أحكام القانون

مادده‌ی بیست و پێنج: ئه‌گه‌ر كه‌سێ رازی نه‌بێ فه‌حسی پزیشكی دادگوزاری له‌سه‌ر بكرێ، ده‌ستبه‌جێ لایه‌نی لێپێچانه‌وه‌ی لێ ئاگادار ده‌كرێ بۆ ئه‌وه‌ی چی پێویست بێت بیكات.

مادده‌ی بیسته‌م: ئه‌نجومه‌ن ئه‌م كاره‌ تایبه‌تیانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌كات: یه‌كه‌م: كار كردن له‌ پێناوی به‌دیهێنانی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكا. دووه‌م: پیشكه‌ش كردنی پێشنیاز له‌ باره‌ی هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا . سێیه‌م: جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. چواره‌م: دامه‌زراندنی كارمه‌ندی سه‌ندیكا و ده‌ست نیشان كردنی مووچه‌و به‌رز كردنه‌وه‌یان. پێنجه‌م: ته‌ماشا كردنی داواكاری هاتنه‌ پاڵ سه‌ندیكا و بڕیار دان له‌سه‌ر وه‌رگرتنی ئه‌ندامان. شه‌شه‌م: دانانی ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سه‌ندیكا له‌ لیژنه‌ ره‌سمی یه‌كان و ئه‌وانی تر له‌ بارێكدا ئه‌گه‌ر نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی نه‌كرد. حه‌وته‌م: ناردنی ئه‌و كێشه‌ و شكایه‌تانه‌ی كه‌ بۆی دێت بۆ لیژنه‌ تایبه‌تییه‌كان. هه‌شته‌م: به‌شداری كردن له‌ پێشكه‌ش كرنی پێشنیاز له‌باره‌ی یاسادانان و نخشه‌ كێشان و به‌رنامه‌ی كشتوكاڵی له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: پێكه‌وه‌ نانی لقه‌ لیژنه‌ بۆ به‌دی هێنانی مه‌به‌سته‌كانی ئه‌م یاسایه‌. ده‌یه‌م: ئاماده‌كرنی بودجه‌ و دانانی ژمێریاری یاسایی بۆ جێبه‌جێ كردنی ورده‌كاری ژمێریاری. یازده‌م: بڕباردان له‌سه‌ر به‌ موڵكردنی ماڵ و خانووبه‌ره‌ و قه‌بووڵ كردنی دیاری و به‌خشش و مه‌رجه‌كانی به‌ قه‌رزدان و پێشكه‌ش كردنی یارمه‌تی دارایی له‌ چوار چێوه‌ی ئامانجه‌كانی سه‌ندیكادا. دوازده‌م: خۆئاماده‌كرن بۆ هه‌ڵبژاردن. سێزده‌م: یه‌كلاكردنه‌وه‌ و بڕیاردان له‌سه‌ر وازهێنانی نه‌قیب و جێگره‌كه‌ی، یا هه‌ر‌ ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن و لیژنه‌ سه‌ندیكاییه‌كانی یان هۆبه‌كانی، به‌مرجێك ئه‌مه‌ بخرێته‌ به‌ر ده‌م ده‌سته‌ی گشتی له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا. چوارده‌م: مۆڵه‌تدانی ده‌ستدانه‌ پیشه‌. پازده‌م: دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كانی سه‌ندیكا، به‌ پێی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. شازده‌م: پێدانی هه‌ندێ ده‌سه‌ڵات به‌ نه‌قیب یان لیژنه‌كانی هۆبه‌كان یان سه‌رۆكه‌كانی لقه‌كان.

ماددی نۆزده‌یه‌م: ئه‌ندامنی ئه‌نجومه‌ن یان یه‌كێك له‌ لیژنه‌كانی ئه‌گه‌ر سێ دانیشتنی له‌سه‌ر یه‌ك یان پێنج دانیشتنی جیاجیا له‌ ماوه‌ی سالێكدا به‌بێ عوزرێكی ره‌وا ئاماده‌ نه‌بوو، به‌ وازهێنه‌ر داده‌نرێ.

مادده‌ی بیست و حه‌وته‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی بیست و چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر فه‌رمانگه‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنی جیۆلۆجی له‌ لای خۆیان بده‌نه‌ سه‌ندیكا.

مادده‌ی سێزده‌م: ده‌سته‌ی گشتی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی ساڵانه‌ بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ ده‌به‌ستێ: یه‌كه‌م: راستاندنی بودجه‌ی ساڵانه‌و ژمێریاری كۆتایی. دووه‌م: ووت و وێژ كردن له‌سه‌ر راپۆرتی ساڵانه‌ی ئه‌نجومه‌ن و بڕیار له‌سه‌ر دانی. سێیه‌م: سه‌یر كردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ له‌باره‌ی هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكاوه‌ پێشكه‌ش كراون. چواره‌م: بڕیار دان له‌سه‌ر په‌یره‌وی ناوخۆ و هه‌مواركردنی.

مادده‌ی یانزده‌یه‌م: سه‌ندیكا له‌ مانه‌ پێك دێت: یه‌كه‌م: ده‌سته‌ی گشتی. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (ئینزیبات). چواره‌م: هۆبه‌كانی سه‌ندیكا و لیژنه‌كانی. پێنجه‌م: لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌ندامان تاكو مۆڵه‌ت له‌ سه‌ندیكا وه‌رنه‌گرن و ره‌سمێكی ساڵانه‌ كه‌ بڕه‌كه‌ی (100) سه‌د دیناره‌ نه‌ده‌ن، بۆیان نییه‌ نووسینگه‌ی كشتووكاڵی بكه‌نه‌وه‌.

مادده‌ی سی: كار به‌ هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا هاودژ بێ.

مادده‌ی پێنجه‌م: 1-له‌ دیوانی وه‌زاره‌ت دا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت)ه‌ وه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیر به‌م شێوه‌یه‌ پێكدێ: أ-بریكاری وه‌زاره‌ت جیگری سه‌رۆك ب-بریكاری وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم ئه‌ندام ج-بریكاری وه‌زاره‌تی ككشتوكال و ئاودێری هه‌رێم ئه‌ندام د-به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام ه-نوێنه‌ری یه‌كێتیی پیشه‌سازییه‌كانی هه‌رێم ئه‌ندام و-نوێنه‌ری یه‌كێتیی نه‌قابه‌كانی كرێكارانی هه‌رێم ئه‌ندام ز-هه‌ركامه‌ندێكی تایبه‌تكار كه‌ وه‌زیر له‌ ناو وه‌زاره‌ت یا ده‌ره‌وه‌یدا هه‌ڵی ده‌بژیرێ ئه‌ندام 2-ئه‌نجومه‌ن به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر دوو مانگ جارێك كۆ ده‌بێته‌وه‌ یا هه‌ر كاتێك كه‌ پێویست بوو، كۆبوونه‌وه‌ش به‌بێ ئاماده‌ بوونی سه‌رۆكه‌كه‌ی یا ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌بوونییدا جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌ ناكرێ، ئه‌نجومه‌ن له‌م بوارانه‌دا راوێژ پێشكه‌ش ده‌كا. أ-سیاسه‌تی پیشه‌سازی كه‌رته‌كانی وه‌زاره‌ت و دانانی درێژه‌ی نه‌خشه‌ بۆیان. ب-سیاسه‌تی دارایی و ئابووری فه‌رمانگه‌و به‌رێوه‌به‌ریه‌تی گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت. ج-رێكخستنی به‌رهه‌م هێنان (استثمار) ی ئه‌و پاره‌ و پوولانه‌ی له‌ هه‌ندێ له‌ كه‌رته‌كانی وه‌زاره‌تدا له‌ پێویست به‌ده‌رن (فائضه). د-سازكاری (تنسیق العمل)له‌ نێونا كه‌رته‌كانی به‌رهه‌م هێناندا و یه‌كخستنی شێواز و كێشه‌ هاوبه‌شیه‌كان و پێشنیاز كردنی رێنمایی و پێشكه‌ش كردنی ئامۆژگاری.

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م گوزارشتانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانن بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: 1- هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. 2- سه‌ندیكا: سه‌ندیكای خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كان. 3- ده‌سته‌ی گشتی: ده‌سته‌ی گشتی سه‌ندیكا. 4- ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 5-- نه‌قیب: نه‌قیبی پیشه‌ ته‌ندروستییه‌كان.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا به‌ ئاماده‌ كردن و ده‌رهێنانی په‌یره‌وی ناوخۆی سه‌ندیكا هه‌ڵده‌ستێ بۆ ئاسانكردنی جێببه‌ جێ كردنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی چواره‌م: مه‌رجه‌ ئه‌مانه‌ له‌ ئه‌ندام بێنه‌ دی: یه‌كه‌م: هاووڵاتی كوردستانی عێراق بێت و لێی نیشته‌جێ بێت. دووه‌م: به‌ تاوانێكی ناسیاسی یان كوكه‌ێكی ئابرۆبه‌ر حوكم نه‌درابێ. سێ یه‌م: بڕوانامه‌ی به‌ لا‌نی كه‌م به‌ كالۆریۆس یان هاوكێشه‌كه‌ی له‌ كشتوكاڵدا هه‌بێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م: زنجیره‌ (3) له‌ مادده‌ی دوازده‌هه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 3- سه‌رۆك لقه‌كان.

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئاووبوونه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا (30) سی دیناره‌. دووه‌م: ئابوونی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ش (20) بیست دیناره‌ و له‌ واده‌یه‌كی وا ده‌درێت له‌ مانگی شوباتی هه‌موو سالێك تێنه‌په‌رێت و، ئه‌گه‌ر ئه‌ندام بۆ ماوه‌ی دوو ساڵی له‌ دوای یه‌ك نه‌یدا به‌ بێ عوزرێكی ره‌وا، ئه‌وا ناوی له‌ تۆماری سه‌ندیكا ده‌كوژێنرێته‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: ده‌رچووی په‌یمانگه‌ی ئاماده‌كردنی پێشنوێژ وخوتبه‌خوێنان، كه‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف وكاروباری ئیسلامی هه‌رێمی كوردستانی عێراقه‌، بڕوانامه‌ی دیپلۆمی له‌ زانسته‌ ئیسلامییه‌كاندا پێ ده‌درێ وبه‌ (فرمانبه‌ری) پێشنوێژ وخوتبه‌خوێن یان به‌ مامۆستا له‌ قوتابخانه‌ ئیسلامییه‌كانی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف وكاروباری ئیسلامی دا دادمه‌زرێ و، مووچه‌كه‌شی به‌ پێی یاسای كارپێكراوی كارگوزاری (الخدمه‌) ده‌ستنیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی یه‌كه‌م: بروانامه‌ی خوێندنی هه‌ردوو قۆناغی ناوه‌ندی و ئاماده‌یی قوتابخانه‌ ئاینییه‌كانی سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی ئه‌وقاف و كاروباری ئیسلامی به‌رابه‌ر ده‌كرێ له‌گه‌ڵ بڕوانامه‌ی خوێندنی هه‌ردوو قۆناغی ناوه‌ندی و ئاماده‌یی و قه‌تابخانه‌ ئیسلامییه‌كانی (دواناوه‌ندی خوێندنی ئیسلامی) سه‌ر به‌ وه‌زاره‌تی په‌روه‌رده‌، به‌ مه‌به‌ستی دامه‌زراندن و وه‌رگرتن له‌ كۆلێژی شه‌ریعه و‌ به‌شی خوێندنی ئیسلامی له‌ كۆلێژی ئاداب له‌ زانكۆكانی هه‌رێم، دوای ئه‌وه‌ی تاقیكردنه‌وه‌كانی وه‌زاری گشتی به‌ پێی یاسا ده‌بڕن.

مادده‌ی بیسته‌م: یه‌كه‌م: مه‌رجه‌ ئه‌و كه‌سه‌ی نازناوی مامۆستای یاریده‌ده‌ری پێده‌درێ، خاوه‌نی بڕوانامه‌ی ماجستێر یان هاوتای بێ و خولێكی شیاندنی بۆ پرۆسه‌ی ده‌رس گوتنه‌وه‌ بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگ سه‌ركه‌وتووانه‌ ببڕێ كه‌ مه‌رجه‌كانی به‌ رێنمایی ده‌رده‌چن. دووه‌م: ئه‌گه‌ر مامۆستای یاریده‌ده‌ر له‌ ماوه‌ی(5)ساڵدا له‌ رۆژی دامه‌زراندنیه‌وه‌ به‌رز نه‌كرایه‌وه‌ بۆ پایه‌ی مامۆستا ئه‌وا ده‌گوێزرێته‌وه‌ بۆ سه‌نته‌ره‌كانی توێژینه‌وه‌ له‌ زانكۆكان و دوو ساڵی پێده‌دری بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ بۆ پایه‌ی مامۆستا و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ ده‌گوێزرێته‌وه‌ بۆ ده‌ره‌وه‌ی زانكۆ.

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا به‌ داواكارییه‌كی نووسراو ده‌بێت و پێشكه‌ش به‌ نه‌قیب یاخود سه‌رۆكی لق له‌ پارێزگادا ده‌كرێت و هه‌موو به‌ڵگه‌نامه‌ی پێویستی پێوه‌ ده‌لكێنرێت. دووه‌م: داواكاریی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكا له‌ ماوه‌ی پازده‌ رۆژ له‌ رۆژی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكادا، ده‌خرێته‌ به‌رده‌م ئه‌نجومه‌ن و ئه‌نجومه‌نیش پیویسته‌ له‌و ماوه‌یه‌دا بڕیاری خۆی له‌ سه‌ر یه‌ك لا بكاته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر ئه‌و ماوه‌یه‌ به‌سه‌ر چوو و یه‌كلانه‌كرایه‌وه‌، ئه‌وا ئه‌و كه‌سه‌ به‌ وه‌رگیراو داده‌نرێت. سێ یه‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ داواكارییه‌كه‌ی چوونه‌ پاڵ سه‌ندیكای ره‌ت بكاته‌وه‌، ئه‌مه‌ش به‌ بڕیارێكی هۆدار ده‌بێت و خاوه‌ن داواكاریییه‌كه‌ بۆی هه‌یه‌ تانووتی له‌ لای دادگای پێداچوونه‌وه‌ (تمییز)ی هه‌رێمی كوردستانی عێراق له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ مێژووی پێراگه‌یاندنی لێ بدات و بڕیاری دادگاش بڕیاریكی بڕاوه‌یه‌.

مادده‌ی سی وپێنجه‌م : ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی(وه‌قائیعی كوردستان) دا جێبه‌جێ ده‌كرێ.