أحكام القانون

البحث في المحتوى🔎
ازالة
ازالة

مادده‌ی شه‌شه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شه‌شه‌م: ده‌سته‌ی گشتی، هه‌ردوو سالأ جارێ بۆ وه‌دیهێنانی ئه‌وه‌ی خواره‌وه‌ كۆ ده‌بێته‌وه‌:ـ یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی ده‌سته‌ی ئیداریی یه‌كێتی كۆده‌بێته‌وه‌و، به‌ ده‌نگدانی نهێنی وراسته‌وخۆو به‌زۆرینه‌ی ئاماده‌ بووان، حه‌وت ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ ده‌سته‌كه‌ هه‌ڵده‌بژێرێ. دووه‌م: تاووتوێ كردنی كاروباره‌كانی ده‌سته‌ی ئیداری. سێیه‌م: په‌سندكردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ی یه‌كێتی كه‌ له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی ئیدارییه‌وه‌ ئاماده‌ كراوه‌. چواره‌م: چاوخشاندنه‌وه‌ به‌ كاروباری یه‌كێتی وئیقراركردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ی كه‌ بۆ هه‌مواركردنی یاساكه‌ پێشكه‌شی كراون.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: دادگاكان داوای حقووقی و باری كه‌سیه‌تی له‌ ماوه‌ی پشووی دادگاكان نابینن ئه‌گه‌ر به‌ په‌له‌ نه‌بن و هه‌موو دادگایی كردنێك له‌ رۆژی یه‌كه‌می مانگی ته‌مووزه‌وه‌ تاكو یه‌كه‌م رۆژی مانگی ئه‌یلوولی هه‌موو ساڵێك راده‌وه‌ستن و داوای به‌ په‌له‌ش ده‌سنیشان ده‌كرێن بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك كه‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی ده‌ری ده‌كات. دووه‌م: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا ماوه‌ی پشووه‌كه‌ بۆ ماوه‌یه‌ك كورت بكاته‌وه‌ كه‌ له‌ (30) رۆژ زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی نۆیه‌م

متن المادە :

مادده‌ی نۆیه‌م: داهاته‌كانی سه‌ندووق له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: به‌شداری كردنی ساڵانه‌ به‌و بڕه‌ی كه‌وا حكومه‌ت له‌ بودجه‌ی گشتی هه‌رێمدا ته‌رخانی ده‌كات. دووه‌م: قازانجی به‌رهه‌م هێنانی سه‌رمایه‌ی سه‌ندووق و قازانجی چاڵاكییه‌كان. سێیه‌م: قازانجی وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزه‌كان. چواره‌م: به‌خشش و پیتاك و مینه‌ح دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ئه‌گه‌ر له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم بێت.

مادده‌ی دووه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی دووه‌م:  ئه‌م یاسایه‌ ئه‌م ئامانجانه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری لاوان له‌ هه‌رێمدا. دووه‌م: به‌كارخستنی وزه‌ی لاوان كه‌ ده‌سته‌به‌ری به‌شداربوونی كارایان ده‌كات له‌ گه‌شه‌پێكردنی هه‌رێمدا. سێیه‌م: هاندانی لاوان بۆ ده‌ست پێشخه‌ری دامه‌زراندنی پڕۆژه‌ بچووكه‌كان له‌ ڕێگه‌ی دابین كردنی پشتیوانی دارایی بۆیان. چواره‌م: ڕه‌خساندنی هه‌لی كاری زیاتر بۆ لاوان.

مادده‌ی نۆیه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی نۆیه‌م: لیژنه‌ی ناحیه‌: له‌ سێ ئه‌ندام و ئه‌ندامێكی یه‌ده‌گ پێك دێت و له‌ لایه‌ن سه‌رۆكه‌كانی لیژنه‌ گه‌لی گونده‌كانه‌وه‌ هه‌ر سێ ساڵ جارێك هه‌ڵده‌بژێردرێن و لیژنه‌كه‌ش له‌ ناو ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا سه‌رۆكێك بۆ خۆیان هه‌ڵده‌بژێرن.

مادده‌ی بیست و شه‌ش:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و شه‌ش: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت ناخرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: 1-ره‌سمێكی ساڵانه‌ی به‌ رێژه‌ی ده‌ه‌ له‌ سه‌دا (2% 1000) له‌ كۆی قیسته‌ به‌رهه‌م هێنه‌كانی دابین له‌ كۆمپانیاكانی دابین (شركات التأمین) وه‌رده‌گێری و قیسته‌كانی نوی كردنه‌وه‌ی دابین (اعاد التأمین) ئه‌و ره‌سمه‌یان له‌سه‌ر نابێ. 2-دابین كردن (المۆمن) ئه‌و رسمه‌ی بڕگه‌ی (1) ده‌دا و هه‌ر رێكه‌وتنێك به‌ پێچه‌وانه‌یه‌وه‌ پوچه‌ڵه‌. 3-سه‌رباری ئه‌و ره‌سمه‌ی له‌ برگه‌ی (1)ی ئه‌و مادده‌یه‌دا دیاری كراوه‌ ره‌سمێكیش له‌ قیسته‌ به‌رهه‌مهێنه‌ره‌كانی دابین له‌ كۆمپانیاكانی دابین به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێ: أ-باوه‌رنامه‌كانی دابین له‌سه‌ر زیان و كاره‌ساتی كه‌سی پاشكۆی (الحوادپ الشخصیه‌ الملحقه‌ بها)و هه‌ر دابینێكی تر كه‌ په‌یوه‌ندی به‌م جۆره‌ دابینانه‌ و ئه‌و گۆرینانه‌وه‌ هه‌بێ كه‌ له‌و باوه‌رنامانده‌دا ده‌كرێن و ره‌سمه‌كه‌یان (5%1000) ی كۆی قیسته‌كانی دابین به‌ پێی حیسابی كۆتایی (الحیساب خیتامی) ده‌بێ. ب-ئه‌ باوه‌ر نامه‌ دابینه‌ی به‌ چه‌ند دانه‌یه‌ك رێكخراوه‌ ته‌نها وێنه‌ی یه‌كه‌می كه‌ ده‌درێته‌ دابین لێكراو (المۆمن) یا سوود لێوه‌رگرتن (المستفید) ره‌سی لێوه‌رده‌گرێ.

مادده‌ی شازده‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شازده‌م: پێویسته‌ وه‌زاره‌تی دارایی یه‌كسانی له‌ نێوان مووچه‌ی هه‌موو خانه‌نشینكراوه‌كانی هه‌رێم له‌گه‌ڵ مووچه‌ی خانه‌نشینی هاوشـــانه‌ خانه‌نشین كراوه‌كانیان له‌ ده‌زگاكانی فیدراڵی دا به‌دی بێنێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سه‌ڵات به‌ وه‌زیری دارایی ده‌درێت پاره‌ی ته‌رخان كراوی گشتی په‌سه‌ندكراو كه‌ له‌ بودجه‌ی ساڵی دارایی 2008 دا به‌ رێژه‌ی 1% بخاته‌ سه‌ر پاره‌ی ته‌رخانكراوی گشتی په‌سه‌ند كراوی بودجه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌: یه‌كه‌م: ته‌رخان كردنی گوژمه‌ پاره‌ی پێویست بۆ بودجه‌كانی فه‌رمانگه‌ له‌ نوێ دامه‌زراوه‌كان له‌ ماوه‌ی ساڵی دارایی 2008دا. دووه‌م: ته‌رخانكراوی نوێ بخاته‌ سه‌ر بودجه‌ی وه‌زاره‌ت و فه‌رمانگه‌كان بۆ حاڵه‌ته‌ ناكاوییه‌كان كه‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دات.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ده‌سه‌ڵات به‌ وه‌زیری دارایی ده‌درێت گوێزانه‌وه‌ له‌نێوان پاره‌ ته‌رخانكراوه‌كانی یه‌ك ده‌روازه‌دا بكات جگه‌ له‌ به‌شی مووچه‌كان، كه‌ ده‌شێ بۆ بگوێزرێته‌وه‌ و نابێ لێی بگوێزرێته‌وه‌. دووه‌م: نابێ گوێزانه‌وه‌ له‌ نێوان پاره‌ ته‌رخانكراوه‌كانی گه‌شــــه‌پێدان لــه‌ نێوان پارێزگاكاندا بكرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م

متن المادە :

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ له‌ هه‌رێم داده‌نیشێ، له‌ هه‌ر ساڵێكی مه‌زه‌نده‌ كراو له‌سه‌ر بنچینه‌ی باری گوزه‌رانی له‌ ساڵی سه‌رجه‌م داهاته‌كانی، ئه‌م بێ قه‌یدیی (سه‌ماحانه‌)ی خواره‌وه‌ی پێ ده‌درێ: 1. (2000) دینار بۆ خودی ئه‌و كه‌سه‌ی له‌سه‌ریه‌تی باجه‌كه‌ بدات. 2. (2000) دینار بۆ هاوسه‌ره‌كه‌ی یان هاوسه‌ره‌كانی له‌ بارێكدا كه‌ ژنی ماڵه‌وه‌ بێت و هیچ داهاتێكی نه‌بێت یان ئه‌و داهاته‌ی له‌گه‌ڵ داهاتی مێرده‌كه‌ی لێكدرا بێت. 3. (200) دینار بۆ هه‌ر مندڵێك له‌ منداڵه‌كانی، جا ژماره‌یان هه‌ر چه‌ند بێت. 4. خودی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ له‌سه‌ریه‌تی باجه‌كه‌ بدات (المكلف)، ئه‌گه‌ر ته‌مه‌نی له‌ شه‌ست و سێ ساڵی تێپه‌راند، زێده‌ بێ قه‌یدێك (سماح) ێكی دیكه‌ی پێ ده‌درێت كه‌ بڕه‌كه‌ی (500) دیناره‌. جگه‌ له‌و بێ قه‌یدی (سماح)ه‌ی كه‌ له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌می سه‌ره‌وه‌دا بڕیاری له‌سه‌ر دراوه‌.

مادده‌ی بیست و چوار:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و چوار: ئه‌و داهاتانه‌ی نه‌وت كه‌ له‌ ئه‌نجامی پڕۆسه‌كانی نه‌وتی تایبه‌ت به‌ كیڵگه‌كانی نه‌وته‌وه‌ به‌ده‌ست دێن له‌ حیسابێكی بانكی تایبه‌ت داده‌نرێت به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ده‌ستووری عیراق و یاسای نه‌وت و گازی هه‌رێم تا ئه‌و كاته‌ی یاسای سندووقی كوردستان بۆ داهاته‌كانی نه‌وت ته‌شریع ده‌كرێت كه‌ له‌ مادده‌ی پازده‌ی یاسای نه‌وت و گازی هه‌رێمی كوردستان ـ عێراق ژماره‌ (22)ی ساڵی 2007دا هاتووه‌.

مادده‌ی سێیه‌م

متن المادە :

مادده‌ی سێیه‌م: نرخی خانوو به‌ره‌ی به‌ میرات به‌جێماو یان به‌ موڵك كراو وه‌كو حه‌وت ساڵ به‌ر له‌ مێژووی داواكردنی ته‌سه‌روفی له‌ لایه‌ن میرات گر یان خاوه‌نه‌كه‌ی، مه‌زه‌نده‌ ده‌كرێت، ئه‌گه‌ر پتر له‌ حه‌وت ساڵ به‌سه‌ر گواستنه‌وه‌ی موڵكیه‌تی خانوو به‌ره‌كه‌ یان مافی ته‌سه‌روفی خاوه‌ن میرات یان خاوه‌نه‌كه‌ی ره‌ت بووبێت و، ئه‌و نرخه‌ی كه‌له‌سه‌ر ئه‌و بنچینه‌یه‌ مه‌زه‌نده‌ كراوه‌، ده‌بێته‌ خه‌رجییه‌ك له‌سه‌ر میراتگر یان خاوه‌ن موڵكه‌كه‌. به‌ڵام ئه‌گه‌ر بڕگه‌ی ناوبراو له‌وه‌ كه‌متر بوو، ئه‌و كات‌ مووڵكه‌ به‌جێماوه‌كان یان كرێی به‌ موڵك كردن یاخود نرخی خه‌مڵێنراو له‌ مامه‌ڵه‌ی به‌خشین و ده‌ست لێ هه‌ڵگرتن یا خود گۆرینه‌وه‌ به‌ مه‌زه‌نده‌ داده‌نرێن، به‌ مه‌رجێك شته‌ نوێكان ره‌چاو بكرێن و ببنه‌ بنچینه‌یه‌ك بۆ حیساب كردنی قازانج.

مادده‌ی بیست و دوو:

متن المادە :

مادده‌ی بیست و دوو: ئه‌وكاته‌ی كه‌ ره‌زامه‌ندی درا بۆ گواستنه‌وه‌ی خزمه‌ته‌كانی فه‌رمانبه‌ر له‌ فه‌رمانگه‌یه‌كی فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێمه‌وه‌ بۆ كه‌رتی تایبه‌ت: یه‌كه‌م: وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری نیوه‌ی ئه‌و مووچه‌یه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ وه‌ریده‌گرت له‌و فه‌رمانگه‌یه‌ی كه‌ گواستراوه‌ته‌وه‌ تێیدا و بۆ ماوه‌ی (5) سێ ساڵ له‌ رۆژی گواستنه‌وه‌یه‌وه‌، به‌مه‌رجێك به‌ یه‌كجاری په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ فه‌رمانگه‌كه‌ی دا بپچرێنێ. دووه‌م: ئه‌و فه‌رمانگه‌یه‌ی كه‌ فه‌رمانبه‌ره‌كه‌ی لێ گواستراوه‌ته‌وه‌ مووچه‌ی ئاماژه‌ بۆكراو له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌ی ئه‌م مادده‌یه‌، بۆ ئه‌و لایه‌نه‌ی كه‌رتی تایبه‌ت سه‌رف ده‌كات كه‌ فه‌رمانبه‌ره‌كه‌ی بۆ گواستراوه‌ته‌وه‌. سێیه‌م: له‌سه‌ر وه‌زاره‌تی دارایی و ئابوورییه‌ رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبه‌جێكردنی حوكمه‌كانی ئه‌م بڕگه‌یه‌ ده‌ربكات و سه‌روكار و مه‌رجه‌كانی دیاری بكات.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی بودجه‌: به‌رپرسیارێتی پلاندانان ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆو بودجه‌ی هه‌رێم ئاماده‌ ده‌كات و، له‌ پێكهاته‌ و قۆناغه‌كانی بودجه‌ی گشتی و به‌شه‌كانی ده‌كۆڵێته‌وه‌، هه‌روه‌ها بڕیاری به‌رایی(الاولی)له‌سه‌ر هێزی كار(میلاك)ی فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم ده‌دات و، پشتیوانه‌ی پاره‌ی پێویستیان بۆ زامن ده‌كات و، رای خۆی له‌سه‌ر یاسا جۆربه‌جۆره‌كانی دارایی ده‌رده‌بڕێت و توێژینه‌وه‌و، لێكۆڵینه‌وه‌ی شیكاری (التحلیلیه‌) له‌سه‌ر بارودۆخی دارایی و بودجه‌ی به‌رده‌ست(الجاریه‌) به‌پێی شێوازه‌كانی پلاندانان ئه‌نجام ده‌دات و، رێنمایی بۆ جێبه‌جێ كردنی بودجه‌ ده‌رده‌چوێنێ و، به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتیش سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنا بێت و به‌ ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌و، به‌رپرسی ئاڕاسته‌كردنی ئیشه‌كانێتی و، سه‌رپه‌رشتی و موراقه‌به‌ی چالاكییه‌كانی ده‌كات و، بڕیار و رێنمایی و فه‌رمانه‌كان له‌ هه‌ر شتێكدا پێوه‌ندیی به‌كاره‌كان و پێكهاته‌كان و كاروباری دیكه‌ی ئیداری و دارایی و رێكخستنه‌وه‌ هه‌بێت له‌ چوارچێوه‌ی حوكمه‌كانی یاسا و پێڕۆ و رێنمایی به‌ركاردا، هه‌مووی له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ ده‌رده‌چێت و، وه‌زیر به‌رپرسه‌ له‌به‌رده‌می ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا چونكه‌ خۆیشی ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌ ئه‌نجومه‌نه‌كه‌دا، بۆیشی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی به‌ بریكاری وه‌زاره‌ته‌كه‌، یان به‌ به‌ڕێوه‌به‌ر گشتیه‌كانی، یان به‌و كه‌سه‌ی به‌ گونجاوی ده‌زانێت بسپێرێت و هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ بانكی ناوه‌ندی عیراقدا له‌ هه‌موو ئه‌و كارانه‌دا ده‌كات كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌رێكخستن و نه‌خشه‌ بۆ سیاسه‌تی نه‌قدی و بانكداری(الصیرفه‌) ده‌كێشێ و سه‌رپه‌رشتی لقه‌كانی بانكی ناوه‌ندی عیراقی له‌ هه‌رێمدا ده‌كات. دووه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فرمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات به‌ ئه‌زموون و لێهاتوو بێت. ئه‌و ئیش و كارانه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ وه‌زیر پێی ده‌سپێرێت و به‌رپرس ده‌بێت له‌ رێكخستن و پاراستنی تۆماره‌كان و نامه‌ و نامه‌كاریی تایبه‌ت به‌ وه‌زیر و ژماره‌یه‌كیش فه‌رمانبه‌ر یاریده‌ی ده‌ده‌ن. سێیه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی چاودێری و پشكنینی دارایی: راسته‌وخۆ به‌ وه‌زیره‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بێ و كاری چاودێری ناوخۆی وه‌زاره‌ته‌كه‌ و فه‌رمانگه‌كانی سه‌ر به‌و ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ. هه‌روه‌ها له‌ حاڵه‌تی گزی(اختلاس) یان ده‌سكاریكردنی پاره‌ی گشتیدا كاری لێوردبوونه‌وه‌ و پشكنینی هه‌موو فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم به‌جێ ده‌هێنی چاودێری و چۆنێتیی ده‌سكاریكردنیان ده‌كات. فه‌رمانبه‌رێكیش سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات كه‌ پله‌كه‌ی له‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر كه‌متر نه‌بێت و، بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێت و ئه‌زمووندار و پسپۆڕ بێت. چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی په‌یوه‌ندییه‌كان و راگه‌یاندن: راسته‌وخۆ به‌ وه‌زیره‌وه‌ په‌یوه‌ست ده‌بێ و فه‌رمانبه‌رێك سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كات كه‌ پله‌ی له‌ به‌ڕێوه‌به‌ر كه‌متر نه‌بێت و، بڕوانامه‌ی زانكۆیی هه‌بێت و ئه‌زمووندار و پسپۆڕ بێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م:

متن المادە :

مادده‌ی ده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی باڵا ترین ده‌سته‌ی یه‌كێتی یه‌و ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-دانانی سیاسه‌تی گشتی یه‌كێتی. 2-دانان و بڕیار له‌سه‌ر دانی بووجه‌ی ساڵانه‌ی یه‌كێتی و دیاری كردنی رێژه‌ی به‌شداربوونی ژووره‌كان تیایدا. 3-ئاماده‌كردنی په‌یره‌وه‌كانی ناوخۆی یه‌كێتی و ژووره‌كان. 4-سه‌لماندنی بووجه‌ی ساڵانه‌و حیسابی یه‌كێتی و میلاكی فه‌رمانبه‌رانی. 5-سه‌لملندنی ئه‌و بڕیارانه‌ی ژووره‌كان له‌ باره‌ی به‌ گه‌ر خستنی پاره‌ و پولیانه‌وه‌ بۆ مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ری ده‌كه‌ن. 6-زامن كردنی ئه‌و قه‌رزانه‌ی كه‌ ژووره‌كان وه‌ریان ده‌گرن. 7-ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ژو بۆی هه‌یه‌ ئابوونه‌ی ساڵانه‌و هه‌ق ده‌ستی خزمه‌تگوزاریه‌كانی دیاری بكا. 8-به‌خشینی خه‌ڵات بۆ ئه‌ندامان و كه‌سانی تر به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی یه‌كێتی دا بگونجێ. 9-به‌جێ هێنانی هه‌ر كارو فه‌رمانێكی یاسایی تر بۆ به‌دیهێنانی مه‌به‌سته‌كانی یه‌كێتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی یه‌كێتی بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ سه‌رۆكه‌كه‌ی بسپێرێ. سێ یه‌م: بڕیار له‌ ئه‌نجومه‌ندا به‌ زۆربه‌ی موتله‌ق ده‌درێ و ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كان وه‌ك یه‌ك بوون سه‌رۆك ده‌نگی زاڵ بوونی ده‌بێ.

مادده‌ی چواره‌م:

متن المادە :

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كێتی بۆ به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-سه‌رپه‌رشتی كردنی ژووره‌كان و چاودێری و رێنوێنی كردنیان و بوون به‌ نوێنریان له‌ لایه‌ ده‌سه‌ڵاته‌ گشتییه‌كان له‌ ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا. 2-سه‌رپه‌رشتی كردنی تۆمار ناوه‌ بازرگانییه‌كان (الاسماْ التجاریه‌) و ناوی نووسیكردنیان له‌ توماری بازرگانی له‌ هه‌رێمدا و رێكخستنی ده‌فته‌ری ناوه‌ندی (سجلات مركزیه‌) بۆیان. 3-كردنه‌وه‌ی پێشانگا له‌ ناوه‌ وه‌ و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا و به‌ به‌شداری بوونیان به‌ رێكخستنی له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كاندا و داوه‌تكردن بۆ به‌ستنی كۆنگره‌ی بازرگانی و پیشه‌سازی و به‌شداری كردن له‌ كۆر و كۆنگره‌كانی ناوخۆ و ده‌ره‌وه‌. 4-كۆكردنه‌وه‌ و پوخته‌ كردنی ئاگاداری و زانیاری بازرگانی و پیشه‌سازی به‌ ده‌ست خستنیان بۆ ئه‌ندامانی و لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندی داره‌كان. 5-لێكۆلینه‌وه‌ی بارودۆخی بازرگانی پیشه‌سازی له‌ هه‌رێمدا پێشنیاز كردنی رێ و شوێن و چاره‌سه‌ر به‌ ئامانجی په‌ره‌پێدانی چالاكی و ئابووری و گه‌شه‌پێدانی له‌ هه‌رێمدا. 6-لێكۆلینه‌وه‌ی رێ و شوێنی هاندانی سه‌رمایه‌ و به‌شداربوون له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ ره‌سمی و یه‌كانادا له‌ دانانی نه‌خشه‌ و به‌رنامه‌ی به‌ به‌رهه‌م هێنانی چالاكی پیشه‌سازی ی تایبه‌تی و تێكه‌ڵاو. 7-سازدانی نه‌خشه‌كێشی و ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و پێشكه‌شكردنی پێشنیاز بۆ بزواندن و په‌ره‌پێدانی بازاری ناوخۆ. 8-ئاماده‌كردنی لێكۆلینه‌وه‌ و پێشنیاز سه‌باره‌ت به‌ په‌ره‌پێدان و پاراستنی پیشه‌سازی و بارو دۆخی ناردنی به‌رهه‌مه‌كانی بۆ ده‌ره‌وه‌ و خستنه‌ ناو بازاره‌وه‌ چ له‌ ناوه‌وه‌ چ له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمدا به‌ هاوكاری رێكخستن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ په‌یوه‌ندی داره‌كاندا و به‌شداریبوون له‌ پێوانه‌كانی ناردنی كه‌ل و په‌لدا بۆ ده‌ره‌وه‌. 9-لێكۆلینه‌وه‌ (مه‌سحكردنی مه‌یدانی)بازاره‌كانی ناوه‌وه‌ و ده‌ره‌وه‌ بۆ زانینی تواناو دانانی ری َو شوێنی گه‌شه‌پێدان و ئال و گۆری بازرگانی به‌ مه‌به‌ستی فراوان كردنی ئاسۆی هاوكاری ی ئابووری له‌ بواری ده‌ره‌وه‌. 10-به‌شدار بوون له‌ دانانی پێوانه‌ی هونه‌ری بۆ به‌رهه‌مه‌كانی هه‌رێم و هاوكاری له‌ چاودێری جێبه‌جێ كردنیان. 11-به‌شدار بوون له‌ ئاماده‌كردنی پررۆژه‌كانی ئه‌و یاسایانه‌ی راسته‌خۆ په‌یوه‌ندیان به‌ چالاكی پیشه‌سازی و بازرگانییه‌وه‌ هه‌یه‌. 12-ناردنی نێراوی (بعثه‌) بازرگانی و پیشه‌سازی بۆ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم پێشوازی كردن و رێكخستنی سه‌ردانی نێردراوانی بیانی. 13-گه‌شه‌ پێدانی فام و رۆشنبیری پیشه‌سازی و بازرگانی له‌ ناو ئه‌ندامانی ژووره‌كان. هه‌وڵدان بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی راده‌ی پیشه‌یی یان و ده‌ركردنی ئه‌و جۆره‌ چاپه‌مه‌نییه‌ی بایه‌خ به‌ زانیاری ئابووری ده‌ده‌ن. 14-پشتگیری كردنی خاوه‌ندارانی داهێنان و هاندانی داهێنه‌ران و به‌هره‌مه‌ندان به‌ شێوه‌یه‌ك كه‌ خزمه‌تی په‌ره‌پێدانی ئابووری هه‌رێم بكا

مادده‌ی حه‌وته‌م:

متن المادە :

مادده‌ی حه‌وته‌م: ژوور ئامانجه‌كانی به‌م رێ و شوێنه‌ به‌جێ دێنێ: 1-تۆمار كردنی ناوه‌ بازرگانییه‌كان و ناونووس كردنیان له‌ تۆماری بازرگانیدا و رێكخستنی ده‌فته‌ری پێویست بۆی و پێشكه‌شكردنی زانیاری له‌ باره‌ی ئه‌و ناوانه‌ی به‌ یه‌كێتی تا له‌ ده‌فته‌ری ناوه‌ندی دا (مركزی) تۆمار بكرێن. 2-ده‌ست نیشان كردنی ئه‌و داب و نه‌ریتانه‌ی بۆ كاروباری بازرگانی و پیشه‌سازی له‌ هه‌ر ناوچه‌یه‌كی جوگرافیدا باون بۆ مه‌به‌ستی تایبه‌تكاری ژوور و بڵاوكردنه‌وه‌یان. 3-ناوبژی كردنیان و به‌شدار بوون له‌ ناو بژی كردن له‌و ناكۆكییه‌ بازرگانی و پیشه‌سازیانه‌دا كه‌ له‌ نێوان ئه‌ندامانی ژوور خۆیان یان له‌ نێوان ئه‌وان و خه‌ڵكانی تردا رووده‌ده‌ن و پێكهێنانی لیژنه‌ی ناوبژی كردن و ئاماده‌ كردنی لیستی ناوی ناوبژی كاران و بنه‌ما و چۆنێتی ناوبژی كردن. 4-ده‌ركردنی باوه‌رنامه‌ی شوێنی به‌رهه‌م هێنان (شهاده‌ المنشأ) بۆ كه‌ل و په‌ل له‌ سنووری هه‌رێمدا، هه‌روه‌ها ده‌ركردنی سه‌لملندنی باوه‌رنامه‌ بازرگانییه‌كانی تر. 5-كۆكردنه‌وه‌ و پۆلینكردن و بڵاوكردنه‌وه‌ی نرخی كه‌ل و په‌له‌ سه‌ره‌كییه‌كانی ناو بازاری ناوخۆ به‌ شێوه‌یه‌كی خوله‌كی (دوری) 6-پێشكه‌ش كردنی خزمه‌تگوزاری له‌ بواری راوێژی هونه‌ری دا بۆ بازارگان و پیشه‌سازی یه‌كان. 7-سه‌لماندنی كه‌فاله‌تی ئه‌ندامان. 8-به‌شداری كردن له‌ چالاكییه‌كانی ئه‌نجومه‌ن و ده‌سته‌ی لیژنه‌و ده‌زگا ئابوورییه‌كانی تایبه‌ت به‌ پارێزگا.

مادده‌ی ده‌یه‌م

متن المادە :

مادده‌ی ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی باج و عه‌قارات: ئه‌ركی به‌رێوه‌بردنی پێداویستییه‌كانی باج و وه‌دیهاتنی وه‌رگرتنی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و ژمێریاریه‌تییه‌كه‌ی رێك ده‌خات و به‌دواداچوون بۆ قه‌رزه‌كانی ده‌كات و قه‌رزه‌كانی و رێكار و بنه‌ماكانی وه‌رگرتنیان ده‌ست نیشان ده‌كات، هه‌روه‌ها مافی موڵكداریه‌تی عه‌قاری له‌ هه‌رێم له‌ باری جۆرو شوێنه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و رێكی ده‌خات و تۆماری پێویستییه‌كانی دوور له‌ (بمعزل)لایه‌نه‌ پسپۆره‌كان ده‌گرێته‌ ده‌ست و بڕیاره‌كانی ته‌رخان كردن و یاساكاری تایبه‌ت به‌ فرۆشتن و به‌كریدانی خانووبه‌ره‌كانی موڵكی هه‌رێم جێبه‌جێ ده‌كات و، هه‌روه‌ها به‌رێوه‌بردن و به‌یاناتی ئه‌و خانوو وبه‌رانه‌ش جێبه‌جێ ده‌كات كه‌ ئه‌ركی به‌رێوه‌بردن و فرۆشتنیان به‌ وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری ده‌سپێردرێ و به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنابێت و به‌ ئه‌زموون و پسپۆر بێت.