أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
مادهی حهڤدهم
مادهی حهڤدهم: كێشهكانی وهبهرهێنان بهپێی گرێبهستی مۆركراو له نێوان ههردوو لادا یهكلا دهكرێنهوه. ئهگهر له گرێبهستهكهش هیچ برگهیهكی وا نهبوو ئهوا به رێگهیهكی دۆستانه و بهرهزامهندی ههردوو لایهن چارهسهردهكرێن، له حاڵهتێكدا ڕهزامهندی ههردوو لایهن بهدهست نههات، ههردوو لا بۆیان ههیه هانا بهرن بۆ ئهو ناوبژیوانیهی كه حوكمهكانی له یاسا رهچاوكراوهكانی ههرێمدا دیاركراوون، یان بهپێی حوكمهكانی یهكلاكردنهوهی ناكۆكیهكانی ههر رێككهوتنامهیهكی نێودهوڵهتی، یان دووقۆڵی كه عیراق لایهنێك بێت تیایاندا.
مادهی ههشتهم
مادهی ههشتهم: دهبێ وهبهرهێن بهمانهی خوارهوه پابهند بێت: یهكهم. پێناسهی بواری وهبهرهێنانی خۆی بكات سهبارهت بهو پرۆژانهی پێشتر ئهنجامی داوون وباری دارایی وئهو گرێبهستانهی جێبهجێی كردوون دهست نیشان بكات. دووهم. دهسته، به تهواوبوونی پڕۆژهكه ودهستكردن به پێشكهشكردنی خزمهتگوزاریهكانی یان بهرههمهێنانی راستهقینهی، ئاگادار بكاتهوه. سێیهم. ئاسانكاری پێویست بۆ فهرمانبهرانی تایبهتمهندی دهسته دابین بكات، سهبارهت به كۆكردنهوهو بهدهست خستنی زانیاری پێویست دهربارهی لایهنه ههمه$ جۆرهكانی پڕۆژه بۆ مهبهستهكانی دهسته. چوارهم. تۆماری تایبهتی ئهوكهرسته هاوردانهی پرۆژهكه بكاتهوه، كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له رهسمی گومرگ بهخشراون. پێنجهم. پاكی ژینگه وئاسایش وتهندروستی گشتی بپارێزێت وپابهندبێت به سیستهمی پێوانه وكۆنتڕۆلكردنی چۆنایهتی بهپێی پێوهره نێونهتهوهییهكان. شهشهم. مهشق بهكریكاری خوجێی پرۆژهكه بكات ورایان بهێنێت.
ماددهی حهفتهم
ماددهی حهفتهم: یهكهم: وهبهرهێن بۆی ههیه پرۆژهكهی وهبهرهێنانی دڵنیا (تأمین) بكات لهلایهن ههر كۆمپانیایهكی دڵنیاكاری كه بهگونجاو دهزانێت، بیانی یان نیشتمانی، كه بههۆیهوه لهسهر ههموو لایهنهكانی ئهو كارانهی ئهنجامی دهدات دڵنیای بكات. دووهم: وهبهرهێن بۆی ههیه كار بهكریكاری خۆجێی وبیانی پێویست بۆ پرۆژهكه بكات له گهلأ پیشخستنی كرێكاری خۆماڵی له كارپێكردندا، بهپێی یاساكانی كارا لهههرێمدا. سێیهم: وهبهرهێنی بیانی بۆی ههیه سوود وقازانجی سهرمایهكهی بۆ دهرهوه بنێرێت بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه. چوارهم: كرێكاره ناعیراقییهكانی پرۆژهكهوئهوانهی له دهرهوهی ههرێمدا مامهڵهیان لهگهڵدا دهكهن بۆیان ههیه پاره وكرێیهكانیان بۆ دهرهوه رهوانه بكهن. پێنجهم: وهبهرهێنی بیانی بۆی ههیه سهرمایهكهی رهوانهی دهرهوهبكاتهوه لهكاتی پاكتاوكردنی پرۆژهكهی، یان رهفتاركردنی لهسهریدا بهجۆرێك لهگهڵ حوكمهكانی یاساو رێكارهكانی گومرگی وباجیی كارا له ههرێمدا ناكۆك نهبێت. شهشهم: وهبهرهێنی بیانی بۆی ههیه پرۆژه وهبهرهێنهكهی بخاته سهر ناوی وهبهرهێنێكی دیكهی بیانی یان وهبهرهێنێكی نیشتمانی. یان له بهشی خۆی له پرۆژهكه دهرچێت بۆ هاوبهشهكهی، بهرهزامهندیی دهسته. وهبهرهێنی نوێ جێگهی وهبهرهێنی كۆن دهگرێتهوه لهو ماف وپابهندیانهی له پرۆژهكه دا كهوتوونهتهوه. حهفتهم: وهبهرهێن بۆی ههیه بۆ بهرژهوهندی پرۆژه رێپێدراوهكهی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، حیسابێك به دراوی نیشتمانی، بیانی یان به ههردووكیان له یهكێك له بانقهكانی ههرێم یان له دهرهوه بكاتهوه. ههشتهم: وێرای لهبهرچاوگرتنی یاساكانی كارا سهبارهت به ئهنجومهنهكانی كۆمپانیاكانی هاوكاری، ئهو پرۆژانهی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه تۆماركراون و شێوه یاساییهكهیان ههر چۆنێك بێت به پرۆژهكانی كهرتی تایبهت دادهندرێن، سروشتی یاسایی ئهو سامانانهی تێیاندا پشكداری كراوه ههر چۆنێك بێت. نۆیهم: به پێی ئهم یاسایه، وهبهرهێن مافی ههیه نهێنی زانیارییه هونهری و ئابووریهكانی تایبهت به پرۆژهكهی پارێزگاری لێبكرێت ودهست پێشخهریه وهبهرهینهریهكانی بپارێزرێت، ئهمه$ به پێی حوكمهكانی ئهو یاسا ورێسا ورێنماییانهی له ههرێمدا كاران. ههركهسێك زانیاریهك سهبارهت به دهستپیشخهریهكانی بهرههمهێنی ولایهنه هونهری وئابووری وداراییهكانی پرۆژهكهی بڵاو بكاتهوه كه بهحوكمی فهرمانهكهی بهدهستی كهوتوون، به پێی یاسا سزا دهدرێت.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكهم: بهپێی بهرژهوهندییهكانی گشتی له ههرێمدا دهسته بۆی ههیه هاندان و ئاسانكاری زیاتر بۆ ئهو پرۆژه خزمهتگوزاریه وهبهرهێنانهی رێپێدراوون بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، پێشكهش بكات، كه یهك لهم دوو ئاكارهیان تێدا بهدی بكرێت بهپێی ئهو رێكسازیانهی دهسته بۆ ئهم مهبهسته دایان دهنێت: أ) ئهو پرۆژانهی له ناوچه كهم پهرهسهندووهكاندا دادهندرێن. ب)ئهو پرۆژانهی به هاوبهشیی وهبهرهێنی بیانی ونیشتمانی دادهمهزرێن. دووهم: دهسته بۆی ههیه بهخشینی سهربار بدات له رهسمی شته كڕاوهكانی وهك كهل و پهل و رایهخ وپێداویستیهكانی به سهردهم كردن ونوێ كردنهوه ههر(3) ساڵ جارێك بهو پرۆژه وهبهرهێنه خزمهتگوزاریانهی كه بهپێی ئهم یاسایه دادهمهزرێن، بهپێی سروشتیان وبهتایبهتی پرۆژهكانی هۆتێل ونهخۆشخانه وشاره گهشت و گوزارییهكان و زانكۆو قوتابخانهكان، بهمهرجێك تهنها بۆ پرۆژهكه بهكار بێن ولهماوهی ساڵێك لهرۆژی دهرچوونی رهزامهندی سهرۆكی دهسته لهسهر لیستهكانی شته كڕاوهكان و چهندێتیان بهێندرێنهوه ناو ههرێمهوه.
مادهی پێنجهم
مادهی پێنجهم: یهكهم: پرۆژه له ههموو وباج رهسمه ناگومرگیهكان دهبوردرێت بۆ ماوهی (10) سالأ له رۆژی دهست پێكردنی به پێشكهشكردنی خزمهتگوزارییهكانی، یان له رۆژی بهرههمهێنان به كردهنی. دووهم: ئامێرو دهزگا و كهرهستهومهكینه هاوردهكانی پرۆژه له رهسم و باجهكان ومهرجی مۆڵهت بهدهست هێنانی هاوردن دهبوردرێن، بهمهرجێ له خاڵهكانی دهربازبوونی سنوورهكانی ههرێمهوه بێنه ژوورهوه ودهبێ له ماوهی (2) دووسالأ له رۆژی رهزامهندی سهرۆكی دهسته لهسهر لیستهكان، بهێندرێنه ناو ههرێم، وهتهنها بۆ مهبهستهكانی پرۆژهكه بهكاربێن. به پێچهوانه، ئهو لێخۆشبوونانه ناگرنهوهو وهبهرهێن ناچاردهكرێت باجهكه بدات و دووهێندهی باجهكهش غهرامهی لێوهردهگیرێت. سێیهم: له رهسم و باجی ئهو پارچه یهدهگه هاوردانهی پرۆژهكه دهبووردرێت به مهرجێك بههاكهیان له (15%)ی بههای ئامێرو مهكینهكان پتر نهبێت، ئهویش به بڕیارێكی پێشینهی سهرۆكی دهسته ورهزامهندی لهسهر لیستهكانی وچهندایهتیان دهبێت. چوارهم: له ئامێرو دهزگا ومهكینه وكهرهسته پێویستهكان بۆ فراوانكردن یان پهرهپێدان یان نوێ كردنهوهی پرۆژه دهبووردرێن. پێنجهم: رهسمی گومرگ بۆ ماوهی (5) ساڵ له سهر ئهو كهرهستانهی بۆ بهرههمهێنان هاوردراوون دهبووردرێن، به مهرجێك جۆر وبرهكانیان لهلایهن دهستهوه دیار بكرێن، بهڵام دهبێ به پلهی یهكهم ئهو كهرهسته خاوه خۆماڵیانهی له ههرێمدا چنگ دهكهون وبۆ پرۆژهكه بهكهلك دێن لهلایهنی چهندی چۆنیهوه بهكاربێن . شهشهم: وهبهرهێن، بۆی ههیه، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، ههموو پێداویستیهكانی پرۆژهكه هاورده$ بكات، وهك ئامێر ومهكینه ودهزگا وكهرهست، ئهو هاوردانهش له ههموو باجی خاڵهكانی گومرگی سنووری ههرێم دهبهخشرێن، به مهرجێك تهنیا بۆ مهبهستهكانی پرۆژهكه بهكاربێن.
مادهی سێیهم
مادهی سێیهم: رهفتار لهگهلأ وهبهرهێن وسهرمایهی بیانی وهك وهبهرهێن وسهرمایهی نیشتمانی دهكرێت ووهبهرهێنی بیانی بۆی ههیه ههموو سهرمایهی ئهو پرۆژهی بهناو بێت كه بهپێی ئهم یاسایه، له ههرێمدا دایدهمهزرێنێت.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه لهسهر ئهو پرۆژانه پیاده دهكرێن كه دهسته له یهكێك لهو كهرتانهی خوارهوه دا رهزامهندیان لهسهر دهدات: یهكهم. پیشهسازییه گۆڕاوهكان(التحویلیه) وكارهبا وئهو خزمهتگوزاریانهی پێیانهوه بهندن. دووهم. كشتوكاڵ بهههر دوو لایهنیهوه، رووهكی وئاژهڵی، ودارستان وئهوخزمهتگوزاریانهی پێیانهوه بهندن. سێیهم. هوتێل وپرۆژهكانی گهشتیاری وكات بهسهربردن وشارهكانی یاری. چوارهم. تهندروستی وژینگه پێنجهم. توێژینهوهكانی زانستی وتهكنۆلۆژی وتهكنۆلۆژیای زانیاریهكان. شهشهم. گواستنهوه وگهیاندنی سهردهم. حهفتهم. بانكهكان وكۆمپانیاكانی دڵنیاكاری (تأمین) ودهزگا داراییهكانی دیكه. ههشتهم. پرۆژهكانی ژێرخانی ئابووری، وهك بنیاتنان وئاوهدانكردنهوه و نیشتهجێكردن ورێگاوبان وهێڵی شهمهندهفهر وفرۆكهخانه وئاودێری وبهنداوهكان. نۆیهم. ناوچه ئازادهكان وبازاره بازرگانیه سهردهمی یهكان وئهو خزمهتگوزاریه راوێژكاریانهی پێیانهوه بهندن. دهیهم. فێركردن لهههموو قۆناغهكان دا، له چوارچێوهی سیاسهتی فێركاری له ههرێمدا. یازدهم. ههر پرۆژهیهك له ههر كهرتێكی دیكهی كه ئهنجومهن رهزامهندی لهسهر خستنهبهر حوكمهكانی ئهم یاسایهی بدات.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: دهسته، بهههماههنگی لهگهلأ وهزارهت وفهرمانگه پهیوهندارهكان، دهستنیشانی ئهو شوێنانه دهكات كه بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنانی ههر پارێزگایهك تهرخان دهكرێن وله ئایندهدا بهپێی ئهم یاسایه دادهمهزرێن و لهسهر وێنهی تۆمارهكانیاندا ئاماژه دادهندرێت كه ئهم شوێنانه تایبهتن به مهبهستهكانی دهسته. دووهم. فهرمانگه پهیوهندارهكان، به ههماههنگی لهگهلأ دهستهدا دهستنیشانی ههر شتێك دهكهن كه پڕۆژه پێویستی بێت له زهوی وزاری نێو نهخشهی بنهڕهتی شارهكان ودهرهوهیاندا وتهرخانیان دهكهن به شێوهی كرێ وبانهوانی (مساگحه)، به نرخێكی هاندهر وبهپێی ئهو رێكسازیانهی دهسته دایان دهنێت، بهدهر له حوكمهكانی یاسای كارای فرۆشتن وبهكرێدانی سامانهكانی میری له ههرێمدا. سێیهم. ئهنجومهن بۆی ههیه، له سهر پێشنیاری دهسته، ئهو زهویانهی كه بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان تهرخانكراون بهپێی ئهم یاسایه، به نرخێكی هاندهر كه دهسته پێشنیاری دهكات یان بهخۆڕایی بهناویان بكات، به مهرجێك سروشت و گرنگیی ئهو پرۆژانه وپێویستیهكانی بهرژهوهندی گشتی له كاتی بهناوكردندا لهبهرچاو بگیرێت. ئهمه$ بهدهر له حوكمهكانی یاسای فرۆشتن و بهكرێدانی سامانهكانی میریی كارا له ههرێمدا. چوارهم. له فهرمانگهكانی تۆماركردنی خانووبهرهی تایبهتمهند، ئاماژهی گلدانهوه لهسهر ئهو زهویانه دادهندرێت كه بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان تهرخانكراون، ونابێ ئهم ئاماژهیه لاببردرێت تهنها به رهزامهندیهكی نووسراوی دهسته نهبێت، دوای ئهوهی كه وهبهرهێن ههموو پابهندیهكانی خۆی جێبهجێ دهكات. پێنجهم. له پێناو هێنانهدی ئامانجهكانیدا، دهسته دهسهڵاتی ههیه ئهو زهویانه بهناوی خۆی بكات كه موڵكی دهوڵهتن، وهك موڵكێكی صرف و بهبێ پاره. ههروهها ئهو زهویانهش بهناوی خۆی بكات كه مافی رهفتاركردنیان (حق التصرف)، بهسهرهوه ههیه، دوای كوژاندنهوهی مافهكانی رهفتاركردن لهسهریاندا وقهرهبوو كردنهوهیهكی دادپهروهرانه وگونجاوی خاوهنهكانیان بهپێی یاساو پهیڕهو و رێنماییه رهچاوكراوهكان لهم بارهیهوه. شهشهم. وهبهرهێن مافی كڕین وبهكرێ گرتنی ئهوزهوی وخانوبهرانهی ههیه كه پێویستن بۆدامهزراندن وفراوانكردنوو و ههمه$ جۆركردن وپهرهپێدانی پرۆژهكه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه وله سنووری ئهو رووبهر وئهو ماوهی له ڕۆشنایی ئامانجهكانی پرۆژهكه وپێداویستی راستهقینهیدا دهخهملێنرین، بهرهچاوكردنی حوكمهكانی برگهی (3) ی ئهم مادهیه. حهفتهم. ئهو زهویانهی پێویستن بۆ ئهو پڕۆژه وهبهرهێنهرانهی كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه به ئهنجام دهگهیهندرێن جیادهكرێنهوه له سنووری ئهو رووبهرهی كه له رۆشنایی ئامانجهكانی پڕۆژهكه وپێداویستی ڕاستهقینهی دهخهمڵێنرێن به پێی ئهو مهرجه$ تایبهتیانهی كه له لایهن دهستهوه دیاردهكرێن به دهر لهو حوكمانهی كه لهم بارهوه رهچاوكراون. ههشتهم. گۆڕینی شوێنی پرۆژهكه دهكهوێته ژێرباری ههمان بنهماو مهرجهكانی تهرخانكردنی شوێنی پرۆژهكه، كه یهكهم جار رهچاو كراون. نۆیهم. لایهنهكانی تایبهتمهند به ههماههنگی لهگهلأ دهسته، خزمهتگوزاریه گشتییهكانی وهك ئاوو كارهبا وئاوهڕۆو رێگای گشتی وپهیوهندییهكان وشتی دیكهش بۆ سنووری پرۆژهكه فهراههم دهكهن به مهرجێك برێكی پێویست له بودجه بۆ ئهم مهبهسته تهرخان بكرێت. دهیهم. جگه لهوهی كه وهبهرهێنی بیانی، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، مافی موڵكدارێتی و بهكرێگرتنی زهوی و ئوتومبێلی بهرههمهێنانی ههیه، مافی ئهوهشی ههیه خانوو بهرهی نیشتهجێ كردن وئۆتۆمبێلی بهرههم نههێن، وئهوهی پڕۆژه پێی دهوێت بیانكرێت یان بهكرێیان بگرێت له پێناو بهرژهوهندی پرۆژه وهبهرهێنهرهكهی، دوای وهرگرتنی رهزامهندی دهسته لهسهریدا وبهپێی ئهومهرجانهی كه لهلایهن دهستهوه بۆ ئهم مهبهسته دیار دهكرێن.
ماددهی نۆزدهم
ماددهی نۆزدهم: نابێ وهبهرهێن ئهو زهویانه بهناو بكات كه نهوت وغاز یان ههر سامانێكی كانزایی بهنرخ یان سهنگینی تیابێت.
ماددهی بیستهم
ماددهی بیستهم: دهبێ ئهو وهبهرهێنهی پرۆژهكانی وهبهرهێنانی هاوكاریی ئهنجام دهدات دهستهبهری پێویست پێشكهش بكات بۆ پارێزگاری لهسامانی هاوكارهكان ودهبێ دهسته رێكاری دڵنیاكاری و بانكهوانی پێویست بگرێته بهر بۆ دهستهبهركردنی مافهكانی.
ماددهی بیست وسێیهم
ماددهی بیست وسێیهم: سهرۆكی ئهنجومهن بۆی ههیه رێنماییهكانی پێویست دهربكات بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و چوارهم
ماددهی بیست و چوارهم: دهبێ ئهنجومهنی وهزیران ولایهنهكانی پهیوهنددار حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
مادهی بیست وپێنجهم
مادهی بیست وپێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهركردنیهوه جێبهجێ دهكرێت وله$ رۆژنامه فهرمی (وهقائیعی كوردستان) بڵاو دهكرێتهوه.
مادهی شانزدهم
مادهی شانزدهم: یهكهم: له پێناوی سوودوهرگرتن لهو بهخشین وتایبهتكاریانهی (امتیازات) لهم یاسایه داهاتوون، پێویسته وهبهرهێن مۆڵهتی دامهزراندنی پرۆژهكهی له لایهن دهستهوه بهدهست بێنێت. دووهم: دهسته، لهسهر داوای وهبهرهێن، مۆڵهت به دامهزراندنی پرۆژه دهدات، بهپێی ئهو مهرجانهی لهلایهن دهستهوه دهستنیشانكراوون. پێویسته دهستهش لهمیانهی(30)رۆژ له رۆژی تهواوكردنی پێداویستی ومهرجهكانی هونهری ویاسایی وئابووری، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، بریار لهبارهیهوه بدات، وێڕای لهبهرچاو گرتنی ئهو رێكسازی وپێوهرانهی دهسته دایان دهنێ. سێیهم:دهبێ دهسته راو بۆچوونی لایهنه تایبهتمهندهكان وهربگرێت سهباره$ بهكهڵك وسوودی دهركردنی مۆڵهتی دامهزراندنهكه ودهبێت ئهو لایهنانهش رای خۆیان دهربڕن بهڕهزامهندی، رهت كردنهوهی، یان ههمواركردنی لهماوهیهك له (30)رۆژ تێپهڕنهكات لهرۆژی رهوانهكردنی داواكهیهوه بۆی لهلایهن دهستهوه.وهڵام نهدانهوهی ئهم لایهنهش بهڕهزامهندی دادهنرێت وهئهگهر رهتی كردهوه دهبێ بڕیارهكهی پاساوی ههبێت. چوارهم: ئهگهر داوای دامهزراندنهكه رهت كرایهوه، داواكار بۆی ههیه رهخنه بگرێت لهبهردهم سهرۆكی ئهنجومهن لهماوهی(15)رۆژدا له رۆژی پێڕاگهیاندنیهوه به بڕیاری رهت كردنهوهكه وسهرۆكی ئهنجومهنیش لهماوهی(3)رۆژدا بڕیار لهسهر رهخنهكه دهدات وبڕیارهكهشی لهم بارهیهوه كۆتاییه.
مادهی دوازدهم
مادهی دوازدهم: دهبێ گشت وهزارهت و دهزگاو فهرمانگهكانی پهیوهندیدار له ههرێمدا پابهندبن بهو بڕیارانهی تایبهتن به پرۆژهكانی وهبهرهێنان، بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه وله دهستهوه دهردهچن.
مادهی یازدهم
مادهی یازدهم: مهرجه ئهو كهسهی كه لهیهكێك له پۆستهكانی سهرۆكی دهسته وبهرێوهبهرایهتیه گشتیهكاندا دادهمهزرێت: یهكهم. بهلایهنی كهمهوه، خاوهن بروانامهیهكی زانكۆیی سهرهتایی بێت كه پهیوهندی ههبێت بهو فهرمانهی لێی دادهمهزرێت، دووهم. شارهزا بێت وكاری كردبێت له بواری پسپۆریهكهیدا بۆ ماوهی حهوت سالأ، بهلای كهمهوه.