أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: بودجهی دهزگا سهربهخۆیه و له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی دارایی ههرێمی كوردستانی عێراق دادهنرێ و له لایهن سهرۆكی دهزگا و بهرێوهی گشتی یهوه ئاماده دهكرێ و دوای پهسهند كردنی له لایهن ئهنجومهنی بهرێوهبردنهوه، له رێگهی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهرز دهكرێتهوه بۆ ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق بۆ پهسهند كردنی.
ماددهی سی و حهوتهم
ماددهی سی و حهوته$م: یهكهم: پله$ (درجه) و مووچهی دادوهران و زیاده$ی ساڵانه و پله$به$رزیان (العلاوه والترفیع) بهم جۆره$ دهبێ: پله$ سنووری مووچه به دینار زیاده$ ماوهی پله$ بهرزی ـــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ أ 520 ـ 590 14 ــــــــــــــــــــــ ب 460 ـ 500 12 5 ساڵ ج 380 ـ 435 10 5 ساڵ د 310 ـ 370 8 5 ساڵ دووهم: أ ـ سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه پله$ی وهزیر دهبێ و مووچه و سهر مووچه (مخصصات)ی وهزیری دهدرێتێ. ب ـ مووچهی جێگری سهرۆك و دادوهری دادگای پێداچوونهوه (1000) دینار دهبێ. سێ یهم: دادوهر دوای ئهوهی ساڵێك خزمه$ت تهواو دهكا زیاده$یهكی ساڵانهی لهخۆوه (تلقائی)ی له راده$ی خوارهوه (الحد الادنی) بۆ ڕاده$ی سهرهوه (الحد الاقصی)ی ههر پله$یهكی بهو پێ یهی لهبڕگهی (یهكهم)ی ئهم مادده$یهدایه دهدرێتێ. چواره$م: أ ـ دادوهران و لهگهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهرانی ئهم سهرمووچه دادوهری یانه وهرده$گرن: مووچه لهقهزاوناحیهكان دا لهمه$ڵبه$ندی پارێزگاكاندا ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 520 ـ 590 80% ی مووچه 70% ی مووچه 460 ـ 500 90% ی مووچه 80% ی مووچه 310 ـ 435 100% ی مووچه 90% ی مووچه ب ـ مهرجه$ ئهوانهی سهرمووچه به پێی رێژهكانی بڕگهی (أ) وهرده$گرن له شوێنی كاره$كانیاندا نیشته$جێ بون و به پێچهوانهوه كهمترین رێژهی ئهو سهر مووچهیهی نێوان شوێنی كاره$كهیان وهرده$گرن. پێنجه$م: أ ـ دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه و دادوهره$كانی و داواكاره$ گشتی یهكان (المدعون العامون) و جێگرهكانیان (300) سێ سهد دینار وهك سهر مووچهیهكی بڕاوه (مقگوع) لهبری كرێ خانوو وهرده$گرن. ب ـ ئهگهر دادوهر چووه خانوویهكی میری یهوه دهبێ فهرمانگهكهی ئهو پاره$یه بڕگهی (أ)ی سهرهوه وهك كرێ بدا بهو لایهنهی خاوهنی خانووهكهیه. ج ـ ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا خانووی خۆی ههبێ یا ئهوهی له شوێنی كاره$كهیدا نیشته$جێ نابێ لهسهر مووچهی كرێی خانوو بێ بهش دهكرێ. شهشهم: دادوهران و له گهڵیاندا جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرانی داواكارانی گشتی و جێگرهكانیان ئهم سهرمووچه بڕایهوانه وهرده$گرن: أ ـ پۆلی یهكهم 1000 ههزار دینار ب ـ پۆلی دووهم 800 ههشت سهد دینار ج ـ پۆلی سێ یهم 600 شهش سهد دینار د ـ پۆلی چواره$م 400 چوار سهد دینار حهوته$م: سهرۆكی داوای گشتی و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی تۆماركاره$ یاساییهكان و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی و سهرپهرشتكارانی داد ئهگهر دادوهر نهبوون ئهو سهر مووچه دادوهره$ی و سهر مووچه بڕاوهوهی كرێی خانویان دهدرێتێ كه لهم مادده$یهدا ههن. ههشته$م: سهر مووچهی دادوهری و سهر مووچهی كرێی خانوو یا ئهو سهر مووچهی بڕایهوانهی به پێی ئهم مادده$یه دهدرێن ناكهونه$ بهر حوكمی هیچ یاسایهك كه لهگهڵیدا ناكۆك بن.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی چل و ههشتی یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: دهستهی گشتی ههر سێ ساڵ جارێك ( كه له رۆژی ههڵبژاردنی ئهنجومهنهوه دهست پێ دهكا) كۆدهبێتهوه.
ماددهی سی و یهكهم
ماددهی سی و یهكهم: یهكهم: أ ـ ئهنجوومهنی دادوهری به سهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستانی عێراق و ئهندامێتی پێشینترین دوو جێگر له جێگرانی سهرۆك و ئهگهر له كایهدا نهبوون پێشینترین دوو داوهری دادگای پێداچوونهوه و سهرۆكی دیوانی تۆماری یاسایی (دیوان التدوین القانونی)و سهرۆكی داوای گشتی (الادعاء العام) و بهڕێوبهری گشتی تۆماری موڵكایهتی (التسجیل العقاری). "5" ب ـ ئهگهر سهرۆك ئاماده$نهبوو پێشینرین دوو جێگرهكهی جێگهی دهگرنهوهو ئهگهر ئهوانیش ئاماده$ نهبوون پێشینترین ئهندامانی دادگای تێ ههڵچوونهوه سهرۆكایهتی ئهنجوومهن دهكا. دووهم: ئهنجوومهن بهلایهنی كهمهوه له مانگێك دا جارێك كۆده$بێتهوه وسهرۆكیش بۆی ههیه له كاتی پێویستیدا داوای كۆبوونهوهی بكا وكۆبوونهوهی به بێ ئاماده$بوونی سهرۆك یا ئهوهی له كاتی ئاماده$ نهبوونیدا جێگهی دهگرێتهوهو بهلایهنی كهمهوه سێ له چوار بهشی ئهندامانی پێك نایهت و بڕیارهكانیش به زۆربهی ژمارهی ئهندامانی ئهنجومهن دهدرێن. سێ یهم: ئهنجوومهن سكرتێرێكی له وهرگرانی باوهڕنامهی بهكالۆریۆسی له یاسادا دهبێ كه رێكخستنی كاروباری ئهنجوومهن و ئاماده$كردنی بهرنامهی كاری و پوخته$ كردنی ئهو كێشانهی دهخرێته بهرده$می و راگهیاندنی بڕیارهكانی له ئهستۆ دهبێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ماددهی سی و پێنج له یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوهی له جێ دادهنرێت: یهكهم: دادگا، بهبێ ئهوهی داواشی لێ بكرێ، حوكم دهدات بهسهر ئهو كهسهدا كه ههموو دهعواكه یان بهشێكی دۆڕاندووه مزوكرێی پارێزهرایهتی ئهو ههندهی كه دۆڕاوه بدات به دژهكهی، كه ئهویش پارێزهری ههبووه، كهسێكیش كه لهسهر داواكاریی خۆی دهعواكهی پووچهڵ كرابێتهوه، ئهویش (تهنها له رووی مزوكرێی پارێزهرایهتیهوه) حوكمی دۆڕاو دهیگرێتهوه. دووهم: دادگا حوكمی مزوكرێی پارێزهرایهتی بهم شێوهیهی خوارهوه دیار دهكات: 1.رێژهی (10%)ی بههای حوكم پێ دهرچووهكه (المحكوم به) به مهرجێ له (5000) پێنج ههزار دینار نهترازێ. 2. رێژهی (5%)ی بههای بهدهلی به موڵك كردن به مهرجێ له (3000) سێ ههزار دینار نهترازێ. 3. له دهعواگهلی ئهحوالی شهخصی و ئهو دهعوایانهش كه بههایان دیار نهكراوهو لهم دهعوا سزاییانهشدا كه به مافی مهدهنی بنبڕ دهكرێن، له (100) سهد دینار كهمتر نابێ و له (500) پێنج سهد دیناریش ناترازێ. سێیهم: دادگا بۆ وهكیلهكانی دایهرهكانی ههرێم لهو فرمانبهرانهی كه بهپێی بڕگهی (یهكهم – 2)ی ماددهی نۆزدهی یاساكه بۆ مورافهعه دهنێردرێن حوكمی مزوكرێیهكیان بۆ ئهدا كه هاوتا بێ لهگهڵ مزوكرێی ئهو پارێزهرایهتیهدا كه حوكمی بردنهوهی (كسب) دهعوای بۆ دهدرێ كه دهقهكهی له بڕگه (دووهم)ی سهرهوهدا هاتووه، تهواوی مزوكرێیهكهش (كامل الاتعاب) كه حوكمهكهی پێ دهرچووه بهم شێوهیهی خوارهوه دابهش دهكرێت: 1.(30%)ی بۆ ئهو فهرمانبهرهیه كه له دهعواكهدا مورافهعهی كردووه. 2. (20%)ی بۆ كارمهندانی دایهره یاساییهكان یان بهشی یاسایی لهوانهی كه بڕوانامهی بهكالۆریۆسی یاسا یان هاوتهكهیان ههیه. 3. باقیمهنی مزوكرێیهكه به داهاتی گهنجینه (خزینه)ی ههرێم تۆمار دهكرێت.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی سی و نۆ له یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: پارێزهر بۆی ههیه كه لهگهڵ به وهكیل دانهرهكهیدا (موكله) لهسهر گرێبهستێكی نووسراو پێك بێت كه لهلایهن سهندیكاوه تهسدیق دهكرێت بهرامبهر به رهسمێكی دیار كراو كه (25) بیست و پێنج دیناره، دهدرێت به سهندیكا.
ماددهی dوازده
ماددهی dوازده: پێویسته وهزیره پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانهی سهندیكا پێك دێ كه ههموو پابهندییهكانی خۆیان جێبهجێ كردووه به پێی ئهم یاسایه، وه به باڵاترین دهسهڵات دهژمێردرێ، وه به ههر سێ ساڵ جارێك له نێوان مانگی كانوونی دووهمدا به بڕیای ئهنجوومهن و بانگێشتی نهقیب كۆبوونهوهیهكی گشتی ئاسایی دهبهستێت بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ پركردنهوهی ئهندامێتی ئهنجومهن و ئهندامانی لیژنهی بهرزهفتی، وه نیسابیش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی تهواو دهبێ وه له كاتی تهواو نهبوونی نیسابیش دوای پازده رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم، ههڵبژاردن له ههمان كات و شوێندا ئهنجام دهدرێت، ژمارهی ئامادهبوانیش ههر چهندێك بێت نیساب به تهواوی دادهنرێت.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: ئهندامی ئهنجومهن به دهست له كاركێشراوه دادهنرێت ئهگهر ههر سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك یان پێنج دانیشتنی پچر پچر بهبێ عوزری رهوا ئاماده نهبوو.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا پێك دێ له: یهكهم: نهقیب دهبێ ماوهیهك لهم پیشهیهدا دهست بهكار بووبێ كه له (10) ساڵ كهمتر نهبێ. دووهم: بریكاری نهقیب و ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا: مهرجه ئهوانه دهست بهكار بوونیان لهم پیشهیهدا له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ماددهی چوارهم ههموار دهكرێ و ئهم بڕگهیهی خوارهوهی دهخرێته سهر و دهبێ به بڕگهی (2) و، ئهم بڕگه (2)وهی ئێستاشی دهبێته بڕگهی (3)ی ماددهكه. 2) نووسینگهی بریكاری وهزارهت: بهرێوهبهرێك ههڵی دهسورێنێ كه بڕوانامهی زانكۆی له یاسادا ههبێ.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: بڕیارهكانی لیژنهی بهرزهفتی شیاوی تانه لێدانن له لایهن دادگای پێداچوونهوه (تمییز)ی ههرێمهوه له ماوهی پانزه رۆژ له مێژووی ئاگادار كردنهوه ب بڕیارهكه و بڕیاری دادگاش بنبڕ دهبێت.
ماددهی نۆزدهیهم
ماددهی نۆزدهیهم: لیژنهی بهرزهفتی بۆی ههیه ههر كام لهم سزایانهی خوارهوه دهربكات: 1. سهرنج راكێشان. 2. ئینزار. 3. قهدهغه كردنی دهست دانه پیشه بۆ ماوهی شهشه مانگ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی ههژدهیهم
ماددهی ههژدهیهم: حوكمهكانی یاسای بهرزهفتی فهرمانبهرانی دهوڵهت له لایهن لیژنهی بهرزهفتییهوه دهسهپێنرێت.
ماددهی حهڤدهیهم
ماددهی حهڤدهیهم: لیژنهی بهرزهفتی له سێ ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه دهستهی گشتی ههڵیان دهبژێرێ.
ماددهی پانزدهیهم
ماددهی پانزدهیهم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1. سهرۆكایهتی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهنی سهندیكا دهكات. 2. نوێنهرایهتی كردنی نهقابه له ههموو مامهڵهكان له بوارهكانی قهزایی (المراجع القضائية)و دهسته رهسمییهكان و نیمچه رهسمییهكان و ئههلییهكان و راستاندنی مامهڵهو بهڵگهنامه تایبهتییهكانی سهندیكا و بۆی ههیه ههندێك لهم دهسهڵاتانهی ببهخشێت به یهكێك له ئهندامهكانی ئهنجومهنی سهندیكا. 3. پشتگیری كردنی ئهندامانی سهندیكا بۆ مهبهستهكانی كهفالهت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی باج و عهقارات: ئهركی بهرێوهبردنی پێداویستییهكانی باج و وهدیهاتنی وهرگرتنی له ئهستۆ دهگرێ و ژمێریاریهتییهكهی رێك دهخات و بهدواداچوون بۆ قهرزهكانی دهكات و قهرزهكانی و رێكار و بنهماكانی وهرگرتنیان دهست نیشان دهكات، ههروهها مافی موڵكداریهتی عهقاری له ههرێم له باری جۆرو شوێنهوه له ئهستۆ دهگرێ و رێكی دهخات و تۆماری پێویستییهكانی دوور له (بمعزل)لایهنه پسپۆرهكان دهگرێته دهست و بڕیارهكانی تهرخان كردن و یاساكاری تایبهت به فرۆشتن و بهكریدانی خانووبهرهكانی موڵكی ههرێم جێبهجێ دهكات و، ههروهها بهرێوهبردن و بهیاناتی ئهو خانوو وبهرانهش جێبهجێ دهكات كه ئهركی بهرێوهبردن و فرۆشتنیان به وهزارهتی دارایی و ئابووری دهسپێردرێ و بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: له ههرێمدا سهندیكایهك بۆ جیۆلۆجییهكان دادهمهزرێ كه ناوهندهكهی ههولێر دهبێ، خاوهنی كهسایهتی تایبهتی خۆی دهبێت و مافی ئهوهی ههیه كه له پارێزگاكانی ههرێمدا لق بكاتهوه.