أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: داهاتهكانی بودجهی ساڵی دارایی 2012ی ههرێمی كوردستان-عێراق به بڕی (13.200.950) سێزده تریلیۆن و دووسهد ملیار و نۆسهدو پهنجا ملیۆن دینار دهخهمڵێنرێت و به گوێرهی ئهمهی له خوارهوهدا روون كراوهتهوه: یهكهم: بهشی ههرێم بهگوێرهی یاسای بودجهی گشتی ئیتیحادی كۆماری عێراق بۆ ساڵی دارایی 2012 كه پترۆ دۆلاریشی لهگهڵدایه (12.604.950) دوانزه تریلیۆن و شهشسهد و چوار ملیار و نۆسهد و پهنجا ملیۆن دینار. دووهم: داهاتی گشتی خهمڵێنراو كه بهشهكه له داهاتی ساڵی 2012ی دهروازه سنووریهكانیشی لهگهڵدایه (476) چوارسهد و حهفتا و شهش ملیار دیناره. سێیهم: ئهوهی له دهرهێنان و بهكارهێنانی ناوخۆ (نهوت و گاز) و (پترۆدۆلار)هوه دێ (120) سهد و بیست ملیار دیناره.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: یهكهم: سهرفكردن له متمانهكانی (اعتمادات) حساباتی سهرهكی (بهخشینهكان، كۆمهكهكان، خهرجییهكانی سهرمایهداری) لهناو بودجهی ههرێمی كوردستان-عێراق لهلایهن وهزارهتی دارایی و ئابووریهوه دهبێت. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران دهتوانێ دهسهڵاتی سهرفكردنی راستهوخۆ بدات به وهزیرهكان و سهرۆكی لایهنهكانی گرێنهدراو به وهزارهتهوه و، وهكیلی وهزارهتهكان و بهڕێوهبهره گشتییهكان و سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان لهبهر رۆشنایی تهرخانه متمانه پێكراوهكان (التخصیصات المعتمده) لهناو بودجهی ساڵانهیاندا، و ئهمهش به بڕیارێكی ئهنجوومهن دهبێ كه بۆ ئهم مهبهسته دهرچووبێ و ئهنجوومهنیش دهتوانێ چاو بهو دهسهڵات بهخشینهدا بخشێنێتهوه بهپێی بهرژهوهندی گشتی و پرهنسیپی لامهركهزی پیاده بكا.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: بڕگهی (1) له ماددهی شازده ههموار دهكرێ و، بهم شێوهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: 1. سهندیكا بۆی ههیه له پارێزگاكاندا لق بكاتهوه، لیژنهی لق له بێنچ ئهندام پێك دێت ئهندامانی لق لهو رۆژنامهوانه كارایانهی له پارێزگاكهدا به پیشهی رۆژنامهگهرییهوه خهریكن ههڵیاندهبژێرن.
ماددهی سی و چوار:
ماددهی سی و چوار: حكومهتی ههرێم پابهند دهبێ به: یهكهم: جێبهجێكردنی پڕۆژهكان به گوێرهی ئهو پلانهی كه له بودجهی وهبهرهێناندا هاتووه لهلایهن وهزارهتهكانهوه و ههریهكهیان به پێی پسپۆڕی خۆیان، و نابێ هیچ وهزارهتێك پڕۆژهیهك جێبهجێ بكات له دهرهوهی پسپۆڕی ئهودا بێت. دووهم: ڕاپۆرتی بهدواداچوونی وهرزیی یان ههر چوار مانگ جارێك بدرێته پهرلهمان لهلایهن وهزارهتی پلاندانانهوه.
ماددهی بیست:
ماددهی بیست: پاداشتی فهرمانبهران نابێت له دوو ملیۆن دینار زیاتر بێت ساڵانه بۆ یهك كهس و لهناو تهرخانكراوه بڕیار لێدراوهكان دا بێت له بودجهی تایبهتمهنددا، جگه لهو پاداشتانهی دهدرێت بهوانهی كه له پرۆژهكانی وهبهرهێناندا كاردهكهن، لهو رێژهیهی كه بۆ بهدواداچوون و سهرپهرشتی دانراوه به گوێرهی رێنماییهكانی كه له لایهن وهزارهتی دارایی و ئابورییهوه دهردهچێت.
ماددهی حهفتهم
ماددهی حهفتهم: یهكهم: نابێ كهس دهست بداته ئهم پیشهیه تهنیا ئهو ئهندامانهی سهندیكا نهبن كه ههموو ئهركێكیان به پێی ئهم یاسایه جێبهجێ كردووه. دووهم: پێویسته لهسهر فهرمانگه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان وێنهیهك له فهرمانی دامهزراندن یان خستنه ئیش بۆ سهندیكا بنێرن، ئهگهر سهربهو بێ.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: ههر كهسێ، لهههر ماددهیهك لهو ماددانهی تاقیكردنهوهی تێدا دهكات،گزی بكات، یان لهساڵی یهكهمدا سهرنهكهوتبێ لهپهیمانگه فهسڵ دهكرێ، بهڵام ئهوهی لهساڵی دووهمدا سهرنهكهوێ ئهوه دهتوانێ بۆ تهنیا یهك جار بهو ساڵه دابچێتهوه لهگهڵ دهورهی دووهمدا، مهگهر دهرنهچوونهكهی بههۆی گزییهوه بوو بێت.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: دهرچووی پهیمانگه بهپێی فهرمانی (مرسوم) ههرێم دادهمهزرێ، لهمهنسهبی قازی سنفی چوارهم ئهگهر بۆ قازێتی شیاو كرابوو، یان به وهزیفهی جێگری داواكاره گشتی لهسنفی چوارهم دادهمهزرێ ئهگهر بۆ ئهم وهزیفهیه شایان كرابوو، ئهوهش به مووچه و سنف و ئهو پلهیهی كهبهپێی بڕوانامهكه و خزمهت و ئیش و ئهو (قدم)هی كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه پێی دهدرێ. ماوهی خوێندن له پهیمانگهكهدا به مومارهسه دادهنرێت بۆ مهبهستی دامهزراندن و دیاریكردنی مووچه بۆ كهسێك كه خاوهن وهزیفه نهبێت.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ئهنجومهن ئهم ئیش و كارانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: سهرپهرشتیی گشتی پهیمانگهكه دهكات. دووهم: پلان، بۆ رێكخستنی كاروبارو، پهرهپێدانی پهیمانگهكه و، سهرپهرشتیی جێبهجێ كردنیان پێشنیاز دهكات. سێیهم: لهسهر ئهساسی بڕوانامه و لێهاتوویی و نمره و دهستپاكی كهمهرجی یاسایین بۆ قبوڵكردن، ژمارهی داواكراو لهو قوتابیانهی پێشكهشیان كردووه بۆ پهیمانگهكه ههڵدهبژێردرێت. چوارهم: تاكه تاكهی بهرنامهی تیۆری و تهتبیقی بۆ خوێندن دادهنێ و، دهرسهكانیان دهستنیشان دهكات. پێنجهم: وادهی دهست پێكردنی خوێندن و كۆتایی هاتنی خوێندن و دهستنیشانكردنی وهرزهكانی خوێندن و ماوهكانیان و، ماوهی پشووهكانیش دیاری دهكات. شهشهم: رێساكانی تاقیكردنهوهو، وادهكانیان و، چۆنییهتی رێكارهكان و موراقهبهی رهوشی تاقیكردنهوهكان دادهنێ. حهوتهم: ئهنجامهكانی تاقیكردنهوهكان ئیقرار دهكات. ههشتهم: بهپێی ئیحتیاجی و، بهپێی مامناوهندی (معدل) نمرهكانی تهواو كردنی پهیمانگهكه و، بهپێی ئارهزووی قوتابی، سهركهوتووهكان تهسنیف دهكات كهببن به دادوهر و ئهندامانی داواكاریی گشتی. نۆیهم: رێساكانی زهبتی (الانچباگیه) بۆ قوتابیانی پهیمانگهكه دادهنێ. دهیهم: پێڕۆی ناوخۆی پهیمانگهكه دادهنێ.
ماددهی پازدهههم:
ماددهی پازدهههم: نهقیب ئهم دهسهڵاتانه دهگێڕێ: 1/سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی ههیئهی گشتی وئهنجومهنی سهندیكا دهكا. 2/نوێنهرایهیی سهندیكا له ههر موعامهلهیهكدا كهوتبێته لای مهرجهعهكانی دادگایی و ئیداری و ههیئهتە رهسمی و نیمچه رهسمیيهكان و ئههلییهكان، ههروهها نوێنهری سهندیكا بۆ كۆنگرهكان و تهسدیقكردنی موعامهله و بهڵگهنامهگهلی سهر به سهندیكایش دهشتوانێ ههندێ لهو دهسهڵاتانهی خۆی بدات بهههر ئهندامێكی ئهنجومهن كه خۆی بیهوێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1/ به پێی ئهم یاسایه، سهندیكایهك بهناوی ((سهندیكای ژمێركار وتهدقیقكارانی ههرێمی كوردستانی عێراق)) دادهمهزرێ، كهسایهتییهكی مهعنهويی دهبێ و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێمدا دهبێ و، بۆیشی ههیه له جهرگهی پارێزگاكانی ههرێمدا لق بۆ سهندیكا بكاتهوه. 2/به رهزامهندی لایهنه پهیوهنددارهكان، لیژنهیهكی ئامادهكاری پێك دێ له (15) ئهندام كهمتر نهبێ، تا ههڵبژاردنی گشتيی سهندیكا وسهرپهرشتی كردنی لهماوهی (3) سێ مانگدا ئهنجام دهدرێ.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: دارایی سهندیكا لهمانه پێك دێ: 1/ئابوونهی خۆنووسین (الانتماء) و ئابوونهی ساڵانهی بهشداربوون. 2/دهرامهت (ایرادات)ی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا سازیان دهدا. 3/رهسمی نووسینگه (اختصاصیه)كان. 4/پیتاك (الاكتتاب) و قازانجی چاپهمهنی و دهسكهوتی ئاههنگێڕانی سهندیكا. 5/دهسنگه(منح) كانی لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و، ئهو پێشكهش و بهخششهش كه (دوای رهزامهندیی لایهنه پێوهنددارهكان) لایهنهكانی دیكه دهیدهنێ.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: 1. تازهكردنهوهی ئیجازهی پیشهكه ساڵانه، له مانگی كانونی دووهمدا دهكرێ. ئهگهر ئهندام لهو ماوهیه، بهبێ پاساوی بهجێ، دوابكهوێ، پیشهكهی لێ قهدهغهدهكرێ و، تا دووقات ئابوونهی تازه كردنهوه نهدهات ئیجازهی بۆ ناكرێتهوه. 2. ئهگهر ئهندام بهبێ پاساوی بهجێ دوو ساڵ له سهریهك له تازهكردنهوهی ئیجازهكهی دوابكهوێ، ناوی له تۆمار كوێر دهكرێتهوه،و پیشهكهشی لێ قهدهغه دهكرێ ئهگهر هاتیش و ویستی دووباره تۆمار بكرێتهوه، ئهوه، لهو بارهدا پێویسته دووقاتی ههردوو ئیجازهی ئینتیما و تازه كردنهوهكهش بدات. 3. ئهندام ئهگهر شهرتێ، له شهرتوشروتی ئینتیما له دهست بدات ئهندامێتیهكهشی له دهست دهداو، به بڕیارێكی ئهنجومهنیش پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ. ئهویش بۆی ههیه له ماوهی (30) رۆژدا –كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا – له دادگای پێداچوونهوهی ههرێم تانه له بڕیارهكه بگرێ، ئیدی بڕیار، بڕیاری ئهم دادگایهیهو بنبره.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: 1/ئابوونهی خۆنووسین له سهندیكاكهدا (30) سی دیناره. 2/ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بیست دیناره، دهبێ له ماوهیهكیشدا بدرێ، كه ههموو ساڵی له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، خۆ ئهگهر هات و ئهندامێ لهسهر وهختی (موعد) ئابوونهدانهكه دواكهوت، ئهوا، لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونهكه غهرامه دهكرێ، بهڵام ئهگهر دوو ساڵ دوا به دوای یهك، بهبێ مهعزهرهتێكی بهجێ، دوای خست، ئهوه، لهو بارهدا ناوی له تۆماری ئهندامان رهش دهكرێتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهگهر بارودۆخێكی وهها هاته پێشهوه كه حكومهتی ههرێم وا به پێویست بزانێ بۆ به تهنگهوه هاتنی بهرژهوهندی یه ئابوورییهكانی ههرێم سنوور بۆ هێنانی كهلوپهلێك دابنێ یا رێكی بخا، ئیتر ئهگهر سهبارهت به كۆی كهلوپهلهكه یا به كۆی نرخی هێنانیان بێ له ههموو سهرچاوهیهكانهوه یا لهههر سهرچاوهیهكهوه ئهوا دهشێ پهیڕهو دهربكرێ بۆ دیاری كردنی رادهی ههره بهرزی كهلوپهلهكان یا نرخی ئهوهی دهتوانرێ بهێنرێ بهشێوهیهكی گشتی یا به تایبهتی لهو ووڵاته یا لهو ووڵاتانهوه به پێی ئهو پێرهوه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: بهڕێوهبهری گشتیی پهیمانگهكه ئهم ئهركوفرمان و كارانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: بهڕێوهبهردنی كاروباری زانستی و ئیداری و دارایی پهیمانگهكه. دووهم: جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی ئهنجومهن. سێیهم: نواندنی پهیمانگهكه، لهبهردهم دهسته رهسمییهكان و نارهسمییهكاندا. چوارهم: بهرزكردنهوهی راپۆرت لهبارهی رهوشی خوێندنهوه بۆ ئهنجومهنی پهیمانگه. پێنجهم: ههر ئیشێكی دی كه ئهنجومهن دهسهڵاتی پێ بدات.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: ماددهی بیست و سێ ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: رۆژنامهوان ئهو كهسهیه كه یهكێ لهم عینوانانهی خوارهوهی ههیه: 1. خاوهن ئیمتیاز 2. سهرنووسهر 3. جێگری سهرنووسهر 4. بهڕێوهبهری نووسین 5. سكرتێری نووسین 6. نووسهر 7. وهرگێڕی رۆژنامهوانی 8. پهیامنێری رۆژنامهگهری 9. وێنهگری رۆژنامهگهری 10. شێوهكارو(كاریكاتێر كار)ی رۆژنامهگهری 11. تهصمیمكاری رۆژنامه 12. ههڵهچنی رۆژنامه 13. رێكخهری ئهرشیفی رۆژنامهگهری 14. ژنهفتكاری رۆژنامهوانی
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ماددهی (شهشهم) ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه: (رۆژنامهوانان له سجلی گشتی سهندیكادا دهكرێن به سێ پۆل: یهكهم: رۆژنامهوانی بهرمهشق: ئهو كهسهیه كه ههر سێ كهناڵهكهی رۆژنامهگهریی كردووه به پیشهی سهرهكیی خۆی، تا دوو ساڵی لهسهریهكیش بهسهر پیادهكردنی ئهم پیشهیهیدا تێنهپهڕێ و ناویشی له سجلی گشتیدا تۆمارنهكرێ و لهو لایهنهوهش كه ئیشی تێدا دهكا تهئیید نهكرێ، نازناوی (رۆژنامهوانی كارا)ی پێ نابهخشرێ و هیچ ئیمتیازێكی وهك ئیمتیازهكانی رۆژنامهوانی كارای پێ نادرێ تا ئهو كاتهی كه ناوی خۆی دهگوازێتهوه بۆ ناو لیستی ئهو پۆله، جا، ئهوجا ماوهی مهشقهكهی دهخرێته سهر ماوهی خزمهتهكهی. ماوهی پلهكاریش بۆ كهسێ بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له رۆژنامهگهری و راگهیاندن یان له هاوتاكانی ئهو بڕوانامهیهدا ههبێ، یهك ساڵه. دووهم : رۆژنامهوانی كارا: ئهو كهسهیه، كه بهرهفتار لهههر سێ كهناڵهكانی رۆژنامهگهریدا، دوو سال كاری كردووه، یان دوو ساڵه كاری تێدا دهكات و كردوونی به پیشهی سهركیی خۆی و، ئهو ماوهیهش كه له بڕگهی یهكهمدا دیاركراوه بهسهر ئیشهكهیدا تێپهڕبووه. سێیهم : رۆژنامهوانی هاوپشك: ئهو كهسهیه كه ئیش و كاری رۆژنامهوانی دهكا، بهڵام نهیكردووه به پیشهی سهرهكی خۆی و، بهڵگهی ئهوشی گرێبهستیگهلێكه كه لایهنه پێوهندیدارهكان بۆی دهسهلمێنن. مافی ئهوهشی ههیه پاش تێپهربوونی ماوهیهك كه له پێنج ساڵی لهسهریهك كهمتر نهبێ ناوی خۆی بگوازێتهوه بۆ سجلی گشتیی رۆژنامهوانان و، پیشهی رۆژنامهگهرییهكهشی بكات به پیشهی ههمیشهیی خۆی.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: (ماددهی چوارده) له یاساكه لهغو دهكرێ و ئهمهی خوارهوه جێگای دهگرێتهوه: 1. نهقیب راستهوخۆ لهلایهن ههیئهی گشتییهوه ههڵدهبژێردرێت و، ناشێ بۆ زیاتر له دوو خولی دوا بهدوای یهك خۆی بۆ پلهی نهقیب بپاڵێوێ. 2. نهقیب ناشێ سهرۆكایهتی دوو كۆمهڵهی هاوشێوه له ئامانج و مهبهستدا وهربگرێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجی بكات.