أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم دهستهواژانهی خوارهوه لهم یاسایهدا ماناكانی بهرامبهریانه لهم یاسایهدا: یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عیراق دووهم: وهزارهت: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم سێیهم: وهزیر: وهزیری دارایی و ئابووری ههرێم چوارهم: بریكار: بریكاری وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێم پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزارهت
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: له ههر ناوچهیهكی تێههڵچوونهوه ئهنجومهنێك به ناوی(ئهنجومهنی ناوچهی تێههڵچوونهوه) له سهرۆكی دادگا و ئهندامیهتی جێگرهكانی و دادوهرهكانی دادگای تێههڵچوونهوه پێكدێ. دووهم: ئهنجومهنهكه كۆبوونهوهی دهوری ئهنجام دهدات و سهرۆكهكهی بۆی ههیه له كاتی پێویستدا بۆ كۆبوونهوه بانگهێشتی بكات و بهبێ ئاماده بوونی بهلانی كهم سێ لهسـهر چواری ئهندامانی گرێ نادرێت. سێیهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتمهندییانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: 1 ـ له پێداویستی دادگاكان و میلاكیان لهبهر رۆشنایی پێویستی ساڵانه دهدوێ و راپۆرتی ساڵانه لهبارهیانهوه بۆ ئهنجومهنی دادوهری بهرزدهكاتهوه. 2 ـ لهو گرفت و كێشـــانه دهكۆڵێتهوه كه رووبهڕووی دادگاكان دهبنهوهو چارهســـــهری گونجاویان بۆ دهدۆزێتهوه. 3-پێشكهش كردنی پێشنیاز سهبارهت به دانانی دادگا جۆربهجۆرهكان. 4-چاكردنی شێوازهكانی كاركردن و بهرزكردنهوهی ئاستی كاركردن له دادگاكاندا.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری یاسایی: لێكدانهوهی حوكمه داراییهكان و یاسا بهركارهكان دهگرێته ئهستۆ و، لێكۆڵینهوه لهسهر پڕۆژهی یاسا و، پێڕۆكان دهكات و، راو راوێژی خۆیشی لهسهر ئهو مهسهله یاساییانه دهدات كه پێوهندییان به كاروباری خزمهتی مهدهنی و داراییهوه ههیه كه فهرمانگهكانی ههرێمهوه دهیخهنه بهردهم وهزارهت، ههروهها شێوهی یاسایی بۆ گرێبهست و ئهو پڕۆژه یاسا و پێڕۆ و رێنماییانه بۆ بهردهم دادگاكان ئاماده دهكات كه پێوهندییان به ئیش و كاری وهزارهتهكهوه ههیه و بهڕێوهبهرێكی گشتیی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی له یاسادا بهدهست هێنا بێت.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: دهستهی راوێژكاران: دهستهكه لهم چوار راوێژكاری به ئهزموون و پسپۆڕ پێك دێت كه لانی كهم بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆییان لهم پسپۆڕییانهی خهوارهوهدا بهدهست هێنا بێت: 1ـ كاروباری كارگێری و دارایی 2ـ كاروباری بانق 3ـ كاروباری ئابووری و بازرگانی 4ـ راوێژكار له كاروباری یاسایی
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: بریكاری وهزارهت: هاوكاری وهزیر دهكات له جێبهجێكردنی سیاسهت و پلانی وهزارهتهكه و سهرپهرشتی كاروبارهكانی و ئهو دهسهڵاتانه دهكات كه وهزیر پێی دهسپێرێ. دووهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتیی دهكات، به ئهزموون و لێهاتوو بێت، ئهو كارانه دهگرێته ئهستۆ كه بریكار پێی دهسپێرێ. سێیهم: بنكهی مهشق و پهرهپێدانی دارایی و كارگێری و ئابووری: فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی ههبێ و شارهزاو پسپۆر بێ و ژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی دیوان: بهرێوهبهرێكی گشتی بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و شارهزا و پسپۆر بێ.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: دادوهرێك كه سهرۆكه دادگای تێههڵچوونهوهی پهیوهندیدار دای دهنێ سهرپهرشتی ههڵبژاردن دهكا.
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: ئهندامانی ئهنجومهن به دهنگدانی نهێنی له ناو ئهندامانیدا سهرۆكێك و دوو جێگر ههڵدهبژێرێ و ئهگهر جێگهی ههر كام لهو دووه چۆڵ بوو ئهنجومهن له یهكهم كۆبوونهوهیدا یهكێك بۆ جێگرتنهوهی ههڵدهبژێ و یهكێتی و پارێزگا له ئهنجامی ههڵبژاردنهكه ئاگادار دهكا.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: سهرۆكی یهكێتی به رێ و شوێنی بڵاوكردنهوهی ئاسایی دهستهی گشتی ژوور بۆ ههڵبژاردنی ئهنجومهنهكهی بانگ دهكا (نصاب) به ئاماده بوونی زۆربهی ئهندامان ساز دهبێ و ئهگهر لهو كاته دیاری كراوهدا (نصاب) ساز نهبوو كۆبوونهوهكه بۆ ههمان رۆژی ههفتهی دوایی دوا دهخرێ و ئهوسا ژمارهی ئهندامان ههر چهند بێ (نصاب) ساز دهبێ.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: ماوهی ئهندامیهتی ئهنجومهنی ژوور چوار ساڵه و دهكرێ ماوهی ئهو كهسهی ئهندامیهتی تهواو بوو ههڵبژێردرێتهوه.
ماددهی یازدهههم:
ماددهی یازدهههم: ئهنجومهنێك ژوور بهرێوه دهبا كه له ژمارهیهك ئهندام پێك دێ كه ئهنجومهنی یهكێتی دیاری دهكا به مهرجێ له حهوت ئهندام كهمتر نهبێ و له سیازده ئهندام زیاتر نهبێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: 1-ئهنجومهنێك یهكێتی بهرێوهی دهبا كه پێك دێ له نۆ ئهندامی ئهسلی و دوو ئهندامی شانازی (فخری) له پسپۆران كه ئهنجومهن خۆیان دایان دهنێن. 2-ئهنجومهن له ناو ئهندامانی خۆیدا به دهنگدانی نهێنی سهرۆكێك و دوو جێگری سهرۆك بهو شێوهیهی له پیرهوی ناوخۆدا ههیه ههڵدهبژێرێ.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: دهستهی گشتی ژوور له گشت ئهو ئهندامانهی پێك دێ كه تهواوی ئابوونهی ساڵانهیان داوه.
ماددهی بیست و سێیهم:
ماددهی بیست و سێیهم: لیژنهی زهپتی بۆی ههیه ئهم سزایانه بدات: 1/هۆشیاردان (الانذار). 2/بێ بهشكردنێكی رهفتهنی (الحرمان المؤقت) له خزمهتگوزاريی سهندیكایی، بۆ ماوهیهك له ساڵێك نهترازێ. 3/قهدهغهكردنی ههڵسوڕاندنی پیشه لهو كهسانهی كه سهربه دایهره رهسمی ونیمچه رهسمییهكانن، بۆ ماوهیهك له شهش مانگ نهترازێ، ئهم قهدهغهكردنهش تهنها كاری دوای دهوامی رهسمی دهگرێتهوه، بهمهرجێ دایهرهكهشی لهو بڕیاری قهدهغهكردنه ئاگاداربكاتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكرێت.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهستی ئهم یاسایه لهم زاراوانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: حكومهتی ئیتیحادی: حكومهتی كۆماری عێراقی ئیتیحادی. دووهم: دهستور: دهستوری كۆماری عێراقی فیدڕاڵی ساڵی 2005. سێیهم: ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. چوارهم: پهرلهمان: پهرلهمانی كوردستان ـ عێراق پێنجهم: ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. شهشهم: داهاتهكانی نهوت و گاز: داهاتهكانی حكومهتی ئیتیحادی وهدهستهاتوو له پرۆسه نهوتیهكان و له نێوانیشیاندا فرۆشراوهكانی نهوت و گازو بهروبوم و دهستكهوتهكانی تری گرێبهسته نهوتیهكانی گرێدراو لهگهڵ كۆمپانیا بیانی و خۆماڵیهكان له لایهن حكومهتی ئیتیحادی یان حكومهتی ههرێمهوه. حهوتهم: خشتهی خهرجیهكان: خشتهی بڕی خهرجیه فهرمانڕهواو سهروهرییهكانی هاوپێچكراو لهگهڵ یاساكانی بودجهی گشتیی ساڵانهی ئیتیحادی لهوهتهی ساڵی 2004هوه. ههشتهم: مهبهست لهم زاراوانهی دادێن ماناكانی بهرامبهریانه كه له ماددهی یهكهمی یاسای نهوت و گازی ههرێمی كوردستان - عێراقی ژماره (22)ی ساڵی 2007دا هاتووه: (نهوت، نهوتی خاو، گاز، گازی سروشتی، كێڵگهی نهوت، كێڵگهی ههنووكهیی، كێڵگهی داهاتوو، پرۆسه نهوتیهكان)
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: رێژهی (17%) حهڤده لهسهدی متمانهپێكراو له یاساكانی بودجهی ئیتیحادی دهبێته بنهمایهك بۆ دیاریكردنی پشكی ههرێم له كۆی گشتی خهرجیهكانی بهگهڕخستن و خهرجیهكانی پرۆژهكانی وهبهرهێنانی بودجهی گشتیی ساڵانهی ئیتیحادی تاوهكو سهرژمێریێكی دانیشتوانی گشتی له عێراقدا ئهنجام دهدرێت، وه ههرێم ههمان رێژهی لهمانهی خوارهوهی دهبێت: أ- سهرجهمی داهاتهكانی بودجهی گشتیی ئیتیحادی له نێوانیشیاندا داهاتی وهدهستهاتوو له ههناردهكردنی نهوتی خاو. ب- سهرجهمی نهوتی خاوی پاڵاوتهكراوو دابینكراو بۆ بهكاربردن له سهرتاپای عێراقدا له نێوانیشیاندا نهوتی خاوی پێویست بۆ بهگهڕخستنی وێستگهكانی بهرههمهێنانی كارهبا. جـ- سهرجهمی خهرجیهكانی فهرمانڕهواو ودابینكراوهكانی ئاوهدانكردنهوهو گهشهپێدانی پرۆژهكانی پارێزگاكانی ههرێم و زێده وهدهستهاتووهكانی داهاتهكانی نهوتی خاوی ههناردهكراوو دابینكراوهكانی خهرجیه سهروهرییهكانی دهسته ههرێمایهتیهكانی هاوشێوه لهگهڵ دهسته ئیتیحادیهكانی پێكهاتوو له (سهرۆكایهتی ههرێم، پهرلهمان، ئهنجومهنی وهزیران، سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران، نووسینگهی جێگری سهرۆك وهزیران، گاردی ههرێم (پێشمهرگه)، ئهنجومهنی پاراستنی ئاسایشی نیشتیمانیی، دهستهی مافهكانی مرۆڤ، دهستهی دهسپاكی، رهگهزنامهو سنوور، و دهزگای ئاسایش). دووهم: پێویسته لهسهر وهزارهتهكانی دارایی و ئابوری، و پلاندانان، و سامانه سروشتیهكان له ههرێمدا ئهوهی له (أ، ب، ج)ی بڕهگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا ئاماژهی بۆكراوه به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پهیوهندارهكانی تری ههرێم، ههژمار بكهن. سێیهم: أ- سهرباری پشكی پارێزگاكانی ههرێم له پترۆدۆلاری نهوتی خاوی ههناردهكراو له ههرێمدا لهوهتهی ساڵی 2009وه، ئهوا ههرێم مافی دۆلارێكی ههیه له ههر پترۆدۆلارێكی ههر بهرمیلێكی نهوتی خاو و (150) مهتر سێجای گازی بهرههمهێنراوو پاڵاوتهكراو یان دابینكراو بۆ بهكاربردن له پارێزگاكانی ههرێمدا، به مهرجێك ئهم بهركهوتانه (مستحقات)له لایهن وهزارهتی سامانه سروشتیهكان بهگوێرهی ستاندهره متمانهپێكراوهكانی حكومهتی ئیتیحادی ههژمار بكرێن. ب- ئهو داهاتانهی بهكردار له مهرزه سنووریهكانی پارێزگاكانی ههرێم دهستهبهركراون دهگهڕێندرێنهوهو به شێویهكی كورتكراوهیی (حصری) بۆ ئامادهسازیی و دووباره ئاوهدانكردنهوهی مهرزه سنوورییهكانی سهر به ههر پارێزگایهك تهرخان دهكرێن. جـ- ئهنجومهنی وهزیران به پهسهندكردنی پهرلهمان، تایبهتمهند دهبێت به دیاریكردنی چۆنیهتی مامهڵهكردن لهگهڵ داهاته وهرگیراوهكان له لایهن ههرێمهوه، ئهویش بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه. چوارهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران لێژنهیهكی وهزاریی پێكبهێنێت به مهبهستی خهملاندنی قهرهبووه شایستهكان بهپێی برگهی (سێیهمی) ماددهی سێیهمی ئهم یاسایه به بڕه پارهی كاش یان بهوهی بهرامبهریانه له عهینی شت له نهوتی خاوی ههرێم به مهرجێك ئهو قهرهبووه بهركهوتانه (مستحقات) به قیستی ساڵانه له ماوهیهك كه له (5) ساڵ له رێكهوتی بهركاربوونی ئهم یاسایه تێپهڕ نهكات، بدرێنهوه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: پێویسته لهسهر ئهو وهزارهت و ئهو لایهنانهی له مادده چواری ئهم یاسایهدا ئاماژهیان بۆكراوه له ماوهیهك كه له (60) شهست رۆژ له رێكهوتی بهركاربوونی ئهم یاسایهدا تێپهڕ نهكات، ئهركهكانیان تهواو بكهن و راپۆڕتی كۆتاییان پێشكهشی ئهنجومهنی وهزیرانی بكهن بۆ پهسهندكردنیان له ماوهیهك كه له (30) سی رۆژ له رێكهوتی گهیشتنی بۆ ئهنجومهن، تێپهڕ نهكات.