أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمی دا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكا.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: دهستهی بهرێوهبهر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی سی و شهش
ماددهی سی و شهش: ههموو ئهو مووچانهی كه لهبهر هۆی سیاسی راگیراون بۆ ئهو كهسانه خهرج دهكرێت كه بۆ وهزیفهكانیان گهڕاونهتهوه، ئهمهش پاش سهلماندنی راستی قسهكانیان.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: یهكهم: لێژنهیهكی پزیشكی دهروونی له ههر پارێزگایهك له سێ پزیشكی پسپۆڕ له پزیشكی دهروونی گشتی پێكدههێنرێت كه وهزیری تهندروستی یان ئهوهی ڕایدهسپێرێت دهسنیشانیان دهكات و كاری ههر یهكێكیان لهم بوارهدا له سێ ساڵ كهمتر نهبێت پشكنینی ئهو تۆمهتبارانهی بۆیان ڕهوانه دهكرێن بهمهبهستی مهزهندهكردنی باری دهروونی و ئاستی مهترسییان له سهر خۆیان و لهسهر كۆمهڵگه له ئهستۆ دهگرێت. دووهم: ئهگهر ئهو لایهنانهی لێكۆڵینهوه یان دادگاییكردن له دۆسیهی تۆمهتبارێك له ئهستۆ دهگرن بۆیان دهركهوت كهوا پێویسته باری دهروونی پشكنینی بۆ بكرێت له ڕوانگهی گومانكردن له تووشبوونی به شلهژانێكی دهروونی یان لهسهر داواكاری تۆمهتبار یان كهسوكاری یان پارێزهری بهرگری یان داواكاری گشتی ئهوا ڕهوانهی لێژنهی پزیشكی دهروونی دهكرێت بۆ پشكنین و دانانی له ژێر تێروانین و چاودێری وورد و پێشكهشكردنی راپۆڕتی پزیشكی دهرههقییهوه. سێیهم: ئهو تۆمهتبارهی له بڕگهی (دووهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراوه له ماوهیهك كه زۆرهكهی (7) حهوت رۆژه له رێكهوتی ڕهوانهكردن له دادگای تایبهمهندهوه ڕهوانهی لێژنهی پزیشكیی دهروونی دهكرێت بهپێی نموونهیهكی تایبهتی هاوپێچكراو لهگهڵ كورتهیهكی ئهو كێسهی لهسهری تۆمهتباركراوهو باره هاوهڵبووهكانی و ههر زانیاری یان راپۆڕتێكی پزیشكی یان كۆمهڵایهتی دهربارهی بارهكهی و كۆپیهك له نموونهی ڕهوانهكردنهكه دهدرێته لێژنهی تهندروستی دهروونی له پارێزگاكهدا. چوارهم: ئهو نهخۆشه تۆمهتاره ڕهوانهكراوهی بهپێی ههردوو بڕگهی (دووم) و (سێیهم)ی ئهم ماددهیه له یهكهیهكی چارهسهریی داخراودا له ژێر سهرپهرشتیكردنی پزیشكیی دهروونی دادهنرێت و دهخرێته بهردهم لێژنهی پزیشكی دهروونی به شێویهكی خولیی بۆ دانانی راپۆرتێك دهربارهی باری دهروونی و ئاستی پێزانینی بۆ ڕهفتارو بهرپرسیارهتیهكانی له ماوهی (30) سی رۆژی شیاو بۆ درێژكردنهوه.
ماددهی سی و ههشت
ماددهی سی و ههشت: كار به هیچ دهقێك ناكرێت كه پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: كۆمهڵه ئهو ئهركانه بهجێ دێنێ: 1-هاوكاری كردن لهگهڵ كۆمهڵهكانی ههیڤی سوور و خاچی سوور له جیهان دا لهگهڵ رێكخراوهكانی نهتهوه یهكگرتووهكان دا له پێناو به دیهێنانی ئامانجه مرۆڤایهتییهكاندا. 2-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه خێرخوازهكان له جیهاندا رێكخستنی كۆشش لهگهلیاندا له پێشكهشكردنی پاریده و یارمهتی مرۆڤایهتی دا به ههرێم. 3-كۆشش كردن بۆ گهیاندنی ئهو یاریدهدانانهی له رێكخراو و مۆمهڵهكانی فریا گوزاری و ههر لایهنێكی ترهوه بۆ كۆمهڵه دێن به ههچاران و داماوانی دهدهن بۆ سووك كردنی ئهشكهنجهیان. 4-كۆشش كردن بۆ یاریدهدانی خێزانهكانی شههیدانی بزوتنهوهی رزگاری خوازی كوردستان و قوربانییهكانی ئهنفال و كیمیا بارانی گوند و شارهكانی كوردستان و دهربهدهرانی راگواستی زۆره ملێ 5-پهیوهندی كردن به پهنا بهرانهوه له خهڵكی كوردستانی عێراق ئهوانهی له دهوڵهته دراوسێكان و ناوچهكانی تردا ههن به هۆی خاچی سوور و ههیڤی سووری ئهو دهوڵهتانهوه بۆ چاككردنی باری ژیانیان و ئاسانكردنی گهرانهوهیان بۆ نیشتمان. 6-پهیوهندی كردن بهو دیلانهی خهڵكی ههرێمهوه كه له ههرێم دا به یاریدهی ههیڤی سوور و خاچی سووری نێودهوڵهتی و كۆشش كردن بۆ بهردان و جهنگهكان و كارهساتهكانی سروشت. 7-هاوكاری كردن لهگهڵ رێكخراوه نێودهوڵهتی دهوڵهتهكان و رێكخراوه كورددستانی یهكان و فهرمانگهكانی حكومهتی ههرێم له پێناوی ئاوهدانكردنهوهی گوند و شاره رووخێنراوهكانی كوردستان و هاندانی خهڵكان بۆ گهرانهوه بۆیان و مسۆگهر كردنی پێویستی یهكانی ژیان بۆیان. 8-پهیدا كردنی داو و دهرمان و پێویستییه پزیشكییهكانی بۆ خهستهخانهو مهڵبهندهكانی تهندروستی له ههرێمدا به هاوكاری لهگهڵ كۆمهڵهی ههیڤ و خاچی سوور و رێكخراوه خێرخوازهكانی تر. 9-بڵاوكردنهوهی هۆشیاری تهندروستی له ناو هاوڵاتیانی ههرێم دا و بایهخدان به پاراستنی ژینگه و سهلامهتی. 10-یاریدهدانی بریندارانی جهنگ به پێی رێكهوتننامهكانی جنێف و سووكردنی ئازاریان به ههموو شێوهیهك له توانا دابێ ئهویش به هاوكاری لهگهڵ لایهن و دهزگا پهیوهندارهكان دا. 11-دیدهنی كردنی بهندیخانهو گرتوو خانهكان و ههوڵ دان بۆ دابینكردنی پێویستی یهكانی دانیشتوانیان و چاككردنی باری ژیانیان. 12-یاریدهدانی كهم ئهندامان به مسۆگهر كردنی پێویستییهكانی چارهسهركردنیان و راهێنان بۆ گونجانی لهگهڵ كۆمهڵدا و كهم كردنهوهی ئهشكهنجهیان.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: كۆمهڵه نیشانه (شاره)یهكی دهبێ كه پێكدێ له ههیڤێكی سوور لهسهر تهختێكی سپی.
ماددهی سی و پێنج
ماددهی سی و پێنج: پێویسته وهزارهتی پلاندانان ههر چوار مانگ جارێك راپۆرتێك لهسهر رێژهی جێبهجێ كردنی پڕۆژهكان پێشكهش به پهرلهمان بكات.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: سهندیكا له پێناو بهدیهێنانی ئهم مهبهستانهی خوارهوه كار دهكا: 1. بهشداری كردن له پشتگیری كردنی حكومهتی ههرێم و سیستهمی دیموكراسی و پشتگیری كردنی فیدرالیزم و چهسپاندن و پهرهپێدانی. 2. بهرزكرنهوهی ئاستی رۆشنبیری و كۆمهڵایهتی و ئابووری ئهندامانی سهندیكا و بهرگری كردن له مافهكانیان و چاودێری كردنی بهرژهوهندییان. 3. بهشداری كردن له پێشخستنی پیشهسازی، به هاریكاری كردن لهگهڵ لایهنی تایبهتمهند. 4. كۆشش كردن له پێناوی دابینكردنی دوا رۆژی ئهندام له بارهی نهخۆشی و پیریهتی و بێكاری. 5. رێكخستنی بنهماكانی دهست دانه پیشه. 6. پتهوكردنی پهیوهندی لهگهڵ سهندیكای هاوتای له جیهاندا. 7. رێكخستنی كاتهكانی بێكاری و دهسته بهركردنی هۆیهكانی حهسانهوه و رابواردن و دامهزراندنی یانهی وهرزشی و كۆمهڵایهتی. 8. پتهو كردنی پهیوهندی برایانه له نێوان دهرچوانی ئامۆژگاكانی ئهندازهیی (تهكنهلۆجیا- نهوت- گهیاندن).
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم : ئهندامانی ئهنجومهن له وهزارهتهكانیانهوه به دوای جێبهجێ كردنی بڕیارو راسپاردهكانی كه له ئهنجومهنهوه دهردهچێ دادهچن،و راپۆرت له بارهیانهوه ئاماده دهكهن و بۆ سهرۆكی ئهنجومهنی بهرز دهكهنهوه.
ماددهی نۆزدهم
ماددهی نۆزدهم: ناكرێ گرێبهست بۆ كار كردن له فهرمانگهكانی ههرێمدا بكرێت، تهنیا به رهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابووری نهبێت.
ماددهی حاڤدهم
ماددهی حاڤدهم: له سندووقی كوردستان بۆ داهاتهكانی نهوت كه له ماددهی پازدهیهمی یاسای نهوت و غازی ههرێمی كوردستان ـ عیراق ژماره (22)ی ساڵی 2007 دهقنووس كراوه، داهاتی وهدهست هاتوو له پڕۆسهكانی نهوت و غازی تایبهت به كێڵگه نهوتییهكان بهگوێرهی حوكمهكانی دهستووری عێراق و یاسای نهوت و غازی ههرێم دادهنرێت.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم: یهكهم: له كاتی رهزامهندی دهربڕین لهسهرگواستنهوهی راژهی فهرمانبهر له فهرمانگهیهك له فهرمانگهكانی ههرێمهوه بۆ كهرتی تایبهت: 1. وهزارهتی دارایی و ئابووری نیوهی ئهو مووچهی كه له فهرمانگه لێی گواستراوهكه وهری دهگرێت، تا ماوهی (3) سێ ساڵ له مێژووی گواستنهوهكه له ئهستۆ دهگرێت به مهرجێك به یهكجارهكی پهیوهندیی لهگهڵ فهرمانگهكهیدا بپچڕێت. 2. ئهو فهرمانگهیهی كه فهرمانبهرهكهی لێ گوازراوهتهوه، ئهوه مووچهیهی بۆ لایهنی كهری تایبهت كه فهرمانبهرهكهی بۆ گوازراوهتهوه به گوێرهی ئهوهی كه له (یهكهم/1)ی سهرهوهی ئهم ماددهیهدا هاتووه خهرج دهكات. 3. لهسهر وهزارهتی دارایی و ئابووریه رێنمایی پێویست بۆ ئاسان جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم بڕگهیه دهربكات و مهرجهكانی دیاری بكات. دووهم: لهسهر وهزارهتی دارایی و ئابوورییه پاڵپشتی داهاتهكانی سهندووقی دهزگای خانهنشینی و دهستهبهری كۆمهڵایهتی بكات به تهرخان كردنی بڕێك كه له (30%)ی ئابوونهی دراوی دهزگاكه زیاتر نهبێت، له ماوهی ساڵی دارایی پێشوو لهچوارچێوهی تهرخان كراوی وهزارهتی كاروكاروباری كۆمهڵایهتیدا.
چوارهم
چوارهم: ههڵوهشاندنی ترومبێل و ماكینه و كهلوپهلی باش و لهكار نهكهوتوو یا ساغه ئهگهر بێ كهڵك بوون، دوای وهرگرتنی رهزامهندی گومرگ و هاتوچۆ (مرور)و ئاسایش دهكرێ ههڵبوهشێندرێن، سهرپێچی كار به دوو قاتی نرخهكهی سزا دهدرێ. جگه له سزای تر كه له یاساكانی تردا دهقیان گرتووه.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: ئهندام پێویسته خۆی لهم رهفتارانه لابدات: 1/كهمتهرخهمی یا تهگهرهنانهوه له رێگای جێ بهجێ كردنی یاسا و پێڕۆكانی سهندیكادا و ئهو رێنمایی و بڕیارانهش كه سهندیكا دهریان دههێنێ. 2/ههڵسوڕاندنی پیشه بهبێ تازهكردنهوهی بهشداربوونی ساڵانه. 3/رهچاونهگرتنی رهوشی پیشهگهری و ناوزڕاندن و لهكهداركردنی حورمهتی پیشه، واتا پێویسته رهفتار به پێی دهقی رێساكانی پێڕۆی ناوخۆ بكرێ. 4/ ناوونیشانێكی پیشهیی له خۆی بنێ، یا سیفهتێكی درۆی پیشهیی بهخۆی بدا كه به پێی یاسا و پێڕۆی كارپێكراو تهسدیق نهكرابێ، و بهههر رێگایهكیش بۆی بكرێ راگهیاندنی بۆ بكات. 5/بههۆی كهمتهرخهمییهوه, له ههڵهیهكی هۆنهركاریی گهوره تێوهگلێ، زهرهرو زیانێكی گهوره به پهیوهندداران بگهیهنێ. 6/به پێچهوانهی دهقی پێڕۆی ناوخۆ، یا بهو رێنماییانهی كه سهندیكا دهریان دێنێ، له ههڵسوڕاندنی پیشهكهدا زیاتر پێ درێژ بكا.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهو بڕه كۆمهكانهی پێشكهش دهكرێن به وهزارهتهكان و ئهو فهرمانگانهی گرێدراوی وهزارهت نین، له پاش قبووڵ كردنیان له لایهن وهزیری دارایی و ئابوورییهوه، وهك داهاتی كۆتایی بۆ گهنجینه تۆمار دهكرێن، به مهرجێك وهزیری دارایی و ئابووری له چوارچێوهی بودجهی وهزارهت یان لایهنانی گرێ نهدراو به وهزارهت تهرخانی بكاتهوه، به مهبهستی ئهوهی لهو خواستهدا خهرج بكرێت كه له پێناویدا بهخشراوه.
چوارەم
چوارەم: هەر دەقێ پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.
پێنجەم
پێنجەم: ئەم بڕیارە لە رۆژی بڵاوكردنەوەی لە (وەقایعی كوردستان)دا دەخرێتە بەركار.