمێنهوهش بهردهوام دهبن لهراژهی خۆیان لهلای هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ و، بهپێی شوێنی نیشتهجێبوونیان دابهش دهكرێن بهسهر بهڕیوهبهرایهتیهكانی پۆلیسی پاسهوانی له پارێزگاكان و ئیدارهكانی ههرێمدا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بن.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: پرنسیپه بنهڕهتیهكانی وهرگرتنی قوتابیان بهم شێوهیهی خوارهوه دبێت: یهكهم: وهرگرتنی قوتابیان له قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكاندا بهدهر دهبێت له مهرجی تهمهن و تێكڕای متمانهپێكراو له سیستهمی وهرگرتن له قوتابخانه حكومیهكاندا. دووهم: قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان له كاتی دیاریكراودا ههڵدهستن به پێشكهشكردنی پلانی وهرگرتنی قوتابیان به وهزارهت و پاش ڕهزامهندی وهزارهت لیستێك بهناوهكانیان پێشكهشی وهزارهت دهكرێت بۆ ڕهزامهندی دهربڕین لهسهریاندا. سێیهم: گواستنهوهی قوتابیان له قوتابخانهو پهیمانگه حكومیهكان بۆ قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان و بهپێچهوانهوه، بهپێی سیستهمی تایبهت به وهرگرتن دهبێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهربڕین و زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم: هــهرێم: ههرێمی كوردستان-عێراق. دووهم: حكومهت: حكومهتی ههرێم. سێیهم: لێژنه: ئهو لێژنهیهی كه له ماددهی (چوارهم)ی ئهم یاسایهدا دهقنووس كراوه. چوارهم: زیندانی كراوی سیاسی: ئهو كهسهیه كه گیرابێت یا زیندانی كرابێت بههۆی نارهزایی دهربڕینی بۆ رژێمه یهك لهدوای یهكهكان له عێراق تا 9/4/2003ی رۆژی رووخانی رژێم له عێراق، لهسهر ڕا دهربڕین و بیر و باوهڕ یان ئینتیمای نیشتیمانی یان سیاسی، یاخود لایهنگیری كردنی ئۆپۆزسیۆن، یان یارمهتیدانیان یاخود بهشداریكردنی له بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان و بڕیاری حوكمكردنی لهلایهن یهكێك له دادگاكان یاخود دهسهڵاتهكانی سهر به رژێمه ناوبراوهكان درابێ. پێنجهم: گیراوی سیاسی: ههركهسێك گیرابێت، یان گلدرابێتهوه، یان ڕاگیرابێ بهبێ ئهوهی بڕیاری حوكمی لهبارهیهوه لهلایهن دادگایهكی تایبهتمهندهوه دهرچووبێ بهپێی ههمان هۆیهكانی كه له (چوارهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: له حاڵهتی داخستنی قوتابخانه یان پهیمانگهی ناحكومی به شێوهیهكی ههمیشهیی، ئهوا وهزارهت ههڵدهستێت به گواستنهوهی قوتابیهكانی بۆ قوتابخانهیهك یان پهیمانگهیهكی حكومی یان ناحكومی هاوشێوه، و بهبێ ئهوهی ساڵی خوێندنیان له كیس بچێت.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: پێویسته داواكاری پێشكهشكراو ئهم بابهتانهی خوارهوه لهخۆ بگرێت: 1- دیاریكردنی ئامانجه گشتی و تایبهتیهكان. 2- دیاریكردنی سوودی ئابوری و كۆمهڵایهتی و پهروهردهیی پرۆژهكه. 3- دیاریكردنی سهرچاوه داراییهكان و لایهنی پاڵپشتكار. 4- بڕی ئهو ڕسوماتهی خوێندن كه له خودی قوتابی یان بهخێوكارانی بهرامبهر خزمهتگوزارییه پێشكهشكراوهكان وهردهگیرێت. 5- مهرجهكان و رێژهو ئهوپهڕی ژمارهی وهرگرتن. 6- بنهماكانی دهرچوون و كهوتن و سیستهمی گشتی تاقیكردنهوهو ههڵسهنگاندن. 7- زمانی خوێندن. 8- پلانی خوێندن و ماوهی پێشنیاركراو بۆ بهدهستهێنانی بڕوانامهی دهرچوون. 9- پرۆگرام وپهرتووكهكانی خوێندن و سهرچاوهكانیان لهگهڵ ڕهچاوكردنی مافی خاوندارییهتی هزری. 10- كهرهستهو پێداویستی ئامادهكراو بهگوێرهی قۆناغ و جۆرو بهشهكانی پسپۆڕی. 11- رێگهو شێوازهكانی وانهگوتنهوهو لێهاتوویی مامۆستایان و توێژهرانی كۆمهڵایهتی و دهروونی و بهرێوهبهرهكان و ڕهگهزنامهكانیان. 12- تاقیگهو كتێبخانهو بهش و هۆڵهكانی خوێندن و دابینكردنی چاودێری و سهلامهتی تهندروستی و چالاكیه جۆراوجۆرهكانی قوتابخانهكه. 13- سیستهمی پێشنیاركراو بۆ بهڕێوهبردنی قوتابخانهكه. دووهم: پێویسته پرۆژهكه لهگهڵ بهها نیشتیمانی وپرنسیپه گشتی و تایبهتیهكانی پهیڕهوكراو له سیاسهتی فێركاریی ناكۆك نهبێت. سێیهم: پێویسته پرۆژهكه خزمهتێك پێشكهش به ئامانجه پهروهردهییهكان بكات به جۆرێك توانای یارمهتیدانی ههبێت له باشتركردنی رۆڵی پهروهردهو فێركردن یان نوێكردنهوه له بواری بهرێوهبردنی قوتابخانهكان و بههێزكردن و گهشهپێكردنی كهسایهتی و كهناڵه پهروهردهییهكان.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: پێویسته لهسهر كهسی داواكاری دامهزراندنی قوتابخانهو پهیمانگهی ناحكومی پابهند بێت به پێڕهوو رێنماییهكانی وهزارهت و مافی سهرپهرشتی كردنیان لهلایهن وهزارهتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: 1. مووچه و دهرماڵهی خانهنشیی وهزیر رادهگیرێ، ئهگهر له نوێ كرایهوه به وهزیر و، ئهو مووچهیهی دهدرێتێ كه شیاویهتی. 2. ئهگهر وهزیری خانهنشین له كارێكی گشتی دامهزرا مووچهو دهرماڵهی وهزیفه تازهكهی كهمتر بوو لهوهی وهری دهگرت، ئهو كاته ئهو مووچهیهی پێ دهدهن كه هاوتایه لهگهڵ مووچه و دهرماڵهی خانهنشینییهكهی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1/بهپێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی سهندیكای ئابووریناسان، له ههرێمدا دادهمهزرێ، شهخسیيهتی مهعنهويی خۆی دهبێ و له دارایی و ئیدارهی خۆیدا سهربهخۆیه، بارهگاكهشی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و دهشتوانێ له مهڵبهندی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بكاتهوه. 2/به رهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابووری دهستهیهكی ئامادهكار پێك دههێنرێ له (15) ئابووریناس كهمتر نهبێ بۆ تهیار وئامادهكردنی كۆنگرهی گشتی و سهرپهرشتی ههڵبژاردنی گشتی سهندیكا له ماوهیهكدا كه له سێ مانگ نهترازێ.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم یهكسانی دهستهبهر بكات له نێوان مووچهی خانهنشینان له ههرێمدا لهگهڵ مووچهی هاوشانهكانیان له خانهنشینهكانی حكومهتی ناوهندیی به مهرجێك نهبێته هۆی كهمكردنهوهی مووچهكانیان بهپێی یاسا بهركارهكانی ههرێم.
ماددهی سی و ههژدهم:
ماددهی سی و ههژدهم: پێویسته له سهر وهزارهت و لایهنی گرێنهدراون به وهزارهت كه له دهرهوهی عێراق نێرده یان زهماله یان مۆڵهتی خوێندنیان ههیه پابهندبن به دابهشكردنی بهشه كورسی تهرخانكراو بۆیان، بهگوێرهی رێژهی دانیشتوان و پسپۆری بۆ ههر پارێزگایهك.
ماددهی سی و شهشهم:
ماددهی سی و شهشهم: یهكهم: سهرجهم كهلوپهل و كاڵا هاوردهكانی فهرمانگهكانی ههرێم و كهرتی گشتی له رسوماتی گومرگیی دهبوردرێن، به مهرجێك به ناوی ئهوان بۆ بهكارهێنانی ئهوان هاورده بكرێن. دووهم: لێبوردنی سهرهوه كهلوپهل و كاڵا هاوردهكانی فهرمانگهكانی ههرێم و كهرتی گشتی كه له لایهن حكومهت یان دامهزراوه بهخشینهرهكانهوه دێن، لهخۆ دهگرێت.
ماددهی چل و یهكهم:
ماددهی چل و یهكهم: مامهڵهكردن لهگهڵ داهاته وهدهستهاتووهكانی پرۆسه نهوتیه تایبهتهكانی كێڵگه نهوتیهكان بهگوێرهی حوكمهكانی دهستووری عێراق و مادده (15)ی یاسای نهوت و گازی ههرێم ئهنجام دهدرێت، تاوهكو دهركردنی یاسای سندوقی كوردستان بۆ داهاته نهوتیهكان.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ماددهی (15)ی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: یهكهم: مووچهی خانهنشینی تهرخان دهكرێت و لهسهر بنهمای (6.000) شهش ههزار دینار بۆ ههر مانگێكی ماوهی خانهنشینی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه ههژمار دهكرێت و بۆ ئهم مهبهستهش كهرتی دوایین مانگ به مانگێكی تهواو ههژمار دهكرێت. بهمهرجێك مووچهكه له (1.800.000) یهك ملیۆن و ههشت سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت. دووهم: مووچهی خانهنشینی ئهو پارێزهرانهی پێش بهركاربوونی ئهم یاسایه له ههرێمی كوردستاندا خانهنشین كراون ههموار دهكرێت و مووچهی خانهنشینی تهرخان دهكرێت لهسهر بنهمای (3.000) سێ ههزار دینار بۆ ههر مانگێكی ماوهی خانهنشینی و بۆ ئهم مهبهستهش كهرتی دوایین مانگ به مانگێكی تهواو ههژمار دهكرێت.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ماددهی (16)ی یاساكه ههمواردهكرێت و بهم شێوهیه دهخوێندرێتهوه: مدهكرێت مافه خانهنشینیهكانی پارێزهرایهتی و ههر مافێكی خانهنشینیی تر به چاوپۆشین له سهرچاوهكهی كۆبكرێنهوه بهمهرجێك كۆی گشتیان مانگانه له (1.800.000) یهك ملیۆن و ههشت سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.