أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه به مهبهستی سازكردنی توانای سهرف كردن بۆ ئهو بهریوهبهریهتییانهی كه برَیاری جیا كردنهوهیان له وهزارهتێك و بهستنهوهیان به وهزارهتێكی ترهوه دهدرێ گواستنهوه له نێوان بابهكانی بوودجهكهدا بكا.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له 1/1/2000هوه كاری پێدهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیشدا بڵاو دهكرێتهوه.
دووهم
دووهم/ لهسهر ئهنجومهنی وهزیرانه ئهم بڕیاره جێ بهجێ بكات.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی یهكهم له یاسای یانهسیبی ئاوهدانكردنهوهی ههرێمی كوردستان ژماره (7)ی ساڵی 1993 ههموار دهكرێت و بهم شێوهیه دهبێت: لیژنهیهك پێك دههێنرێت به ناوی یانهسیبی ئاوهدانكردنهوهی ههرێمی كوردستانی-عێراق به سهرۆكایهتی وهزیری ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان و به ئهندامیهتی نوێنهرانی ههموو وهزارهتهكانی ههرێم و ئهنجومهنی خوێندنی باڵا لێپرسراوی فهرمانگهی (ئامار)هوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: داهاتی سندوقهكه له مانه پێك دێت: 1. ئابوونهی بهشداربوونی رۆژنامهوانان. 2. دهسنگه (منحه) و كۆمهكی حكومهتی ههرێم. 3. وهزارهتی رۆشنبیری رێژهی (10%) له مزو كرێی ئهو ئیعلانانهی كه له رۆژنامهو كهناڵهكانی دیكهی راگهیاندندا بڵاودهكرێنهوه بۆ سندوقهكهی دادهبڕێ. 4. ئهو بڕه پارهیهی كه ئهنجومهنی سهندیكا له كۆتایی ههموو ساڵێكدا له پاكی پارهی حازری سهندیكاكه بۆ سندوقهكهی دادهبڕێ به مهرجێ له رێژهی (50%)ی پاره حازر بهدهستهكه كهمتر نهبێ. 5. دهسنگهو بهخششی دارایی جۆر به جۆر، دوای رهزامهندیی لایهنی پهیوهندیدار. 6. ئهو پارهیهی كه ساڵانه، له ههر رۆژنامه و ئاژانسی دهنگوباس و دهزگایهكی راگهیاندن وهردهگێرێ، سا هی چاپكردن یان بڵاوكردنهوهی یان دابهش كردن بن، به مهرجێ له ههزار دینار كهمتر نهبێ. 7. داهاتهكانی وهبهرهانینی پارهی سندوقهكه. 8. قازانجی ئهو بزاڤ و چالاكییانهی كه دهستهی سندوقهكه بۆ بهرژهوهندی سندوقهكه دهیگێڕێ. 9. ههر داهاتێكی دیكه كه موستهههقی سندوقهكه بێت.
ماددەی ههژده:
ماددەی ههژده: 1. ناوی رۆژنامهوانهكه له تۆماری سهندیكای رۆژنامهوانانی ههرێمهوه دهگوازرێتهوه بۆ تۆماری رۆژنامهوانه خانهنشینهكان. 2. رۆژنامهوان، كه بڕیاری خانهنشینی یهكهی خۆی وهرگرت، ئیدی دوای (3) سێ مانگ له وهرگرتنی بریارهكه پێویسته دهست له ئیش و كاری رۆژنامهوانی ههڵبگرێ، خۆئهگهر سهرپێچیی كرد، ئهوا ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان ئینزاری دهكا كه واز لهو سهرپێچی یه بهێنێ، خۆئهگهر هاتوو ئهم جارهش وازی نههێنا ئهوه، لهو بارهدا مووچهی خانهنشینی یهكهی دهوهستێ تا ماوهیهك كه ئهنجومهنی سهندیكا ئهو ماوهیه دیاردهكا.
سێیهم
سێیهم/ ئهم بڕیاره لهرۆژی دهرچوونیهوه جێ بهجێ دهكرێ وله رۆژنامهیی رهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
شهشهم
شهشهم: ئهم بڕیاره له رۆژی دهرهێنانییهوه جێ بهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاو دهكرێتهوه.
دووهم
دووهم: مافی بهكارهێنانی ئهو زهوی و زارانهی كه بڕگهی سهرهوه دهیانگرێتهوه هی كێ بن، به ناوی ئهوانهوه تۆمار دهكرێنهوه كه له پێش دهرچوونی ئهم دوو بڕیاره ناوبراوه خاوهنیان بوون، بهبێ ئهوهی هیچ رهسمێكیان بۆ تۆمار كردنهوهی مافی بهكارهێنانیان به ناوی خۆیان لێ وهربگیرێت، لهگهڵ رهچاو كردنی یاسای ژماره (90)ی ساڵی 1975 دا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: بۆ دهسته ههیه داهاتهكانی سندوق بهم شێوهیەی خوارهوه وهبهربهێنێ. 1. دانانی له یهكێك له بانكهكانی ههرێم به گوێرهی ئهو رێژه و سوودانهی كه بڕیار دراوه. 2. كرین و فرۆشتنی بهشهكان (الأسهم)و سەنهداتی دارایی حكومهت. 3. قهرزدان به قازانج به دهزگا رهسمی و نیمچه رهسمییهكان به زهمانهتی یهكێك له بانكهكان كه ماوهكهشی له سێ ساڵ تێپهر نهكات. 4. وهبهرهانینی ماڵ و موڵكی دهست ههڵگر و دهست ههڵنهگری سندوقهكه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكهم: بهپێی ئهو یاسایه، سندوقێ به ناوی (سندوقی خانهنشینی رۆژنامهوانانی كوردستان) دادهمهزرێ و، دهستهیهك به ناوی (دهستهی سندوقی خانهنشینی رۆژنامهوانان)ـهوه بهڕێوهی دهبات. دووهم: ئهم سندوقه شهخسیهتی مهعنهویی خۆی ههیه و مافی مهڵكداربوونی دارایی دهست ههڵگرو دهست ههڵنهگر (المنقولة وغير المنقولة)ی ههیهو، سهرۆكی دهستهكه یان ههر كهسێ كه ئهو دهسهڵاتی بداتێ، دهبێته نوێنهری سندوقهكه لهبهردهم دادگا و رهسمی و نیمچه رهسمی و لایهنهكانی تردا.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: ئهو ماوهو موودهتانهی خوارهوه، بۆ خانهنشینی به خزمهت دادهنرێن: 1. ماوهی نهخۆشی و (اصابة) كه رۆژنامهوانی لهكارخستبێ وله سێ ساڵ زیاتر نهبێ و بڕیاری لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆری لهگهڵ بێ. 2. ماوهی بهندی (حهپسی) كه به بڕیاری حوكمێ بهسهر رۆژنامهواندا دهرچووبێ و ئازادیی لێ بهربهست كردبێ یان ماوهی گرتنی یان دهست بهسهر كردنی كه هۆی سیاسییان بووبێ و له بهرژهوهندی باڵای گهل و فیدرالیزمی ههرێمی كوردستان لایان نهدابێ. 3. ماوهی بێ بهش بوونی رۆژنامهوان له كارو پیشهكهی خۆی بەهۆی داخستنی ئهو دهزگا رۆژنامهوانی یه یان ئهو دهزگای راگهیاندنه كه ئیشی تێدا دهكات، بهمهرجێ ئهو له كار بێ بهشبوونه یان ئهو داخستنه پێچهوانهی بهرژهوهندی گهلی كوردستان نهبووبێ. 4. ماوهی نێوان دوو ئهركی رۆژنامهوانی كه رۆژنامهوان لهو بهینهدا بێ كاربووهو له پیشهكهی خۆی به دووربووه، به مهرجێ لهو ماوهیهدا ئیش و كارێكی دیكهی نهكردبێ یاسایهكی دیكه بیگرێتهوه. 5. ئهو ماوهیهی كه لهسهر رهزامهندیی ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان به خوێندنهوه خهریك بووه، بهمهرجێ له چوار ساڵ نهترازێ و بۆ وهرگرتنی بڕوانامهیهكی زانستیی بڕوا پێكراو بووبێ.
ماددهی یهكهم :
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوه و دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه : ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عیراق وهزارهت: وزارهتی بازرگانی و پیشهسازی له ههرێم وهزیر: وهزیری بازرگانی و پیشهسازی له ههرێم
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهوانهی دهكهونه بهر حوكمهكانی ماددهی یهكهم لهم یاسایهدا، به بهڵگهنامهی فهرمی سهلماندنیان دهچهسپێ و له كاتێكدا ئهو بهڵگانامانه نهبوون ئهوا دهبێ بهڕێگهی یاسایی دیكه لهبهردهم لیژنهكان یاخود دادگاو لایهنی تایبهتمهند بسهلمێندرێن وپێشكهش به بهرێوهبهرایهتیهگشتیهكان له پارێزگاكانی ههرێم بكرێن.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی (24) له یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی (3) له یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوه له جێگای دادهنرێ: 1-دهستهی سندوق له سێ ئهندامی ئهسڵی و سێ ئهندامی یهدهگ پێك دێت. ئهوانه نوێنهرایهتی ههریهك له وهزارهتی دادو وهزارهتی دارایی و ئابووری و سهندیكای پارێزهران دهكهن. 2- نوێنهری وهزارهتی داد سهرۆكایهتی دهستهكه دهكاو، لهبهردهم دادگاكان و دایهرهكانی دیكهدا نوێنهرایهتی سندوقهكهش دهكات. 3- وهزارهتی داد ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ له داوهره پله یهكهكان دهپاڵێوێ. وهزارهتی دارایی و ئابووریش ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ لهو فرمانبهرانهی خۆی ههڵدهبژێرێ كه پلهیان له پلهی بهڕێوهبهر كهمتر نییهو، سهندیكای پارێزهرانیش ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ له پارێزهره راوێژكارهكان دهپاڵێوێ. 4- وهزارهتی دارایی و ئابووری ئهندامه ناوبراوهكانی دهستهكه كه له بڕگه (3)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، بۆ ماوهی ساڵێك دادهمهزرێنێ و تازهكردنهوهشیان له باردا ههیه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی بهركارخستنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: بڕگه (1) له (دووهم)ی ماددهی شهشی یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوه له جێگای دادهنرێ: یهكهم: ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه له پارێزهران بهپێی ماوهی تۆمار كردنهكهیان بهم شێوهیهی خوارهوه وهردهگیرێ: أ-(150) سهدو پهنجا دینار ئهگهر (3) سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنهكهیدا تێنهپهریبێ. ب- (200) دوو سهد دینار ئهگهر (3) سێ ساڵ بهسهر تۆماركردنهكهیدا تێپهریبێ. حـ- (250) دوو سهدو پهنجا دینار ئهگهر (5) پێنج ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. د- (300) سێ سهد دینار ئهگهر (10) ده ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. ه- (350) سێ سهدو پهنجا دینار ئهگهر (15) پازده ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. و- (400) چوار سهد دینار ئهگهر (20) بیست ساڵ بهسهر تۆماركردنیدا تێپهریبێ. -بهندی (سێیهم) له ماددهی شهشهم ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: دووهم: پارێزهر ئابوونهی ساڵی پێشووی بهشداربوونی سندوق به یهك جار له ماوهی مانگی كانوونی دووهمی ههموو ساڵێكدا دهدات. خۆ ئهگهر، هات و، له كات و وهختی دواكهوت و نهیدا، ئهو لهو بارهدا رێژهی (50%) لهسهدا پهنجای ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانهی لهسهر زیاد دهكرێ. -بهندی (حهوتهم)ی ههمان مادده له یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دادهڕێژرێتهوه: سێیهم: پێویسته لهسهر دایهره رهسمییهكان و شهخسه مهعنهوییهكان رێژهی بڕیاردراوی یاسایی له مزوكرێی پارێزهر دابشكێنن و یهكسهر ههواڵهی سندوقهكهی بكهن.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی (3) له یاساكه پووچهڵ دهكرێتهوهو ئهمهی خوارهوه له جێگای دادهنرێ: 1-دهستهی سندوق له سێ ئهندامی ئهسڵی و سێ ئهندامی یهدهگ پێك دێت. ئهوانه نوێنهرایهتی ههریهك له وهزارهتی دادو وهزارهتی دارایی و ئابووری و سهندیكای پارێزهران دهكهن. 2- نوێنهری وهزارهتی داد سهرۆكایهتی دهستهكه دهكاو، لهبهردهم دادگاكان و دایهرهكانی دیكهدا نوێنهرایهتی سندوقهكهش دهكات. 3- وهزارهتی داد ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ له داوهره پله یهكهكان دهپاڵێوێ. وهزارهتی دارایی و ئابووریش ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ لهو فرمانبهرانهی خۆی ههڵدهبژێرێ كه پلهیان له پلهی بهڕێوهبهر كهمتر نییهو، سهندیكای پارێزهرانیش ئهندامی ئهسڵی و ئهندامی یهدهگ له پارێزهره راوێژكارهكان دهپاڵێوێ. 4- وهزارهتی دارایی و ئابووری ئهندامه ناوبراوهكانی دهستهكه كه له بڕگه (3)ی ئهم ماددهیهدا هاتووه، بۆ ماوهی ساڵێك دادهمهزرێنێ و تازهكردنهوهشیان له باردا ههیه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری گشتی: سهرپهرشتیی (السیوله)ی نهختینهی خهزینهی گشتی و چۆنێتی دهسكاریكردنی بۆ جێبهجێكردنی بودجهی گشتیی ههرێم به ههردوو بهشهكهیهوه بهشی بهردهست(الجاری)و بهشی وهبهرهێنان له ئهستۆ دهگرێت، ههروهها پهرهپێدانی سیستهمی ژمێریاری گونجاو بۆ رێكخستنی لایهنی دارایی ئهنجامهكانی جێبهجێكردنهكهی له ئهستۆ دهگرێت و، كۆنتڕۆڵی ژمێریاریهتی دهسكاریكردنی دارایی لهسهر ههموو یهكه جێبهجێكارهكان دادهنێت و، روونكردنهوهكانی ژمێریاریهتی بۆ یهكهكانی كهرتی حكومی كه له مهركهزهوه پارهدار دهكرێن، دیار دهكات و، ئهنجامهكانی بهپێی ئوسووڵی ژمێریاریهتی دهخاته بهرچاو وسیستهمهكانی چاودێری ناوخۆ لهسهر دهسكاریكردنی ئهموالی گشتی پهرهپێدهدات و پێداویستهكانی سهركهوتنیان بۆ فهراههم دهكات و سهرپهرشتیی جێبهجێكردنیان دهكات چاودێری كردنی خهرجی رابوردوو و خهرجی پاش ئهویشهوه. لهو سهرپێچییه داراییانهش دهپێچێتهوه كه جێبهجێكردنیان به وهزارهتهكه دهسپێردرێت. بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و، به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.