مادده‌ی بیست و چواره‌م: بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی زه‌پتی له‌به‌رده‌م دادگای ته‌مییزی هه‌رێمدا له‌ ماوه‌ی (30) سی رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا ده‌كرێ تانه‌ی لێ بدرێ و بڕیاری ئه‌م دادگایه‌ش بنبڕه‌.

مادده‌ی چواره‌م: دادگای شوێنی دانیشتنی داواكاری به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ یان شوێنی بوونی ئه‌و لایه‌نه‌ حوكمه‌تییه‌ی كه‌ داوای به‌ڵگه‌كه‌ ده‌كات، به‌ دادگای تایبه‌تمه‌ندی ده‌رچواندنی به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ی بزر بووه‌كه‌ داده‌نرێ، كه‌ ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌، هه‌روه‌ها قه‌سامی شه‌رعی یاسایی كه‌ به‌ پێی به‌ڵگه‌ی ناوبراو ده‌رچوێنراون ئه‌مه‌ش به‌ده‌ره‌ له‌ حوكمه‌كانی بڕگه‌ی یه‌كه‌می مادده‌ (305)ی دادگایی كردنی شارستانی ژماره‌ (83)ی ساڵی 1969.

مادده‌ی یازده‌: یه‌كه‌م: سه‌ندیكا له‌م پێكهاتانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێت: 1. هه‌یئه‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی زه‌پتی. 4. هه‌یئه‌تگه‌لی لقه‌كان له‌ پارێزگاكاندا. دووه‌م: 1. هه‌یئه‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامان یان له‌ هه‌موو ئه‌و نوێنه‌رانه‌ پێك دێت كه‌ ئیلتیزامی خۆیان به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ هێناوه‌. ئه‌م هه‌یئه‌ته‌ باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌داو به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، و له‌سه‌ر بانگهێشتی نه‌قیب، هه‌ر سێ ساڵ جارێك – كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كانه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی، له‌ باره‌گاكه‌ی خۆیدا، بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌ن سازده‌دات، (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ یان دوو سێیه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، جا، ئه‌گه‌ر نه‌هاته‌جێ، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، دوای كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م به‌ پازده‌ رۆژ، هه‌ڵبژاردنێكیدى، لة هةمان كات و جيَطةدا دةكرىَ، لةم بارةدا (نصاب) بة ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یان سیێه‌كی نوێنه‌ران دێته‌جێ، ده‌نا، ئه‌گه‌ر له‌م باره‌شدا نه‌هاته‌جێ، ئه‌وا، ئه‌نجومه‌ن بۆ خولێكی تریش له‌ ئیشی خۆیدا به‌رده‌وام ده‌بی. 2. ئه‌گه‌ر هات و ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام تێپه‌ڕی، ئه‌وه‌ـ له‌و باره‌داـ هه‌ڵبژاردن له‌ رێگای نوێنه‌ره‌كانه‌وه‌ ده‌كرێت و، رێژه‌ی نواندنیش له‌لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ یان له‌لایه‌ن جێگری ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ دیارده‌كرێ. 3. هه‌یئه‌ی گشتی ئه‌م ئیشانه‌ ده‌كات: 4. ته‌سدیقكردنی بوجه‌و وحساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. ئیقراكردنی پێرۆی ناوخۆو هه‌مواركردنی و، سه‌یركردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ش كه‌ بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا كه‌ پێشكه‌ش ده‌كرێن.

مادده‌ی سیازده‌: 1. ده‌شێ له‌ یه‌ك، له‌م دوو دۆخه‌ی خواره‌وه‌دا، هه‌یئه‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی: 2. به‌ بڕیارێكی هۆدار له‌لایه‌ن زۆرینه‌ی ئه‌نجومه‌نه‌وه‌. 3. به‌ داوایه‌كی نووسراوی هۆدار، سێیه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی بیده‌ن به‌ ئه‌نجومه‌ن و، ئه‌نجومه‌نیش پێویسته‌ له‌ ماوه‌ی (15) پازده‌ رۆژدا كه‌ له‌ رۆژی گه‌یشتنی داواكه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – بانگهێشت بكاو، واده‌ی كۆبوونه‌وه‌كه‌ی تێدا دیاربكا. 4. له‌ كۆبوونه‌وه‌ی نائاسایی هه‌یئه‌ی گشتیدا، ناشێ، له‌و مه‌سه‌لانه‌ زیاتر، كه‌ له‌ به‌رنامه‌ی كاردا تۆمار كراون و، كۆبوونه‌وه‌كه‌یان بۆ سازدراوه‌، هیچی دیكه‌ یه‌كلا بكرێته‌وه‌.

مادده‌ی نۆیه‌م: 1. بۆ ئه‌ندامانی سه‌ندیكا نه‌بێ، كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ئیلتیزاماتی خۆیان به‌جێ هێناوه‌، ده‌نا، هیج كه‌سێ ناشێ ئه‌م پیشه‌یه‌ بكات. 2. دایه‌ره‌ فه‌رمیه‌كان ونیمچه‌ فه‌رمیه‌كان وباقیمه‌نی داموده‌زگاكانی هه‌رێم پێویسته‌ وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنی یان كارپێكردنی پزیشك بنێرن بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی هه‌شته‌م: نه‌قیب ناشێ نه‌قیبیش بێ و، یه‌كێ له‌م پله‌وپایانه‌ی خواره‌وه‌شی هه‌بێ: 1. سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانی. 2. له‌ وه‌زاره‌ته‌كانی هه‌رێمدا وه‌زیر بێت یان بریكاری وه‌زاره‌ت بێت.

مادده‌ی نۆزده‌: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ئه‌م ئیشه‌ تایبه‌تانه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: 1. كۆشش بۆ وه‌دی هانينى ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. 2. وه‌رگرتنی ئه‌ندامان و قه‌ده‌غه‌كردنیشیان له‌ پیشه‌كه‌. 3. به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا ،و به‌ر كارخستنی پلانگه‌ل وبه‌رنامه‌كان. 4. بانگهێشتی هه‌یئه‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌و به‌ركارخستنی بڕیاره‌كانی. 5. سه‌رپه‌رشتی ئیش وكاری لقه‌كان، و ده‌سه‌به‌ركردنی هاوده‌نگی له‌ چالاكییه‌كانیاندا. 6. ئاماده‌كردنی بووجه‌ی ساڵانه‌و حساب وحسابكاریی كۆتایی و به‌ڕێوه‌بردنی دارایی سه‌ندیكا. 7. سه‌رپه‌رشتی رێكخستنی پیشه‌گوزاری (ممارسه‌ المهنه‌) له‌ عیاده‌ تایبه‌ته‌كاندا. 8. پێشكه‌شكردنی پێشنیاز بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا. 9. ئه‌گه‌ر نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكای له‌ لێژنه‌گه‌لی ره‌سمی وشتی دیكه‌دا نه‌كرد، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا، كه‌سێكی دیكه‌ی بۆ داده‌نێ. 10. هه‌ر ده‌عواو شكاتێكی بۆ بێت، هه‌واڵه‌ی لێژنه‌ تایبه‌تكاره‌كانی ده‌كات. 11. له‌ پێشكه‌ش كردنی پێشنیارگه‌ل، ده‌رباره‌ی پرۆژه‌گه‌ل وپلانگه‌ل و به‌رنامه‌گه‌لی ته‌ندروستی هه‌رێمدا به‌شداری ده‌كات. 12. پێكهێنانی لێژنه‌گه‌لی فه‌رعی، بۆ وه‌ديهانینی ئامانجه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. 13. ئیقراركردنی موڵكدارێتی ماڵ وموڵك وعیقارو قبوڵكردنی به‌خشش وشه‌رتوشروتی قه‌رزدان و پێشكه‌شكردنی كۆمه‌كی دارایی، له‌ چوارچێوه‌ی مه‌به‌ست وئامانجی سه‌ندیكادا. 14. ئاماده‌كاری بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان. 15. ئیجازه‌پێدانی پیشه‌گوزاری. 16. سه‌یركردن و یه‌كلاكردنه‌وه‌ی ده‌ستله‌كار هه‌ڵگرتنی نه‌قیب، یان هه‌ر ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن یان هی لقه‌كانی سه‌ندیكا، به‌مه‌رجێ، له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌ی هه‌یئه‌ی گشتیدا بخرێته‌ به‌رده‌می. 17. دامه‌زراندن و به‌ڕێوه‌بردنی یانه‌گه‌لی سه‌ندیكا به‌پێی یاساى كۆمه‌ڵه‌كان. 18. قبوڵكردنی دیاری به‌ ره‌زامه‌ندی لایه‌نه‌ فه‌رمیه‌كان. دووه‌م: سپاردنی هه‌ندێ له‌ سه‌ڵاحییاتی خۆی به‌ نه‌قیب یان به‌سه‌رۆكانی لقه‌كان.

مادده‌ی حه‌وته‌م: به‌ڵگه‌ی ئه‌و وه‌فاتنامه‌یه‌ی كه‌ به‌پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچووه‌، ده‌كه‌وێته‌ به‌ر رێگه‌كانی تانوون لێدان كه‌ له‌ فه‌سلی دووه‌م و مادده‌ی (216)ی یاسای دادگایی كردنی شارستانی ژماره‌ (83)ی ساڵی 1969ی هه‌مواركراودا هاتوون.

مادده‌ی هه‌شته‌م: 1. دوو دینار ره‌سم له‌ تۆمار كردنی به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ وه‌رده‌گیرێ كه‌ به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچووه‌.2. به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ی ده‌رچوێنراو له‌ ره‌سمی پول و ئه‌و غه‌ره‌مایه‌ی كه‌ ه‌له‌ یاسا كارپێكراوه‌كاند هاتووه‌ ده‌بوردرێ.3. قه‌سامی شه‌رعی و یاسایی كه‌ به‌گوێره‌ی به‌ڵگه‌ی وه‌فاتنامه‌ رێك خراون و به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ ده‌رچوون، له‌ ره‌سمه‌كانی دادوه‌ری ده‌بووردرێن.

مادده‌ی نۆیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قێكی یاسایی ناكرێت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دا ناكۆك بێت.

مادده‌ی ده‌یه‌م: ده‌بێ وه‌زاره‌ته‌كانی داد و ناوخۆ رێنمایی پێویست بۆ جێبه‌جێ كردنی ئه‌م یاسایه‌ هه‌ر یه‌كه‌یان به‌ پێی تایبه‌تمه‌ندی خۆی ده‌ربكات.

مادده‌ی یازده‌یه‌م: ده‌بێ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی دوازده‌یه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی ده‌رچوونیه‌وه‌ جێبه‌جێ ده‌كرێت و له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیشدا بڵاو ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: ئه‌م بڕگه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێته‌ سه‌ر مادده‌ی یه‌كه‌م و زنجیره‌كه‌ی ده‌بێته‌ (10) و به‌م شێوه‌یه‌ ده‌بێ: 10- ده‌سه‌ڵاتی به‌رێوه‌بردن: پارێزگار- قایمقام- به‌رێوه‌به‌ری ناحیه‌.

مادده‌ی دووه‌م: 1. بڕگه‌ (2) دووی مادده‌ی پێنج هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت: 2- ئه‌و دێهاتانه‌ی كه‌ ژماره‌ی دانیشتوانیان له‌ سێ هه‌زار كه‌س كه‌متر نییه‌ به‌ گوێره‌ی پێشنیاری ده‌سه‌ڵاتی به‌رێوه‌بردن و ره‌زامه‌ندی وه‌زیر. 2. برگه‌ی (3)ی مادده‌ پێنج هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ی لێ دێت: ئه‌و شاره‌وانیانه‌ی ده‌مێننه‌وه‌ كه‌ تازه‌ هاتوونه‌ته‌ كایه‌وه‌ (المستحدثة) له‌ پێش كار پێكردنی ئه‌و یاسایه‌، له‌و دێهاتانه‌ی كه‌ ژماره‌ی دانیشتوانیان له‌و راده‌یه‌ی كه‌متر نه‌بێ كه‌ له‌ سه‌ره‌وه‌ ئاماژه‌ی پێ كراوه‌، هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌شی به‌ گوێره‌ی پێشنیازی ده‌سه‌ڵاتی كارگێری و وه‌زیر ده‌بێت.

مادده‌ی سێزده‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌ی سی وچواره‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- یه‌كه‌م: ته‌ڵاقدان بریتیه‌ له‌ هه‌ڵگرتنی په‌یوه‌ندیی هاوسه‌رگیریی به‌ شێوه‌یه‌كی راشكاو كه‌ شه‌رع و یاسا ده‌لاله‌تی له‌سه‌ر ده‌كه‌ن به‌بێ به‌ستنه‌وه‌ به‌ دارشتنێكی سنووردار، یان زمانێكی دیاری كراو به‌ كه‌وتنی له‌لایه‌ن مێرد یان ژن ئه‌گه‌ر یه‌كێكی كرده‌ بریكاری خۆی یان سه‌ر پشك كرابێت یاخود له‌ دادوه‌ره‌وه‌ بێ. دووه‌م: ته‌ڵاقی سه‌رخۆش یان شێت و كه‌م ئه‌قل و ناچاركراو یان ئه‌و كه‌سه‌ی شت لێك جیاناكاته‌وه‌ له‌ ئه‌نجامی تووڕه‌یی یان كاره‌ساتی كتوپڕیاخود پیریی یان نه‌خۆشی ناكه‌وێ. سێیه‌م: گوێ به‌ ته‌ڵاق نادرێ به‌ ئاماده‌بوونی دوو شایه‌دی ڕاستگۆ نه‌بێ له‌ كاتی كه‌وتنیدا یان دان پێدانانی له‌به‌رده‌م هه‌ردووكیان یان له‌به‌رده‌م دادوه‌ردا.

مادده‌ی یازده‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌كانی بیست و نۆیه‌م و سییه‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ جێیان ده‌گرنه‌وه‌: (ئه‌گه‌ر مێرد به‌بێ نه‌فه‌قه‌ ژنه‌كه‌ی جێهێشت و خۆی بزر كرد یان نه‌هاته‌وه‌، یاخود ون بوو یان به‌ندكرا، دادوه‌ر حوكمی خۆی ده‌دات به‌ دانی نه‌فه‌قه‌ له‌ ڕۆژی به‌جێهێشتن و سندووقی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی نه‌فه‌قه‌ی خه‌ملێندراءخه‌رج ده‌كات).

مادده‌ی بیسته‌م: كاركردن به‌ حوكمی مادده‌ی چل و چواره‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- (ده‌شێ هۆیه‌كانی لێك جودابوونه‌وه‌ و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی گرێبه‌ندی هاوسه‌رگیریی به‌ هه‌موو هۆیه‌كانی سه‌ڵماندن و له‌وانه‌ش ئه‌و شایه‌دییانه‌ی كه‌ گوێیان لێگیراوه‌، ئه‌گه‌ر به‌ ته‌واوتر هاتبێ و ئه‌مه‌ش دادگا دیاری ده‌كات، به‌ده‌ر له‌و حاڵه‌تانه‌ی كه‌ یاسا هۆیه‌ دیاریكراوه‌كانی سه‌ڵماندنیانی ده‌ستنیشانكردووه‌.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواراه‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌:- نه‌فه‌قه‌ی هه‌ر مرۆڤێك له‌ماڵی خۆیه‌تی ته‌نیا ژن نه‌فه‌قه‌كه‌ی له‌سه‌ر مێردیێتی له‌كاتی گرێبه‌ندی ته‌واودا.

مادده‌ی بیست و چواره‌م: كاركردن به‌ مادده‌ی حه‌فتاو چواره‌م له‌ یاساكه‌دا ڕاده‌گیرێ و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: 1. ئه‌گه‌ر رۆڵه‌ی رۆڵه‌ له‌گه‌ڵ رۆڵه‌دا كۆبوونه‌وه‌ یاخود رۆڵه‌ی رۆڵه‌ی رۆڵه‌ له‌گه‌ڵ رۆڵه‌ی رۆڵه‌دا كۆبوونه‌وه‌ و ئه‌گه‌ر هاتنه‌ خواره‌وه‌ش جێی باوكی كۆچكردوویان یان دایكی كۆچكردوویان ده‌گرنه‌وه‌ و ئه‌وه‌ی ده‌یانكه‌وێ له‌ میرات بۆیان دێته‌ خوار هه‌رچه‌نده‌ له‌ ژیانیش دامابێ، به‌مه‌رجێك له‌ سێیه‌كی میراته‌كه‌ زیاتر نه‌بێ، ئه‌گه‌ر میراتیان نه‌گرت و باپیر یان داپیر ئه‌وه‌ی ده‌یان كه‌وێ پێیان نه‌دان و ئه‌گه‌ر كه‌متریان پێدان له‌وه‌سیه‌تی واجیب بۆیان ته‌واو ده‌كرێ. 2. حوكمه‌كانی وه‌سیه‌تی واجیب رۆڵه‌كانی براو خوشكانیش ده‌گرێـته‌وه‌ جا ئه‌گه‌ر نێر بن یاخود مێ و ئه‌گه‌ر هاتنه‌ خواره‌وه‌ش و بۆ هه‌ردوو هاوسه‌ریش دێته‌ خوار ئه‌گه‌ر ژنه‌كه‌ ئه‌هلی كیتاب بێ. 3. خاوه‌ن میرات له‌ سه‌رده‌می ژیانیدا بۆی هه‌یه‌ ماڵه‌كه‌ی خۆی به‌سه‌ر میراتگرانی نێرو مێ به‌یه‌كسانی دابه‌ش بكات، یاخود ئه‌مه‌ رابسپێرێ به‌مه‌رجێك له‌سێ یه‌كی میراته‌كه‌ زیاتر نه‌بێ و به‌ره‌زامه‌ندیی ئه‌وانی تربێ ئه‌گه‌ر له‌سێیه‌ك پتربوو. 4. خاوه‌ن میرات بۆی هه‌یه‌ رابسپێرێ پتر نه‌بێ له‌ سێیه‌كی میراته‌كه‌ی بدات به‌ میراتگرێك. 5. ئه‌گه‌ر وه‌سیه‌تی ئه‌رك (واجیب) ناكۆك بوو له‌گه‌ڵ وه‌سیه‌تی هه‌لبژێدراو(ئیختیاری) ئه‌وه‌ی یه‌كه‌میان پێش هی دووه‌میان ده‌خرێ.