أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازده
ماددهی یازده: دارایی ریكخراوهكه له مانهی خوارهوه پێك دێ: 1-ئهو بهش و پشكهی كه ئهندامهكان دهیدهنێ. 2-ئهو دهسنگه و بهخشش و خهڵات و پیتاك و دارایی و وهقف و وهسیهتهی كه تاكه تاکەی خهڵك و لایهنی دیكه دهیدهنێ. 3-ئهو داهاتانهی كه رێكخراوهكه به بزاڤ و چالاكی خۆی و وهبهرهێنانی دارایی خۆی دهستی دهكهوێ.
ماددهی سی وحهوتهم:
ماددهی سی وحهوتهم: لهگهڵ پێشێلنهكردنی ههر سزایهكی توندتر كه ههر یاسایهكی تری بهركار له ههرێمدا دهقی له سهر دهكات، ئهوا سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێت و له ساڵێك زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له سهد ههزار دینار كهمتر نهبێت و له پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت یان به یهكێك لهم دوو سزایه، ههر كهسێك: یهكهم: ههر زانیاریێكی هاتوو له ههر شێوهیهكی ئهلیكترۆنی كارهكه، بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف تیایدا، بسڕێتهوه یان بگۆڕێت، بۆ مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان. وه ئهو زانیارییانهی بهمانهی خوارهوه ناسراون، به زانیاری تایبهت به مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان ههژمار دهكرێن: 1- كار یان تۆماری دهنگیی بهجێگهینهریی. 2- دانهر یان بهجێگهینهر یان بهرههمهێنهری دهنگیی. 3- خاوهنی ماف له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی. 4- ئهو مهرجانهی پێویستن بۆ سوودو كهڵك وهرگرتن له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی، بێنهئاراوه. 5- ههر ژمارهیهك یان جفرهیهك هیما بكات بۆ دهرخستنی ئهم زانیارییانه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف، چهند دانهیهك له كارێك یان بهجێگهیاندنێكی چهسپاو یان تۆماركردنێكی دهنگیی، دابهشیان بكات یان هاوردهیان بكات بهمهبهستی دابهشكردنیان یان پهخشیان بكات یان بۆ جهماوهر بیانگوازێتهوه، چ زانیاری ههبێت لهمبارهیهوه یان هۆی تهواوی ههبێت بۆ زانین.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: بڕگهی (چوارهم) له ماددهی بیست و پێنج ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: چوارهم: پێویسته لةسةر لایهنه ناوبراوهكانی بڕگه (یهكهم)ی سهرهوه رێژهی (10%)ی مزوكرێی راوێژكاریی پارێزهر دابشكێنن و پارهكه ههواڵهی سهندیكا بكهن تا به داهاتی خۆی تۆماری بكات، به مهرجێ ساڵی له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم ووشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: مهبهست ههرێمی كوردستانی عێراقه. سهندیكا: سهندیكای پزیشكانی ههرێمی كوردستانی عێراق ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا نهقیب: نهقیبی پزیشكانی كوردستان پزیشك: ههر ئهندامێك له سهندیكادا بڕوانامهیهكی له پزیشكی یان هاوتاكهی ههبێت له بهكالیۆریۆس كهمتر نهبێت وله زانكۆیهك یان پهیمانگایهك وهرگرتبێ كه لهلایهن ئهنجوومهنی فێركردنی باڵا له ههرێمی كوردستان دانی پێداهێنرا بێ وپیشهكهی خۆی دهست دابێتێ له یهكێك لهو پسپۆرییه پزیشكییانهی كه لهم یاسایهدا بڕیاری لهسهر دراوه. كاركردن له پیشهكهدا: بریتییه له كاركردن له بواری پسپۆرییه پزیشكییان له یهكێك له بوارهكانی لێكۆڵینهوه وئهو نهخشهسازییهی كه مهبهستی پزیشكییان ههیه وپێشكهش كردنی پرس ورا له بارهیانهوه و سهرپهرشتی كردنی وكاركردن له كارو فرمانی پزیشكی دا كه ئهنجوومهنی سهندیكا دهسنیشانی دهكات. وەزير : وەزيری تەندروستی وكاروباری كۆمەڵايەتیيە
ماددهی سی و چوارهم:
ماددهی سی و چوارهم: یهكهم: پێویسته له سهر گشت شوێنه مۆڵهتدراوهكانی كۆپیكردن یان دابهشكردن یان فرۆشتنی كارهكان له ههرێمدا، ئهو بهڵگهنامه نووسراوانهی كهوا له لایهن خاوهنی كارهكه یان دهسهڵاته پهیوهندارهكانی تر بهم كارانه ڕایاندهسپێرێت، بپارێزن، كارهكه چ له ناوهوهی ههرێم بێت یان له دهرهوهی. دووهم: فهرمانبهرانی بهشی پاراستنی مافی دانهر له وهزارهت، پاڵپشت به بڕیارێكی دادگهریی دهركراو له دادگای لێكۆڵینهوهی ناوچهكه، بۆیان ههیه ههر شوێنێكی چاپكردن یان كۆپیكردن یان بهرههمهێنان یان دابهشكردنی كارهكان، به ئامرازهكانی گواستنهوهشهوه، بپشكنن، و بۆیان ههیه، تا گهیشتن به ئهنجام، دانه سهرپێچیكارهكانی حوكمهكانی ئهم یاسایه له لای دادگای لێكۆڵینهوه بسپێرن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بن.
حەوتەم
حەوتەم: داوا لە حکومەتی هەرێمی کوردستان بکرێ پتر بایەخ بەو ناوچانە بدات کە بەر ئەنفال کەوتوون ێێشکەشکردنی خزمەتگوزاری بۆیان و دامەزراندنەوەی ژێرخانیان.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: ههموو وهزارهت و ئهو fهرمانگانهی كه بهوهزارهتهوه نهلكاون پابهند دهبن به دابهش كردنی خهرجییهكانی كاركردن (التشغیلیه) و وهبهرهێنان له پارێزگاكانی ههرێم، ئهمهش بهپێی چڕی دانیشتوانی ههر پارێزگایهك و ئهو ناوچانه دهبێ كه زیانی زیاتر یان بهركهوتووه، پاش دهركردنی خهرجییهكانی ناو وهزارهت.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: ئهگهر رێكخراوهكه به ئارهزووی خۆی، خۆی ههڵوهشاندهوه، ئهوه لهو بارهدا ههیئهتهكهی خۆی پاكتاوكارێك (مصفی) یان پتری بۆ دادهنێ، بەلام ئهگهر دادگا ههڵی بوهشێنێتهوه، ئهوه لهم بارهدا دادگای بیدائهی ناوچهی رێكخراوهكه پاكتاوكاری بۆ دادهنێ و دهستبهجێ دهست بهسهر موڵك و داراییدا دهگرێ و تا پاكتاوكردنی یاسایی تهواو دهبێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: دامهزراو و فهرمانگهكانی ههرێم و خاوهن پله و پایهكانیان شوێنی دامهزراو و فهرمانگه فیدرالیهكان و خاوهن پله و پایهكانیان دهگرنهوه له ههر شوێنێكی یاساكهدا هاتبن.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستانی عێراقه ئهم یاسایه جێ بهجێ بكات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: دهزگا بۆی ههیه لهو شوێنانهی كه لقی فهرمانگهی خۆی تێدا نییه، دابهش كردنی مووچهی خانهنشینان بهسهر ئهوانهی كه دهیان كهوێ به فهرمانگهی تایبهتی نێو یهكهكانی بهرێوهبردن له سنوری خۆیدا بسپێرێ.
هەشتەم
هەشتەم: پێویستە حکومەتی هەرێم سەنتەرێکی گشتی و یەکگرتوو بۆ بە بەڵگەکردن و لێکۆڵینەوەو توێژینەوەکانی تایبەت بە تاوانەکانی جینۆساید و تاوانەکانی دژ بەمرۆڤایەتی کەدژ بە گەلی کوردستان ئەنجامدراوە دابمەزرێنێ و هۆشیارکردنەوەو وەبیرهێنانەوەی رۆلەکانی کوردستان بەو تاوانانە و بەسەر هاتەکانی ئەو گەلە لە نەهامەتییەکانی و دروستکردنی پردێک لەنێوان ئەم ئەوەیە و نەوەکانی داهاتوو و پەرپێدانی بابەتەکانی خوێندن لە پرۆگرامی قوتابخانەکان لەم بارەیەوە.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: بڕه پارهو رێژهو سنوورگهلی رهسمه عهدلییهكان وهك ئهمانهی خوارهوه دهبن كه بهرامبهر ههر ماددهیێ له ماددهكانی یاسای ژماره (114)ی ههموار كراوی ساڵی (1981)ی رهسمه عهدلییهكان دیاری كراوه: 1- مادده 10: 1000 دینار 2- مادده 15 یهكهم: (4%) چوار له سهد 3- مادده 15 دووهم: (20) بیست دینار 4- مادده 16: (20) بیست دینار 5- مادده 17: (4%) چوار له سهد به مهرجی له بیست دینار كهمتر نهبێ و له ههزار دینار زیاتر نهبێ و دهعواكانی قهرزی لێ ههڵاوێردرێ (یستپنی) كه دهقهكانیان له بڕگه (یهكهم)ی ماددهی (18)ی ههمان یاسادا هاتووه، ئهو دهعوایانه رهسمیان به رێژهی (7%)ی بڕی قهزره داواكراوهكهی لێ وهردهگیرێ. 6- مادده 19 یهكهم: (50) پهنجا دینار 7- مادده 20 یهكهم –أ: (50) پهنجا دینار 8- مادده 20 یهكهم-ب، ج: (4%) چوار له سهد 9- مادده 21 یهكهم: (50) پهنجا دینار باقیمهنی رهسمهكهش به رێژهی (4%) وهردهگیرێ. 10- مادده 22 یهكهم: (50) پهنجا دینار باقیمهنی رهسمهكهش به رێژهی (4%) وهردهگیرێ. 11- مادده 23 یهكهم: (50) پهنجا دینار 12- مادده 23 دووهم: (4%) چوار له سهد 13- مادده 24: (50) پهنجا دینار 14- مادده 25: (200) دوو سهد دینار 15- مادده 26: (4%) چوار له سهد به مهرجێ له (1000) دینار زیاتر نهبێ. 16- مادده 27 یهكهم: (4%) چوار له سهد به مهرجێ له (50) دینار كهمتر نهبێ و له (200) دینار زیاتر نهبێ. 17- مادده 28 یهكهم: (4%) چوار له سهد به مهرجێ له (1000) دینار زیاتر نهبێ. 18- مادده 28 سێیهم: (25) بیست و پێنج دینار 19- مادده 28 چوارهم: (20) بیست دینار 20- مادده 29: (4%) چوار له سهد 21- مادده 34 دووهم: (4%) چوار له سهد به مهرجێ له (1000) دینار زیاتر نهبێ. 22- مادده 34 سێیهم: (20) بیست دینار 23- مادده 37: به مهرجێ له (10) دینار كهمتر نهبێ و له (250) دیناریش زیاتر نهبێ. 24- مادده 42 یهكهم: (0،004) چوار له ههزار 25- مادده 42 دووهم: (20) بیست دینار 26- مادده 43: (5) پێنج دینار 27- مادده 44: (5) پێنج دینار 28- مادده 45: (5) پێنج دینار 29- مادده 49 سێیهم: (250) دوو سهدو پهنجا فلس له ههر (10)ێكی رووبهر به مهرجێ له (100) سهد دینار كهمتر نهبێ و كهرتی دیناریش به یهك دیناری تهواو له قهڵهم دهدرێ. 30- مادده 49 چوارهم و پێنجهم: (50) پهنجا دینار 31- مادده 53 شهشهم: (50) پهنجا دینار 32- مادده 53 دهیهم: (50) پهنجا دینار
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: 1/دهبێ وهزیری ناوخۆ له ماوهی (30) رۆژ له مێژووی تۆماركردنی داواكه له وهزارهت بڕیارێك لهبارهیهوه بدات. 2/وهزیری ناوخۆ بۆی ههیه ئهگهر داوای دامهزراندنهكه مهرجی یاسایی تهواوی تێدانهبوو بیگهڕێنێتهوه بۆ دهستهی دامهزرێنهران لهو ماددهی كه لهبڕگهی (1) سهرهوهدا هاتووه بۆ تهواوكردنی نا تهواوییهكانی و لهگهڵ رۆژی پێشكهش كردنهوهی داواكهش ماوهی سهیركردن و بڕیار لهسهردانی یا نهدانی دهست پێ دهكات. 3/كاتێك كه داواكه لایهك بهلایهك نهكراو ئهو ماوهیهی كه له بڕگهی (1)ی سهرهوهشی بهسهردا تێپهرێ، ئهوه به پێی یاسا داواكه به پێی یاسا پهسهندكراوه. 4/ئهگهر وهزیری ناوخۆ داوای دامهزراندنهكهی لهبهر ههر هۆیهك رهت كردهوه، ئهوا ئهندامانی دهمهزرێنهر بۆیان ههیه له ماوهی 15 رۆژ له پێڕاگهیاندنیان بڕیاری رهتكردنهوهكه تهمییز بكهن لهلای دهستهی باڵای دادگای تهمییزی ههرێمی كوردستانی عێراق و ئهو كاته بڕیاری دوا بڕیاره. 5/ ئهو كارانه له كاتێكش دا دهكرێن كه پیڕهوی ناوخۆی كۆمهڵهیهكی موڵهتدار وههموار بكرێت.
ماددهی بیست و شهشهم
ماددهی بیست و شهشهم: دهبێ وهزیره تایبهتهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا، جێبهجێ دهكرێت.
مادەی هەشتەم
مادەی هەشتەم عێراق بنەمای دراوسێیەتی باش دەپارێزێت و پابەندە بە دەستوەرنەدان لە کاروباری ناوخۆی دەوڵەتانی دیکە. هەوڵی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکان دەدات بە ڕێگای ئاشتیانە، پەیوەندییەکانی لەسەر بنەمای بەرژەوەندیی هاوبەش و بەرامبەرایەتی دادەمەزرێنێت و ڕێز لە ئەرکە نێودەوڵەتییەکانی خۆی دەگرێت.
مادەی شەشەم
مادەی شەشەم دەسەڵات بە شێوەیەکی ئاشتیانە دەگوازرێتەوە، لە ڕێگەی ئەو ڕێگایە دیموکراسیانەی کە لەم دەستوورەدا هاتووە.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: كارمهندانی سهندیكا به پێی تۆماری گشتی بۆ سێ جۆر پۆلین دهكرێن: یهكهم: رۆژنامه نووسی (متدرج): ئهو كهسهیه كاری رۆژنامهنووسی به ههر سێ كهناڵهكانیهوه دهكاته پیشهی سهرهكی خۆی، نازناو، یان سیفهتی رۆژنامه نووسی خاوهن ئهزموونی پێ نادرێ تا دوو ساڵی بهردهوام بهسهر ممارهسهكردنیدا تێنهپهرێ به پشتگیری كردنی ئهو لایهنهی كه له لای كار دهكا دوای تۆمار كردنی ناوی خۆی له تۆماری گشتیدا، هیچ جۆره ئیمتیازێكی رۆژنامهنووسی ئهزموونداری پێنابڕێ تا ناوی دهگوازرێتهوه بۆ خشتهی ئهم جۆره (صنف)ە، دوای ئهوه ماوهی پله به پله (تدرج) دهخرێته سهر خزمهتگوزارییهكانی، ماوهی پله به پله (التدرج) دهربارهی ئهوهی خاوهن بروانامهی بهكالۆریۆسه له رۆژنامهنووسی و راگهیاندندا یان هاوتای ئهو بروانامهیه، یهك ساڵه. دووهم: رۆژنامهنووسی به ئهزموون: ئهو كهسهیه كه له رۆژنامه نووسیدا به ههر سێ كهناڵهكهیهوه به كردهوه كاری كردووه یان كار دهكا و كردوویهتیه پیشهی سهرهكی بۆ خۆی و ئهو ماوهیهی بهسهر كارهكهیدا رهت بووه كه له بڕگهی رابردوو دا دهرخراوه. سێ یهم: رۆژنامهنووسی بهشدار: ئهو كهسهیه كه كاری رۆژنامه نووسی ئهنجام داوه به بێ ئهوهی بیكاته پیشهی سهرهكی بۆ خۆی ئهمهش به بهرز كردنهوهی عهقدی پێویست دهیسهلمێنێ لهو لایهنانهوه كه مهبهستن (من الجهات المعنیه) وه مافی ئهوهی ههیه ناوی خۆی راگوازێتهوه بۆ خشتهی رۆژنامه نووسه به ئهزموونهكان دوای تێپهر بوونی ماوهیهك كه له (5) پێنج ساڵی بهردهوام كهمتر نهبێ و رۆژنامهنووسی بكاته پیشهی خۆی.