أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سی و شهش:
ماددهی سی و شهش: پێكهێنانی دهستهی (دهستپاكی ـ نهزاههت) له ههرێمدا به گوێرهی یاسای دهستهی (دهستپاكی ـ نهزاههت) ژماره (3)ی ساڵی 2011، له ماوهیهكدا كه له (3) سێ مانگ تێپهڕنهكات له ڕۆژی پهسهند كردنی ئهم یاسایهوه.
ماددهی سی و دوو:
ماددهی سی و دوو: بهردهوامبوون له بڕینی(10%)ی مووچهی سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و سكرتێر و ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجوومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرهكان و ئهوانهی به پلهی ئهوانن و ئهوانهی مووچهی وهزیر و وهكیلی وهزارهت وهردهگرن و ئهوانهی به پلهی ئهوانن و ئهوهی مووچهی وهكیلی وهزارهت وهردهگرن و ڕاوێژكاران و خاوهن پله تایبهتهكان و دادوهرهكان و ئهندامانی داواكاری گشتی، بۆ سوودی دابینكردنی داودهرمان و وهسیلهكانی چارهسهر بۆ تووشبوان به نهخۆشی شێرپهنجه له 1/7/2012هوه.
ماددهی بیست و نۆ:
ماددهی بیست و نۆ: 1ـ ههموو وهزارهتهكان و ئهو فهرمانگانهی سهر به وهزارهت نین ئهركی دابهشكردنی نهفهقاتی بهكاربردن و وهبهرهێنانیان دهكهوێته ئهستۆ بۆ سهر پارێزگاكانی ههرێم به رهچاوكردنی چڕی دانیشتووانی ههر پارێزگایهك و ئهو ناوچانهی كه زیانی زیاتریان بهركهوتووه پاش جیاكردنهوهی خهرجییهكانی مهركهزی وهزارهت. 2ـ پارێزگاكان گشتیان دهبێ ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكان و ئهو لایهنانه بكهن كه گرێنهدراون به وهزارهتێكهوه بۆ دڵنیابوون له جێبهجێكردنی بڕگهی سهرهوه له بڕیاری بودجهی گشتی و پهسهندكردنی و لهكاتێكدا كه بودجه دهكهوێته بواری جێبهجێكردنی فیعلییهوه.
ماددهی سییهم:
ماددهی سییهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم له حاڵهتی ڕوودانی گۆڕانكاری له بهشه بودجهی ههرێم بۆ ساڵی 2013، ئاگاداری پهرلهمانی كوردستان بكاتهوهو بیخاته بهردهمی بۆ پهسهندكردن.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم یهكسانی دهستهبهر بكات له نێوان مووچهو دهرماڵهكانی هێزی پێشمهرگه لهگهڵ هاوشانهكانیان له هێزه چهكدارهكانی عێراقیی ناوهندیی و قهرهبووكردنهوهیان له دوای وهرگرتنی سهرجهم شایسته داراییهكانی حكومهتی ههرێم له لای حكومهتی ناوهندیی بهپێی یاساكانی بودجهی گشتی ساڵهكانی (2007-2013).
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابوری دهسهڵاتی ههیه لێكگواستنهوه له نێوان پاردانراوهكانی (اعتمادات) یهك دهروازه ئهنجام بدات، جگه له بهشی (فصل) مووچه، چونكه دهكرێت بۆی بگواسترێتهوهو ناكرێت لێی بگواسترێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابوری بۆی ههیه لێكگواستنهوه له نێوان پارهدانراوهكانی (اعتمادات) دهروازهكانی بودجه ئهنجام بدات بهمهبهستی دابینكردنی توانای سهرفكردن بۆ ئهو كارگێڕییانهی بڕیار دهدرێت له وهزارهتێك جیابكرێنهوهو بخرێنه سهر وهزارهتێكی ترو وهزیری تایبهتمهند بۆی ههیه لێكگواستنهوه له نێو یهك بهش(قسم)دا و یهك یهكهی سهرفكردن، ئهنجام بدات. سێیهم: ناكرێت هیچ لێكگواستنهوهیهك له نێوان پارێزگاكاندا له نێو تهرخانكراوهكانی (پرۆژهكانی ئاوهدانكردنهوهو گهشهپێدانی ههرێم و پارێزگاكان) ئهنجام بدرێت. چوارهم: ناكرێت لێكگواستنهوه له تهرخانكراوهكانی خهرجی پرۆژهكانی وهبهرهێنان، واته تهرخانكراوهكانی (بودجهی وهبهرهێنان)، بۆ تهرخانكراوهكانی خهرجی بهگهڕخستن، واته تهرخانكراوهكانی (بودجهی ڕهوهن)، ئهنجام بدرێت. پێنجهم: ئهو پارهدانراوانهی (اعتمادات) لهم یاسایهدا پهسهندكراون تاوهكو 31ی كانونی یهكهمی ساڵی دارایی (2013) بهكاردههێنرێن و داهاته دهستهبهركراوهكان تاوهكو 31/12/2013 تۆمار دهكرێن. بهڵام ئهو داهاتانهی له دوای كۆتایی ساڵی دارایی (2013)هوه وهردهگیرێن، ئهوا وهك داهاتێك بۆ بودجهی ساڵی دارایی 2014 تۆمار دهكرێن.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراكه كهوته دهست كهسانی تر پێش دهست بهسهر داگرتنهكهی به پێی بهڵێنێكی نووسراو لهلایهن كهس وكاری خاوهنه ئهسڵیهكهوه و به ئاگاداریی ئهو خاوهنه لهوكارهی بهڵێندهرهكه وپلهی خزمایهتی یهكهش نیاز پاكی ئهو كهسانهی تر رابگهیهنێ (تصرف) كردنی كڕیارهكه به ماڵهكه به حوكمی (تصرف) كردن به ئیدیعای هۆی شهرعی دادهنرێ وحوكمی مادده (1120)ی یاسای شارستانی عیراقی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ و نرخی زهوی و بیناكه به پێی ڕۆژی 31/12/1990 دهكرێته بنچینه بۆ قهبڵاندن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی چوارهمی یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێش جێی دهگرێتهوه: (یهكهم: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون فرۆشتنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون) بۆ هاووڵاتیانی كهم دهرامهت رادهگهیهنێت و بهبێ دانی پێشهكی و داواش پێشكهش به سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان دهكرێت و، به گوێرهی پرهنسیپێك كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگاكاندا دیاریی دهكات، تهماشای داواكان دهكرێت). دووهم: بڕگهی (دووهم)ی ماددهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك ههقی كڕینی شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون دهكهوێته ئهستۆیهوه به قیستی مانگانه یان ساڵانه له ماوهیهكدا كه له بیست و پێنج ساڵ زیاتر نهبێت، دهداتهوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ماددهی شهشهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون پهیوهست دهبێت به دروست كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه له ناوهندی پارێزگاكان) و (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون له قهزاو ناحیهكاندا) و رادهست دانیان له ماوهیهكدا كه له دوو ساڵ تێپهڕ نهكات له رۆژی دهست به بینا كردنی یهكهكانی نیشتهجێ بوونهوه.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: دهستهی گشتی باڵاترین دهستهڵاته له سهندیكادا و ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1/ههڵبژاردنی نهقیب وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن. 2/تهسدیق كردنی بودجه و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان لهسهری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری ههمواركردنی یاسا و ئیقراركردن و ههمواركردنی گهڵاڵه (لوائح)ی پێرۆ.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1. جێبهجێ كردنی بڕیار لهسهر دراوهكانی دهستهی گشتی و ئهننجومهنی سهندیكا. 2. دامهزراندنی بهردهستهكان (مستخدمی) له لق و دیاری كردنی كرێكاران. 3. ههڵبژاردنی ئهو كهسهی نوینهرایهتی سهندیكا دهكات له لیژنه رهسمییهكاندا. 4. پێشكهش كردنی پێشنیار و راسپاردهی تایبهت به كاروباری لق بۆ ئهنجومهن تا بڕیاری لهبارهوه بدرێت. 5. سهرفكردنی خهرجی پێویست بۆ كاروباری لق له دوو توێی بودجهكهیدا. 6. پێكهێنانی لیژنهی لاوهكی بۆ جێبهجێ كردنی مهبهستهكانی سهندیكا. 7. (كارپێكردن)ی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهنی سهندیكا پێی دهبهخشێت به گوێرهی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنی جیۆلۆجی له لای خۆیان بدهنه سهندیكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ههیئهكه بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1- لهم ڕێگایانهی خوارهوه، ئهو بناغهو بنهمایانه دهپارێزێ كه سیستهمی فیدراڵی دیموكراتی و پهرلهمانی و فرهلایهنیی دهوڵهتی ئیتتیحادیی عێراقی لهسهر بنیاد دهنرێ: أ- بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی هاووڵاتییانی ههرێم خهبات دهكا. ب- ههوڵ دهدا ئاسایش و سهقامگیری له ههرێمدا دهستهبهر بكا و، موڵك و ماڵی گشتی بپارێزێ. ج- ئازادیی گشتی و ئازادیی تایبهت دهپارێزێ، و ههلومهرجێكی لهبارو زهرووری ئهوتۆش دهڕهخسێنێ كه هاووڵاتییان بتوانن بهپێی ئیعلان و پهیمان و بهڵگهنامهگهلی مافی مرۆڤی نێودهوڵهتی مافهكانی خۆیان مومارهسه بكهن. د- پاراستنی پێڕۆ و دابودهستووری گشتی و ئهخلاق. 2- لهناوبردنی بێهۆشكهرهكان. 3- لهناوبردنی تیرۆر و تۆقاندن. 4- لهناوبردنی سیخوڕی. 5- أ- زانیارییهكان كۆدهكاتهوه، و ئهو ههڕهشانهش كه ئارِاستهی ئاسایشی نیشتمانیی كۆماری ئیتتیحادیی عێراق دهكرێن ههڵیاندهسهنگێنێ، و له ڕێگای سهرۆكایهتیی ههرێمهوه دهیانگهیهنێته دهزگاگهلی تایبهت به ئاسایشی نیشتمانیی فیدراڵی. ب- بهپێی میكانیزمێ كه یاساكان دیاریان دهكهن، تۆمهتباران و تاوانكاران و دهعواكانیان لهنێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدراڵی و ئاسایشی ههرێمدا ئاڵوگۆڕ دهكات.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان پابهند دهبێت بهو تهرخانكردنهی بهبڕی (120) سهد و بیست ملیار دینار كراوه بۆ درێژهدان به جێبهجێ كردنی پڕۆژهی پهرهپێدانی توانا مرۆییهكانی كوردستان به مهبهستی ئامادهكردنی كادیری پسپۆڕ له بواره جیاجیاكاندا كه ههرێم پێویستی پێیان ههیه، ئهویش لهرێی زهماڵه و نێرده و توێژینهوه و خولی مهشقكردن له ژێر سهرپهرشتی دهستهیهكی باڵا كه بهسهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و ههریهك له وهزیرانی (پهروهرده و خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و پلاندانان) پێك دههێنرێت و بهگوێرهی ئهو پهیڕهوهی كهلهلایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهسهند كراوه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: ههموو داهاتی فهرمانگهكان ئهوانهی كه تهمویلی مهركهزی گشتی تۆمار دهكرێ و لهناو بودجهكانی پێداچوونهوهدا دیاری دهكرێن. دووهم: بهدهر له حوكمی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوه لهسهر وهزیری دارایی و ئابوورییه كه: 1ـ بڕی داهاتهكانی مانگانه كه وهزارهتی تهندروستی به دهستیان دههێنێ له سهرجهم فهرمانگهكانیدا، بیخاته سهر بودجهی ئهم وهزارهته به مهبهستی كڕینی داوو دهرمان و فریاكهوتنی خهرجییهكانی چاككردنهوه به ههموو جۆرهكانیهوه و به پێی داواكاری وهزارهت خۆی كه دهبێ خشتهی داهاته بهدهست هاتووه فیعلیهكان به داواكهوه پێوه گرێدرابێت. 2ـ بڕی داهاتهكانی مانگانه كه وهزارهتی كارهبا به دهستیان دههێنێ به ههموو فهرمانگهكانیهوه، بیخاته سهر بودجهی ئهم وهزارهته به مهبهستی پاراستن و چاككردنهوهی تۆڕهكانی كارهبــا و، بهگوێرهی داواكاری وهزارهت كه دهبێ خشتهی داهاته بهدهست هاتووهكانی پێوه گرێدرابێت.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: گوژمهیهك كه بڕهكهی (100) سهد ملیار دیناره تهرخان دهكرێت بۆ پاڵپشتیكردنی پڕۆژهكانی خزمهتگوزاریی له قهزاو ناحییه و گونده زیان بهركهوتووهكانی سهر سنوورهكان ئهوانهی پێشتر راگوێزرابوونهوه، بهو مهرجهی ئهو گوژمهیه بخرێته سهر بودجهی پهرهپێدانی پارێزگاكان بهپێی رێژهی دانیشتووان و بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پلاندانان.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ئهو رهسمه دیار كراوانهی كه دهقهكانیان له بڕگهی (19، 21، 22، 24،28، 30، 43، 44، 45، 46، 47، 48)ی خشتهی یهكهمی پاشكۆی یاسای ژماره (3)ی ساڵی (1993)ی رهسمی پوولدا هاتوون، ههموار دهكرێن بهپێی خشتهی پاشكۆی ئهم یاسایه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: دهستهی گشتی، له یهكێ لهم بارانهی خوارهوهدا، كۆبوونهوهیهكی نائاسایی سازدهدا: 1ـ به بڕیاری دهستهی ئیداری. 2ـ كه (سێیهكی) ئهندامانی دهستهی گشتی، داواكارییهك بدهنه دهستهی ئیداری. دووهم: 1. بابهتی كۆبوونهوهكه دیار دهكرێ و، ناشێ له بهرنامه دیار كراوهكهی بترازێ. 2- به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامهكانی دهستهی گشتی (رێژهی) یاسایی دێتهجێ.