أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: خزمهتی ئهو ئهفسهرانی ماددهی یهكهم دهیانگرێتهوه، به خزمهتی فعلی دادهنرێ بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی و لهگهڵ رهچاو كردنی لێهاتوویی و پایه (المنصب)دا روتبهیهكی زیادهشیان دهدرێتێ بهمهرجێ له (لیوا) تێپهر نهكا.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهندام پێویسته خۆی لهم رهفتارانه لابدات: 1/كهمتهرخهمی یا تهگهرهنانهوه له رێگای جێ بهجێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سهندیكادا و ئهو رێنمایی و بڕیارانهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ. 2/ههڵسوڕاندنی پیشه بهبێ تازهكردنهوهی بهشداربوونی ساڵانه. 3/رهچاونهگرتنی رهوشی پیشهگهری و ناوزڕاندن و لهكهداركردنی حورمهتی پیشه، واتا پێویسته رهفتار به پێی دهقی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشهیی له خۆی بنێ، یا سیفهتێكی درۆی پیشهیی بهخۆی بدا كه به پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو تهسدیق نهكرابێ، و بهههر رێگایهكیش بۆی بكرێ راگهیاندنی بۆ بكات. 5/بههۆی كهمتهرخهمییهوه، له ههڵهیهكی هۆنهركاریی گهوره تێوهگلێ، زهرهرو زیانێكی گهوره به پهیوهندداران بگهیهنێ. 6/به پێچهوانهی دهقی پێڕۆی ناوخۆ، یا بهو رێنماییانهی كه سهندیكا دهریان دێنێ، له ههڵسوڕاندنی پیشهكهدا زیاتر پێ درێژ بكا.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهو ئهفسهرانهی له دوای رێككهوتننامهی 11/ئازاری/1970 وه بهشداری شۆرشی چهكدارانهی كوردییان كردووه و له ساڵی (1975) و دواتریدا خانهنشین كراون یا گوازراونهتهوه بۆ وهزیفهیهكی مهدهنی دهگێردرێنهوه بۆ خزمهت كردن له وهزارهتی كاروباری پێشمهرگهدا و ئهو خزمهتهی دهرهوهی سوپایان به خزمهتی فعلی دادهنرێ بۆ مهبهستی زیادهی ساڵانه و پله بهرزی و خانهنشینی لهگهڵ رهچاو كردنی لێهاتووی و پایهدا به مهرجیچك روتبهشبان له لیوا تێپهر نهكا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: گشت ماف و ماڵ و موڵكی ئهو دام و دهزگایانهی لهوه و بهر به وهزارهتی ناوخۆ و حوكمی ناوخۆییهوه له مهڵبهندده بهسترابوونهوه یا پێوهی بهسترانهوه دهبنه هی وهزارهتی ناوخۆ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: دامهزراو و فهرمانگهكانی ههرێم و خاوهن پلهو پایهكانیان شوێنی دامهزراو و فهرمانگه فیدرالیهكان و خاوهن پلهو پایهكانیان دهگرنهوه له ههر شوێنێكی یاساكهدا هاتبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم بهرێوهبهرێتیی یه گشتیانه پێك دێ: 1-بهرێوهبهرێتی گشتی دیوان: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهرێوبهرێتیانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوبهرێتی ئیداره و كاروباری ناوخۆ. ب- بهرێوبهرێتی راگهیاندن و پهیوهندی. ج- بهرێوبهرێتی ژمێریاری. د- بهرێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدوا داچوون. 2- بهرێوبهرێتی گشتی پۆلیس: بهرێوبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه روتبهی له روتبهی عهقیدی پۆلیس كهمتر نهبێ و ئهمانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیس له پارێزگاكانی ههرێمدا. ب- بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیسی هاتوچۆ له پارێزگاكاندا. ج- بهرێوبهرێتی یهكانی بهرگری شارستانی (الدفاع المدنی) له پارێزگاكاندا. د- بهرێوبهرێتی پۆلیسی كارهبا. ه- بهرێوبهرێتی قوتابخانهكانی پۆلیس. 3-بهرێوهبهرێتی گشتی ئاسایش: بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكا كه باوهرنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و ئهم بهرێوهبهرێتیانهی پێوه دهبهسترێتهوه: أ-بهرێوبهرێتی یهكانی ئاسایشی پارێزگاكان. ب- بهرێوبهرێتی نیشته ووڵاتی (الاقامه)و پاسهپۆرت و سهفهر كردن. 4- بهرێوبهرێتی گشتی پۆلیسی سنوورو و گومرگ: بهرێوهبهرێكی گشتی له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا كه روتبهكهی له روتبهی عهقیدی پۆلیس كهمتر نهبێ و ئهم بهرێوهبهرێتیانهی پێوه دهبهسترێنهوه: أ-بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیسی گومرگ له پارێزگاكاندا. ب- بهرێوبهرێتی یهكانی پۆلیسی سنوور له پارێزگاكاندا. 5- بهرێوبهرێتی گشتی ئیدارهی ناوخۆ: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهیهری گشتی كه باوهرنامهی سهرتایی زانكۆی ههبێ سهرۆكایهتی دهكا و دام و دهزگاكانی ئیدارهی ناوخۆیی پێوه دهبهسترێنهوه. 6-بهرێوهبهریهتی گشتی رهگهزنامهو باری شارستانیی (الجنسیه و الاحوال المدنیه) بهرێوهبهرێكی گشتی كه باوهرنامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ سهرۆكایهتی دهكا و بهرێوهبهرێتییهكانی رهگهزنامهو باری شارستانیی پارێزگاكانی ههرێمه پێوه دهبهسترێنهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهو بهرپرسیاری یهكهمی جێبهجێ كردنی سیاسهتهكهی و سهرپهرشتی كردنی بهجێهێنانی یاسا و پهیره و رێنماییهكانیهتی. ههر له وێشهوه ئهو فهرمان و رێنمایانه دهردهچن كه پهیوهندیان به ئهركهكانی وهزارهت و دام و دهزگاكانی و گشت كارو باره ئیداری و عهسكهری و رێك و پێكی و هونهرییهوه له چوار چێوهی ئهم یاسایه و یاسا كارپێكراوهكانی تردا ههیه بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به یریكاری وهزارهت و بهرێوهبهره گشتییهكان یا سهرۆكهكانی فهرمانگه سسهرهكییهكانی وهزارهت یا سهرۆكهكانی وهحده ئیدارییهكان له ههرێمدا بسپێرێ و لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیرانیشدا بهو مانایهی ئهندامێكی هاوبهشیهتی بهرپرسیاره. 2-بریكاری وهزارهت: به پێی ئهو دهسهڵاتانهی وهزیر پێیانی دهسپێرێ یاریدهی وهزیر لهو ئهركانهی سهرهوهدا دهدا. 3-نووسینگهی وهزیر: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا و ژمارهیهك فهرمانبهر یاریدهی دهدهن. 4-نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر له كارمهندان و لێهاتووان سهرۆكایهتی دهكا. 5-پارێزگارهكانی ههرێم. 6-دهستهی پشكنینی ئیداری. 7-دهستهی پشكنینی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ. 8-راوێژكاران: وهزیر بۆ ههر كارێك كه پهیوهندی به كارو باری وهزارهتهوه ههبێ به پێی تایبهتكاریان راوێژیان پێ دهكا و دامهزراندنیان به پێشنیازی وهزیر و پهسهند كردن له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه دهبێ. 9-دادگای هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ. 10-فهرمانگهی یاسایی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: پۆلیس وئاگركوژێنهوه ههمان روتبه وپلهی ئێستای فرمانهكهی خۆی دهبێت ویاسای ژماره (1)ی ههمواركراوی ساڵی 1978ی خزمهتگوزاری وخانهنشینی هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆی بهسهردا دهخرێته كار.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایهدا جێبهجێ بكهن.
ماددهی چواردهم
ماددهی چواردهم: كاركردن به ماددهی سی و پێنجهم له یاساكهدا ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه:- 1- تهڵاقی سهرخۆش یان شێت و كهم ئهقل و ناچاركراو یان ئهو كهسهی شت لێك جیاناكاتهوه له ئهنجامی تووڕهیی یان كارهساتی كتوپڕیاخود پیریی یان نهخۆشی ناكهوێ. 2- تهڵاقی ئهو نهخۆشه دهكهوێ كه نهخۆشی مهرگێتی یان له بارێكدا بووه كه ئهگهری له ناوچوونی زۆربێ، ئهگهر لهو نهخۆشیهدا یان لهو حاڵهتهدا مرد، به مهرجێك ههستی جیاكردنهوهی له دهست نهدابێت، ژنهكهی دهبێته میراتگری ههرچهنده تهڵاقهكهش (بائین) بێت.
ماددهی سی و چوارهم
ماددهی سی و چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان)دا بڵاودهكرێتهوه و له 1/1/2010 وه جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆ مهبهستی فهراههمكردنی ئهرك و مهسرهف بۆ ئهو ئیدارانهی كه به بڕیار له وهزارهتێ دابڕ دهكرێن و دهدرێنه وهزارهتێكی دی، بۆی ههیه موناقهله له نێوان ئیعتیماداتی دهروازهكانی بوجهدا بكات.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهم بڕگهی خوارهوه دهخرێته سهر ماددهی دووهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی 1992 و دهبێته بڕگه (8)ی: 8/ ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوه كه كهلاوهیهكی بهتاڵ بووبێ و بههۆی شووره بونه كردنییهوه دهستی بهسهردا گیرابێ وخاوهنهكهی چووبێته پاڵ بزوتنهوهی رزگاریخوازی كورد یا بهو هۆیهوه گیرابێ له ماوهی جێ بهجێ بوونی بڕیاری (ئهنجومهنی سهركردایهتی شۆرش)ی ژماره(1223)ی ڕۆژی 13/11/1981 چارهسهركردنی ئهنجامهكانی ئهو بڕیارهی سهرهوه بهم جۆره دهبێ: أ/ئهگهر كهلاوهكه تا كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه هێشتا ههر بهتاڵ بوو دهدرێتهوه به خاوهنه ئهسڵهییهكهی و بهناوییهوه تۆمار دهكرێ وههر كریارێكیش مافی گهرانهوهی بۆ سهر ئهوهی پێش خۆی ههیه بهو پارهیهی لهبری نرخهكهیدا داوێتێ. ب/ئهگهر كریاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهرهی لهسهر بیناكرد بوو به پێی تۆماری موڵكداریی خاوهنه ئهسڵییهكه سهرپشك دهكرێ له نێوان ههڵگرتنهوهی خانووبهرهكه به نرخهكهی یا فرۆشتنی زهوییهكه به خاوهنی خانووبهرهكه به نرخی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه. ج/ئهگهر كهلاوهكه خانووبهرهی لهسهر كرابێ و به پێی تۆماری موڵكداریی خاوهندێتیهكهی لهدهست كریاری یهكهمدا نهمابێ، دواكریار دهبێ نرخی كهلاوهكه به پێی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه بدا به خاوهنه ئهسڵییهكه وههر كریارێكیش بۆی ههیه بگهرێتهوه سهر پێش خۆی بهو پاره زیادهیهی دهیدا. د/حوكمهكانی ئهم یاسایه گشت ئهو كێشانه دهگرێتهوه كه تایبهتن به دهست بهسهرداگرتنی كهلاوه بههۆی شووره بونهكردنییهوه و كه لهوهو بهر لهلایهن ئهو لیژنانهوهی به پێی ماددهی نۆیهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی 1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا دهرچووه، ئیتر سا گهیشتبنه پلهی بنبڕ یا نهگهیشتبن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: دهسهڵات به وهزیری دارایی-و ئابووری دهدرێ كه له نێوان ئیعتمادهكانی ههمان دهروازهدا موناقهله بكات، تهنیا بهشی مووچه نهبێت كه دهشێ بۆی نهقل بكرێ و ناشێ لێی نهقل بكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: 1- بۆ خهرجی ئەنجومەنى نیشتمانیی كوردستانی عێراق و وهزارهتهكان و ئیدارهکانی ههرێم بۆ ساڵی (2001) كۆی (272325000 2) دینار و (180000) دۆلاری ئهمریكی دادهنرێ 2- بۆ ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستانی عێراق كۆی (251000 38) دینار و (180000) دۆلاری ئهمریكی. 3- بۆ وهزارهتهكان و ئیدارهكانی هەرێم كۆی (234074000 2) دینار. 4- بۆ بوجهی ساڵی (2001)ی كارگه و سهنعهتگاو دایهرهو شیركهت و بانكی بازرگانی و بانكه پسپۆره خۆماڵدارهكان (ذات التمویل الذاتی) كۆی (754000 356) دینار دادهنرێ: 5- بۆ كارگه و سهنعهتگاو دایهرهو شیركهتهكان كۆی (705000 336) دینار. 6- بۆ شیركهته بازرگانییهكان كۆی (20049000) دینار. 7- بۆ بوجهی پلانی (الخطة) ساڵی (2001) كۆی (597900000) دینار دادهنرێ. 8- بۆ ئهو ناوچانهی کە ئێستا كهوتوونهته دهرهوهی دهسهڵاتی حكومهتی ههرێمی كوردستانی عێراقهوه، ههمان ئهو تهخصیصاته ئیعتیماد دهكرێن كه له بووجهی ساڵی (1997)ی ههرێمدا تهسدیق كراوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستانی عێراق به پێی داهاتی دارایی بهردهست (المتاحه) پارهداركردنی حساباتی وهزارهتهكان و ئیدارهكان دهگرێته دهست.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: یهكهم: سهرۆكی پهرلهمانی كوردستان - عێراق بۆی ههیه گواستنهوه لهناو بودجهی تایبهت به پهرلهماندا بكات. دووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی بۆی ههیه گواستنهوه لهناو بودجهی تایبهت به ئهنجومهنی دادوهرییدا بكات. سێیهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پلاندانان و وهزارهتی بهرپرس گواستنهوهی پێویست لهچوارچێوهی بودجهی وهبهرهێنانی پهسندكراوی پڕۆژهكانی وهبهرهێناندا ئهنجام بدات.
ماددهی بیست و چوارهم
ماددهی بیست و چوارهم: یهكهم: لهسهر وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمه یهكسانی لهنێوان مووچهی فهرمانبهرانی ههرێم و مووچهی هاوشێوهكانیان له فهرمانبهرانی حكومهتی فیدراڵ بهدی بهێنێ. دووهم: بهدیهێنانی یهكسانی لهنێوان مووچهی خانهنشینانی ههرێم و مووچهی خانهنشینانی حكومهتی فیدراڵدا. سێیهم: بهدیهێنانی یهكسانی لهنێوان مووچهی هێزهكانی پێشمهرگه و ئاسایش و پۆلیس له ههرێم لهگهڵ مووچهی هاوشێوهكانیان لهحكومهتی فیدراڵدا.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی وئابووری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی سامانه سروشتیهكان ئهو داهاتانه وهردهگرێ كه راستهوخۆ له فرۆشتنی نهوتی خاوی ههرێم و فرۆشتنی پێكهاتهكانی نهوتهوه (مبیعات مشتقات النفگ) وهدی دێن، ئهمهش بهپێی دهستوری عێراق و یاسای نهوت و غازی ههرێمی كوردستان و دهخرێنه سهر داهاته وهدی هاتووهكان و پهرلهمانی پێ ئاگادار دهكرێتهوه تا پێش رهفتار لهسهر كردنی (التصرف بها) پهسندی بكات. دووهم: كۆی پارهی بهخشینهكان (المنح) بهوانهشهوه كه له گرێبهستهكانی نهوت و غازی ههرێمهوه بهدهست هاتوون له حیسابێكی تایبهت له وهزارهتی دارایی و ئابووری دادهنرێ و ئهم پارهیه لهلایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بۆ ئهو پڕۆژانه تهرخان دهكرێت كه بهگوێرهی گرێبهستهكانی نهوت و غاز تهرخان كراون، ئهمه بهچاو گرێبهستهكانی نهوت و غازهوه، ههروهها پڕۆژهكانی ژێرخانیش له ههرێم، بهمهرجێ پێش رهفتار كردن پێیهوه لهلایهن پهرلهمانی كوردستانهوه پهسندكرابێ.
ماددهی بیست و دووهم
ماددهی بیست و دووهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانه دهرخستهیهك به حیساباتی ئهو بهخشینانه (المنح) پێشكهش بكات كه پێشكهش به حكومهتی ههرێم كراون لهگهڵ دهرخستنی لایهنی خهرج كردنی بۆ ئهو پڕۆژانهی بۆی تهرخان كراوه تا پهرلهمان پهسندی بكات.