أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: ئهنجومهن ئهم كاره تایبهتیانهی خوارهوه دهكات: یهكهم: كار كردن له پێناوی بهدیهێنانی ئامانجهكانی سهندیكا. دووهم: پیشكهش كردنی پێشنیاز له بارهی ههموار كردنی یاسای سهندیكا . سێیهم: جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. چوارهم: دامهزراندنی كارمهندی سهندیكا و دهست نیشان كردنی مووچهو بهرز كردنهوهیان. پێنجهم: تهماشا كردنی داواكاری هاتنه پاڵ سهندیكا و بڕیار دان لهسهر وهرگرتنی ئهندامان. شهشهم: دانانی ئهو ئهندامهی دهبێته نوێنهری سهندیكا له لیژنه رهسمی یهكان و ئهوانی تر له بارێكدا ئهگهر نهقیب نوێنهرایهتی نهكرد. حهوتهم: ناردنی ئهو كێشه و شكایهتانهی كه بۆی دێت بۆ لیژنه تایبهتییهكان. ههشتهم: بهشداری كردن له پێشكهش كرنی پێشنیاز لهبارهی یاسادانان و نخشه كێشان و بهرنامهی كشتوكاڵی له ههرێمدا. نۆیهم: پێكهوه نانی لقه لیژنه بۆ بهدی هێنانی مهبهستهكانی ئهم یاسایه. دهیهم: ئامادهكرنی بودجه و دانانی ژمێریاری یاسایی بۆ جێبهجێ كردنی وردهكاری ژمێریاری. یازدهم: بڕباردان لهسهر به موڵكردنی ماڵ و خانووبهره و قهبووڵ كردنی دیاری و بهخشش و مهرجهكانی به قهرزدان و پێشكهش كردنی یارمهتی دارایی له چوار چێوهی ئامانجهكانی سهندیكادا. دوازدهم: خۆئامادهكرن بۆ ههڵبژاردن. سێزدهم: یهكلاكردنهوه و بڕیاردان لهسهر وازهێنانی نهقیب و جێگرهكهی، یا ههر ئهندامێكی ئهنجومهن و لیژنه سهندیكاییهكانی یان هۆبهكانی، بهمرجێك ئهمه بخرێته بهر دهم دهستهی گشتی له یهكهم كۆبوونهوهیدا. چواردهم: مۆڵهتدانی دهستدانه پیشه. پازدهم: دامهزراندن و بهرێوهبردنی یانهكانی سهندیكا، به پێی یاسای كۆمهڵهكان. شازدهم: پێدانی ههندێ دهسهڵات به نهقیب یان لیژنهكانی هۆبهكان یان سهرۆكهكانی لقهكان.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: زنجیره (3) له ماددهی دوازدهههمی یاساكه ههمواردهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: 3- سهرۆك لقهكان.
ماددهی پازدهیهم
ماددهی پازدهیهم: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكانه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: مهرجه ئهو كهسهی به سهرۆكی یهكێتی یان ئهندامی مهكتهبی سكرتاریهت یان ئهندامی ئهنجومهنی تهنفیزی و سهرۆكی لق وئهندامی دهستهی لق ههڵدهبژێردرێت له هاووڵاتیانی ههرێم بێت و ماوهی خزمهتی له پهروهردهو فێركردندا له (5) ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی شازدهیهم
ماددهی شازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بلاوكردنهوهیهوه له رۆژنامی فهرمی (وهقائیعی كوردستان)دا، جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: ماددهی بیست و سێیهمی یاساكه ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: لهلایهن لقهوه و له چوار چێوهی سنووری جوگرافی خۆیدا پێناسه به ئهندامان دهدات، به مهرجێك نموونهكه یهكگرتوو بێت و له مهكتهبی سكرتارییهتهوه دهرچوو بێت.
ماددهی دوازدهیهم
ماددهی دوازدهیهم: یهكهم: خاڵی (1) له بڕگهی یهكهم له ماددهی شازدهیهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێـت: 1- بڕه پارهیهك كه ئهندامان به پێی میكانیزمێكی دیاریكراو لهلایهن ئهنجومهنی تهنفیزی دهیدهن، ئهم بڕه پارهیهش بهم شێوهیه دابهش دهكرێت: أ- 70% حهفتا لهسهد بۆ حسابی سندووقی بیمه. ب- 20% بیست لهسهد بۆ حسابی لق. ج- 10% ده لهسهد بۆ حسابی مهكتهبى سكرتاریهت. دووهم: بڕگهی دووهم له ماددهی شازدهیهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: دووهم: كۆنگرهی گشتی چۆنیهتی خهرجكردن له بڕگهكانی (أ، ب، ج)ی یهكهم دیاری دهكات و پێویسته دهستهی كارگێری لقهكان پابهند بن بهو رێنماییانهی لهم بارهوه دهردهچن، ولیژنه تایبهتهكان (لیژنهی بیمه و لیژنهی یارمهتیدانی ئهندامان) به مهبهستی جێبهكردنی رێنماییانه پێكدههێنرێن. سێیهم: بڕگهی حهوتهم ههموار دهكرێت و بهم شێوهیهی لێ دێت: حهوتهم: رێژهی 10% ده لهسهدی سهرچاوه داراییهكان كه له بڕگهی یهكهم (ج) داهاتووه لهلایهن لقهوه بۆ سهر حیسابی مهكتهبی سكرتارییهت دهگوازریتهوه.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ماددهی پێنجهمی یاساكه ههموار دهكرێت بهم شێوهیهی لێ دێت: 1. ئهندامیهتی له یهكێتی مافێكی ئارهزوومهندانهیه و ئهمانه دهگرێتهوه: 2. ههموو مامۆستایان و وانهبێژانی قوتابخانه و پهیمانگا و زانكۆ حكومییه تایبهتییهكان و ئههلیهكان. 3. ههموو مامۆستایان و، سهرپهرشتیاران و ئهندامانی دهستهی فێركاری و دهرس وتنهوه، كه كارمهندی وهزارهت و دهسته و دامهزراوهكانی پهروهردهیی و فێركردنن. 4. خانهنیشانی ئهندام له دهستهی فێركاری و دهرس وتنهوه كه دهیانهوێت ببنه ئهندامی یهكێتی به داواكارییهكی نووسراو. ب ـ مامۆستایانی بزووتنهوهی ڕزگاریخوازی كوردستان چ ئهوانهی شههیدبوون و چ ئهوانهی له ژیاندا ماون دهبنه ئهندامی فهخری.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه لهرۆژی بڕیار لهسهردانییهوه دهخرێته كارو له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: وهزارهته پهیوهندارهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنهگەڕ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان، كه به پێی ئەم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه پێكدێت، ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ, وههر (3) سێ ساڵیش جارێ له مانگی كانوونی دووهمدا، كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه، به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نقیب) دهگێڕێ، ولهو كۆبونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن وئهندامی لیژنهی (ئينزيبات) ههڵدهبژێرێ, (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو لهسێی ئهندامانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهرنهشهاتبا جێ ئهوا لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ و(نصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهنجامدانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهر نهشهاتبا جێ، ئهوا ئهنجوومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه لهرێگهی بریكارهوه ئهنجام دهدرێ، و رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یا ئهوهی كه فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: 1. كاروباری لقهكانی نهقابه له لایهن لقهكهوه له پارێزگاكان بهرێوه دهچێت. 2. لیژنهی لق پێك دێت له سهرۆك و چوار ئهندام كه ئهندامانی لق ههڵیان دهبژێرن و ههڵبژاردنهكه به دهنگدانی نهێنی دهبێت و ههر سێ ساڵ جاریك و لیژنهكه له نێوان ئهندامانیدا جێگرێك بۆ سهرۆك و سكرتێرێك ههڵدهبژێرێت. 3. له كۆبوونهوه گشتییهكانی ئهندامانی لقدا ههمان پرۆسهی تایبهت به دهستهی گشتی پهیرهوی دهكرێت كه له ماددهی دهیهمی ئهم یاسایهدا ئاشكرا كراوه و دهسهڵاتی ههیه ئیستیقالهی سهرۆكی لیژنهی لق و ئهندامهكانی قبوڵ بكات و ئیقالهیان بكات و جێگرهوهكهیان ههڵبژێرێت بۆ ماوهی خولهكهو ههروهها پركردنهوهی ئهو شوێنانهی كه بهتاڵ دهبن له لیژنهكه.
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: لیژنهی بهرزهفتی له سێ ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ كه دهستهی گشتی ههڵیان دهبژێرێ.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: ئهنجومهنی سهندیكا ئهم كاره پسپۆریانهی ههیه: 1. ئامادهكردن و راستاندنی بودجهی ساڵانه. 2. كاركردن بۆ جێبهجێ كردنی مهبهستهكانی سهندیكا به گوێرهی ماددهی سێیهم لهم یاسایه. 3. پێشكهش كردنی پێشنیار سهبارهت به ههموار كردنی یاسا و نیزامهكانی سهندیكا به دهستهی گشتی. 4. جێبهجێ كردنی بڕیارهكانی دهستهی گشتی. 5. دامهزراندنی بهردهستهكانی (مستخدمی) سهندیكا و دیاری كردنی كرێكانیان. 6. سهیر كردنی داواكاریهكانی ئهندامیهتی بڕیار لهسهردانی و وهرگرتنی ئهندام و بهشدار بووهكان. 7. دهست نیشان ئهو كهسهی نوێنهرایهتی سهندیكا دهكات له لیژنه رهسمییهكان و جێگهی تردا. 8. پیشكهش كردنی پیشنیار بۆ ههمواركردنی یاساكان سهبارهت به پیشهی جیۆلۆجی. 9. ههواڵه كردنی ئهو كێشه و سكاڵایانهی كه بۆی دێت به لیژنه تایبهتمهندهكان. 10. دامهزراندنی لقهكانی سهندیكا له پارێزگاكاندا. 11. پێكهێنانی لیژنه لاوهكییهكان بۆ ئهنجامدانی مهبهستهكانی سهندیكا. 12. یهكلاكردنهوهی دهست لهكار كێشانهوهی نهقیب یان ههر كام له ئهندامانی سهندیكا و لیژنهكانی. 13. دامهزراندنی نوێنهرهكانی سهندیكا لهو پارێزگا و قهزایانهی كه لقیان تێدا نییه. 14. دهستنیشان كردنی چاودێری ژمێریاری بۆ ئهنجام دانی وردبینی ساڵانه. 15. ریكخستنی كاغهزهكانی ههڵبژاردن و بهڵگه نامهكانی دیكه و سهرپهرشتی كردنی پرۆسهی ههڵبژاردن. 16. دهرهێنانی رێنمایی گونجاو لهگهڵ ئهم یاسا و نیزامانهی به گوێرهیان دهرچووه بهمهبهستی ئاسان كردنی پیاده كردنی. 17. بڕیاردان لهسهر خاوهندارێتی پاره و موڵك (عقار)و رهزایی بوون لهسهر قهبوڵ كردنی بهخشش و پێدان. 18. مافی قهرز كردن و بهقهرزدان و پێشكهش كردنی هاوكاریه داراییهكان. 19. دامهزراندن و بهرێوهبردنی یانهكانی جیۆلۆجیان به گوێرهی یاسای كۆمهڵهكان و ئهو سیستهمانهی كه تایبهتن بهو. 20. پێدانی (تخویل) ههندێك له دهسهڵاتهكانی به لیژنهكانی لقهكان و نوێنهرهكانی سهندیكا له پارێزگا و قهزاكاندا.
ماددهی سێ نزدهیهم:
ماددهی سێ نزدهیهم: 1. ئهگهر پایهی یهكێك له ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو یهدهگ جێگهی دهگرێتهوه. 2. له كاتێكدا پایهی ههموو ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو لهبهر ههر هۆیهك بێت ئهوا لیژنهیهك له پێنج ئهندام پێك دێت كه وهزیر ههڵیاندهبژێرێت و ئهم لیژنهیه بهرێوهبردنی كاروبارهكانی سهندیكا له ئهستۆ دهگرێت تا ئهو كاتهی ئهنجومهنێكی نوێ ههڵدهبژێردرێت وه ههموو دهسهڵاتهكانی ئهنجومهنی سهندیكای دهبێت وه ئهو كهسهی وهزیر دهیكاته سهرۆك ههموو دهسهڵاتهكانی نهقیبی دهبێت و ئهم لیژنهیه ئهندامانی دهستهی گشتی بانگهێشت دهكات بۆ كۆبوونهوه و ههڵبژاردنی ئهنجومهنێكی نوێ بۆ ئهو ماوهی له خولهكهدا ماوه به ماوهیهك كه نابێت له دوو مانگ زیاتر تێپهرێ له مێژووی چۆڵ بوونی كورسییهكانی ئهنجومهنی سهندیكا.
ماددهی بیست و ههژدهیهم
ماددهی بیست و ههژدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرهێنانیهوه جێ بهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیش بڵاو دهكرێتهوه.
ماددهی بیست و حهوتهم
ماددهی بیست و حهوتهم: دهبێ وهزیره تایبهتمهندهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهندامی لیژنهی ئهنجومهن یان لیژنهی لق ئهگهر بهبێ عوزری رهوا له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك یان پێنج دانیشتنی پهرت و بڵاودا غائب بوو ئهو كاته به دهست له كاركێشراوه دادهنرێت.
ماددهی دوانزدهیهم
ماددهی دوانزدهیهم: 1. ئهنجومهنی سهندیكا بهم شێوهیهی خوارهوه پێك دێت: 2. نهقیب: مهرجه كه ماوهی دهست دان پیشهی له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ. 3. جێگری نهقیب: دهبێ ماوهی دهست دانه پیشهیان له (5) پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 4. ئهندامانی سهندیكا: دهبێ ماوهی دهست دانه پیشهی له سێ ساڵ كهمتر نهبێ. 5. ئهنجومهن به دهنگدانی نهێنی له نێو ئهندامهكانی دا سكرتێرێك و بهرپرسێكی دارایی ههڵدهبژێرێت به مهرجێك دهسهڵاتهكانیان له پهیرهوی ناوخۆدا دیاری بكرێت.
ماددهی بیست و ههژدهیهم:
ماددهی بیست و ههژدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرهێنانیهوه جێ بهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیش بڵاو دهكرێتهوه.