أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازدهم
ماددهی یازدهم: 1-دهبێ مۆڵهت دراو له حاڵهتی پووچ بوونهوهی مۆڵهتهكهی دا دهستوو برد چهكهكهی بهرامبهر پسوولهیهك بدا به مهڵبهندی پۆلیسی شوێنی نیشتهجێی و بۆی ههیه له ملوهی (180) رۆژ دا ئهو چهكهو عهتادهكهی بفرۆشرێ یا به شێوهیهكی یاسایی بیدا به ههر كهسێكی تر كه مهرجهكانی مۆڵهت پێدانی تێدا بن دهنا دهسهڵاتی مۆڵهت دان بۆی ههیه چهكهكهو عهتادهكهی بۆ سوودی خاوهنهكهی به پێی یاسای فرۆشتن و به كرێ دانی ماڵو موڵكی دهوڵهت بفرۆشی و بیدا بهو كهسهی مۆڵهتی ههڵگرتن یا ژێر دهستخستنی دراوهتێ. 2-له حاڵهتی مردنی مۆڵهت دراو حوكمهكانی بڕگهی (1)ی ئهم ماددهیه دهسهپێنرێ و دهبێ میرات گرانی ییا ههر یهكێك كه جێگهیان دهگرێتهوه ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ كه تیایدا دیاری كراون و دهسهڵاتی مۆڵهتدان پارهكهی دهداته دادگای پهیوهندی دار بۆ دابهش كردنی بهسهر بهشگراندا.
ماددهی شهست وچوارهم:
ماددهی شهست وچوارهم: نابێ راوه دووی دادهر بنبڕی یان لهسهر تاوانێك دهستگیر بكرێ پێش وهرگرتنی رهزامهندی ئهنجومهنی، تهنیا له حاڵهتی ئهنجامدانی تاوانێكی دهست ئهنقهست نهبێت.
ماددهی شهست وپێنجهم:
ماددهی شهست وپێنجهم: كاتهكانی دهوام له دادگاكان به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دیاری دهكرێت.
ماددهی چلهم
ماددهی چلهم: یهكهم: پلهكانی دادوهران چوار پلهن(أ، ب، ج، د)له پلهی (د) ـهوه دهست پێدهكهن. دووهم: بهرزكردنهوهی دادوهر له پلهیهك بۆ پلهیهكی بهرزتر به بڕیاری ئهنجومهنی دادوهری دهبێ، ئهمهش دوای بهسهربردنی ماوهی یاسایی كه پێنج ساڵه. سێیهم: ئهنجومهنی دادوهریی له كاتی سهیركردنی بهرزكردنهوهی دادوهر، راپۆرتی سهرۆكی ناوچهكانی تێههڵچوونهوه، وسهرپهرشتانی دادوهری رهچاو دهكرێن لهبارهی ئهوهی پهیوهندیی به توانایی و باش بهڕێوهبردنی كارهكانی و ئهوهی پهیوهندی بهرهوشتیهوه ههیه. چوارهم: ئهنجومهنی دادوهری بڕیاری بهرزكردنهوهی دادوهر دهدات ئهگهر ساغ بووهوه شیاوی بهرزكردنهوهكهیه. پێنجهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه به بڕیارێكی هۆدار بهرزكردنهوهی دادوهر بۆ ماوهیهك له سێ مانگ كهمتر نهبێ و له ساڵێكیش پتر نهبێ وبۆ زیاتر له جارێكیش دوابخات، ئهگهر بینی شیاوی ئهو بهرزكردنهوهیه نیه. شهشهم : ماوهی بهرزكردنهوه له پلهیهك بۆ پلهیهكی بهرزتر به پێنج سالأ دهستنیشان دهكرێت.
ماددهی سی و نۆیهم
ماددهی سی و نۆیهم: مووچهو دهرماڵهی دادوهرانی دادگای پێداچوونهوهو دادوهرهكانی دیكه به یاسا دهستنیشان دهكرێن.
ماددهی سی و ههشتهم
ماددهی سی و ههشتهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه به پلهی وهزیر دهبێ و مووچهو دهرماڵهی وهزیر وهرگرێ.
ماددهی حهفتایهم:
ماددهی حهفتایهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی بیستءدووهم
ماددهی بیستءدووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی بهرایی بۆ سهیركردنی جۆرێك یا زیاتر له داواكان دابمهزرێنێ.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: یهكهم: دادگای تاوانهكان له مهڵبهندی دادگای تێههڵچوونهوه به سێ دادوهر و بهسهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه یان یهكێك له جێگرهكانی و ئهندامیهتی دوو جێگری دیكهی یان یهكێكیان و دادوهرێك یاخود به ئهندامیهتی دوو دادوهر كه پۆلی ههر یهكێكیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ دهبهسترێ. دووهم: دادگای تاوانهكان له پارێزگاكانی تر كه دادگای تێههڵچوونهوهیان تێدانیه به سهرۆكایهتی جێگری سهرۆك له مهڵبهندی پارێزگا و ئهندامیهتی دوو دادوهر دهبهسترێ كه پۆلی ههر یهكهیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ. سێیهم: ناونانی سهرۆك و ئهندامه ئهسڵیهكانی دادگای تاوانهكان و یهدهگهكان بهبڕیاری ئهنجومهنی دادوهریی و له سهرپێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهبێ.
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم: یهكهم: دهستهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بهم شێوهیهی خوارهوه دهبن. 1ـ سهرپهرشتی كردنی كاروباری بهڕێوهبردن و دابهش كردنی كار له نێو ناوچهكهیدا. 2ـ سهرۆكایهتی كردنی ئهنجومهنی ناوچهی تێههڵچوونهوه. 3ـ سهرۆایهتی كردنی دادگای تێههڵچونهوه بهسیفهتی پێداچوونهوهیی و بۆی ههیه سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوهش بهسیفهتی ئهسڵی یاخود دادگای تاوانهكان بكات. 4ـ رهوانه كردنی ئهو تانووتانهی كه پێشكهش به دادگای تێههڵچوونهوه به سیفهتی تێههڵچوونهوه یاخود پێداچوونهوه دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسمهكانیان. 5ـ بهرزكردنهوهی راپۆرتی ساڵانه له بارهی دادوهرو كارمهندان بۆ ئهنجومهنی دادوهریی. 6ـ واژۆ كردنی نووسراوی فهرمی. 7ـ مۆڵهتدان به داوهرانی دادگاو كارمهندانی. دووهم: دهستهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بهم جۆرهن:ـ 1ـ له ئهستۆگرتنی كاری سهرۆكی دادگای تێههلچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونی. 2ـ سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای تێههڵچوونهوه یاخود دادگای تاوانهكان. 3-واژۆ كردنی نووسراوی ناردنهوهی دۆسیهی ئهو داوایانهی یهكلاكراونهتهوه به هاوپێچی بڕیارهكانی دادگای تێههڵچوونهوه بۆ دادگای تایبهتمهندی خۆی. 4ـ چاودێری دهوام كردنی دادوهرو كارمهندان. 5ـ ئهو دهستهڵاتانهی دیكه كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه پێی دهدات.
مادهی پازدهم:
مادهی پازدهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان-عیراق دهستهبهری چاودێری خانهوادهی قوربانیانی كردهوه تیرۆركاریهكان دهكات و قهرهبۆی زیانهكانیان دهكاتهوه.
ماددهی حهڤده:
ماددهی حهڤده: یهكهم: رۆژنامهوان و ئهوانهش كه مافی خانهنشینی یهكهیان بۆ دهمێنێتهوه بۆیان ههیه له ماوهی (30) سی رۆژدا كه له رۆژی ئاگاداركردنهوهكەوە دهست پێ دهكا نارهزایی خۆیان له بڕیارهكانی سندوقهكه دهربارهی مافی خانهنشینی یان (ضم)ی مودده یا رەتكردنهوهی بخهنه بهردهم ئهنجومهنی تهدقیقی مهسهلهكانی خانهنشینیهوه و، بڕیارهكانی ئهم ئهنجومهنهش بواری ئهوهیان تێدایه له ماوهی (30) رۆژدا- كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێدهكات- لهبهردهم دادگای تهمییزی ههرێمدا تانهیان لێ بدرێ و بڕیارهكانی ئهم دادگایهش بنبڕه. دووهم: حوكمهكانی بڕگه (یهكهم)ی سهرهوه، ئهو حاڵهتانه ناگرێتهوه كه له مادده (14) ی ئهم یاسایهدا هاتووه. سێیهم: ئهو كهسهی نارهزایی بخاته بهردهمی ئهنجومهنی تهدقیق كردن (50) پەنجا دینار تهئمیناتی لێ وهردهگیرێ، پاشان ئهگهر نارهزاییهكهی له جێی خۆی بوو، ئهوه (50) پهنجا دینارهكهی پێ دهدهنهوه.
ماددهی حهوتهوم
ماددهی حهوتهوم: دانیشتنی دادگاكان ئاشكرایه، تهنیا ئهگهر دادگا بڕیاریدا به نهێنی بێت لهبهر ڕهچاوكردنی رهوشت و نیزامی گشتی یان بۆ رێزگرتن له خێزان به مهرجێك بڕیاری حوكمدان له دانیشتنێكی ئاشكرا دابێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: زمانی كوردی زمانی دادگاكانه و دهشێ له كاتی پێویستدا زمانی عهرهبی بهكاربێ.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: دادگاكان دهستهڵاتیان بهسهر ههموو كهسێكی سروشتی و مهعنهویدا ههیه، تا دهگاته حكومهتیش و تایبهتمهنده به یهكلاكردنهوهی ههموو كێشه و تاوانهكان.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم :ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم :ئهنجومهن: ئهنجومهنی دادوهریی ههرێم. سێیهم: سهرۆكی ئهنجومهن – سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان.
مادهی یازدهم:
مادهی یازدهم: دهست بهسهر سامانی گوێزراوه ونهگوێزراوهی ئهو رێكخراو، پارت، دهسته، كۆمهڵ، یان ئهو كهسانهدا دادهگیرێت كه بهبریارێكی دادگا به تاوانكاری تیرۆر دهردهچن .
مادهی حهڤدهم:
مادهی حهڤدهم: كار بهم یاسایه دهكرێت بۆ ماوهی دوو ساڵ له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمییهوه.
مادهی شازدهم:
مادهی شازدهم: أ- بۆههرشتێكی لهم یاسایهدا نههاتبێت، فهرمانهكانی یاسای سزاكانی عێراقی ژماره (111) ی ساڵی 1969 ویاسای بنهماكانی دادگاییكردنی سزایی ژماره (23) ی ساڵی 1971 پیاده دهكرێن ب- كار بههیچ دهقێكی یاسایی، یان بریارێك ناكرێت كه لهگهڵ فهرمانهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت .
مادهی یهكهم:
مادهی یهكهم: كردهوهی تیرۆر بهكارهێنانی توندوتیژی سازدراوه، ههڕهشهپێكردنیهتی، هاندانه بۆی، یان پێههڵدانیهتی كه تاوانكار پهنای بۆ دهبات بۆ ئهنجامدانی پرۆژهیهكی تاوانكاری، كهسێك یان كهسانێك پێی ههڵدهستن وتاكێك یان كۆمهڵه كهسانێك دهكهنه ئامانج، یان ههر به ڕهمهكی ئهنجامی دهدهن بهنیازی نانهوهی تۆقاندن وترس وشلهژان وئاژاوهنانهوه لهنێو جهماوهردا بۆ ئهوهی زیان به سیستهمی گشتی بگات، ئارامی وئاسایش وسهلامهتی كۆمهڵگه وههرێم، ژیانی تاكهكهسان، سهربهخۆییان، پیرۆزییان، ئاسایشیان، بخرێته مهترسیهوه، یان بۆ زیان پێگهیاندن به ژینگه، به یهكێك له سهرچاوه گشتیهكان، به دهسگا، سامانه گشتی، یان تایبهتیهكان، بۆ بهدیهێنانی ههندێ مهبهستی سیاسی، هزری، ئایینی، تایفهگهری، یان ڕگهزی.