أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزده
ماددهی نۆزده: ئهگهر رۆژنامهوانهكه خۆی، یا یهكێ له خاووخێزانهكهی دوای مردنی خۆی له وهرگرتنی مووچهكه دابڕا یان نههات و داوای مووچه بۆ بڕینهوهی نهكرد و دوو ساڵیشی زیاتر بهسهر داچوو، ئهوه، لهو بارهدا مافی ئهوهی نی یه داوای مووچهی ئهو ماوهیه بكات كه دواكهوتووه مهگهر بیانووی بهجێی ههبێ بۆ ئهو دواكهوتنهی، دواكهوتن له پێشكهشكردنی بهڵگهنامه و مهعلومات به دهستهی سندوق به پێ ی ئهم ماددهیه بهدابڕان له داواكردن له قهڵهم دهدرێ.
ماددهی سی و ههشت:
ماددهی سی و ههشت: حكومهتی ههرێمی كوردستان دهبێ پڕۆژهی بودجهی ساڵی دارایی 2013 له ماوهیهكدا بنێرێته پهرلهمان كه زیاتر نهبێت له دوو ههفته لهو كاتهی كه یاسای بودجهی حكومهتی ئیتیحادی دێته پهسهند كردن.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: 1. نوێ كردنهوهی مۆڵهتی دهستدانه پیشه له ماوهی مانگی كانوونی دووهمی ههموو ساڵێكدا ئهنجام دهدرێ وئهگهر ههر ئهندامێك لهو ماوهیەدا دواكهوت بهبێ عوزری ڕهوای وا كه ئهنجوومهن قهناعهتی پێ بێ، له دهست دانه پیشهكهی قهدهغه دهكرێ ومۆڵهتی كاركردنی پێ نادرێـتهوه تاكو دوو قات ئابۆنهی نوێ كردنهوهی نهدات. 2. ئهگهر ئهندام له نوێ كردنهوهی مۆڵهتهكهی بۆ دوو ساڵی یهك له دوا یهك دواكهوت وهیچ عوزرێكی ڕهوای نهبوو، ئهوا ناوی له تۆماری سهندیكا دهگوژێندرێتهوه وماوه نادرێ دهست بداته پیشهكهی و، ئهگهر ویستی دووباره ناوی تۆمار بكرێتهوه دهبێ ئابوونهی چوونه ناو سهندیكا وئابوونهی نوێ كردنهوهی مۆڵهتی دهست دانه پیشهكهی دووقات بدات. 3. ئهگهر ئهندامێ، مهرجێ لهمهرجهكانی چوونه ناو سهندیكای لهدهست دا ئهوه مافی ئهندامییهكهی له دهست دهدا وبه بڕیارێكی ئهنجوومهن پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ، بهڵام بۆی ههیه لهبهردهم دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی ئاگاداركردنییهوه دهست پێ دهكا تانه له بڕیارهكه بدات، بڕیاری دادگاش چی بێ ههر ئهودهیه و دهبڕدرێتهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: 1. دهستدانه پیشه تهنها بۆ ئهو كهسانهیه كه ئهندامی سهندیكان وههموو ههلومهرجێكیان به پێی ئهم یاسایه لێ دێته دی. 2. پێویسته فهرمانگه رهسمی ونیمچه رهسمیهكان و دام ودهزگاكانی دیكهی ههرێم وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنی ئیش پێ كردنی ئهو پزیشكهی كه ئهندامه بنێرێ بۆ سهندیكا.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: یهكهم: ماوهی كاركردنی رۆژنامهوان له دژی بزوتنهوهی رزگاریخوازی كوردستاندا بۆ مهبهستهكانی خانهنشینی ناژمێردرێ. دووهم: خزمهتی ئهندامی سهندیكا له كهناڵه راگهیاندنهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستانی و، بهبێ پچراندنی پێش راپەڕینه پیرۆزهكهی (5/3/1991) بۆ مهبهستهكانی خانهنشینی به خزمهتی فیعلی دادهنرێت. سێیهم: 1. لیژنهیهكی تایبهت بۆ ئهم مهبهسته له سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان پێك دههێنرێ. 2. ئهو لیژنهیه سهیری ئهو داوایانه دهكات كه ئاراستهی كراون و لهگهڵ تهوسیاتهكانی خۆی پێشكهشی ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی دهكات بۆ بنبڕكردن (للبت). بڕیارهكانی لیژنهكهش بواری ئهوهی تێدا له ماوهی (30) رۆژدا - كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا - تانهی لێ بدرێ لهبهردهم دادگای تهمییزی ههرێمدا و بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕه. 3. بڕیاری حساب كردنی خزمهتی ئهو رۆژنامهوانهی كه دهیگرێتهوه دهدرێ به دهستهی سندوق.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: یهكهم: رۆژنامهوان و ئهوانهش كه مافی خانهنشینی یهكهیان بۆ دهمێنێتهوه بۆیان ههیه له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی ئاگاداركردنهوهكەوە دهست پێ دهكا نارهزایی خۆیان له بڕیارهكانی سندوقهكه دهربارهی مافی خانهنشینی یان (ضم)ی مودده یا رەتكردنهوهی بخهنه بهردهم ئهنجومهنی تهدقیقی مهسهلهكانی خانهنشینیهوه و، بڕیارهكانی ئهم ئهنجومهنهش بواری ئهوهیان تێدایه له ماوهی (30) رۆژدا- كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێدهكات- لهبهردهم دادگای تهمییزی ههرێمدا تانهیان لێ بدرێ و بڕیارهكانی ئهم دادگایهش بنبڕه. دووهم: حوكمهكانی بڕگه (یهكهم)ی سهرهوه، ئهو حاڵهتانه ناگرێتهوه كه له مادده (14) ی ئهم یاسایهدا هاتووه. سێیهم: ئهو كهسهی نارهزایی بخاته بهردهمی ئهنجومهنی تهدقیق كردن (50) پەنجا دینار تهئمیناتی لێ وهردهگیرێ، پاشان ئهگهر نارهزاییهكهی له جێی خۆی بوو، ئهوه (50) پهنجا دینارهكهی پێ دهدهنهوه.
ماددهی بیست و شهشهم
ماددهی بیست و شهشهم: ئهو كارانهی خوارهوه بهئیشی قهدهغهكراو دادهنرێن: 1/سهرپێچی كردنی یاسا وپهیڕهو ورێنماییهكان و فهرمان وبنچینهكانی رهوشتی پیشهیی به تاییهتی راكێشانی نهخۆش بههۆی پروپاگهنده كردن (تهرغیب) وبهكارهێنانی میانگیر. 2/زیان گهیاندن به شۆرهتی پیشهیی وئهوانهی ئهو پیشهیه دهكهن وكهم كردنهوه له پایهی زانستی و ئهدهبییان. 3/كارێكی وا بكرێ كه پزیشكهكه به پێچهوانهی راستيی خاوهن پسپۆرییه. 4/بهكارهێنانی خاوهن پیشه تهندروستییه مۆڵهتنهدراوهكان.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆی ههیه رێنمایی پێویست دهربهێنێ بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له 1/1/2000هوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: ماددهی (دهیهم) له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخۆیندرێتهوه: 1. دهستهی گشتی باڵاترین دهسهڵاته له سهندیكاكهداو ههموو ئهو رۆژنامهوانه كارا مونتهسیبانه دهگرێتهوه كه ئیلتیزامی خۆیان بوپێودانگی ئهم یاسایه بهجێ هێناوه. 2. دهستهی گشتی، كۆنگرهی خۆی له بارهگاكهی خۆیدا سێ ساڵ جارێك كه له رۆژی ههڵبژاردنهكهیهوه دهست پێ دهكا به بڕیاری ئهنجومهن و لهسهر داوای نهقیب دهبهستێ بۆ ههڵبژارنی ئهنجومهنی سهندیكا وسێ ئهندامی یهدهگ و ههردوو لێژنهی زهپتی و ریقابه به دهنگدانی نهێنی. (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سیێهكی ئهندامانی ههیئهی گشتی دێتهجێ له حاڵهتێكیشدا (نصاب) نههاته جێ، ئهوه لهو بارهدا ههڵبژاردن پاش پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم له ههمان كات وله ههمان جێگهدا ئهنجام دهدرێ، جا ئهوجا (نصاب) به ئامادهبوونی زۆرێنهی ئهندامهكان دێتهجێ و دوو سیێهكی ئهندامانی سهندیكاكهش یۆیان ههیه له كاتی پێویستدا داوای كۆنگرهبهستن بكهن. 3. له بارێكدا ئهگهر ژمارهی ئهندامانی ههیئهی (دهستهكه) له پێنج سهد ئهندام پتر بوون، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردن له رێگای مهندوبهكانهوه (نوێنهرهكانهوه) ئهنجام دهدرێ و، رێژهی نواندنیش له لایهن ئهنجومهنهوه، یان لهلایهن جێگری ئهنجومهنهكهوه دیار دهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاشهوه. 4. ههیئهی گشتی به دهنگی دوو سیێهكی ئامادهبووان مافی ههڵوهشاندنهوهی سهندیكاكهی ههی.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچواندنیهوه كاری پێدهكرێ و له ڕۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان)، بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: كۆمهڵگهی پزیشكانی دروستی ئاژهڵ له كوردستانی عێراقدا له غو دهكرێتهوه و سهرجهم دارایی و موڵكهكانی دهدرێنه سهندیكای پزیشكانی دروستی ئاژهڵ له ههرێمی كوردستانی عێراقدا.
ماددهی دوازدهم
ماددهی دوازدهم: 1/ دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ئهم مهبهستانه ساز دهكات: أ/ههڵبژاردنی نهقیب وئهنجوومهنی سهندیكا لهژێر چاودێری دادگادا. ب/پەسەندكردنی بودجهی سهندیكا. ج/ئیقراركردن وههمواركردنی پێڕۆی ناوخۆ وسهیركردنی ئهو پێشنیازانهی كه بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكا پێشكهش كراوه. 2/ئهنجومهنی سهندیكا، ساڵانه، بههاوبهشی لهگهڵ ئهنجوومهنهكانی لقهكاندا كۆبوونهوهیهك بۆ ئهم مهبهستانهی خوارهوه سازدهدا: أ/ ئیقراركردنی بودجهی ساڵانه وحسابكاریی كۆتایی. ب/ وتووێژكردن و ئیقراركردنی راپۆرتی ساڵانه و كاروباری سهندیكا. ج/سهیركردنی ئهو پێشنیازانهی كه بۆ ههمواركردنی یاسای سهندیكا و پێرۆی ناوخۆ پێشكهش كراون.
ماددهی چل و شهشهم
ماددهی چل و شهشهم: تهنیا زانكۆ و دهسته تایبهتمهندن به یهكلا كردنهوهی سكالاكانی كه پهیوهندیدارن به قهبوڵ و گواستنهوه و ئهزموونهكان و سزا بهرزهفتیهكان كه بهسهر قوتابی دادهسهپێ و فهسڵ كردنیان به هۆی دهرنهچوونیان لهگهڵ ههڵسهنگاندنی بڕوانامهكان و پله زانستیه عیراقی و بیانیهكان كه له دوای قۆناغی خوێندنی دواناوهندیی دێن لهگهڵ داواكاریی بهخشینی نازناو و بڕوانامهی زانستی و فهخریی.
ماددهی سیازدهم
ماددهی سیازدهم: 1/دهشێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بۆ كۆوبونهوهیهكی نا ئاسایی بكرێ لهم دووبارهدا: أ/بهبڕیارێكی هۆداری زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن. ب/بهداواكارییهكی نووسراوی هۆدار، لهلایهن سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یهوه پێشكهش به ئهنجوومهن بكرێ وئهنجوومهنیش دهبێ بانگهێشت دهربكا و وادهی كۆبوونهوه له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی گهیشتنی داواكاری یهكه دا دهسنیشان بكات. 2/نابێ له كۆبوونهوه نا ئاساییهكانی دهستهی گشتی، جگه لهو كاروبارهی له خشتهی كاردا هاتووه و كۆبوونهوهی بۆ كراوه باسی شتی تر بكرێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: 1. سهرۆكی ئهنجوومهن و جێگرهكهی و سكرتێرو ئهندام دوای به كۆتایی هاتنی ئهندامییهتیان، یان له دهستدانی ئهو ئهندامیهتییه مووچهیهكی خانهنشینی مانگانه و دهرماڵه وهردهگرن كه بڕهكهی (65%) ی ئهوه دهبێ كه هاوكاره بهردهوامهكانیان له ئهنجومهندا مانگانه وهری دهگرن. 2. سهرۆكی ئهنجومهن و جێگرهكهی و ئهندام له كاتی به كۆتایی هاتنی ئهندامیهتییهكهی، یان له دهستدانی ئهو ئهندامیهتییه پاداشت (مكافأ) یهكی پێ دهدرێ كه بهرامبهره به مووچهو دهرماڵهكانی شهش مانگی و، دوا مووچه و دهرماڵهكانیشی به بنهما وهردهگیرێ بۆ حساب كردنی ئهمه بۆ تهنها یهك جار، ههرچهنده ئهندامییهتی له خولهكانی ههڵبژاردندا دووپات ببێتهوه.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: جگه لهوهی كه ئهنجوومهنی سهندیكا دهستهڵاتی كاری تایبهتی به نهقیب دهدات، نهقیب ئهم كارانهی خوارهوهش دهكات: 1/نوێنهرایهتی سهندیكا لهبهردهم ههموو لایهنێكدا دهكات. 2/جێ بهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجوومهنی سهندیكا. 3/بانگهێشت كردنی دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوه، ئهمهش لهسهر بڕیاری ئهنجوومهنی سهندیكا دهبێت. 4/سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهی دهستهی گشتی وئهنجوومهنی سهندیكا. 5/ئیمزاكردنی بهڵگهنامهی له بانك دانان وخهرج كردنی پارهی سهندیكا. 6/ئامادهكردنی بودجهی ساڵانه وراپۆرتی كۆتایی بۆ ژمێركاری دوایی و راپۆرتی ساڵانه لهبارهی چالاكی سهندیكا وپێشكهش كردنی به ئهنجوومهنی سهندیكا له وادهی دیاری كراوی دا. 7/دامهزراندنی كارمهندان له سهندیكا به پێی میلاكی پهسهندكراو لهلایهن ئهنجوومهنی سهندیكا وپیادهكردنی ئهوهی پهیوهندی ههیه به كاروباری خزمهت و بهرزهفت كردنیان. دووهم: نهقیب بۆی ههیه ههندێك له دهستهلاتهكانی خۆی بدات به جێگرهكهی یان یهكێك له ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكا.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1. ئهوهی لهم یاسایهدا سوودمهند دهبێت ناتوانێ مووچه و دهرماڵهكانی كه وهری دهگرێ له ههمان كاتدا كۆیان كاتهوه لهگهڵ ئهو مووچه و دهرماڵانهی كه شیاویهتی له كاتی گهرانهوهیدا بۆ ئهندامییهتی ئهنجومهن. 2. ناكرێ مووچهی خانهنشینی لهگهڵ ههر مووچهیهكی خانهنشینی تردا پێكهوه كۆ بكرێنهوه جا له ههر لایهكهوه بێ. 3. له كاتی دامهزراندنی ئهندامی خانهنشین له پایهی وهزیری، یان له وهزیفهیهكی گشتیدا دهتوانێ سهرپشك بێ له ههڵبژاردنی ههر كامێك لهوهی كه به پێی ئهم یاسایه وهری دهگرێ، یان ئهوهی كهشیاویهتی پێی بدرێ له وهزیفه تازهكهیدا.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: یهكهم: ئهو ئابوونانهی كه سهندیكا وهری دهگرێ بهم جۆرهی خوارهوه دهبن: 1/ (150) دینار رهسمی چوونه ناو سهندیكا بۆ پریشكانی ههرێم. 2/(100) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانه یان نوێكردنهوهی بۆ پزیشكانی ههرێم. 3/(100) دینار ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بۆ ئهندامان، دهبێ ساڵانه له كاتێكدا بدرێ كه له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، ئهگهریش ئهندامێ لهو كاته دیاركراوهدا نهیدا ودواكهت، ئهوه دووقات دهبێ بدات. 4/(150) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانه بۆ كردنهوهی عیادهی تایبهت بۆ پزیشكه پسپۆرهكان و (150) دینار بۆ نوێكردنهوهی و(1000) دینار ئابوونهی مۆڵهتدانی ئهو پزیشكانهی كه له رێكخراوی نا كوردستانی كار دهكهن. 5/(100) دۆلار رهسمی چوونه ناو سهندیكا بۆ پزیشكه كوردهكانی دهرهوهی عێراق. 6/(50) دۆلار رهسمی نوێكردنەوەی چوونه ناو سهندیكا بۆ پزیشكی كورد لە دهرهوهی عێراق. 7/(5000) دینار ئابوونهی كردنهوهی نهخۆشخانهی ئههلی و(1500) دیناریش پارهی نوێكردنهوهی ساڵانهی. 8/(3000) دینار ئابوونهی مۆڵەتی كردنهوهی عیادهی نهشتهرگهری و (1000) دینار پارهی نوێكردنهوهی ساڵانهی. 9/(100) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانهی عیادهی تایبهتی موماریسهكان و (50) دینار بۆ نوێكردنهوهی ساڵانەی. 10/(300) دینار ئابوونهی تۆماركردنی نازناوی پسپۆری. 11/(25) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانهی عیادهی میللی و (25) دینار بۆ نوێكردنهوهی. 12/(10) دینار ئابوونهی تەسدیقكردنی ئهو راپۆرته پزیشكیانهی له عیاده تایبهتمهندهكانهوه دهردهچن و(10) دیناریش هی ئهوانهی كه له نهخۆشخانهی ئههلییهكانهوه دهردهچن. دووهم/ پاره وبهڵگهنامهی دارایی له یهكێك له بانكه حکومتيهكان بهناوی سهندیكا دادهنرێ.