أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم : سهرباری ئهو ئهركانهی بهپێی یاسای وهزارهت به ئهنجومهن سپێردراوه، ئهم ئهرك و دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه :- یهكهم : پێشنیار كردنی سیاسهتی گشتی بۆ پاراستنی ژینگه له ههرێمداو دهستنیشانكردنی ئامانج و كاره گرنگهكانی ژینگهتێیدا. دووهم : دانپێدانان وپشت بهستان به تایبهتمهندی و پێوانهكانی پێوهری رهگهزهكانی ژینگه . سێیهم : دانپێدانانی مهرج و بهرزه فتكاریهكانی دهبێ له دامهزراوو چالاكیهكاندا ههبێ كه كاریگهری زیانگهیاندنی لهسهر ژینگه ههیه یان دهبێته هۆی تێكدانی هاوسهنگییهكهی. چوارهم : دانپێدانانء پشت بهستن بهڕێنمایی و بڕیارو بهرزهفتكاریهكانی پێویست بۆ جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه و ئهوانهی به هۆیهوه دهرچوون. پێنجهم : یهككردنی پلانهكانی فریاكهوتن كه لایهنهكانی پهیوهندیدار بۆ ڕووبهڕووبونهوهی كارهساتهكانی ژینگه ئامادهی دهكات. شهشهم : ئهنجامدانی رووپێوكردنی پێویست بۆ دهسنیشانكردنی شوێنهواری ژینگهیی كه له ئهنجامی بهكارهێنانی چهكی قهدهغهكراوی نێودهوڵهتی یهوه له ههرێم دا دروستبووه.
ماددهی بیست ویهكهم
ماددهی بیست ویهكهم : یهكهم : ههركهسێك ببێته هۆكار بهكردهوهی كهسیی خۆی یان كهمتهرخهمی، یان كردهوهی ئهو كهسانهی لهژێر سهرپهرشتی یان چاودێری یان كۆنتڕۆڵی ئهو دابن، لهكهسان و لایهنگرانی، یان سهرپێچی یاساكان و پێڕهو وڕێنماییهكان بكات، وزیان بهژینگه بگهیهنێ، بهپرسیاردهبێء دهبێ قهرهبووی بكاتهوه و، زیانهكهش لاببات و، بارودۆخهكهش بگهڕێنێتهوه بۆ كاتی جارانی بهرلهكهوتنهوهی زیانهكه، لهو ماوهیهی لهلایهن وهزارهت دیاریكراوهو بهو مهرجانهی كه دایناوه، له حاڵهتی كهمتهر خهمی یان مل نهدان بۆ ئهنجام دانی، وهزارهت بۆی ههیه پاش ئاگاداركردنهوهی رێ و شوێن و رێكاری مسۆگهر بۆ لابردنی زیانه كه بگرێته بهر و سهبهیكاریش ههموو ئهو مهسرووفانهی بۆ ئهم مهبهسته كردوویهتی سهرباری خهرجییه كارگێرییهكان له ئهستۆ دهكرێ لهگهڵ رهچاوكردنی ئهم پێوهرانهی خوارهوه: 1. پلهی مهترسیداری ئهو مادده پیسانهو جۆرهكانی. 2. كاریگهری پیسبوون لهسهر ژینگه له ئێستاء ئایندهدا. دووهم : بهرپرسیاریهتی سهبهبكاری ئهو زیانانهی لهئهنجامی سهرپێچیكردن له پیادهكردنی حوكمهكانی بڕگهی ( یهكهم) لهم ماددهیهدا له بهر چاو دهگیرێ . سێیهم : حوكمهكانی یاسای شارستانی عێڕاقی سهبارهت به ڕێساكانی بهپرسیاریهتی پیادهدهكرێن، لهههر شتێك لهم یاسایهدا دهقی بۆ نههاتبێ. چوارهم : ڕێكخراوهكانی كۆمهڵگهی مهدهنیء زیانلێكهوتووان لهتاكهكان بۆیان ههیه، به پێی حوكمهكانی بهندی (یهكهم) لهم ماددهیهدا داوا بهرزبكهنهوه. پێنجهم : ههركاتێ خهرجیهكانی لابردنی پیسی وهرگیرا بهسندوق دهسپێردرێ، تاكو بۆ لابردنی پیسیهكه بهكار دههێندرێت.
ماددەی سێیەم
ماددەی سێیەم:موعامەلەكانی سەرلەنوێ تۆماركردنەوە كە دەربارەی زەوی و زاری كشتوكاڵی لەناو سنووری شارەوانییەكاندا لە چوارچێوەی ئەرك و فرمانی (ملاحڤیه تی) تۆماری عیقاری قەزای زاخۆدا پیدە دەكرێ پووچ دەكرێنەوە، چونكە بەپێی دەقەكانی یاسای ژمارە (43)ی هەمواركراوی تۆماری عیقاریی ساڵی (1971) شەرت و شروتیان بەجێ نەهێناوە.
ماددەی نۆیەم
ماددەی نۆیەم:ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان) دا دەخرێتە بەركار.
ماددەی هەشتەم
ماددەی هەشتەم:پێویستە ئەنجومەنی وەزیرانی هەرێمی كوردستانی عێراق ئەم بڕیارە بخەنە بەركار.
ماددەی حەوتەم
ماددەی حەوتەم:هەر دەقێ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت، ناخرێتە بەركار.
ماددەی چوارەم
ماددەی چوارەم:ناولێنان لە عیقارەی كە لە (مەتنی ماددەی/43 موكەرەر، ق 3/51 موكرەرو ماددەی (56)ی یاسای ژمارە (43)ی هەمواركراوی ساڵی (1971)ی تۆماری عیقاریدا هاتووە، تەنها ئەو موڵكە صرفانەی دەگرێتەوە كە كەوتوونەتە ناو سنووری شارەوانییەكانەوە.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه: یهكهم :ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم :ئهنجومهن: ئهنجومهنی دادوهریی ههرێم. سێیهم: سهرۆكی ئهنجومهن – سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهریی ههرێمی كوردستان.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: دادوهریی سهربهخۆیه و له یاسا بهولاوه هیچ دهستهڵاتێكی بهسهردا نییه
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: بهناوی گهلهوه حوكمهكان دهردهچن و جێبهجێ دهكرێن .
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: دهستهڵاتی دادوهری بودجهیهكی تایبهتی ههیه و لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه ئاماده دهكرێ و دهخرێـته بهردهم ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق بۆ پهسهند كردنی و دهبێـته پاشكۆی بودجهی گشتی ههرێم.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دادگاكان دهستهڵاتیان بهسهر ههموو كهسێكی سروشتی و مهعنهویدا ههیه، تا دهگاته حكومهتیش و تایبهتمهنده به یهكلاكردنهوهی ههموو كێشه و تاوانهكان.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: زمانی كوردی زمانی دادگاكانه و دهشێ له كاتی پێویستدا زمانی عهرهبی بهكاربێ.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: یهكهم: دهستهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بهم شێوهیهی خوارهوه دهبن. 1ـ سهرپهرشتی كردنی كاروباری بهڕێوهبردن و دابهش كردنی كار له نێو ناوچهكهیدا. 2ـ سهرۆكایهتی كردنی ئهنجومهنی ناوچهی تێههڵچوونهوه. 3ـ سهرۆكایهتی كردنی دادگای تێههڵچونهوه بهسیفهتی پێداچوونهوهیی و بۆی ههیه سهرۆكایهتی دادگای تێههڵچوونهوهش بهسیفهتی ئهسڵی یاخود دادگای تاوانهكان بكات. 4ـ رهوانه كردنی ئهو تانووتانهی كه پێشكهش به دادگای تێههڵچوونهوه به سیفهتی تێههڵچوونهوه یاخود پێداچوونهوه دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسمهكانیان. 5ـ بهرزكردنهوهی راپۆرتی ساڵانه له بارهی دادوهرو كارمهندان بۆ ئهنجومهنی دادوهریی. 6ـ واژۆ كردنی نووسراوی فهرمی. 7ـ مۆڵهتدان به داوهرانی دادگاو كارمهندانی. دووهم: دهستهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بهم جۆرهن:ـ 1ـ له ئهستۆگرتنی كاری سهرۆكی دادگای تێههلچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونی. 2ـ سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای تێههڵچوونهوه یاخود دادگای تاوانهكان. 3-واژۆ كردنی نووسراوی ناردنهوهی دۆسیهی ئهو داوایانهی یهكلاكراونهتهوه به هاوپێچی بڕیارهكانی دادگای تێههڵچوونهوه بۆ دادگای تایبهتمهندی خۆی. 4ـ چاودێری دهوام كردنی دادوهرو كارمهندان. 5ـ ئهو دهستهڵاتانهی دیكه كه سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه پێی دهدات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: یهكهم: دادگای تاوانهكان له مهڵبهندی دادگای تێههڵچوونهوه به سێ دادوهر و بهسهرۆكایهتی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه یان یهكێك له جێگرهكانی و ئهندامیهتی دوو جێگری دیكهی یان یهكێكیان و دادوهرێك یاخود به ئهندامیهتی دوو دادوهر كه پۆلی ههر یهكێكیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ دهبهسترێ. دووهم: دادگای تاوانهكان له پارێزگاكانی تر كه دادگای تێههڵچوونهوهیان تێدانیه به سهرۆكایهتی جێگری سهرۆك له مهڵبهندی پارێزگا و ئهندامیهتی دوو دادوهر دهبهسترێ كه پۆلی ههر یهكهیان له پۆلی دووهم كهمتر نهبێ. سێیهم: ناونانی سهرۆك و ئهندامه ئهسڵیهكانی دادگای تاوانهكان و یهدهگهكان بهبڕیاری ئهنجومهنی دادوهریی و له سهرپێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دهبێ.
ماددهی بیستءدووهم:
ماددهی بیستءدووهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه لهسهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگایهكی بهرایی بۆ سهیركردنی جۆرێك یا زیاتر له داواكان دابمهزرێنێ.
ماددهی بیست وسێیهم:
ماددهی بیست وسێیهم: دادگای بهرایی به دادوهرێك گرێ دهدرێ و بهپێی حوكمهكانی یاسا تایبهتمهنده به سهیر كردنی ئهو داواو كاروبارانهی دهكهونه چوارچێوهی تایبهتمهندییهكهیهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهنی پەیمانگا ئهو ئیش و كارانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: ئامادهكردنی پلانی ساڵانهی پهیمانگهی دادگوزارهی ههرێم و بهدواداچوونی بهكارخستنی. دووهم: ئامادهكردنی بوجهی ساڵانه و حیسابكاری كۆتایی پهیمانگاكه و هی تیمارگهكانی. سێیهم: لهناو ئهندامهكانی خۆیدا لیژنهیهك له (3) سێ پزیشكی دادگوزاری پێك دههێنێ له وانهی كه هێشتا لهو وهزیفهدان، بۆ ئهوهی سهیری ئهو نارهزاییانه بكات كه دهربارهی راپۆرتهكانی پزیشكی دادگوزاری پێشكهش دهكرێن. چوارهم: ههر پێشنیارێكی به باشی بزانی بۆ بهرنامهی پزیشكی دادگوزاری و خوێندنی باڵای پسپۆری بۆ پزیشكانی دادگوزاری، پێشكهشی دهكات. پێنجهم: كردنهوهی خولی مهشق ئیقرارا دهكات بۆ خاوهن پیشه پزیشكی و تهندروستی و هونهرییهكان له پزیشكیی دادگوزاریدا. شهشهم: رادهسپێرێ كه ئیجازهی خوێندن بدرێت به كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری یان ئیفاد بكرێ. حهوتهم: رادهسپێرێ كه پاداشت بدرێ به كارمهندانی تیمارگهی دادگوزاری وهك دنهدانێك بۆ كاره نایابهكانیان. ههشتهم: سهیری ههموو شتێك دهكات كه وهزیر یان بهرێوهبهری پهیمانگا بۆی ههواڵه بكات.
ماددهی سی و پێنجهم:
ماددهی سی و پێنجهم: یهكهم: دادوهر بهپێی ئهم مهرجانهی خوارهوه دادهمهزرێ: ـ 1ـ دهبێ بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له یاسا یاخود هاوتاكهی ههبێ. 2ـ دهبێ له دوای دهرچوونی له كۆلێجی یاسا بهلانی كهم بۆ ماوهی 10 ساڵ له فرمانی لێكۆڵهرهوهی دادی یان یاریدهری دادوهری یاخود دادنووس یان جێبهجێ كاری داد یان بهڕێوهبهری چاودێری ناكامان یاخود له فهرمانگهی تۆماركردنی خانووبهره$ یاخود ههمان ماوهی ناوبراو دهستی دابێته$ پیشهی پارێزهری یان فهرمانبهری دادی كاركرده$ له بهشی یاسادا له فهرمانگهو دهزگا فهرمیهكان كه بهلایهنی كهمهوه ساڵانه پێنج داوای دادگاكاندا دهیبێت له ماوهی دهسته دانهكاریش لهو فهرمانه ناوبراوانه پێنج ساڵه ئهگهر بڕوانامهی ماجستێری له یاسا بهدهست هێنابێ و سێ ساڵه ئهگهر بڕوانامهی دكتۆرای له یاسا به دهست هێنابێ چ جا ئهوهی دهستهدانه كارهكهی پێش وهدهست هێنانی ئهو دوو بڕوانامهیهبێ یاخود له دوایاندا بێت. 3ـ تهمهنی له 30 ساڵ كهمتر نهبێ. 4ـ دهبێ عیراقی بێت. 5ـ زمانی كوردی و عهرهبی بهخوێندنهوهو نووسینهوه بهباشی بزانێ. 6ـ له تاقیكردنهوهی به زارهكی و بهنووسین لهبهردهم ئهنجومهنی دادوهریی دهربچێت. 7ـ پێویسته هیچ ناتهواوییهكی جهستهیی نهبێت، كه رێگه له جێبهجێ كردنی ئهركهكانی بگرێ. 8ـ دهبێ ناوبانگ و رهوشتی باش بێت. 9ـ دهبێ بهڵێن بدات دوای دامهزراندنی كاری حزبی نهكات. 10-نابێ به تاوانێكی دهسته ئهنقهستی نا سیاسی یا كهتنێكی ئابڕووبهر حوكمدرابێ. دووهم: ماوهی كاركردن له پارێزهری و ئهو فرمانانهی كه له بڕگه(یهكهم/2)دا ناویان هاتووه بۆ مهبهستی بهرز كردنهوهو سهرموچه$ و پایهپێدان حیسێب دهكرێ.
ماددهی سی و حهوتهم:
ماددهی سی و حهوتهم: یهكهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه لهنێوان جێگرانی سهرۆك یاخود كۆنترین دادوهرانی دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی خزمهتی دادوهری له بیست وپێنچ سالأ كهمتر نهبێ. دووهم: جێگری سهرۆك لهنێو دادوهرانی دادگای پێداچوونهوهو له نێوان دادوهرهكانی پۆلی یهكهم دا دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتگوزاری دادوهری له بیســـت ودوو ســالأ كهمتر نهبێ. سێیهم: دادوهر له دادگای پێداچوونهوه له نێوان دادوهرانی پۆلی یهكهم دادهمهزرێ ئهگهر ماوهی كاركردنی له خزمهتی دادوهری له بیست سالأ كهمتر نهبێ و ماوهیهك له دوو سالأ كهمتر نهبێ له یهكێك لهم پایه دادوهریانهی خوارهوه كاری كردبێ: 1-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 2-جێگری سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه. 3-دادوهری دادگای تێههڵچوونهوه. 4-سهرۆكی دهستهی سهرپهرشتی دادوهری. 5-ئهو پارێزهرهی ماوهیهك كاری له پارێزهری كردبێ كه له 25 سالأ كهمتر نهبێ. چوارهم: سهرۆكی دادگای پێداچوونهوهو جێگرهكانی و دادوهری دادگای پێداچوونهوه به مهرسوومێكی ههرێمی ولهسهر پاڵاوتنی لهلایهن ئهنجومهنی دادوهرییهوه دادهمهزرێن.