أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چل وههشتهم:
ماددهی چل وههشتهم: ئهم یاسایه دوای تێپهڕبوونی 90 رۆژ له مێژووی بڵاوكردنهوهی لهڕۆژنامهی فهڕمی (وهقائعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهوه گوزارشتانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: 1. ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. ئهنجومهن: ئهنجومهنی نیشتمانی ههرێم. 3. ئهندام: ئهندامی ئهنجومهن. 4. مووچه: مووچهی ئهسلی (الراتب الاصلی) كه ئهندامی بهردهوامی ئهنجوومهن له خزمهتدا وهری دهگرێ. 5. دهرماڵه: ئهو دهرماڵهیهی ئهندامی بهردهوامی ئهنجومهن له خزمهتتدا هی (زهوجییهو، منداڵ و، میوانداری و سوكنا) وهری دهگرێ. 6. مووچهی خانهنشینی: تێكرای ئهو مووچهیهی ئهندام پاش به كۆتایی هاتنی ئهندامییهتی، یان له دهستدانی ئهندامیهتییهكهی وهری دهگرێ.
ماددهی بیست و ههشتهم
ماددهی بیست و ههشتهم : ئهوانهی خوارهوه قهدهغهن: یهكهم : ههرچالاكیهكی به ڕێگهیهكی ڕاستهوخۆ یان ناراستهوخۆ ببێته هۆی زیانگهیاندن به خاكی زهوی كشتوكاڵی پله (أ) یان خراپكردنی یان پیسكردنی به جۆرێك كار له توانای بهرههمهێنانی بكات. دووهم : ههر چالاكیهك زیان به رووبهری زهوی تهرخانكراو بۆ لهوهرگا بگهیهنێ تهنها مهگهربهپێی ئهو پێڕهو و ڕێنماییانه بێ كه به پێی ئهم یاسایه دهركراون. سێیهم : دامهزراندن و بنیادنانی ههر چالاكیهكی پیشهسازی یان بازرگانی یان خزمهتگوزاری لهسهر زهوی كشتوكاڵی به پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه. چوارهم : گۆڕینی ڕهگهزی زهوی و زار له كشتوكاڵیهوه بۆ نیشتهجێ بوون یان پیشهسازی یان بازرگانی یان خزمهتگوزاری، به پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه. پێنجهم : راماڵینی زهوی كشتوكاڵی یان گواستنهوهی خۆڵهكهی به مهبهستی بهكارهێنانی له غهیری زهوی كشتوكاڵی و، تهخت كردنهوهی زهوی یان گواستنهوهی خۆڵهكهی به مهبهستی چاككردنی یان پاراستنی پیتدارییهكهی به راماڵین نا ژمێردرێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم:ـ پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم:ـ مادده برگهی (شهشهم) له ماددهی (پێنجهم) له یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: شهشهم: براو خوشك و منداڵی قوربانیانی جینۆساید له مهرجهكانی كه له برگهكانی (3،2)ی سهرهوه داهاتوون بهدهردهبن تا كاتی قهرهبوو كردنیان لهلایهن حكومهتی فیدرالهوه.
ماددهی بیست و چوارهم
ماددهی بیست و چوارهم: دهشێت بهبێ ڕهزامهندی دانهرو بهبێ پێدانی ههر قهرهبووێك: یهكهم: بۆ كتێبخانه گشتییهكان و بنكهكانی دۆكیومێنتكردنه نابازرگانیهكان و ئهو دامهزراوه زانستی و رۆشنبیری و فێركارییانهی كهوا مهبهستیان قازانج نیه، ژمارهیهكی دیاریكراو له بهرنامهكانی كۆمپیوتهر كۆپی بكهن، بهمهبهستی دانانیان له بهر دهستی قوتابیان و دهستهی مامۆستایان، یان ژمارهیهكی دیاریكراو له ههر كارێكی تری تایبهت بۆ پێداویستیهكانی ئهم دامهزراوانه، كۆپی بكهن یان وێنهی لێبگرنهوه، به مهرجێك بهلای كهم یهك دانهی ڕهسهنی كارهكه له بهر دهستیان دابێت لهگهڵ باسكردنی ناوی كارهكهو دانهرهكهی. دووهم: كۆپیكردن یان وێنهگرتن یان تۆماركردنی دانهیهك له كارێكی دیاریكراو بۆ بهكارهێنانی له رێكاری دادگهریی یان كارگێری ئهویش له سنووری پێویستیی ئهم رێكارانه.
ماددهی چلهم
ماددهی چلهم: یهكهم: ههر كهسێك دهستدرێژی كراوهته سهر ههر مافێكی بۆبڕیاردراو بهسهر كارهكهیدا بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، مافی ههیه قهرهبووێكی دادپهروهرانه وهرگرێت، به مهرجێك پێگهی رۆشنبیری دانهر یان خاوهن كارهكهو بههای ئهدهبی یان زانستی یان هونهری كارهكه و ئاستی سوودوهرگرتنی كهسی دهستدرێژیكار له وهسوودهێنانی كارهكه، له كاتی خهملاندنی قهرهبووهكه ڕهچاو بكرێت، ئهو قهرهبووهی لهم حاڵهتهدا بۆ دانهر حوكمی بۆ دهدرێت به قهرزێكی مومتاز به سهر پوختی نرخی فرۆشتنی ئهو شتانهی كهوا له دهستدرێژیكردنه سهر مافهكهی بهكارهاتوون و له سهر ئهو بڕه پارانهی كهوا له داواكه گلدراونهتهوه. دووهم: دادگا بۆی ههیه له سهر داوای كهسی حوكم بۆدراو، بڕیار بدات به بڵاوكردنهوهی ئهو حوكمهی كهوا بهپێی ئهم یاسایه دهریدهكات له یهك یان زیاتر له یهك رۆژنامهی رۆژانه یان ههفتانهو له سهر خهرجی كهسی حوكم لهسهردراو.
ماددهی بیست و دوو
ماددهی بیست و دوو: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقائیعی كوردستاندا، دهخرێته بهركار.
ماددهی بیست و یهك
ماددهی بیست و یهك: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: ئامانجهكان ئامانجهكانی ئهم یاسایه بریتین له: یهكهم: پاراستنی مافهكانی دانهرو مافه هاوسێكانی له ههرێمدا له بوارهكانی ئهدهب و زانست و هونهردا. دووهم: هاندانی بزاڤی هونهری و ئهدهبیی و زانستی و پێشخستنیان. سێیهم: پهرهپێدان و پێشخستنی پهیوهندیه كلتووریهكان لهگهڵ گهلانی تردا له رێگهی پاراستنی مافی ئهو دانهرانهیان كهوا بهرههمهكانیان له ههرێمدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: ئهم كارانهی خوارهوه پاراستن دهیانگرێتهوه: 1- كاره نووسراوهكان. 2- ئهو كارانهی بهزارهكی دهگوترێنهوه، وهك وانهو وتارو پهندبێژی و ئهوهی هاوشێوهیانه. 3- خوێندنهوهی بهئاشكرای قورئانی پیرۆزو سرووده ئاینیهكان. 4- كاره شانۆییهكان، و شانۆگهرییه ستران و مۆسیقاسازهكان یان ئهو كارانهی بهجولهو ههنگاوی هونهری ئهنجام دهدرێن، وهك سهماو نواندنی هێماكار (پانتۆمیم). 5- كاری موسیقایی، دیجیتالی بێت یان هی تر، چ ووشهی لهگهڵدا بێت یان نا. 6- كاری سینهمایی و بیستراو – بینراو. 7- كاری فۆتۆگرافیی و كاره هاوشێوهكانی وهك سلاید چ وێنه بێت یان فیلم. 8- كارهكانی نیگاركێشیی، وێنهگرتن، پهیكهرتاشی، ههڵكۆڵین، هونهره پراكتیكی و دیكۆرسازییهكان. 9- كاری تهلارسازیی. 10- وێنهی ڕوونكهرهوه، نهخشه، دیزاین، پلانكاری، و كاری بهرجهستهكراوی پهیوهست به جوگرافیاو تۆبۆگرافیا. 11- بهرنامهكانی كۆمپیوتهر به ههر زمانێكهوه بێت. 12- داتا بێس. 13- كاری وهرگیراو. دووهم: پاراستن ناونیشانی كارهكهش دهگرێتهوه ههتا ئهگهر نیشاندهریش نهبێت له سهر بابهتهكهی.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهو پاراستنهی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بۆ كارهكان بڕیاردراوه، ئهمانهی خوارهوه ناگرێتهوه: یهكهم: بیرۆكهی ڕووت، رێكار، شێوازی كاركردن، رێگهی بهكارخستن، چهمك، پرنسیپ، دۆزینهوهو داتا زانستیهكان، بیردۆز، هاوكێشهی بیركاریی، نیگاری ڕوونكهرهوهی ئاماریی با له كارێكی تردا گوزارشتی لێكرابێت یان وهسف كرابێت یان ڕوونكرابێتهوه یان تیایدا هاتبێت. دووهم: دهنگوباسی رۆژانهی بڵاوكراوه یان پهخشكراو یان ڕاگهیهنراو بهشێوهیهكی ئاشكرا. سێیهم: یاسا، مهرسوم، پێڕهوو رێنمایی، حوكمی دادگهریی، حوكمی ناوبژیوانان، بڕیاری دهسته كارگێرییهكان، رێككهوتننامه نێودهوڵهتیهكان، بهڵگهنامه فهرمیهكانی ترو وهرگێڕانه فهرمیهكانی سهرتاپا یان بهشێكیان. چوارهم: نیشانهو و هێماكان وهك: ئاڵا، مهدالیای باو، جلوبهرگی فهرمی هێزه چهكدارهكان. پێنجهم: ئهو كارانهی بوونهته موڵكی گشتی، به مهرجێك وهزارهت مافهكانی دانهر بهسهر ئهم كارانه پیاده بكات له بهرامبهر شێواندن یان دهستكاریكردن یان زیانپێگهیاندنیان.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم: یهكهم: نابێت مافه مهعنهویهكانی دانهر یان ههر كارێك بهر له بڵاوكردنهوهی گل بدرێتهوه. دووهم: نابێت ئهو كارهی كهوا دانهرهكهی بهر له بڵاوكردنهوهی كۆچی دوایی كردووه، گل بدرێتهوه، ئهگهر ئهم دانهره، بهر له مردنی، ڕازی نهبووبێت له سهر بڵاوكردنهوهی.
ماددهی سی و یهكهم
ماددهی سی و یهكهم: حوكمه تایبهتهكانی دهستلێههڵگرتنی دانهر له مافه داراییهكانی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهسهر خاوهنی مافه هاوسێكان پیاده دهكرێت. وه لهگهڵ پێشێلنهكردنی ئهو مافه پاوانكارییانهی كهوا ئهم یاسایه بۆ هونهرمهندی بهجێگهینهرو ئێزگهكان دهقی له سهر كردووه، ئهوان بۆیان ههیه تهنها یهكجار، لهبڕی بهكارهێنانی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆی بهرنامه بڵاوكراوهكانی ئامانجه بازرگانیهكانی پهخشكردن یان گهیاندن بۆ جهماوهر، بهرامبهرێكی دارایی دادپهروهرانه وهربگرن، ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن.
ماددهی سی و سێیهم
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: بڵاوكارو چاپكارو بهرههمهێنهری كارهكان، به هاوبهشی له نێوانیاندا، پابهند دهبن، بهلای كهم، به سپاردنی پێنج دانه له كارهكه ـ بهگوێرهی حاڵهتهكان ـ بهمهبهستی دۆكیومێنتكردنی له لای ههر لایهنێك كهوا وهزارهت دیاری دهكات. دووهم: نهسپاردن نابێته هۆی پێشێلكردنی ئهو مافانهی دانهر كهوا لهم یاسایهدا دهقیان له سهر كراوه. سێیهم: سپاردن دهبێته گرێنهیهك له سهر خاوهندارێتی كاره سپێردراوهكهو دهكرێت پێچهوانهی ئهم گرێنهیه به گشت رێگهكانی سهلماندن، بسهلمێنرێت. چوارهم: ئهو كارانهی كهوا له رۆژنامهو گۆڤارو ناوبهناوهكان بڵاودهكرێنهوه له سپاردن دهبهخشرێن تهنها ئهگهر كارهكه به تهنهایی بڵاوبكرێتهوه.
ماددهی سی وحهوتهم
ماددهی سی وحهوتهم: لهگهڵ پێشێلنهكردنی ههر سزایهكی توندتر كه ههر یاسایهكی تری بهركار له ههرێمدا دهقی له سهر دهكات، ئهوا سزا دهدرێت به بهندكردن بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێت و له ساڵێك زیاتر نهبێت و به غهرامهیهك له سهد ههزار دینار كهمتر نهبێت و له پێنج سهد ههزار دینار زیاتر نهبێت یان به یهكێك لهم دوو سزایه، ههر كهسێك: یهكهم: ههر زانیاریێكی هاتوو له ههر شێوهیهكی ئهلیكترۆنی كارهكه، بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف تیایدا، بسڕێتهوه یان بگۆڕێت، بۆ مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان. وه ئهو زانیارییانهی بهمانهی خوارهوه ناسراون، به زانیاری تایبهت به مسۆگهركردنی بهڕێوهبردنی مافهكان ههژمار دهكرێن: 1- كار یان تۆماری دهنگیی بهجێگهینهریی. 2- دانهر یان بهجێگهینهر یان بهرههمهێنهری دهنگیی. 3- خاوهنی ماف له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی. 4- ئهو مهرجانهی پێویستن بۆ سوودو كهڵك وهرگرتن له كارێك یان بهجێگهیاندنێك یان تۆماركردنێكی دهنگیی، بێنهئاراوه. 5- ههر ژمارهیهك یان جفرهیهك هیما بكات بۆ دهرخستنی ئهم زانیارییانه. دووهم: بهبێ ڕهزامهندی خاوهن ماف، چهند دانهیهك له كارێك یان بهجێگهیاندنێكی چهسپاو یان تۆماركردنێكی دهنگیی، دابهشیان بكات یان هاوردهیان بكات بهمهبهستی دابهشكردنیان یان پهخشیان بكات یان بۆ جهماوهر بیانگوازێتهوه، چ زانیاری ههبێت لهمبارهیهوه یان هۆی تهواوی ههبێت بۆ زانین.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم:ـ ئهم یاسایه له رۆژی جێبهجێ كردنی یاسای ژماره(9)ی ساڵی 2007 یاسای ماف و ئیمتیااتی كهس و كاری شههید و ئهنفالكراوهكان له ههرێمی كوردستان ـ عیراقدا كاری پێ دهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: مهرجی ئهندامێتی لهم یهكێتییهدا ئهوهیهكه: 1ـ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان بێت، یا نوێنهرایهتی ههرێم بكات لهو پهرلهمانانهی كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه. 2ـ ئهندامێك كاری كردبێ یان كاربكات له خولێ له خولهكانی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراقدا دوای راپهرینهكهی ساڵی (1991) . 3ـ ئهندامێك كاری كردبێ له ئهنجومهنی نوێنهرانی عیراقدا، یان له كۆمهڵهی نیشتمانیی عێراقدا ئهندام بوو بێ، دووای ڕووخانی ڕژێمی لهناوچوو ساڵی 2003 ئهوانهی نوێنهرایهتی گهلی كوردستان دهكهن. دووهم: ئهندامی یهكێتی، ئهندامییهتی خۆی لهم بارانهی خوارهوهدا له دهست دهدات: 1ـ ئهگهر دهست له ئهندامێتیی خۆی ههڵبگرێ و، دهستهی ئیداری لێی قبووڵ كرد بێ. 2ـ به تاوانێكی (جهریمهیهكی) شهرهفنهنگێن حوكم بدرێ. 3ـ ئهگهر له كارێكی پێچهوانهی ئامانجهكانی یهكێتییهكهوه گلابێ و، له سهرئهوه، به بڕیاری دهستهی گشتی، له ئهندامێتیی یهكێتییهكه دهركرا بێ. 4- مردن.
ماددهی بیست ودووهم
ماددهی بیست ودووهم : فرێدان و ڕۆكردنی ههرماددهیهكی زیان بهخش یان شلهمهنی یان گازی یان تیشكاوهری یان گهرمی، بۆ ناو ههموو سهرچاوه ئاوییهكان یان ئاوهرۆكانیان قهدهغهیه، ئهگهر بهپێی پێوهرهكانی كارپێكراو چارهسهر نهكرابێ.