أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شازدهم
ماددهی شازدهم: یهكهم: مووچهی كهس وكاری شههیدان وقوربانیانی ئهنفال وچهكی كیمایی بهم پێیه زیاد دهكرێ: أ- كهس وكاری شه هیدان به ڕێژهی (25%، 15%) بهپێی ئهم رێژانهی خوارهوه: 1- له (400) ههزار دینار بۆ (600) ههزار دینار 25% . 2- له (700) ههزار دینار بۆ (1،032) ملیۆن دینار 15% . ب/ كهس وكاری شههیدی (هاووڵاتی) بهگوژمهیهكی بڕاوه كه (50) ههزار دیناره. ج/ خێزانی شههیده ئهنفال كراوهكان بهرێژهی 50% . دووهم: أ- خاوهن پێداویستی تایبهت له (30) ههزاردینارهوه بۆ (100) ههزار دینار. ب- خاوهن پێداویستی تایبهت له (50) ههزاردینارهوه بۆ (150) ههزار دینار. ج- ئهو زیادانهی كه لهم ماددهیهدا هاتووه له 1/1/2010 جێبهجێ دهكرێن.
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم: گوژمهی (90) نهوهد ملیار دینار بۆ پشتگیری حزبهكان و پڕۆژهی رێكخراوهكان تهرخان دهكرێ و لهم تهرخان كراوهش بهرێكارێكی كاتی خهرج دهكرێت تا ئهو كاتهی پاره وهرگیراوهكان لهلایهن حزب و ڕێكخراوهكانهوه بهپێی یاسای پشتگیری حزبهكان له دوای پهسندكردنی لهلایهن پهرلهمانی كوردستانهوه یهكلادهكرێتهوه.
ماددهی سی و دووهم:
ماددهی سی و دووهم: پێویسته لهسهر وهزارهت و فهرمانگهكانی ههرێم سهرجهم ژمێره مانگانهییهكانیان (بودجهكانی پێداچوونهوه) له ماوهیهك له (10) رۆژ له كۆتایی ههر مانگێك تێپهرنهكات، پێشكهش به وهزارهتی دارایی و ئابوری/ بهڕێوهبهرایهتی ژمێركاریی گشتی، بكهن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه گواستنهوه له نێوان پشتوانهی یهك دهروازه بكات بهدهر له بهشی مووچه كه دهشێ بۆی بگوێزرێنهوه و نابێ لێی بگوازرێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه گواستنهوه له نێوان پشتیوانهی دهروازهكانی بودجهدا بكات له پێناوی فهراههمكردنی تواناكانی خهرج كردن بۆ ئهو كارگێڕیانهی كه بڕیار دهدرێ له وهزارهتێك بكرێنهوه و به وهزارهتێكی دیكهوه بلكێندرێن و وهزیری تایبهتمهندیش بۆی ههیه گواستنهوه لهناو یهك بهش و یهك یهكهی خهرجكردندا بكات. سێیهم: ناشێ گواستنهوه له تهرخان كراوهكانی گهشهسهندن لهنێوان پارێزگاكاندا بكرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم : وهزارهتی دارایی و ئابووری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی تر ئامادهكردنی تاكهكانی میلاكاتی ههموو وهزارهتهكانی ههرێمی كوردستان–عێراق بۆ ساڵی دارایی 2010 دهگرێته ئهستۆ و پهسندی دهكات و ئهمهش لهبهر ڕۆشنایی تێچووی مووچهكانی پهسهندكراوی نێو بودجهدا دهبێ.
ماددهی پانزدهههم
ماددهی پانزدهههم: گوژمهی (120) ملیار دینار تهرخان دهكرێ بۆ سندوقی پرۆژهی گهشهپێكردن و پهرهپێدانی توانا مرۆییهكانی كوردستان له حیسابی تایبهتی بۆ ئامادهكرنی كادیری پسپۆر لهو بواره جیاجیانهی كه ههرێم پێویستی پێی دهبێ. ئهمهش لهرێگهی زهمالات و بهعپات و توێژینهوه و خولی راهێنانهوه دهبێ كه له ژێر چاودێری دهستهیهكی باڵا بهسهرۆكایهتی سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگیرهكهی و وهزیرهكانی (پهروهرده، فێركردنی باڵا و توێژینهوهی زانستی، پلاندان) دهبێ و بهپێی پهیرهوێك جێبهجێ دهكرێ كه ئهنجومهنی وهزیران دهری دهچوێنێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: داهاتهكانی بودجهی ساڵی دارایی 2013ی ههرێمی كوردستان – عێراق، به بڕی (15.257.849.000.000) پازده تریلیۆن و دوو سهدو پهنجاو حهفت ملیارو ههشت سهدو چل و نۆ ملیۆن دینار دهخهمڵێنرێت بهگوێرهی ئهوهی له خوارهوه ڕوون كراوهتهوه: یهكهم: بهشی ههرێم بهگوێرهی یاسای بودجهی گشتیی ئیتیحادیی كۆماری عێراق بۆ ساڵی دارایی 2013 كه دهگاته (14.406.735.000.000) چوارده تریلیۆن و چوار سهدو شهش ملیارو حهفت سهدو سی و پێنج ملیۆن دینار. دووهم: داهاتی خۆماڵی كه دهگاته (651.114.000.000) شهش سهدو پهنجاو یهك ملیارو سهدو چوارده ملیۆن دینار. سێیهم: بڕه پارهی پترۆدۆلاری ئهوهی لهناوخۆ بهكارهێنراوه له نهوتی خاوی بهرههمهێنراوی ههرێم وپاڵاوتهكراوی پاڵاوگهكانی ههرێم و بهرههمهێنراوی گازی سروشتی ههرێم، وهك ئهوهی له خوارهوه دێت: 1. (80.000.000.000) ههشتا ملیار دینار بۆ ساڵی دارایی 2013. 2. (120.000.000.000) سهدو بیست ملیار دینار بۆ شایستهكانی ههرێم له پترۆدۆلار بۆ ساڵه داراییهكانی نێوان ساڵی 2010 تاوهكو ساڵی 2012.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: دهببێ ئهوهی به سهرۆكی زانكۆ دادهمهزرێ باوهرنامهی دكتۆرای ههبێ و له پلهی پرۆفیسۆر یاریدهدهری پرۆفیسۆردابێ و خحمهتی له ده ساڵ كهمتر نهبی ئهوهوی دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهو ئهندامانهی دهستهی دهرس وتنهوه له زانكۆدا كه له پلهی پرۆفیسۆری یاریدهدهر و بهرهوژوودان و دامهزراندنیشی به بڕیاری لایهنی پهیوهندار و به پێی یاسا رهژاوكراوهكان و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ.
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: ههر كۆلێجێك عهمید سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهرنامهی دكترای ههبێ و له پلهی پرۆفیسۆر یا پرۆفیسۆری یاریدهدهر دابێ و خزمهتی زانكۆیه به لایهنی كهمهوه حهوت ساڵ بێ، ئهمه ئهمه دوای ههڵبژاردنی له لایهن ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه له كۆلێجدا لهوانهی له پلهی مامۆستا (مدرس) و بهرهو ژووردان و دامهزراندنیشی به بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران لهسه پێشنیازی ئهنجومهن و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ و ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-تایبهتكارییانه زانستییهكان أ-چاودێریكردنی رهوتی خوێندنی سهرهتایی باڵا چهسپاندنی بهردهوامی باری فیكری و پهروهردهیی و زانستی. ب-سهلماندنی پێشنیازهكانی بهش و لقهكان. ج-پهسهند كردنی دابهشكردنی باسهكانی خوێندن و یهكه وهرزییهكان (الوحدات الفصلیه) بهسهر ئهندامانی دهستهی دهرس ووتنهوه و موحازیرهكاندا و پێكهێنانی لیژنهكانی لێدوانی نامهكان و دیاری كردنی كاتهكانیان. د-بهجێ هێنانی گشت ئهو رێنمایی و پهیرهوانهی سهبارهت به رێكخستنی كاروباری زانستی و پهروهرده دهرچوون و ئهو بڕیارانهش له ئهنجومهنی كۆلێجهوه دهركراون. تایبهتكارییه ئیداری و داراییهكان: أ-به جێهێنانی ئهو یاساو پهیره و رێنمایانهی پهیوهندیان به كاروباری ئیداری و داراییهوه ههیه. ب-پهسهند كردنی پێشنیازهكانی ئهو لێژنانهی له كۆلێجدا پێك هاتوون. ج-پهسهند كردنی ناونووسی قوتابیان بۆ خوێندنی سهرهتایی و باڵا. د-پهسهند كردنی كرین و هێنان (استراد)ی كهلو پهلی تاقیگهی و پێویستییهكانی تر و گۆڤار و كتێب. ه-پهسهند كردنی بهخشینی خهڵات به كهسانی دهرهوهی زانكۆ لهسهر راهێنان دهرس وتنهوه له كۆلێجدا و سهرپهرشتی كردنی نامهكان و بهشداربوون له لیژنهكانی تاقیكردنهوهی سهرهتایی لیژنهكانی لێدوان به پێی یاسا رهچاوكراوهكان. و-پهسهند كردنی گۆرینی ناونیشانی هونهری ئیداری له چوارچێوه (میلاك)ی سهلمێنراوی كۆلێجدا و به پێی حوكمی یاسا پهیره و رێنماییهكانی. ز-رێككهوتن لهسهر گواستنهوه و تهنسیب كردنی كارگهران له ئهندامانی دهستهی دهرس وتنهوه و هونهری ئیدارییهكان له سنووری كۆلێج و فهرمانگهكانی زانكۆدا دوای سازكاری (تنسیب) له نێوان ههردوو لای گواستنهوهكهدا به مهرجێ له لایهن سهرۆكایهتی زانكۆوه پهسهند بكرێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: سهرۆكی یهكێتییهكه، ئهم ئهرك وفرمانانهی خوارهوه، مومارهسه دهكا: 1ـ سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی دهستهی ئیداری دهكاو، ئهگهر خۆیشی لهوێ نهبێ، جێگرهكهی نوێنهرایهتیی دهكا. 2ـ خۆی، یان كهسێكی دی رادهسپێرێ، نوێنهرایهتیی یهكێتییهكه له بهردهمی دادوهری و لایهنهكانی دیكهدا بكات. 3ـ مومارهسهی ههموو ئهو سهڵاحییاتانه دهكا، كه دهستهی گشتی پێی داوه. 4ـ موستهنهدی پارهدان و (صكوك)و رهشنووسی دانیشتنهكان و نامهونامهكارییهكانی یهكێتییهكه واژوو دهكات. 5ـ سهرۆكایهتیی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دهكا. دووهم: بهرپرسی دارایی، ئهرك وفرمانی دارایی یهكێتییهكه، له ئهستۆ دهگرێ و، سهرپهرشتیی تۆمار راگرتن (مسك السجلات) دهكاو، لهگهڵ سهرۆكی یهكێتییهكهشدا، (صكوك) و سهنهدهكان واژوو دهكات.
ماددهی چلهم:
ماددهی چلهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكا.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: یهكهم: دادگای تێههڵچوونهوه دهستهی باڵای دادوهری دادگاكانی پارێزگایهك یان زیاترهو، له سهرۆك و چهند جێگرێكی سهرۆك و دادوهران پێك دێت و تایبهتمهندیی دیاری كراو به پێی یاسا پیاده دهكا: دووهم: دادگاكانی تێههڵچوونهوه بهم شێوهیه پێكدێن:ـ 1ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی ههولێر، دادگاكانی پارێزگای ههولێر دهگرێتهوهو ناوهندهكهی له شاری ههولێر دهبێ. 2ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی دهۆك، دادگاكانی پارێزگای دهۆك دهگرێتهوهو ناوهندهكهی له شاری دهۆك دهبێ. 3ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی كهركووك، دادگاكانی پارێزگای كهركووك دهگرێتهوهو ناوهندهكهی به شێوهیهكی كاتی له شاری سلێمانی دهبێ. 4 ـ دادگای تێههڵچوونهوهی ناوچهی سلێمانی، دادگاكانی پارێزگای سلێمانی دهگرێتهوهو ناوهندهكهی له شاری سلێمانی دهبێ. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه دادگای دیكهی تێههڵچوونهوه له كاتی پێویست دابمهزرێنێ. چوارهم: دهشێ دادگایهك یا زیاتر له دادگای تێههڵچوونهوه دابمهزرێنرێ یاخود دابڕینی دادگایهك یا زیاتر له دادگای تێههڵچوونه و لكاندنی به دادگایهكی دیكهی تێههڵچوونهوه به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری ئهنجام بدرێ.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: بهپێی حوكمهكانی یاسا له سهنتهری ههر پاریزگایهك دادگایهكی تاوانهكان بۆ سهیر كردنی داوای سزایی دیاریكراو دادهمهزرێ. دووهم: دهشێ له دادگایهكی تاوان زیاتر له پارێزگادا بهبریاری ئهنجومهنی دادوهری دابمهزرێ و تایبهتمهندیی نهوعی و شوێن و مهڵبهندی بهستنی تێدا دهستنیشان بكرێ. سێیهم: دهشێ دادگای تاوانهكان له دهرهوهی مهڵبهندی پارێزگا به بهیاننامهیهكی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوهو له سهر پێشنیازێكی سهرۆكی دادگای تاوانهكان ببهسترێ.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: 1-میری كاتێك خۆی به تهنیا دهبێته رهسمدهر له رهسمدان دهبهخشرێ جگه لهو فهرمانگه رهسمییانهی یاسا تایبهتییهكانیان رهسمدانیان بهسهر فهرز دهكهن. 2-ئهو وهرهقهیهی له كات رێكخستنی دا گشت ئیمزا كهرانی له رهسمدا به پێی یاسا بهخشراو دهبن رهسمی لێ وهرناگیرێ. بهڵام ئهگهر كهسێك مافی بهخشینی نییه پتڵیان له كاتی ئیمزا كردنیدا تهواوی رهسمهكهی دهكهوێته ئهستۆ. 3-وهزیر بۆی ههیه ئهو بهلێننامانه له رهسمدا ببهخشێ كه میری تیایاندا لایهنێك دهبێ ئهگهر بهرژهوهندی ئابووری ههرێمی كوردستانی تێدا بوو.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: 1-بهڵێننامه (عقد)ی كۆمپانیاكان له كاتی تۆماركردن یا درێژه پێدانی ماوهیان یان زیاد كردنی سهرمایهیان دهبێ رهسمی پێنج له ههزاردا (5%1000)یان لێ بدرێ. 2-سهرمایهی ناولێنراو (اسمی)ی كۆمپانیاكی له كاتی تۆمار كردن یا درێژه پێداناد دهكرێته بنچینه بۆ رهسم وهرگرتن. له حالهتی زیاد كردنی سهرمایهشدا رهسم تهنیا لهسهر زیادهكه وهردهگێرێ.
ماددهی سی یهم
ماددهی سی یهم: دارایی سهندیكا له مانه پێك دێت: یهكهم: پارهی چوونه پاڵ سهندیكا و ئابوونهی ساڵانه. دووهم: داهاتهكانی ئهو پرۆژانهی كه سهندیكا بنیاتیان دهنێت. سێیهم: رهسم و بهخششی مۆڵهتدانی نووسینگه كشتوكاڵییهكان. چوارهم: پیتاك و قازانجی ئهو ئاههنگانهی كه سهندیكا سازیان دهكات لهگهڵ قازانجی چاپهمهنیهكانیدا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بۆ خهرجییهكانی ساڵی دارایی 2008 گوژمهی (7628783)تهنیاحهوت ترلیۆن و شهش سهدو بیست و ههشت ملیارو حهوت سهدو ههشتاو سێ ملیۆن دینار دادهنرێ و بهم جۆره دابهش دهكرێ: یهكهم: گوژمهی (2879079)تهنیا دوو ترلیۆن و ههشت سهدو حهفتاو نۆ ملیارو حهفتاو نۆ ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی پڕۆژه سهرمایهداراییهكان. دووهم: گوژمهی(4674842)تهنیا چوار ترلیۆن و شهش سهدو حهفتاو چوار ملیارو ههشت سهدو چل و دوو ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی بهكارخستن. سێیهم: گوژمهی(54908)تهنیا پهنجاو چوار ملیارو نۆسهدو ههشت ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی ئهنجومهنی نشتمانیی كوردســـــتان – عیراق. چوارهم: گوژمهی(19954)تهنیا نۆزده ملیارو نۆسهدو پهنجاو چوار ملیۆن دینار بۆ خهرجییهكانی دهسهڵاتی دادوهریی.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: وهزیری دارایی و ئابووری دهسهڵاتی زیاد كردنی (اعتماد) ی كۆی بوودجهی سهلمێنراوی ساڵی 1993 به رێژهیهك كه له (1%)ی كۆی (اعتماد)ی سهلمێنراوی بوودجه نهبێ بۆ ئهم مهبهستانهی خوارهوه دهدرێتێ: 1-(اعتماد)ی ئهو پارانهی بۆ ئهو بهرێوهبهریهتیانهی پێویستن كه له ساڵی 1993 دا پێك دههێنرێن. 2-ئهو (اعتماد)ه نوێ یانهی ئهنجومهنی وهزیران له حاڵهتی ناكاوی (گارئ) دا بڕیار دهدا بیانخاته سهر بوودجهی وهزارهتهكان و بهرێوهبهرێتییهكان.
ماددهی شهستهم:
ماددهی شهستهم: یهكهم: ئهگهر سهرۆكی دادگایهك یا سهرۆكی دهستهیهك ئامادهنهبوو یا شوێنی فرمانهكهی چۆڵ بوو یا ههر كۆسپێك رێگهی چوونه سهر كارهكهی لێ گرت پێشترینی جێگرانی یا ئهندامان كارهكهی بهڕێ دهكا. دووهم: ئهگهر زیاتر لهیهك دادوهر له یهك دادگا ههبن پێشترینیان بهرپرسیار دهبێ لهبهڕێوهبردن و دابهشكردنی ئیش و كار له نێوانیادا و وهزیری داد بۆی ههیهیهكێكی تر دیاری بكا.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: ویلایهتی دادگا گشت كهسانی سروشتی و مهعنهوهی و لهگهڵیاندا حكومهتیش دهگرێتهوهو حوكم دان له گشت دژكاری (منازعه) و تاونێكدا كاری تایبهتی ئهوه.