أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: ئهو گرێبهستانهی بهكرێدانی خانوبهره بۆمهبهستی غهیری نیشتهجێیوون، دوای بهركاربوونی ئهم یاسایه، مۆردهكرێن دهكهونه ژێركاری حوكمهكانی یاسای شارستانی ژماره (40)ی ساڵی 1951ی ههمواركراو. دووهم: گرێبهستهكانی ئهو خانوبهرهی كه بۆ غهیری مهبهستی نیشتهنی بهكرێ دراون و بهر له بهركاربوونی ئهم یاسایه مۆركراون، بۆ ماوهی دوو ساڵ له رۆژی كۆتایی هاتنی ماوهی گرێبهستهكهوه درێژ دهكرێنهوه و، پاش كۆتایی ئهو ماوهیهش، كرێیهكهی دهكهوێته ژێر كاری حوكمهكانی یاسای شارستانی ژماره (40)ی ساڵی 1951 ی ههمواركراو.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: یاسای پاراستنی بهكاربهری فیدراڵی ژماره (1)ی ساڵی 2010 له ههرێمی كوردستان ـ عێراق جێبهجێ دهكرێ و تا یاسایهكی تایبهت به پاراستنی بهكاربهر له ههرێم دهردهچێ كار به حوكمهكانی دهكرێت.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ژوور ئامانجهكانی بهم رێ و شوێنه بهجێ دێنێ: 1-تۆمار كردنی ناوه بازرگانییهكان و ناونووس كردنیان له تۆماری بازرگانیدا و رێكخستنی دهفتهری پێویست بۆی و پێشكهشكردنی زانیاری له بارهی ئهو ناوانهی به یهكێتی تا له دهفتهری ناوهندی دا (مركزی) تۆمار بكرێن. 2-دهست نیشان كردنی ئهو داب و نهریتانهی بۆ كاروباری بازرگانی و پیشهسازی له ههر ناوچهیهكی جوگرافیدا باون بۆ مهبهستی تایبهتكاری ژوور و بڵاوكردنهوهیان. 3-ناوبژی كردنیان و بهشدار بوون له ناو بژی كردن لهو ناكۆكییه بازرگانی و پیشهسازیانهدا كه له نێوان ئهندامانی ژوور خۆیان یان له نێوان ئهوان و خهڵكانی تردا روودهدهن و پێكهێنانی لیژنهی ناوبژی كردن و ئاماده كردنی لیستی ناوی ناوبژی كاران و بنهما و چۆنێتی ناوبژی كردن. 4-دهركردنی باوهرنامهی شوێنی بهرههم هێنان (شهاده المنشأ) بۆ كهل و پهل له سنووری ههرێمدا، ههروهها دهركردنی سهلملندنی باوهرنامه بازرگانییهكانی تر. 5-كۆكردنهوه و پۆلینكردن و بڵاوكردنهوهی نرخی كهل و پهله سهرهكییهكانی ناو بازاری ناوخۆ به شێوهیهكی خولهكی (دوری) 6-پێشكهش كردنی خزمهتگوزاری له بواری راوێژی هونهری دا بۆ بازارگان و پیشهسازی یهكان. 7-سهلماندنی كهفالهتی ئهندامان. 8-بهشداری كردن له چالاكییهكانی ئهنجومهن و دهستهی لیژنهو دهزگا ئابوورییهكانی تایبهت به پارێزگا.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهو خانووه نیشتهجێیانهی دهكهونه حهرهمی گوندهكان و، ئهو خانووانهی ئاسهواری بیناكانیان ماوه، له نێو سنووری شارهوانیهكاندا، كه تاوهكو دهرچوونی ئهم یاسایه بهخاوهن نهكراون، بهگوێرهی دیزاینی بنهڕهتی شارهوانیهكان، بهخاوهن دهكرێن و، بۆ دیاری كردنی حهرهمی گوندهكانیش پشت دهبهسترێت به نهخشهی كادستڕۆ، بهم شێوهی خوارهوه: یهكهم: ڕووبهری زهوی تا ڕادهی (400م2) به نرخێكی رهمزی و، ئهوهی لهم ڕادهیه زیاتر بێت تا ڕادهی ڕووبهری (800م2) به نرخی (50%)ی نرخی باو له پارێزگاو، (25%) له قهزاو، (10%) له ناحیه، بهخاوهن دهكرێن. دووهم: ئهگهر ڕووبهرهكه له (800م2) زیاتر بێت ئهوا ڕووبهره زێدهكه به ناوی شارهوانیی پهیوهندار بهبێ بهرامبهر تۆمار دهكرێت.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: مهرجهكانی بهخاوهنكردن یهكهم: پێویسته خانووهكه بۆ نیشتهجێبوون تهرخان كرابێت و بكهوێته حهرهمی گوند له ناو سنووری شارهوانیهكاندا. دووهم: ئهوهی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه یان میراتگره شهرعیهكانی، داواكاری بهخاوهنكردن پێشكهش به لێژنهی تایبهتمهندی پێكهاتوو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، دهكات، له ماوهی (6) شهش مانگ له رێكهوتی پێكهێنانی لێژنه تایبهتمهنده ئاماژه بۆكراوهكان له بڕگه (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: لیژنهیهك له دادگاكانی تێههڵچوونهوه كه له مادده (14)ی یاسای دهسهڵاتی دادوهری ژماره (33)ی ساڵی 2007 دا هاتووه له سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو ئهندامیهتی دوو له دادوهرانی بۆ ههر یهك له دادگاكانی تێههڵچوونهوه پێك دههێنرێ بۆ تهماشاكردنی داواكاری قهرهبووكردنهوهو بڕیارهكانیشی شایانی تانوت لێدانن لهبهردهم دهستهی گشتی دادگای پێداچوونهوه (التمییز). دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه له شوێنی نیشتهجێی داواكاری قهرهبووكردنهوه یان شوێنی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدان تایبهتمهنده به تهماشاكردنی داواكاری قهرهبووكردنهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: قهرهبووكردنهوهی ئهدهبی لهسهر بنهمای ئهو ئازارو ناخۆشیانه دهخهمڵێرێ كه زیان پێكهوتوو تووشی هاتووه و ئهوهی كه كاری له ناوبانگ یان پێگهی كۆمهڵایهتی یان وهزیفی كردووه. دووهم: قهرهبووی ماددی لهسهر بنهمای ئهوهی له دهستی چووهو ئهو زیانهی له ماوهی گلدانهوه یان گرتن یان حوكمدانهكهی دهخهمڵێندرێ. سێیهم: پێویست لهسهر ئهنجومهنی دادوهریی بڕیارهكانی حوكمدان بهبێ تاوانی (براءه) و ئازاد كردنی ئهو كهسهی بێتاوانی دهسهلمێندرێ یان ئازاد دهكرێت له دوو رۆژنامهی رۆژانهی ههرێمدا بڵاوبكاتهوه.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: له بارهگای یهكێتی لیژنهیهك پێك دێ به سرۆكایهتی دادوهرێك كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی پهیوهندیدار دهبێ و ئهندامیهتی نوێنهری وهزارهتی ناوخۆ و داریی و ئابووری و پیشهسازی و ووزه و نوێنهرێكی یهكێتی بۆ ساغ كردنهوهی دروستی ههڵبژاردن و بریارهكانیش بنبڕ دهبن.
ماددهی سی و چوارهم:
ماددهی سی و چوارهم: دهبێ ژوورهكانی بازرگانی یهكێتی پیشهسازییهكانی له ههرێمدا له ماوهی مانگێكدا ل رۆژی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایهوه بارودۆخی خۆیان لهگهڵ حوكمهكانیدا بگونجێنن.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهره بووبێ و به (تجاوز) لهسهر زهوی وزارێك كرابێ كه موڵكی دهوڵهت یا شارهوانی بووبێ و لهكاتی دروستكردنیدا یا دواتر بهربهموڵك كردن كهوتبێ و خاوهنه ئهسڵیهكهی مهرجهكانی به موڵك كردنی تێدا بن یاكهلاوهی تری لهو بابهته له ناوچهكهدا كرابن به موڵكی ئهوانهی وهك ئهون ئهوا ئهو ڕووپێو (مساحه)یهی (تجاوز)ی كراوهته سهر له سنووری ئهو ڕووپێوهی ماوهی بهموڵككردنی زهوی و زارهكانی میری و شارهوانی دهكرێته موڵكی خاوهنهكهی بهمهرجێك ئهم خاوهنه ئهسڵیهكهی خانووبهرهكه ئهو پارهی به موڵك كردنه بدا بهلایهنی پهیوهندار كه ئهوانهی وهك ئهون داویانه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: معامهلهی تۆماركردنهوهی ئهو ماڵه دهست بهسهرداگیرانهوانهی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه لهرهسمی تۆماركردن و باجی گهرانهوهی موڵكداری دهبهخشرێن.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهویهوه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: دهبێ وهزیره پیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم: یهكهم: لیژنهی لق له سهرۆك و دوو ئهندامی ئهسڵی وئهندامێكی یهدهگ پێك دێت، له لایهن ئهندامانی لقهكهوه ههڵدهبژێردرێن. دووهم: لق، بۆ وهدیهێنانی ئهو ئامانجانهی یهكێتی تێدهكۆشێ كه لهم یاسایهدا دهقهكانیان هاتووهو، لیژنهی لق، ساڵانه ڕاپۆرتێك لهبارهی ئیش وكاری لقهكهوه پێشكهش به ئهنجومهن دهكات.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: پێویسته له سهر وهزیره پێوهندیدارهكان، فهرمانهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: 1/ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه له بابهتی گوازراوه بوو دهدرێتهوه دهستی خاوهنه ئهسڵییهكهی و ئهگهر ماڵهكه ئۆتۆمبیل ومهكینه بوو به ناوییهوه تۆمار دهكرێتهوه. "6" ئهم بڕگهیه "بڕگهی 8" بهپێی بڕیاری ژماره (7)ی رۆژی 31/3/1994ی ئهنجوومهنی نیشتمانیی كوردستانی عێراقهوه خرایه سهر ماددهی دووهم. 2/ئهگهر لهبهر ناچوونی یا له ههر هۆیهكی تر نهتوانرا بدرێتهوه دهست خاوهنه ئهسڵییهكهی كڕیارهكه نرخهكهی به پێی ڕۆژی 31/12/1990 لهبڕی دهدا بهو خاوهنه ئهسڵییهی. 2/ئهگهر لهبهرناوچوونی یا له ههر هۆیهكی تر نهتوانرا بدرێتهوه دهست خاوهنه ئهسڵیهكهی كڕیارهكه نرخهكهی به پێی ڕۆژی 31/12/1990 له بڕی دهدا بهو خاوهنه ئهسڵییهی.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهره بووبێ و به (تجاوز) لهسهر زهوی وزارێك كرابێ كه موڵكی دهوڵهت یا شارهوانی بووبێ و لهكاتی دروستكردنیدا یا دواتر بهربهموڵك كردن كهوتبێ و خاوهنه ئهسڵیهكهی مهرجهكانی به موڵك كردنی تێدا بن یاكهلاوهی تری لهو بابهته له ناوچهكهدا كرابن به موڵكی ئهوانهی وهك ئهون ئهوا ئهو ڕووپێو (مساحه)یهی (تجاوز)ی كراوهته سهر له سنووری ئهو ڕووپێوهی ماوهی بهموڵككردنی زهوی و زارهكانی میری و شارهوانی دهكرێته موڵكی خاوهنهكهی بهمهرجێك ئهم خاوهنه ئهسڵیهكهی خانووبهرهكه ئهو پارهی به موڵك كردنه بدا بهلایهنی پهیوهندار كه ئهوانهی وهك ئهون داویانه.
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: یهكهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتكارییانهی خوارهوه دهگرێته دهست: ا- پێكهێنانی لیژنهكان و ناوزهدكردنی سهرۆكهكانیان. ب- پهسندكردنی بوجهی ساڵانه. ج- دهرچواندنی بڕیاری زهبتیو، ڕهشكردنهوهی ناوی ئهندامهكان. د- دامهزراندنی كارمهندان له یهكێتیداو، دیاركردنی مووچهو، كۆتایی هێنان به وهزیفهكانیان. ه- چوارچێوهی سهڵاحییاتی خهرج، بۆ سهرۆك دادهنێ. و- سهر پهرشتكردنی ئیش وكاری لقهكانی پارێزگاكان. ز- پاراستنی موڵك وماڵی یهكێتیو، وهبهرهێنان و پهرهپێدانی. دووهم: دهشێ، له ماوهی (30) سی رۆژدا، كه له رۆژی دوای پێڕاگهیاندنهوه دهست پێ دهكا، له دادگای پێداچوونهوهدا، تانه له بڕیاره زهبتیهكانی ئهنجومهن بدرێت. بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕده بێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ماددهی سێیهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك مهرجهكه: یهكهم: دهبێ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان ـ عێراق بێت و تێیدا نیشتهجێ بێت. دووهم: دهبێ خاوهنی شوقه یان خانوویهكی نیشتهجێ بوونی سهربهخۆ نهبێت. سێیهم: دهبێ له هیچ پڕۆژهیهكی دیكهی نیشتهجێ بوون له ههرێمدا سوودمهند نهبوو بێت. چوارهم: دهبێ له پێشینهی خانووبهرهكه لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پێشكهش دهكرێت، سوودمهند نهبوو بێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران و لایهنانی پهیوهندیدار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.