أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابوری دهسهڵاتی ههیه لێكگواستنهوه له نێوان پاردانراوهكانی (اعتمادات) یهك دهروازه ئهنجام بدات، جگه له بهشی (فصل) مووچه، چونكه دهكرێت بۆی بگواسترێتهوهو ناكرێت لێی بگواسترێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابوری بۆی ههیه لێكگواستنهوه له نێوان پارهدانراوهكانی (اعتمادات) دهروازهكانی بودجه ئهنجام بدات بهمهبهستی دابینكردنی توانای سهرفكردن بۆ ئهو كارگێڕییانهی بڕیار دهدرێت له وهزارهتێك جیابكرێنهوهو بخرێنه سهر وهزارهتێكی ترو وهزیری تایبهتمهند بۆی ههیه لێكگواستنهوه له نێو یهك بهش(قسم)دا و یهك یهكهی سهرفكردن، ئهنجام بدات. سێیهم: ناكرێت هیچ لێكگواستنهوهیهك له نێوان پارێزگاكاندا له نێو تهرخانكراوهكانی (پرۆژهكانی ئاوهدانكردنهوهو گهشهپێدانی ههرێم و پارێزگاكان) ئهنجام بدرێت. چوارهم: ناكرێت لێكگواستنهوه له تهرخانكراوهكانی خهرجی پرۆژهكانی وهبهرهێنان، واته تهرخانكراوهكانی (بودجهی وهبهرهێنان)، بۆ تهرخانكراوهكانی خهرجی بهگهڕخستن، واته تهرخانكراوهكانی (بودجهی ڕهوهن)، ئهنجام بدرێت. پێنجهم: ئهو پارهدانراوانهی (اعتمادات) لهم یاسایهدا پهسهندكراون تاوهكو 31ی كانونی یهكهمی ساڵی دارایی (2013) بهكاردههێنرێن و داهاته دهستهبهركراوهكان تاوهكو 31/12/2013 تۆمار دهكرێن. بهڵام ئهو داهاتانهی له دوای كۆتایی ساڵی دارایی (2013)هوه وهردهگیرێن، ئهوا وهك داهاتێك بۆ بودجهی ساڵی دارایی 2014 تۆمار دهكرێن.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابوری پابهند دهبێت به بهردهوامبوون له دابینكردنی قهرزی خانووبهرهو، كشتوكاڵیی و، پیشهسازیی و، گهشت وگوزارییء، پرۆژه بچووكهكانء، تهمویلكردنی سندوقی نیشتهجێكردن/ دهستهی وهبهرهێنان بهگوژمهیهك كه بڕهكهی (600.000.000.000) شهش سهد ملیار دینارهو بهگوێرهی ئهو ستاندهرو رێنماییانهی وهزارهتی دارایی و ئابوریی به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندارهكان، دهریان دهكات. دووهم: قهرزی خانووبهره به بڕی (25.000.000) بیست و پێنج ملیۆن دینار بۆ هاوڵاتیانی ناوهندی ئهو قهزاو ناحیانهی له ساتهوهختی ڕاگواستنی زۆرهملێ له لایهن رژێمی لهناوچوو وێرانكراون، دیاری دهكرێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: گوژمهیهك بهبڕی (185.000.000.000) سهدو ههشتاو پێنج ملیار دینار تهرخان دهكرێت بۆ پشتگیریكردنی حیزبهكان، وه خهرجكردن لهم تهرخانكراوه له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهپێی رێكاریی كاتیی دهبێت، بهمهرجێك ئهو بڕه پارانهی وهك پێشینه له لایهن حیزبهكانهوه له ههردوو ساڵی (2011، 2012)دا وهرگیراون تسویه بكرێن، تاوهكو دهركردنی یاسای پشتگیریی دارایی حیزبهكان. دووهم: گوژمهیهك بهبڕی (15.000.000.000) پازده ملیار دینار بۆ رێكخراوه ناحكومیهكان تهرخان دهكرێت بهپێی یاسای رێكخراوه ناحكومیهكانی ژماره (1)ی ساڵی 2011.
ماددهی بیست و ههشتهم:
ماددهی بیست و ههشتهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم پرۆژهیهك پێشكهش بكات به ههمواركردنی یاسای ماف و ئیمتیازاتی كهسوكاری شههیدان و ئهنفالكراوان ژماره (9)ی ساڵی 2007 بهشێوهیهك كه لهگهڵ خهبات و قوربانیهكانیاندا بگونجێت.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: پێویسته كۆی گشتی پاداشتی نهختینهیی و شتهكییانهی ساڵانه دهدرێت به فهرمانبهران بۆ یهك كهس و بۆ ههمان كار، له نێو تهرخانكراوه بڕیاردراوهكانی بودجهی تایبهتمهند، له دوو ملیۆن دینار زیاتر نهبێت له حاڵهتی ههڵسانیان به ڕهنجدانی ڕادهبهدهر له كاتی راپهڕاندنی ئهركهكانی فهرمانبهرێتی كه له ئهستۆیان دایه، ئهو پاداشتانهی دهبهخشرێنه كارمهندانی پرۆژهی وهبهرهێنان له رێژهی بهدواداچوون و سهرپهرشتیكردن و پاداشتی ئهندامانی ئهنجومهنهكانی شارهوانی كه مانگانه بۆیان سهرف دهكرێت، بهدهر دهخرێن. و بهپێی رێنمایێك كه وهزارهتی دارایی و ئابوری دهریدهكات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: مادده (16) له یاساكه ههڵدهوهشێتهوه ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: دهكرێت مافی خانهنشینی پارێزهرایهتی وفهرمانبهریهتی یا كاركردن یا ههر مافێكی خانهنشینی له سندووقێكی تر بخرێته سهر یهك به مهرجێك ههمووی له (750000) حهوت سهد وپهنجا ههزار دینار تێنهبهرێت.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: 1/ دهستهی گشتی بهپێی ئهم یاسایه له ههموو ئهو ئهندامانه یا ههموو ئهو نوێنهرانه(المندوبین)ی كه ئیلتيزاماتی خۆیان بهجێهێناوه پێكدێت. دهستهی گشتی به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكا له قهڵهم دهدرێ و، له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه ههر سێ ساڵ جارێ لهسهر بڕیاری ئهنجومهن وداواكاریی نهقیب كۆبوونهوهی گشتی و ئاسایی خۆی، له بارهگای سهندیكادا، بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن ساز دهدا. (نیصاب)یش به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامانی ناونووسراو، یان زۆرینهی نوێنهران دێتهجێ. ئهگهر نیصابیش نههاتهجێ، ئهوا دوای بهسهرچوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له كات و جێگهی دیا.كراودا دهست پێ دهكا، لهم بارهدا نیصاب، به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان، یا نوێنهران دێتهجێ، دهنا، ئهگهر نههاته جێ، ئهوه لهم بارهدا ئهنجومهنی پێشتر بۆ خولێكی تریش بهردهوام دهبێ. 2/ئهگهر ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بن، ئهوه ههڵبژاردن لهم بارهدا، له رێگهی نوێنهران (المندوبین) وه دهكرێ، رێژهی نوێنهرایهتیش لهلایهن ئهنجومهنهوه یا لهلایهن جێگری ئهنجومهنهوه دیاردهكرێ به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاكهشهوه.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: دهستهی گشتی باڵاترین دهستهڵاته له سهندیكادا و ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: 1/ههڵبژاردنی نهقیب وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجومهن. 2/تهسدیق كردنی بودجه و حسابكاریی كۆتایی و راپۆرتی دارایی. 3/گفتوگۆ لهسهر راپۆرتی ئیداری و بڕیاردان لهسهری. 4/ئیقراركردنی پێشنیاری ههمواركردنی یاسا و ئیقراركردن و ههمواركردنی گهڵاڵه (لوائح)ی پێرۆ.
ماددهی پازده
ماددهی پازده: 1/ ئهگهر له كۆبوونهوهی دهستهی گشتیدا، زۆرینهی زۆری ئهندامانی سهندیكا ئاماده نهبن، نیصاب نایهتهجێ، لهو بارهدا، كه نههاتهجێ، ئهوا دهستهی گشتی، دوای پازده رۆژ، لهههمان كات و جێگای دیاركراودا كۆدهبێتهوه، لهم بارهدا، نیصاب به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێته جێ، ئهوجا ههموو بڕیارێ به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهدرێ و، ئهگهر هات و دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه، لهو بارهدا دهنگی نهقیب بهر كام تا بكهوێ، هی ئهوه. 2/ئهندامێ ئهگهر له ههڵسوڕاندنی پیشهكهی بێیهش كرابێ، ناشێ له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتیدا بهشداری بكات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان – عیراق. دووهم: دیوان: دیوانی چاودێری دارایی ههرێم. سێیهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی چاودێری دارایی. چوارهم: سهرۆك: سهرۆكی دیوانی چاودێری دارایی ههرێم. پێنجهم: دهستهڵاتی چاودێری: ئهنجومهن و سهرۆكهكهی و ههریهك له دهستهو فهرمانبهرانی دیوان كه یهكێك لهو دووانه دهستهڵاتیان پێدابێت له بواری پسپۆڕی چاودێری دا.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ههیئهكه بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1- لهم ڕێگایانهی خوارهوه، ئهو بناغهو بنهمایانه دهپارێزێ كه سیستهمی فیدراڵی دیموكراتی و پهرلهمانی و فرهلایهنیی دهوڵهتی ئیتتیحادیی عێراقی لهسهر بنیاد دهنرێ: أ- بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی هاووڵاتییانی ههرێم خهبات دهكا. ب- ههوڵ دهدا ئاسایش و سهقامگیری له ههرێمدا دهستهبهر بكا و، موڵك و ماڵی گشتی بپارێزێ. ج- ئازادیی گشتی و ئازادیی تایبهت دهپارێزێ، و ههلومهرجێكی لهبارو زهرووری ئهوتۆش دهڕهخسێنێ كه هاووڵاتییان بتوانن بهپێی ئیعلان و پهیمان و بهڵگهنامهگهلی مافی مرۆڤی نێودهوڵهتی مافهكانی خۆیان مومارهسه بكهن. د- پاراستنی پێڕۆ و دابودهستووری گشتی و ئهخلاق. 2- لهناوبردنی بێهۆشكهرهكان. 3- لهناوبردنی تیرۆر و تۆقاندن. 4- لهناوبردنی سیخوڕی. 5- أ- زانیارییهكان كۆدهكاتهوه، و ئهو ههڕهشانهش كه ئارِاستهی ئاسایشی نیشتمانیی كۆماری ئیتتیحادیی عێراق دهكرێن ههڵیاندهسهنگێنێ، و له ڕێگای سهرۆكایهتیی ههرێمهوه دهیانگهیهنێته دهزگاگهلی تایبهت به ئاسایشی نیشتمانیی فیدراڵی. ب- بهپێی میكانیزمێ كه یاساكان دیاریان دهكهن، تۆمهتباران و تاوانكاران و دهعواكانیان لهنێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدراڵی و ئاسایشی ههرێمدا ئاڵوگۆڕ دهكات.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: لیژنهی لق ئهم دهسهڵاتانهی ههیه: 1. جێبهجێ كردنی بڕیار لهسهر دراوهكانی دهستهی گشتی و ئهننجومهنی سهندیكا. 2. دامهزراندنی بهردهستهكان (مستخدمی) له لق و دیاری كردنی كرێكاران. 3. ههڵبژاردنی ئهو كهسهی نوینهرایهتی سهندیكا دهكات له لیژنه رهسمییهكاندا. 4. پێشكهش كردنی پێشنیار و راسپاردهی تایبهت به كاروباری لق بۆ ئهنجومهن تا بڕیاری لهبارهوه بدرێت. 5. سهرفكردنی خهرجی پێویست بۆ كاروباری لق له دوو توێی بودجهكهیدا. 6. پێكهێنانی لیژنهی لاوهكی بۆ جێبهجێ كردنی مهبهستهكانی سهندیكا. 7. (كارپێكردن)ی ئهو دهسهڵاتانهی كه ئهنجومهنی سهندیكا پێی دهبهخشێت به گوێرهی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندنی جیۆلۆجی له لای خۆیان بدهنه سهندیكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ههیئهكه بۆ وهدیهێنانی ئهم ئامانجانهی خوارهوه تێدهكۆشێ: 1- لهم ڕێگایانهی خوارهوه، ئهو بناغهو بنهمایانه دهپارێزێ كه سیستهمی فیدراڵی دیموكراتی و پهرلهمانی و فرهلایهنیی دهوڵهتی ئیتتیحادیی عێراقی لهسهر بنیاد دهنرێ: أ- بۆ پاراستنی ماڵ و گیانی هاووڵاتییانی ههرێم خهبات دهكا. ب- ههوڵ دهدا ئاسایش و سهقامگیری له ههرێمدا دهستهبهر بكا و، موڵك و ماڵی گشتی بپارێزێ. ج- ئازادیی گشتی و ئازادیی تایبهت دهپارێزێ، و ههلومهرجێكی لهبارو زهرووری ئهوتۆش دهڕهخسێنێ كه هاووڵاتییان بتوانن بهپێی ئیعلان و پهیمان و بهڵگهنامهگهلی مافی مرۆڤی نێودهوڵهتی مافهكانی خۆیان مومارهسه بكهن. د- پاراستنی پێڕۆ و دابودهستووری گشتی و ئهخلاق. 2- لهناوبردنی بێهۆشكهرهكان. 3- لهناوبردنی تیرۆر و تۆقاندن. 4- لهناوبردنی سیخوڕی. 5- أ- زانیارییهكان كۆدهكاتهوه، و ئهو ههڕهشانهش كه ئارِاستهی ئاسایشی نیشتمانیی كۆماری ئیتتیحادیی عێراق دهكرێن ههڵیاندهسهنگێنێ، و له ڕێگای سهرۆكایهتیی ههرێمهوه دهیانگهیهنێته دهزگاگهلی تایبهت به ئاسایشی نیشتمانیی فیدراڵی. ب- بهپێی میكانیزمێ كه یاساكان دیاریان دهكهن، تۆمهتباران و تاوانكاران و دهعواكانیان لهنێوان دهزگاكانی ئاسایشی فیدراڵی و ئاسایشی ههرێمدا ئاڵوگۆڕ دهكات.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: سهرۆكی ههیئه بۆی ههیه پێكهاتهكانی ههیئهكه، به خۆی و به بهڕێوهبهرهكان و بهش و هۆبه و نووسینگهكانیشهوه دابنێ و پێكیان بهێنێ، و ئهرك و فرمانیشیان له چوارچێوهی ئهم یاسایهدا دیاریبكاو سهڵاحییاتی بهرپرسهكانی ئیدارهكانیشی دهسنیشان بكاو میلاكیان بۆ دابنێ و موفرهداتی بوجهكهشی پێشنیاز بكاو پێشكهشی سهرۆكی ههرێمی بكا بۆ تهسدیقكردن، بۆیشی ههیه خولی فێربوون و قاڵبوونیش بۆ كارمهندانی بكاتهوه.
ماددهی چل و سێیهم:
ماددهی چل و سێیهم: پێویسته له سهر وهزیری دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزیری پلاندانان، له ماوهیهك له (15) پازده رۆژ له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رێكهوتی بڵاوكردنهوهی ئهم یاسایه له رۆژنامهی فهرمییدا تێپهڕنهكات، رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایهو، دیاریكردنی دهسهڵاتهكانی سهرفكردن بۆ كارگێڕییه حكومیهكان، دهربكات.
ماددهی سی و حهوتهم:
ماددهی سی و حهوتهم: بهردهوامبوون له سهر بڕینی 10%ی مووچهی سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و سكرتێرو ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرو ئهوانهی به پلهی وهزیرن و ئهوهی مووچهی وهزیرو بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و ئهوانهی به پلهی ئهون و ئهوهی مووچهی بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و راوێژكارو خاوهن پله تایبهتهكان و دادوهرو ئهندامانی داواكاریی گشتیی، بهمهبهستی پشتگیریكردنی سندوقی كۆمهكی تووشبوانی شێرپهنجه بهگوێری یاسای سندوقی كۆمهكی تووشبوانی شێرپهنجه له ههرێمی كوردستان – عێراق ژماره (11)ی ساڵی 2012.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: پێویسته له سهر حكومهتی ههرێم یهكسانی دهستهبهر بكات له نێوان مووچهو دهرماڵهی كارمهندانی له ههرێمدا لهگهڵ مووچهو دهرماڵهی هاوشانهكانیان له كارمهندانی حكومهتی ناوهندیی بهپێی یاسا بهركارهكانی ههرێم به مهرجێك ئهمه نهبێته هۆی كهمكردنهوهی مووچهو دهرماڵهی ههر یهكێكیان و ئهوانهی حوكمهكانی ماددهی (37)ی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه بهدهردهكرێن.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: پێویسته له سهر وهزارهتی دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی تر ووردهكاریی میلاكاتی دهستهكانی ههرێم بۆ ساڵی دارایی 2013 ئاماده بكات و لهبهر رۆشنایی تێچوونی مووچه پهسهندكراوهكانی ههرێم، كه دهگاته (15.000) پازده ههزار پلهی فهرمانبهرێتی تازه بۆ ساڵی 2013. دووهم: پێویسته له سهر دهستهو وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزارهت ژمارهی پله فهرمانبهرێتیه تازهكانی نێو میلاكی ساڵی 2013 دابهش بكهنه سهر میلاكی دامهزراوهكانی ههرێم و پارێزگاكان بهگوێرهی رێنمایی دهركراو له ئهنجومهنی وهزیرانهوه. سێیهم: پێویسته له سهر وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزارهت ئهو پله فهرمانبهرێتیه تازانهی نێو میلاكی 2013 ڕابگهیێنێت بۆئهوهی میكانیزمی دامهزراندن و مهرجهكانی یهكخراو بن و لهیهك كاتدا ڕاگهیاندرابن تاوهكو پێكهێنانی ئهنجومهنی خزمهتی گشتی له ههرێمدا. چوارهم: وهزارهت و ئهو لایهنانهی گرێنهدراون به وهزاهت پابهند دهبێت به ئامادهكردنی چهند نهخشهیهك كهوا ژمارهی فهرمانبهرو ناوو ناونیشان و پله فهرمانبهرێتیی ئهوانهی بهگوێرهی ئهو رێژانهی له سهرهوه ئاماژهیان بۆ كراوه دامهزراون لهگهڵ فهرمانی تایبهت به دامهزراندن له خۆبگرێت و پێشكهشی بكات به وهزارهتی دارایی و ئابوری. پێنجهم: نابێ بهبێ ڕهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابوری گرێبهستی كاركردن له فهرمانگهكانی ههرێمدا ببهسترێت، وه ئهولهویهت له دامهزراندن دهدرێته گرێبهسته بهركارهكان و ماوهی گرێبهستهكه بۆ مهبهستی خانهنشینی به خزمهت ههژمار دهكرێت، و وهزیری دارایی و ئابوری بۆی ههیه ئهم دهسهڵاته بهگوێرهی پێویست به وهزیرو سهرۆكی لایهنی گرێنهدراون به وهزارهت، رابسپێرێت. شهشهم: وهزارهتی دارایی و ئابوری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهته پهیوهندارهكان رادهسپێردرێت به دامهزراندنی ئهو گرێبهستكارانهی كهوا زیاتر له سێ ساڵ بهسهر گرێبهستی دامهزراندنیان تێپهڕی كردووه، له سهر میلاكی ههمیشهیی و به ههمان ژمارهو ههمان پسپۆڕی ئهوانهی ڕهوانهی خانهنشینی كراون بۆ ساڵی دارایی 2013 و بهپێی رێنمایێك كه وهزارهتی دارایی و ئابوری دهریدهكات.