أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: 1/نیصاب له ئهنجومهندا به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دێتهجێ, بڕیاریش به زۆرینهی دهنگی ئامادهبووان دهردهچێ و، ئهگهر دهنگهكانیش هاوتا بوون، ئهوه لهو بارهدا دهنگی نهقیب بۆ كام تایان درابێ، هی ئهوه. 2/ئهگهر به ههر هۆیێ، جێگای نهقیب چۆڵ بوو، ئهوا جێگرهكهی جێگای دهگرێتهوه، خۆ ئهگهر جێگای جێگرهوهكهش چۆڵ بوو، ئهوه لهو بارهدا سكرتێر جێگای دهگرێتهوه بهمهرجێ باقیمهنی ماوهی خولهكه له ساڵێكی تهواو كهمتر نهبێ. 3/ئهگهر جێگای زۆرینهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو، ئهوه ئهنجومهن دهبێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بكات بۆ كۆبوونهوهی ههڵبژاردنی ئهوانهی جێگاكانیان دهگرنهوه، بهههمان ئهو شێوازهی كه لهم یاسایهدا هاتووه، بهمهرجێ با قیمهنی ماوهی خولهكه له ساڵێكی تهواو كهمتر نهبێ.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: ئهنجومهنی سهندیكا لهمانه پێك دێت: 1/نهقیب: مهرجه بۆ ماوهیهك پیشهكهی ههڵسوڕاندبێ له (ده) ساڵ كهمتر نهبێ. 2/ئهندامانی ئهنجومهن: مهرجه بۆ ماوهیهك پیشهكهی ههڵسوڕاندبێ له حهوت ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ ئهنجومهن به دهنگدانی نهێنی، جێگری نهقیب و سكرتێرێك و بهرپرسێكی دارایی لهناو ئهندامەکانی خۆیدا ههڵدهبژێرێ و دهسهڵاتهكانیشیان له پێرۆی ناوخۆدا دیاردهكرێ. 4/ئهنجوومهن كۆبوونهوه ئاساییهكانی خۆی، له كهمی، مانگی جارێك سازدهدا، بۆیشی ههيه له سهر داواكردنی نهقیب یان لهسهر داواكردنی سێیهكی ئهندامان كۆبوونهوهی نا ئاسایی ساز بدات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ههردوو بڕگهی (5 و 6)ی ماددهی یهكهمی یاساكه ههموار دهكرێن و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێنهوه: (پێنجهم: شههید: ههر كهسێك گیانی خۆی بهختكردبێت له كاتی بهرخوودانی چهكداریی وهك پێشمهرگهیهك یان خهباتی سیاسی وهك بهرگری كردنێك له مافی پێكهاتهكانی گهلی كوردستان دژ به رژێمه داپلۆسێنهره یهك له دوای یهكهكان له كوردستان و ناوچه كوردستانیهكانی دهرهوهی ئیدارهی ههرێم و بهم شێوهیهی خوارهوه پۆلین دهكرێت:) (أ- شههیدی سهنگهر: ههر كهسێك له كاتی بهرخوودانی چهكداریی وهك پێشمهرگهیهك یان خهباتی سیاسی یان له دهرئهنجامی ههردووكیان دژ به رژێمه داپلۆسێنهره یهك لهدوای یهكهكان وهك بهرگری كردنێك له خاك و گهلی كوردستان، شههید بووبێت. (ب- شههیدی جینۆساید: ههر كهسێك شههید بوو بێت له ئهنجامی تاوانهكانی جینۆساید له كاتی تاوانهكانی ئهنفال یان بهكارهێنانی چهكی كیمیاوی یان جینۆسایدی بارزانیهكان یان كورده فهیلیهكان یان ههر تاوانێكی تری ئهنجامدراو دژ به پێكهاتهكانی گهلی كوردستان له كوردو توركمان و كلدان سریان ئاشوریهكان و ئهرمهنهكان و ئهوانی تر. جـ- شههیدی هاوڵاتی: ههر كهسێك شههید بوو بێت له ئهنجامی كاره جهنگیهكان یان كاره تیرۆرستیهكان یان كۆچپێكردنی بهزۆرهملێ یان له كاتی كۆچڕهوه ملیۆنیهكهی گهلی كوردستان یان كۆچپێكردنهكانی تر. شهشهم: خانهوادهی شههیدو ئهنفالكراو: هاوسهر یان هاوسهرهكان یان كوڕو كچ و دایك و باوك و براو خوشكی لهیهك دایك و باوك (أشقاء) و براو خوشكی له یهك دایك و باوك نا ( غیر أشقاء) و ههر كهسێكی تر كه به بڕیارێكی دادگهریی بسهلمێنێت كهوا كهسی شههید یان ئهنفالكراو بهخێوی دهكرد یان ئهو بهخێوكهری شههید یان ئهنفالكراوهكه بوو بێت).
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ماددهی (30)ی ههموار دهكرێ و وهك ئهمهی خوارهوهی لێ دێت: ههر كۆلێژێكی تهقهنی یان پهیمانگهیهكی تهقهنی ئیدارهكهى ئهنجومهنیَ دهیگرێته دهست بریتیه له دهسهڵاته باڵاكهی و، له عهمیدی كۆلێژ، یان عهمیدی پهیمانگهو سهرۆكانی بهش یان لق و یاریدهدهری عهمید نوێنهرێكی ههڵبژێردراو لهلایهن ئهندامانی ههیئهی تهدریسی ههر كۆلێژێ یان ههر پهیمانگهیێ، پێك دێت و، ههر ههمان ئیشی تایبهت و سهڵاحییاتی ئهنجومهنی كۆلیژی زانكۆكانی ههیه به جۆرێ كه لهگهڵ بارودۆخی كۆلیژ یان پهیمانگهكهدا بگونجێ، بۆیشی ههیه ههندێ له سهڵاحییاتی خۆی به عهمید بسپێرێ و، ئیشی تایبهت و بڕیارهكانیشی ههر وهكو ئهوهی دهقی ماددهی(16)ی ئهم یاسایه دهبێت.
ماددهی بیست و سێ
ماددهی بیست و سێ: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، كاری پێ ناكرێ.
مادده شازدهم
مادده شازدهم: یهكهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ئهم دهرماڵانه بدات به فرمانبهرانی دیوان: 1/دهرماڵهی ریقابه له (250%) دوو سهد و پهنجا له سهدهی مووچهی فرمانبهر نهترازێ. 2/دهرماڵهی گواستنهوه و مهترسی و كاروباری تایبهت كه له (150%) سهد و پهنجا له سهدی مووچهی فرمانبهر نهترازێ. 3/ههر فرمانبهرێكی دیوان كه نیشانهی لێهاتوییهكی باڵای پێوه دیاربێ، یان كۆششێكی له رادهی خۆ بهدهری بهخهرج دابێ و ئهنجومهن بۆی ئیقرار كردبێ، ئهوه قیدهمێكی بۆ مهبهستی عهلاوه و تهرفیع له (یهك ساڵ) زیاتر نهبێ، پێ دهدرێ. دووهم: ئیقرار كردنی پلان وبنچینهكانی ئیش كردن له ناو دیوان و ئیقرار كردنی شێوازهكانی جێبهجێ كردنیان. سێیهم: دیاركردنی چوارچێوهی ئیش وكاری بهڕێوهبهری و دایهرهكانی دیوان ورێساكانی رێكخستنیان. چوارهم: ئامادهكردنی پرۆژهی بوجهی ساڵانهی دیوان و گفتوگۆ لهسهر كردنی لهگهڵ وهزارهتی دارایی وئابووریدا بۆ ئهوهی بخرێته ناو بودجهی گشتیی ههرێمهوه. پێنجهم: لێكۆڵینهوهی ههموو ئهو راپۆرت و بابهتانهی كه لهلایهن ڕابهری bزاڤی رزگاریخواز و سهرۆكی ئهنجومهنی نیشتمانی و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و سهرۆكی دیوانهوه دهخرێته بهردهمی، ههروهها له بارهشیانهوە، بڕیار و ئامۆژگاری و ئیجرائاتی زهروور دهست دهداتێ.
ماددهی بیست و یهك
ماددهی بیست و یهك: ئهرك و فرمان و (ئیختیصاصی) بهڕێوبهرایهتییهكانی دیوان به پێرۆ دیار دهكرێ.
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: ئهگهر ناكۆكییهك كهوته نێوان دیوان و لایهنێ كه كهوتبێته ژێر ركێفی ریقابهی داراییهوه، خۆیان یهكسهر بۆیان یهكلا نهكراوه، ئهوه لهو بارهدا، سهرۆكی دیوان بۆی ههیه، تهواوی بابهتهكه بخاته بهردهست ڕابهری bزاڤی رزگاریخواز و، بڕیاریش، بڕیاری ئهوهو دهبڕدرێتهوه.
ماددهی بیست و پێنج
ماددهی بیست و پێنج: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقایعی كوردستاندا، دهخرێته كار.
ماددهی نۆزده
ماددهی نۆزده: ئهم ئوسوڵ و رهفتارانهی خوارهوه به سهرپێچی كردنی ئهم یاسایه دادهنرێت: 1/ئیلتزام نهكردن به یاسا و پێڕۆ و رێنمایی و بهیاناتی داراییهوه. 2/پشتگوێ خستن یا كهمتهرخهمی كه دهبێته هۆی به فێڕۆدانی دارایی گشتی یان زیادبوونی ئهرك و مهسرهف (كلفه) یان زیادبوونی خهرج یان بزربوون یا فهوتان. 3/وهڵام نهدانهوهی نامهكانی دیوان، یان به گوێ نهكردنی تێبینیيهكانی، یان دواخستنی وهڵامهكان پتر لهو ماوهیهی كه بۆی دانراوه به بێ ئهوهی هیچ مهعزهرهتێك ههبێ. 4/شاردنهوهی كاری سهرپێچی، یان دواخستنی ئاگاداركردنهوهی دیوان له رهفتاری سهرپێچی. 5/بهكار نهخستنی دهسهڵاتی یاسایی و ئیداری بۆ وهستاندنی پێ لێ راكێشانی رهفتاری سهرپێچی و بهربڕكردنی سهرپێچیكاران. 6/جێ بهجێ نهكردنی ئهو بڕیار و رێنماییانهی له دهسهڵاتی ریقابهی داراییهوه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهردهچن.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: فهرمانبهرانی پله (نۆ و ده) ئهوانهی تهنیا مووچهی ئیسمی و دهرماڵهی هاوسهریی و شههادهی خوێندن وهردهگرن بهخشینێكیان پێ دهدرێت به بڕی (480،000) چوارسهد و ههشتا ههزار دینار و به دووجار پێیان دهدرێت لهماوهی ساڵی دارایی 2012 دا. دووهم: خانهنشینكراوهكان ئهوانهی كه مووچهی مانگانهی خانهنیشینیان بڕی (400،000) چوار سهد ههزار دینارو كهمتر بهخشینێكیان پێ دهدرێت بهبڕی (600،000) شهش سهد ههزار دینار و بهدوو جار پێیان دهدرێت له ماوهی ساڵی دارایی 2012 دا.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابووری دهسهڵاتی ههیه موناقهله له نێوان متمانهكانی (اعتمادات)ی یهك دهروو (باب)دا بكات جگه له بهشی مووچه نهبێ كه دهكرێ بۆی بگوازرێتهوه بهڵام نابێ لێی بگوازرێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه موناقهله لهنێوان متمانهكانی (اعتمادات) دهرووهكانی بودجهی (أبواب المیزانیه)دا بكات بهمهبهستی دابینكردنی تواناكانی سهرفكردن بۆ ئهو ئیدارانهی كه بڕیاری جیاكردنهوهیان دهدرێ له وهزارهتێك و دهبهسترێنهوه به وهزارهتێكی ترهوه، و وهزیری پهیوهندیدار بۆی ههیه موناقهله لهناو یهك بهش و یهكهیهكی سهرفكردندا بكات. سێیهم: نابێ هیچ جۆره موناقهلهیهك ئهنجام بدرێ له بوارهكانی (ئاوهدانكردنهوه و پهرهپێدانی پرۆژهكانی ههرێم و پارێزگاكان) لهنێوان پارێزگاكاندا. چوارهم: نابێ موناقهله ئهنجام بدرێ له خهرجی پرۆژه سهرمایهدارییهكان (بودجهی وهبهرهێنان)هوه بۆ خهرجییهكانی بهكاربردن (بودجهی جاری). پێنجهم: ئهو متمانانهی پهسهند دهكرێن لهم یاسایهدا بهكار دههێنرێن تا 31/كانوونی یهكهمی ساڵی دارایی 2012 و ئهو داهاتانهی بهدهست دههێنرێن تا 31/12/2011 تۆمار دهكرێن، بهڵام داهاته وهرگیراوهكان دوای كۆتایی ساڵی دارایی 2012 وهكو داهات بۆ بودجهی گشتی ساڵی دارایی 2013 تۆمار دهكرێن.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: یهكهم: گوژمهیهك بهبڕی (185) سهد و ههشتا و پێنج ملیار دینار تهرخان دهكرێ بۆ پشتگیری حیزبهكان، و سهرفكردن لهم تهرخانكراوه بهرێكاریی كاتی دهبێ له لایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه بهپێی پێوهرێكی دادگهریانه، كه دهبێ ئهو بڕه سولفانهی كه لهلایهن حیزبهكانهوه وهرگیراون لهساڵی 2011 دا تهسویهبكرێن لهوانهی كه لهساڵی 2012دا وهریان دهگرن تا ئهو كاتهی یاسای پشتگیریی دارایی حیزبهكان دهردهچێت، كه له خولی دانیشتنهكانی داهاتوودا دهبێ بێته دهرچوون. دووهم: گوژمهیهك بهبڕی (15) پانزه ههزار ملیار دینار تهرخان بكرێ بۆ رێكخراوه ناحكومییهكان بهگوێرهی یاسای رێكخراوه ناحكومییهكان ژماره (1)ی ساڵی 2011.
ماددهی بیست و سێ:
ماددهی بیست و سێ: وهزیری پهیوهندیدار یان سهرۆكی ئهو لایهنهی كه گرێ نهدراوه به وهزارهتێكهوه بۆی ههیه ئهو فهرمانبهرانه ئیحالهی خانهنشینی بكات كه زێدهن له پێویستی، ئهوانهی كه خزمهتی خانهنشینیان كهمتر نییه له (15) ساڵ لهسهر داوای خۆی.
ماددهی بیست و یهك:
ماددهی بیست و یهك: یهكهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری به ههماههنگی لهگهڵ وهزارهتهكانی تردا ئهركی ئامادهكردنی وردهكاری میلاكاتی دامودهزگاكانی ههرێم بۆ ساڵی دارایی 2012و پهسهند كردنیشی له ئهستۆ دایه لهبهر رۆشنایی تێچووی مووچه پهسهندكراوهكانی ههرێم كه (17.000) حهڤده ههزار پلهی وهزیفی نوێ باوه له ساڵی 2012 دا. دووهم: دامودهزگاكان و وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه گرێنهدراون به وهزارهتێكهوه، ئهركی دابهشكردنی ژمارهی ئهو پله وهزیفییه نوێباوانه لهناو میلاكاتی ساڵی 2012دا بهسهر میلاكاتی دامودهزگاكانی ههرێم و پارێزگاكان دهگرنه ئهستۆ به گوێرهی ئهو رێنماییانهی له ئهنجوومهنی وهزیرانهوه دهردهچێت تاوهكو یاسای ئهنجومهنی راژهی گشتی ههرێمی كوردستان ژماره (7) ساڵی 2011 جێبهجێ دهكرێت. سێیهم: وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه گرێنهدراون به وهزارهتێكهوه ئهركی جاڕدانیان له ئهستۆدایه بۆ پلهكانی وهزیفهی نوێ لهناو میلاكاتی 2012دا له رۆژنامهكانی ناوخۆ و دهبێت میكانیزمی دامهزراندن و مهرجهكانی یهك بن و لهیهك كاتدا بڵاوبكرێنهوه. چوارهم: وهزارهتهكان و ئهو لایهنانهی كه گرێ نهدراون به وهزارهتێكهوه ئیلتیزام بهو خشتانهوه دهكهن كه ژمارهی فهرمانبهران و ناوو ناونیشان و پلهكانی وهزیفهی ئهوانهی تێدا تۆماركراوه كه تازه دامهزراون به گوێرهی ئهو رێژهیهی كه له سهرهوه ئاماژهی بۆ كرا لهگهڵ بریارهكانی تایبهت به دامهزراندنیان. ئهگهر وهزارهتی دارایی و ئابووری سهرپێچی تێیاندا دۆزییهوه له ئاست ئهو رێژهیهی كه پێشتر ئاماژهی بۆ كرا ئهوا بڕیارهكانی دهرچوو به پێچهوانهی ئهمه بۆ دامهزراندنهكان رهت دهكرێنهوهو ئهنجوومهنی وهزیرانیشی لێ ئاگادار دهكرێتهوه و ئیجرائاتی یاسایی دهرههق به سهرپێچیكاران دهكرێت. پێنجهم: نابێ به گرێ بهست كهس دابمهزرێ بهبێ رهزامهندی وهزارهتی دارایی و ئابووری وهرنهگیرێ، جگه له گرێبهستی پرۆژهكانی وهبهرهێنان نهبێ. شهشهم: هیچ جۆره دامهزراندنێك ئهنجام نادرێ بۆ وهزیفه قیادیهكان له (بهرێوهبهری گشتیهوه بهرهو ژوور) ئهگهر هات و دهرهجهی وهزیفیهكهی نهبوو له یاسای وهزارهتهكه یان ئهو لایهنهی گرێدراوه به وهزارهتهوه له پهیكهری رێكخستنی دا.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: ماددهی دهیهم له یاساكه ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: فێركردن له ههردوو قۆناغی بنهڕهتی و ئامادهیی به خۆراییه له قوتابخانه فهرمیهكاندا، ههروهها له پهیمانگاو مهڵبهنده فهرمییهكانی كه له ماددهی دوازدهمی ئهم یاسایهدا هاتوون. دووهم: فێركردن له قۆناغی بنهڕهتی تهوزیمیه بۆ ئهوكهسانهی كه لهسهرهتای ساڵی خوێندن یان له (31)ی مانگی كانوونی دووهمی ئهو ساڵه شهش ساڵ له تهمهنیان تهواو دهكهن.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: 1-پرۆگرام و نهخشهی خوێندن و مهرجهكانی وهرگرتن و بهرێوهبردن و زهبن و ئهزمهنهكان و باوهر نامه بۆ جۆرهكانی خوێندن به ههردوو پلهكانیهوه لهم یاسایهدا كراون، به پێی چهند پێرهوێكی تایبهت دادهنێ كه وهزارهت روو نووسهكانیان (لائحه) ئاماده دهكا.2-وهزارهت بۆی ههیه تاقیمان له ههندێ قوتابخانهدا بكا كه رێكخستنی پرۆگرام و هۆیهكانی فێركردن و شێوازی ئهزموونهكان بگرێتهوه، تا سوود له ئهنجامه وهدهست هاتووهكانی وهربگرێ بڵاوی بكاتهوه.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: یهكهم: پێویسته قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان بهتهواوی پابهند بن بهو پرۆگرام و پهرتووكانهی فێركردن و پێڕهوی ناوخۆو سیستهمهی ههڵسهنگاندن كه پێشتر پێشكهشی وهزارهتیان كردووهو لهسهر بنهمای ئهوانیش مۆڵهتیان وهرگرتووه. دووهم: وهزارهت بۆی ههیه دووباره چاوبخشێنێتهوه به پرۆگرامی قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان بهجۆرێك كه لهگهڵ پێشكهوتنی زانستی بگونجێت.
ماددهی یازدهههم:
ماددهی یازدهههم: 1/دهستهی گشتی له ههموو ئهو ئهندامانه، یا ئهو مهندوبانه، پێك دێ كه به پێی ئهم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه و، له سهندیكادا به باڵاترین دهسهڵات له قهڵهم دهدرێ. ههر سێ ساڵیش "جارێ" كه له رۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكا، به بڕیاری ئهنجومهن و داواكردنی نهقیب كۆبوونهوهیهكی ئاسایی بۆ ههڵبژاردنی نهقیب و ههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ، بۆ جێگای ئهندامێتيی ئهنجومهن، له بارهگای خۆیدا سازدهدا، (نیصاب)یش به ئامادهبوونی دوو له سێی ئهندامانی ههیئهی (دهستەی) گشتی، یا مهندووبهكان، دێتهجێ. ئهگهر (نصاب)یش نههاته جێ، ئهوا، دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا، ههڵبژاردن له كات و جێگای دیاركراودا دهست پێدهكا، لهم بارهدا، (نصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان یان مهندووبان دێته جێ، خۆ ئهگهر هات و لهو رێژهیهش داگهڕا، ئهوه، لهم بارهدا، ئهنجومهن بهوه لهقهڵهم دهدرێ كه بۆ خولێكی تریش له كاری خۆیدا بهردهوامه. 2/ ئهگهر ژمارهی ئهندامانی دهستهی گشتی له (500) پێنج سهد ئهندام زیاتر بێ، ئهوه لهو بارهدا، ههڵبژاردنهكه له رێگای موندووبانهوه دهكرێ. رێژه (نسبه)ی نواندنیش، ئهنجومهن، خۆی یا جێگری پلهوپایهی ئهنجومهن دیاری دهكا، به ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكاشهوه.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: 1/ كاروباری لقی سهندیكا له پارێزگهدا لهلایهن لیژنهی لقهوه, كه نوێنهری سهندیكایه لهوێ، دهگێڕدرێ. 2/لیژنهی لق له سهرۆك وچوار ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێ، ئهندامانی لقی پارێزگهكه ههر سێ ساڵ جارێ به دهنگدانی نهێنی ههڵیاندهبژێرن، به مهرجێ لهوانه بن كه بهو پیشهیهوه خهریك بن. لیژنهكهش، یهكێ له چوار ئهندامهكهی خۆی به نوێنهری سهرۆك ههڵدهبژێرێ بهمهرجێ ماوهیهك پیشهكهی كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ. 3/ لە كۆبوونەوەكانی ليژنەی لقدا هەمان ئەو ئيجرائاتە پەيڕەو دەكرێ كە تايبەتن بە كۆبونەوەكانی ئەنجومەن.