أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
سێیەم
سێیەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران حوكمەكانی ئەم بڕیارە بخاتە بەركار.
ماددەی یەكەم
ماددەی یەكەم:موعامەلەكانی سەر لە نوێ تۆماركردنەوە، بەناوی ئەشخاصی گهبیعییەوە كە دەربارەی زەوی وزاری كشتوكاڵ لە دەرەوەی سنووری شارەوانییەكاندا لە چوارچێوەی ئەرك و فرمانی ملاحڤیه تی تۆماری عیقاری زاخۆ پیادە دەكرێ، پووچ دەكرێنەوە، چونكەحوكمەكانی سەرلەنوێ تۆماركردنەوە كە لە یاسای ژمارە (43)ی هەمواركراوی ساڵی (1971) داهاتووە نایانگرێتەوە و كەوتوونەتە ژێركاری حوكمەكانی یاساكانی چاكسازیی كشتوكاڵەوە كە لە هەرێمدا بەركارن.
ماددەی دووەم
ماددەی دووەم:مەعامەلەكانی سەر لەنوێ تۆماركردنەوە كە دەربارەی عیقار و زەویی نشینەیی لە ناو سنووری شارەوانیەكاندا، لە چوارچێوەی ئەرك و فرمانی (ملاحڤیه تی) تۆماری عیقاری قەزای زاخۆدا پیادە دەكرێ و ئەوانەیان نەبێ كە تەمییز تەصدیقی كردووە، دەنا هەموویان پووچ دەكرێنەوە چونكە بەپێی دەقەكانی یاسای ژمارە (43)ی هەمواركراوی سەرلەنوێ تۆماركردنەوەی ساڵی (1971) شەرت و شروتیان بەجێ نەهێناوە.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: یهكهم: له دانانی كاری سینهمایی و بیستراو ـ بینراودا ئهمانهی خوارهوه به هاوبهش ههژمار دهكرێن: 1- دانهری سیناریۆ یان خاوهنی بیرۆكهی نووسراوی پرۆگرامهكه. 2- ئهوهی كاره ئهدهبیهكهی بهشێوهیهك گۆڕی بێت كهوا بۆ جێبهجێكردن گونجاو بێت. 3- دانهری دیالۆگ له كاری سینهمایی یان بیستراو ـ بینراودا. 4- دانهری مۆسیقای كارهكه ئهگهر به تایبهتی بۆ ئهم كارهی دانابێت. 5- دهرهێنهری كارهكه ئهگهر چاودێریێكی كردارانهی له سهر جێبهجێكردنی ئهنجام دابێت. دووهم: ئهگهر كاره سینهمایی یان بیستراو ـ بینراوهكه له كارێكی تری پێشهخۆی وهرگیرا بێت یان لێی دهرهاتبێت، ئهوا دانهری ئهو كاره پێشووه دهبێته هاوبهش له كاره نوێیهكهدا. سێیهم: دانهری سیناریۆی كارێكی ئهدهبی و ئهوهی گۆڕیویهتی و دانهری دیالۆگهكهی و دهرهێنهرهكهی ههموویان پێكهوه مافی نیشاندنی كاره نوێیهكهیان ههیه بهبێ ئهوهی دانهری كاره ئهدهبیه ڕهسهنهكه یان دانهری موسیقاكهی مافی ناڕهزایی دهڕبڕینیان ههبێت له سهر ئهمه. به مهرجێك ئهمه پێشێلی ئهو مافانهی نهكات كهوا دهرئهنجامی دانانی كارهكهن، و ههردوو دانهری پارچه ئهدهبیهكهو دانهری پارچه موسیقای كارهكه مافیان ههیه له بڵاوكردنهوهی ئهو پارچهی تایبهته بهخۆی به رێگهیهكی تری جیا له سینهما یان ڕادیۆ یان تهلهفزیۆن ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن. چوارهم: ئهگهر یهكێك له بهشداربووانی دانانی كارهكه ههڵنهستا بهوهی پێویسته له سهری پێی ههڵبستێت یان ئهو كارهی لێی داواكراوه تهواو نهكات، ئهوا نابێته هۆی رێگهگرتن له بهشداربووهكانی تری دانانی كارهكه كهوا ئهو بهشهی تهواوی كردووه بهكاری بهێنێت، به مهرجێك مافی ههر یهكێكیان كه دهرئهنجامی بهشداریكردنێتی له دانانی كارهكه، پێشێل نهكات. پێنجهم: ئهو كهسهی هێنانهكایهی كاری سینهمایی یان رادیۆیی یان تهلهفزیۆنی له ئهستۆ دهگرێت، یان بهرپرسیارهتی ئهم هێنانهكایه له ئهستۆ دهگرێت و ئامرازه ماددی و داراییهكانی پێویست بۆ بهرههمهێنانی ئهم كارهو دهرهێنانی دهخاته بهردهستی دانهران، ئهوا به بهرههمهێنهری ئهم كاره ههژمار دهكرێت. بهرههمهێنهریش به درێژایی ئهو كاتهی بۆ وهسوودهێنانی كارهكه له سهری پێكهاتوون، له كاتی گرێبهستكردن لهگهڵ كهسانی تردا بۆنیشاندان و وهسوودهێنانی كارهكه، به نوێنهری دانهرهكان و جێگرهوهكانیان ههژمار دهكرێت، ئهمهش بهبێ پێشێلكردنی مافهكانی دانهرهكانی كاره ئهدهبی و مۆسیقاییه لێوهرگیراوهكانی تر، ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێكنهكهوتبن. شهشهم: پێویسته له سهر بهرههمهێنهری كاره سینهمایی و بیستراو ـ بینراوهكان ههڵبستێت به بهستنی گرێبهستی نووسراو لهگهڵ گشت ئهو كهسانی كارهكانیان له بهرههمهێنانی كاره سینهمایی و بیستراو ـ بینراوهكه بهكار دههێنرێن و مافه داراییهكانی بۆ دهگهڕێتهوه لهگهڵ دیاریكردنی چوارچێوهی كات وشوێنی وهسوودهێنانی ئهم كاره ئهگهر رێككهوتنێكی پێچهوانهی نهبێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ڕهفتاركردنی دانهر به دانه ڕهسهنه یان تاقانهی كارهكهی نابێته هۆی گواستنهوهی مافه داراییهكانی سهر ئهم كارهی، لهگهڵ ئهمهشدا ناكرێت كهسی ڕهفتار بۆكراو پابهند بكرێت به رێگهدان به دانهر كهوا ئهم دانهیه كۆپی بكات یان بگوازێتهوه یان نیشانی بدات، ئهگهر رێككهوتنێكی نووسراو به پێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: تهنها دانهرو جێگرهوه گشتیهكهی، بۆی ههیه گشت یان بهشێك لهو مافه داراییانهی كهوا لهم یاسایهدا دهقیان له سهر كراوه بۆ كهسێكی تر بگوازێتهوهو مهرجیشه بۆ دروستی ئهم ڕهفتاره: یهكهم: پێویسته نووسراو بێت و به شێوهیهكی وورد ئهو مافانهی كهوا بابهتی گرێبهستهكهن به جیا دیاری بكات، لهگهڵ دیاریكردنی ماوهو شوێنی وهسوودهێنانهكهو، دانهر مافی دهمێنێت له ههر مافێكی دارایی كهوا به پێی گرێبهستهكه دهستی لێههڵنهگرتبێت و لهگهڵ پێشێل نهكردنی ئهو مافه مهعنهوییانهی كهوا لهم یاسایهدا دهقیان لهسهر كراوه، دانهر بۆی نیه ههر كارێك كه ببێته هۆی لهكارخستنی وهسوودهێنانی ئهو مافهی بابهتی ڕهفتارهكهیه، ئهنجام بدات. دووهم: ڕهفتارهكه دهبێت دهق بكات له سهر ئهو بهرامبهره نهختینهیه یان عهینیهی كهوا له بڕی گواستنهوهی مافێك یان زیاتری مافهكانی سوودوهرگرتنی دارایی كارهكه بۆ كهسانی تر له سهر بنهمای بهشداری دانهر له رێژهی سهدی له داهاتی وهسوودهێنانهكه، ههروهها بۆی ههیه گرێبهست بكات له سهر بنهمای بڕه پارهیهكی دیاریكراو یان كۆكردنهوهی ههردوو بنهما.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: دهستهی گشتی، ههردوو سالأ جارێ بۆ وهدیهێنانی ئهوهی خوارهوه كۆ دهبێتهوه:ـ یهكهم: ههڵبژاردنی دهستهی ئیداریی یهكێتی كۆدهبێتهوهو، به دهنگدانی نهێنی وراستهوخۆو،بهزۆرینهی ئاماده بووان، حهوت ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ بۆ دهستهكه ههڵدهبژێرێ. دووهم: تاووتوێ كردنی كاروبارهكانی دهستهی ئیداری. سێیهم: پهسندكردنی بودجهی ساڵانهی یهكێتی كه لهلایهن دهستهی ئیدارییهوه ئاماده كراوه. چوارهم: چاوخشاندنهوه به كاروباری یهكێتی وئیقراركردنی ئهو پێشنیارانهی كه بۆ ههمواركردنی یاساكه پێشكهشی كراون.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: سهرۆكی یهكێتییهكه، ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه، مومارهسه دهكا: 1ـ سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی دهستهی ئیداری دهكاو، ئهگهر خۆیشی لهوێ نهبێ، جێگرهكهی نوێنهرایهتیی دهكا. 2ـ خۆی، یان كهسێكی دی رادهسپێرێ، نوێنهرایهتیی یهكێتییهكه له بهردهمی دادوهری و لایهنهكانی دیكهدا بكات. 3ـ مومارهسهی ههموو ئهو سهڵاحییاتانه دهكا، كه دهستهی گشتی پێی داوه. 4ـ موستهنهدی پارهدان و (صكوك)و رهشنووسی دانیشتنهكان و نامهونامهكارییهكانی یهكێتییهكه واژوو دهكات. 5ـ سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دهكا. دووهم: بهرپرسی دارایی، ئهرك وفرمانی دارایی یهكێتییهكه، له ئهستۆ دهگرێ و، سهرپهرشتیی تۆمار راگرتن (مسك السجلات) دهكاو، لهگهڵ سهرۆكی یهكێتییهكهشدا، (صكوك) و سهنهدهكان واژوو دهكات.
ماددهی حهفتهم:
ماددهی حهفتهم: یهكهم: نابێ كهس دهست بداته ئهم پیشهیه تهنیا ئهو ئهندامانهی سهندیكا نهبن كه ههموو ئهركێكیان به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردووه. دووهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن یان خستنه ئیش بۆ سهندیكا بنێرن، ئهگهر سهربهو بێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: ئهندامانی سهندیكا له كارمهندانی فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان مافی ئهوهیان ههیه دهست بدهنه پیشهكهی خۆیان له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمییاندا به رهزامهندی فهرمانگهكانیان. دووهم: ئهو ئهندامهی كه له دهست دانه پیشهكهی به پێی بڕگهی سهرهوه قهدهغه دهكرێت مافی وهرگرتنی دهرماڵهی پیشهیی به پیی حوكمهكانی یاساكان و پێرهوهكان و رێنماییه كار پێكراوهكانی له فهرمانگهكهیدا دهكهوێ.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: دهستهی گشتی كۆبوونهوهیهكی ئاسایی ساڵانه بۆ ئهم مهبهستانه دهبهستێ: یهكهم: راستاندنی بودجهی ساڵانهو ژمێریاری كۆتایی. دووهم: ووت و وێژ كردن لهسهر راپۆرتی ساڵانهی ئهنجومهن و بڕیار لهسهر دانی. سێیهم: سهیر كردنی ئهو پێشنیازانهی كه لهبارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكاوه پێشكهش كراون. چوارهم: بڕیار دان لهسهر پهیرهوی ناوخۆ و ههمواركردنی.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: یهكهم: دهشێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوهیهكی نائاسای بكرێت، له یهكێك لهم دوو حاڵهتانهی خوارهوهدا: 1. به بڕیارێكی هۆدار كه زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن یاخود زۆربهی ئهندامهكانی لقهكانی سهندیكا دهیدهن. 2. به داواكاریهكی هۆداری نووسراو كه له سهدا دهی ئهندامانی دهستهی گشتی پێشكهشی ئهنجومهنی دهكهن و، دهبێ ئهنجومهنیش بانگهێشتنێك دهربچوێنێ و كاتی كۆبوونهوه له ماوهی (15) رۆژ له گهیشتنی داواكارییهكه دیاری بكات. دووهم: نابێت له كۆبوونهوهی نائاسایی دهستهی گشتی باسی هسچ شتێك بكرێت تهنیا ئهو كارو بارانه نهبن كه له خشتهی كاردا هاتوون و كۆبوونهوهكهیان بۆ كراوه.
ماددهی شانزدهم:
ماددهی شانزدهم: ئهنجومهنێك كاروباری سهندیكا بهرێوه دهبات و لهمانه پێك دێت: یهكهم: نهقیب: مهرجه ماوهی دهست دانه پیشهكهی له (10) ده ساڵ كهمتر نهبێت. دووهم: جێگری نهقیب و چوار ئهندام لهوانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان له (7) حهوت ساڵ كهمتر نهبێت. سێیهم: سهرۆكهكانی هۆبهكانی سهندیكا له وانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان (5) پێنج ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ئهم بڕگهی خوارهوه دهخرێته سهر ماددهی دووهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی 1992 و دهبێته بڕگه (8)ی: 8/ ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوه كه كهلاوهیهكی بهتاڵ بووبێ و بههۆی شووره بونه كردنییهوه دهستی بهسهردا گیرابێ وخاوهنهكهی چووبێته پاڵ بزوتنهوهی رزگاریخوازی كورد یا بهو هۆیهوه گیرابێ له ماوهی جێ بهجێ بوونی بڕیاری (ئهنجومهنی سهركردایهتی شۆرش)ی ژماره(1223)ی ڕۆژی 13/11/1981 چارهسهركردنی ئهنجامهكانی ئهو بڕیارهی سهرهوه بهم جۆره دهبێ: أ/ئهگهر كهلاوهكه تا كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه هێشتا ههر بهتاڵ بوو دهدرێتهوه به خاوهنه ئهسڵهییهكهی و بهناوییهوه تۆمار دهكرێ وههر كریارێكیش مافی گهرانهوهی بۆ سهر ئهوهی پێش خۆی ههیه بهو پارهیهی لهبری نرخهكهیدا داوێتێ. ب/ئهگهر كریاری یهكهمی موڵكه دهست بهسهرداگیراوهكه خانووبهرهی لهسهر بیناكرد بوو به پێی تۆماری موڵكداریی خاوهنه ئهسڵییهكه سهرپشك دهكرێ له نێوان ههڵگرتنهوهی خانووبهرهكه به نرخهكهی یا فرۆشتنی زهوییهكه به خاوهنی خانووبهرهكه به نرخی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه. ج/ئهگهر كهلاوهكه خانووبهرهی لهسهر كرابێ و به پێی تۆماری موڵكداریی خاوهندێتیهكهی لهدهست كریاری یهكهمدا نهمابێ، دواكریار دهبێ نرخی كهلاوهكه به پێی كاتی دهرچوونی ئهم یاسایه بدا به خاوهنه ئهسڵییهكه وههر كریارێكیش بۆی ههیه بگهرێتهوه سهر پێش خۆی بهو پاره زیادهیهی دهیدا. د/حوكمهكانی ئهم یاسایه گشت ئهو كێشانه دهگرێتهوه كه تایبهتن به دهست بهسهرداگرتنی كهلاوه بههۆی شووره بونهكردنییهوه و كه لهوهو بهر لهلایهن ئهو لیژنانهوهی به پێی ماددهی نۆیهمی یاسای ژماره (16)ی ساڵی 1992 پێكهاتبوون بڕیاریان تیادا دهرچووه، ئیتر سا گهیشتبنه پلهی بنبڕ یا نهگهیشتبن.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دهستهی ئیداری ئهم ئیش و كارانه دهكات: یهكهم: داواكانی به ئهندام بوون بۆ یهكێتی قبوڵ دهكا، یان رهتی دهكاتهوه. ههر كهسێكییش داواكهی قبوڵ نهكرا بێ، بۆی ههیه، له ماوهی(30)سیی رۆژ له رۆژی دهرچوونی بریاری قبوڵنهكردنهكهوهی، له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمی كوردستان تانه له بڕیارهكه بدات. بڕیاری ئهم دادگایهش كه دوای ئهو تانهلێدانه دهردهچێ، بڕیارێكی بنبڕه. دووهم: پارێزگاری له سامانی یهكێتییهكه دهكاو، وهدهستیان دێنێ و، له دارایی بهردهست، خهرجی پێویست ئیقرار دهكاو، به بڕیاری دهستهی ئیدارییش نهبێ، ناشێ دهستكاریی سامانی یهكێتییهكه بكرێ. سێیهم: راپۆرتی ساڵانه، لهبارهی بزاڤی یهكێتی و ئیش و كاری یهكێتییهوه ئاماده دهكات.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: یهكهم: دادگای باری كهسایهتی به یهك دادوهر گرێ دهدرێ و بهپێی حوكمهكانی یاسا تایبهتمهنده به سهیر كردنی مهسهلهكانی باری كهسایهتی. دووهم: دادوهری دادگای بهرایی(موسلمان) به دادوهری دادگای باری كهسایهتی دادهنرێ ئهگهر دادوهری تایبهتی نهبێ.
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: یهكهم: دادگایهكی لێكۆڵینهوه یا زیاتر له ههر شوێنێك دادهمهزرێ كه دادگای بهرایی لێ بێت و، دادوهری دادگای بهرایی دهبێته دادوهری لێكۆڵینهوه ئهگهر دادوهری تایبهتی بۆ دانهنرا بێ. دووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه له سهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه، دادگایهكی تایبهتی لێكۆڵینهوه بۆ جۆرێك یا خود جۆره دیاریكراوهكانی تاوان تهرخان بكات. سێیهم:سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچه بۆی ههیه دهستهیهك به سهرۆكایهتی یهكێك له دادوهرهكانی لێكۆڵینهوه پێك بێنێ بۆ لێكۆڵینهوه له تاوانێك یاخود تاوانه دیاری كراوهكان و دهستهڵاتی دادوهری لێكۆڵینهوهی دهبێت.
ماددهی چل ودووهم:
ماددهی چل ودووهم: یهكهم: سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه له دادوهرهكانی پۆلی یهكهم له نێوان جێگرهكانی سهرۆكی دادگاكانی تێههڵچوونهوه به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهریی دادهمهزرێت. دووهم: جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو دادوهرانی لهنێو دادوهرانی پۆلی یهكهم یا دووهم بهپێی پاڵاوتنیان لهلایهن سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه به بڕیارێك له ئهنجومهنی دادوهری ههڵدهبژێردرێن.
ماددهی یانزدهیهم
ماددهی یانزدهیهم: دهستهی گشتی باڵاترین دهسهڵاته له سهندیكاداو ئهو دهسهڵاتانهی ههیه: 1. ههڵبژاردنی نهقیب و جێگرهكهیی و حهوت له ئهندامانی ئهنجومهن به دوو ئهندامی یهدهگ و لیژنهی بهرزهفتی یشهوه. 2. راستاندنی راپۆرتی دارایی. 3. گفتوگۆكردن لهسهر راپۆرتی كارگێری كاروبارهكانی تر و بریار وهرگرتن له بارهیانهوه. 4. به بڕیاركردنی پێشنیارهكان سهبارهت به ههموار كردنی یاسای سهندیكا و به بڕیار كردنی لائیحهكانی پهیرهوی ناوخۆ و ههموار كردنهكانی.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: 1. دهكرێ دهستهی گشتی بۆ كۆبوونهوهیهكی نائاسایی بانگێشت بكرێت گهر سێ یهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یان دوو سێ یهكی ئهندامانی ئهنجومهن ویستیان ئهو كۆبوونهوهیه بكرێت، هۆكاری پێویستی كۆبوونهوهكه به دیار دهخرێت، ئهو كاته به گوێرهی ئوسول ئهنجومهن لهسهریهتی كه بانگێشتی ئهندامان بكا و له ماوهی یهك مانگ له مێژووی تۆماركردنی داواكارییهوه كاتی كۆبونهوهكه دیاری بكات. 2. دهستهی گشتی نابێ له غهیری ئهو كێشانه بكۆڵێتهوه كه كۆبونهوهیان له پێناودا كراوه، ئهگهر پێوهیان پهیوهست نهبن یان لهوانهوه لق و پۆپیان لێ نهبوبێتهوه.