أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان) دا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: ئهگهر زیاتر له كهسێك بهشداریان كرد له دانانی یهك كاردا، به جۆرێك كهوا ناكرێت پشكی ههر یهكێكیان تیایدا جیابكرێتهوه، ئهوا ههموویان به یهكسانی به خاوهنی كارهكه ههژمار دهكرێن، تهنها ئهگهر له سهر پێچهوانهی ئهمه پێكهاتبن، لهم حاڵهتهشدا بۆ كهسیان نیه كهوا مافهكانی دانهر له سهر ئهم كارهكهدا پیاده بكات، تهنها بهپێكهاتنی ههموویانهوه نهبێت، وه ههر یهكێكیان، له كاتی ڕوودانی ههر دهستدرێژیێك بۆ سهر مافی دانهر، مافی ههیه داوا بهرزبكاتهوه. دووهم: بهڵام ئهگهر كرا پشكی ههر بهشداربووێكی دانانی كارهكه له پشكی هاوبهشهكانی تری جیابكرێتهوه، ئهوا ههر كامیان بێت مافی ههیه مافهكانی دانهر لهو بهشهی كه بهشداری كردووه له دانانی، وهسوودبهێنێت به مهرجێك هیچ زیانێك به وهسوودهێنانی ههمان كار نهگهینێت یان ستهم له مافی گشت بهشداربووانی كارهكه نهكات، تهنها ئهگهر به پێچهوانهی ئهمه رێككهوتبن. سێیهم: ئهگهر كۆمهڵه كهسێك له دانانی كارێك، به ئاراستهكردنی كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، كه بڵاوكردنهوهی كارهكه له ژێر بهرێوهبردن و ناوی خۆی له ئهستۆ بگرێت، بهشداربووبن به جۆرێك كهوا كاری هاوبهشهكان تیایدا له ئامانجه گشتیهكهی مهبهستی ئهم كهسه لهم كاره یان بیرۆكهیهی دایهێناوه، به جۆرێك ئاوێته بووبێت كهوا ناكرێت كاری ههر بهشداربووێك له بهئهنجام گهیاندنی ئهم كاره به تهنیا جیابكرێتهوه، ئهوا ئهو كهسهی داهێنانی ئهم كارهی ئاراستهو رێكخستووه، به تهنیا مافهكانی دانهری بهسهردا پیاده دهكات، ئهگهر رێككهوتنێك بهپێچهوانهی ئهمه نهبێت.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی چوارهمی یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێش جێی دهگرێتهوه: (یهكهم: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون فرۆشتنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون) بۆ هاووڵاتیانی كهم دهرامهت رادهگهیهنێت و بهبێ دانی پێشهكی و داواش پێشكهش به سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان دهكرێت و، به گوێرهی پرهنسیپێك كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگاكاندا دیاریی دهكات، تهماشای داواكان دهكرێت). دووهم: بڕگهی (دووهم)ی ماددهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك ههقی كڕینی شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون دهكهوێته ئهستۆیهوه به قیستی مانگانه یان ساڵانه له ماوهیهكدا كه له بیست و پێنج ساڵ زیاتر نهبێت، دهداتهوه.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چوارده:
ماددهی چوارده: یهكهم: راددهی یاسایی (نیساب) له ئهنجومهندا به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامان تهواو دهبێ و بڕیارهكان به زۆرینهی دهنگی ئامادهبوان دهردهچێ، وه له كاتی یهكسان بوونی دهنگهكانیش بهو لایهنه دا دهلهنگێ كه نهقیبی لهگهڵدایه. دووهم: ئهگهر به ههر هۆیهكهوه شوێنی نهقیب چۆڵ بوو جێگرهكهی شوێنی دهگرێتهوه یان سكرتێر ئهگهر شوێنی نهقیب چۆڵ بوو ئهویش ئهوهنده ماوهیهی كه باقی ماوه. سێیهم: ئهگهر به ههر هۆیهكهوه شوێنی یهكێك له پایهكانی ئهنجومهن چۆڵ بوو، ئهندامێك له نێوان ئهندامه یهدهگهكان شوینی دهگرێتهوه. چوارهم: ئهگهر پایهی پترله ئهندامێكی ئهنجومهن چۆڵ بوو، ئهنجوومهن لهسهریهتی له ماوهی دوو مانگدا بانگهێشتی دهستهی گشتی بكا بۆ ههڵبژاردنی ئهوانهی شوێنی ئهم پایانه پردهكهنهوه بۆ ئهوهنده ماوهیهی كه باقی ماوهتهوه، ئهویش به ههمان رێگا لهم یاسایهدا دیاری كراوه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهگهر پایهی سهرۆكی یهكێتی چۆڵ بوو، با قیمهنی ماوهی كۆنگرهی گشتیش له شهش مانگ زیاتر بوو، ئهوه، لهو بارهدا، به ههمان ئهو شێوازهی لهم یاسایهدا هاتووه سهرۆكێكی دی بۆ یهكێتی دهڵدهبژێردرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: خۆ تهرخان كردن بۆ چاودێری كردنی كهمئهند. ههر كهسێك خۆی بۆ چاودێری كردنی كهمئهندامێك تهرخان كرد كه ناتوانێ بهدهم خواستی ئاساییانهی ژیانی خۆیهوه بچێت، ههروهها بۆ بهجێ گهیاندنی پێویستییهكانی و چاودێری كردنی پێویستی به كهسێكه ههمیشه لهگهڵیدا بێت، مافی ههیه سوود له قهرهبووی خۆ تهرخان كردن ببینێت و بهم شێویهی دادێ: یهكهم: ئهگهر خۆ تهرخانكهر مووچهی حكومهتی ههبوو: 1- مۆڵهتی به مووچهی تهواو لهگهڵ دهرماڵه چهسپاوهكانی پێ دهدرێت، ههروهها مافی سهرمووچه و بهرز كردنهوه و ههموو مافێكی دیكهی ههیه كه مستهههقیهتی وهك هاوچهشنانی له فهرمانهران بۆ چاودێری كردنی یهك كهمئهندام. 2- سهرباری ئهوهی له بڕگهی پێشوودا هاتووه، مووچهیهكیشی بۆ خهرج دهكرێت كه یهكسان بێت لهگهڵ رادهی كهمترین مووچهی فهرمانبهرێكی ههرێم، بۆ چاودێری كردنی دوو كهمئهندام. دووهم: ئهگهر خۆ تهرخانكهر مووچهی حكومهتی نهبوو: 1- مووچهیهكی پێ دهدرێت كه یهكسان دهبێت به رادهی كهمترین مووچهی فهرمانبهرێكی ههرێم بۆ چاودێری كردنی یهك كهمئهندام. 2- مووچهیهكی پێ دهدرێت كه یهكسان دهبێت به رێژهی (150%)ی رادهی كهمترین مووچهی فهرمانبهرێكی ههرێم بۆ چاودێری كردنی دوو كهمئهندام. سێیهم: 1- نابێ هیچ كهسێك له یهك كاتدا خۆی بۆ چاودێری كردنی زیاتر له دوو كهمئهندام تهرخان بكات. 2- حكومهت چاودێری بۆ ئهو كهمئهندامانه مسۆگهر دابین دهكات كه كهسیان نییه چاودێرییان بكات. چوارهم: مۆڵهتی خۆ تهرخان كردن ساڵانه نوێ دهكرێتهوه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: رێژهی پهككهوتن لهلایهن لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆڕهوه دیاری دهكرێت بهگوێرهی پێوهرێكی تایبهت دهبێت كه وهزارهت دهری دهكات. دووهم: ئهوانهی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوه دهیانگرێتهوه بهچاو پۆشین لهسهرچاوهی داهاتیان مافی وهرگرتنی لهبری كهمئهندامییان ههیه، كه یهكسانه به دوو لهسهر سێی بڕی كۆمهكی پاراستنی كۆمهڵایهتی. سێیهم: سهرباری ئهوهی له بڕگه (دووهم)ی ئهم ئامادهیهدا هاتووه، ئهوانهی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم) دهیانگرێتهوه له كهسانی نافهرمانبهر، مافی كۆمهكێكی سهرباری ههیه كهبهم شێوهیه دهبێت: كۆمهكی پاراستنی كۆمهڵایهتی × رێژهی پهككهوتن.
ماددهی بیست و حهوت
ماددهی بیست و حهوت: دارایی سهندیكا لهم داهاتانه پێك دێت: 1/ئابوونهی ئینتما و بهشداربوونی ساڵانه. 2/ئهو دهسنگانه (المنح)ی كه لایهنه رهسمی و نیمچه رهسمییهكان پێشكهشی دهكهن و ئهو باربۆ (تبرعات) و بهخششانهش كه ئهندامان و خهڵكی دیكه پێشكهشی دهكهن. 3/قازانجی ئهو ئاههنگانهی كه بۆ سوودی سهندیكا سازدهدرێن. 4/قازانجی چاپهمهنی سهندیكا. 5/قازانجی ئهو پرۆژانهش كه سهندیكا دایاندهمهزرێنێ. 6/ مزو كرێی تهئییدی توانستی دارایی كهسانی سهر به سهندیكا و هی ئهو بهشاهێدبوونهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ.
ماددهی هشتهم:
ماددهی هشتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانیی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: فهرمانگه و دام و دهزگاكانی حكومهتی وحزبهكان وكۆمهڵهكان ملكهچی ئهو باجه گومرگی یانه دهبن كه لهم یاسایهدا ههن.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: ئهم یاسایه له رۆژنامهی رهسمیدا بڵا ودهكرێتهوه و وهزیری پهیوهندیدار و گشت وهزارهته پهیوهندیدارهكانی تر دهبێ جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: خزمهتكردن له دهزگاكهدا و مهرجهكانی وهرگرتن تێیدا، لهسهر بنهمای لێهاتوویی و شیاوی و دهست پاكی دهبێت (الكفاءه والمۆهلات و النزاهه)، بهبێ گوێدان به بنهماكانی ناسنامهی نهتهوهیی و ئایینی وسیاسی.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: نهقیب سهرۆكایهتی و نوێنهرایهتی ئهنجومهنی سهندیكا دهكا له لای سهرچاوه تاایبهتهكان و ئیمزا كردن لهسهر ئهمر و بڕیار و رێنمایی و نووسراوهكاریهكاندا دهكا و مافی ئهوهی ههیه كه ههندێ دهسهڵات به غهیری خۆی له ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا بسپێرێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: بۆ دهسته ههیه داهاتهكانی سندوق بهم شێوهیەی خوارهوه وهبهربهێنێ. 1. دانانی له یهكێك له بانكهكانی ههرێم به گوێرهی ئهو رێژه و سوودانهی كه بڕیار دراوه. 2. كرین و فرۆشتنی بهشهكان (الأسهم)و سەنهداتی دارایی حكومهت. 3. قهرزدان به قازانج به دهزگا رهسمی و نیمچه رهسمییهكان به زهمانهتی یهكێك له بانكهكان كه ماوهكهشی له سێ ساڵ تێپهر نهكات. 4. وهبهرهانینی ماڵ و موڵكی دهست ههڵگر و دهست ههڵنهگری سندوقهكه.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)دا كاری پێ دهكرێت.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهمانهی خوارهوه ئهو مهرجانهن بۆ ئهو كهسهی كه دهبیته ئهندام له سهندیكادا: 1. دانیشتووی (مقیم)ی كوردستانی عێراق بێ . 2. بیست ساڵی تهمهنی تهواو كردبێ. 3. به كووكه (جنحه) و تاونی وا حوكم نهدرابێ كه شهرهفی لهكهدار بێ. 4. ئههلییهتی پیشهیی ههبێ.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: 1/ لهههرپارێزگایهك لقێكی سهندیكا دهكرێتهوه به پێی پێرۆی ناوخۆ. 2/سهرۆكی لق سهرۆكایهتی كۆبوونهوهی لیژنهی لق دهكات وله كاتی ئامادهنهبوونی یهكێك له ئهندامانی لیژنهی لق كه به تهمهن له ههموویان گهورهتر بێت سهرۆكایهتیدهكات. 3/ماوهی دهورهی ئهنجوومهنی لق سێ ساڵه و لهرۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران لهسهر پێشنیاری سهرۆكی ئهنجومهنی پاراستنی بهكاربهر ئهو شوێن و لایهنانه دهست نیشان دهكات كه نوێنهرایهتی ئهنجومهنهكه دهكهن و لهماددهی چوارهمی یاساكهدا هاتووه، بهشێوهیهك كه لهگهڵ دامودهزگاكانی ههرێمدا بگونجێت.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: كاربه حوكمهكانی یاسای بهكرێدانی خانوبهرهی / ژماره (87)ی ساڵی 1979ی ههمواركراو، كهله ههرێمدا بهركاره، سهبارهت بهم خانووبهرانهی كه بۆ نیشتهنی بهكرێ دراون، بهردهوام دهبێت بۆ ماوهی چوارساڵ له رۆژی بهركاربوونی ئهم یاسایه، و دوای بهسهر چوونی ئهو ماوهیه، دهكهونه ژێر كاری حوكمهكانی یاسای شارستانی /ژماره (40)ی ساڵی1951 ی ههمواركراو.