أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: دهزگا مافی ئهوهی ههیه داوای تهرخانكردنی زهوی و خانووبهرهی پێویست بكات بۆ وێستگهكانی ئامێری بێ تهل و ئامێرهكانی تایبهت به فرۆكهوانی ئاسمانی وههرئامێریان رێكخهرهكانی دیكهی به پێویستی بزانێ بۆ كاری فرۆكهخانهكان، بهپێی یاساكانی بهركار بۆ ئهم مهبهسته.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: دهزگا پابهنددهبێت بهههموو ڕێساو بهرزهفتكاری و ڕێنماییهكانی كه دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق دهریدهكات و پهیوهسته بهسهلامهتیء ئاسایشی فرۆكهوانی شارستانی و پشت به پێوانه نێودهوڵهتیهكان دهبهستێ بهجۆرێك نابێ پێچهوانهی دهقهكانی ئهم یاسایه بێت.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: نابێ هیچ باڵاخانهیهك بنیاتبنرێ یان هیچ كۆسپێك بهرپابكرێ له ناوچهكانی دهكهونه ژێر مافهكانی هاوشانی ئاسمانییهوه، یان هیچ گۆرانكارییهك له سروشتی یان رووی به كارهێنانی ئهو زهویانهی ملكهچی ئهو هاوشانیهن، بكرێ، تهنیابه پێی ڕێگه پێدانی پێشینه لهلایهن دهزگاوه نهبێ و بهپێی ئهو مهرجانهی دیاریدهكات.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: دهزگا به بهرزهفتكاری و رێنماییهكانی دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق دایدهنێ،پابهند دهبێت تایبهت به چوارچێوهو رادهی مافهكانی هاوشانی ئاسمانی و ئهو ناوچانهی لێی دادهسهپێ. لهبهررۆشنایی حوكمهكانی پاشكۆی چواردهمی رێككهوتنامهی شیكاگۆ، و ئهوهی دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق بۆ دابینكردنی سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی بڕیاری له سهر دهدات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشهو دهستهواژانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه:- یهكهم: ههرێم: ههرێمی كوردستانی –عێراق. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان ـ عێراق. سێیهم: وهزارهت: وهزارهتی گواستنهوه له ههرێمی كوردستان ـ عێراق. چوارهم: وهزیر: وهزیری گواستنهوه له ههرێمی كوردستانی ـ عێراق. پێنجهم: دهزگا: دهسهڵاتی فڕۆكهخانهكانی شارستانی له ههرێمی كوردستانی ـ عێراق. شهشهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا. حهوتهم: سهرۆكی دهزگا: سهرۆكی دهزگای فرۆكهخانهكانی شارستانی ههرێمی كوردستانی ـ عێراق. ههشتهم: نهخشهسازی بنچینهیی فڕۆكهخانه: نهخشهسازیء هێلكاریهكانی ئاكاره بنچینهییهكانی فڕۆكهخانهء پاشكۆكانی پێش دامهزراندنء پاش دامهزراندنیء فراوانكردنی ئایندهی. نۆیهم: بهكارخهری فڕۆكهخانه: ههر كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، فرۆكهخانهكه یان بهشێكی دهخاتهكار. دهیهم: وهبهرهێنهری فرۆكهخانه: كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی كه فرۆكهخانهكه وهبهردههێنێء بهڕێوهی دهبات چ خودی خۆی یان بههۆی كهسان یان لایهنی پهیوهست بهخۆی. یازدهم: بهكارخهری ئاسمانی (وهبهرهێنهر): ههركهسێكی سروشتی یان مهعنهوی یان دهزگا یان كۆمپانیا، ئهركی بهكارخستنی فڕۆكه دهگرێته ئهستۆ، بۆ مهبهستهكانی گواستنهوهی ئاسمانی ناوخۆیی یان نێودهوڵهتی بهشێوهیهكی ڕاستهوخۆ یان ناڕاستهوخۆیان بهشێوهیهكی بهكرێدان یان پێشكهشكردن یان بهكارخستنی خزمهتگوزاریهكانی ئاسمانی یان ههر كارگوزارییهكی دیكه، چ بۆ حیسابی خۆی بێ یان لهبری كهسێكی دیكه یان دهزگایهك یان كۆمپانیایهكی دیكهء دهستهی فرۆكهوانهكان ملكهچی فهرمانهكانی دهبن. دوازدهم: خزمهتگوزاریهكانی سهرزهوی: مهبهست له خزمهتگوزاری سهرزهوی ههموو ئهو خزمهتگوزاریانهیه كه له فرۆكهخانهكان پێشكهش دهكرێن بههۆی كۆمپانیاكان یان دامهزراوهكانی تایبهتمهند كه لهلایهن دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراقی پشتی پێ دهبهسترێ بۆ پێشوازیكردنء ڕاگواستنی فرۆكهو ڕێبوارانء ئهوهی فرۆكهكان دهیگوازنهوه له كهلءپهلء كاڵاءپۆسته لهوانهش داگرتنء باركردنء ههروهها بارو بۆ كردنی فرۆكهكان بهخواردنهوهو كهرهستهكانی خواردهمهنی شتی دیكهش، ههر لهدهرهوهی باڵاخانهكانی فرۆكهخانهء لهناو شوێنی جولانهوهی فرۆكهكان تاوهكو سهركهوتن بۆ ناوفرۆكه بهرلهفڕینیء ئهو كهرهستانهی ئهو خزمهتگوزاریانهی پێ پێشكهش دهكرێ دهبێ هاوشێوهی ئهو تایبهتمهندییه پێوانهییانه بێ كهلهلایهن دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراقی بۆ ههموو خزمهتگوزارییهكان پشتی پێ ببهسترێ. سیازدهم: پێوانهكانی نێودهوڵهتی: ههرچییهك لهپاشكۆكانء قهواڵهكانی ڕێكخراوی فڕۆكهوانی شارستانی نێودهوڵهتی (ICAO) ههمواركراوهكانی دا هاتبێت. چواردهم: پێوانهكانی ناوخۆیی: ههر پێوانهیهك لهیاسای فرۆكهوانی شارستانی عێراقی و ههمواركراوهكانیدا هاتبێت لهگهڵ لهبهرچاوگرتنی دهسهڵاتهكانی ههرێم لهم مهیدانهدا بهجۆرێك لهگهڵ دهقهكانی دهستووری عێراقیدا ناكۆك نهبێت. پازدهم: فرۆكهخانه: ڕووپێوێكی دیاریكراوه لهسهر ڕووبهری زهوی یان ئاو لهوانهش باڵاخانهء دامهزراوو كهرهستهكانی تایبهتكراوه سهراپای یان بهشێكی بۆ گهیشتن و جێهێشتنی فرۆكهكان یان لهبهر جولانهوهیان لهسهر رووبهری زهوی. شازدهم: فرۆكهخانهی نێودهوڵهتی: فرۆكهخانهیهكه حكومهتی ههرێم له ههرێمهكهی خۆیدا دایدهمهزرێنێ بۆ هاتنهناوو دهرچوونی جولانهوهی ئاسمانی نێودهوڵهتیء، وهرگرتنی ههموو ڕێكارهكانی پهیوهست به گومرگء كۆچكردنء تهندروستی و كهڕهنتێنه-قورمێنه لهوانهش بهرگرتن له ئاژهڵ و ڕووهك، زۆر ڕێكاری هاوشێوهی دیكهش. حهڤدهم: ڕێپێدان: ڕهزامهندییهكه دهسهڵاتی فڕۆكهوانی شارستانی عێراق بۆ كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی دهریدهكات بۆ ئهنجامدانی چاڵاكیهكی دیاریكراو كه دهكهوێته چوارچێوهی تایبهتمهندییهكانی. ههژدهم: ڕێبهری فرۆكهخانه: ئهو ڕێبهرهی دهسهڵاتی فرۆكهخانهكان دهریدهكات ئهو پرهنسیپه بنچینهییانه لهخۆی دهگرێ كه له پێڕهو وپارێزنامه و ڕێنمایی و ڕێساكانی پێویست كه دهبێ پهیڕهوی بكرێ، داهاتووه، لهپێناو سهلامهتی و ئاسایشی فرۆكهخانهء فرۆكهكان. نۆزدهم: رێپێدان بهفرۆكهخانه: ڕهزامهندییهكانی دیاریكراوه دهسهڵاتی فرۆكهوانی شارستانی عێراق بۆ كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی دهریدهكات بۆ ئهوهی پرۆسهی بهكارخستنی فرۆكهخانه بگرێته ئهستۆ. بیستهم: مۆڵهتدان: باوهڕنامهیهكه یان ڕێپێدانێكه دهسهڵاتی فڕۆكهوانی شارستانی عێراق دهیداتهكارمهندانی كهرتی فرۆكهوانیی شارستانی، ئهوانهی سروشتی كارهكانیان پێویست بهههبوونی باوهڕنامه یان ڕێپێدان دهكات، بهپێی ئاستهكانی بڕیار لێدراوی نێودهوڵهتیهوه. بیست ویهكهم: جولانهوهی ئاسمانی: ههموو فرۆكهكانی بهئاسمانهوهن، یان لهناوچهی فرۆكهخانه مانۆڕدهگرن. بیست ودووهم: شوێنی مانۆڕگرتن (سوڕانهوه) له فڕۆكهخانه: ئهو شوێنهیه بۆ فڕین و نیشتنهوهو جولانهوهكانی دیكهی پهیوهست به فڕین و نیشتنهوه بهكاردێت بهدهر له گۆڕهپانی وهستانی فڕۆكهكان. بیست وسێیهم: فرۆكه: ههر ئامێرێك بتوانێ له ئاسمان بمێنێتهوه بههۆی كاردانهوهكانی ههوا، نهوهك بههۆی ئهو كاردانهوانهی لهسهر ڕووبهری زهوی ڕهنگدهداتهوه، ههموو نهفهرههڵگرهكانی ههوا دهگرێتهوه وهكو مهناتید و بالۆنهكانء فرۆكهكانی چارۆگهدارو ئهو فرۆكانهی كه باڵهكانیان دهجوڵێتهوه ههتادوایی.. بیست وچوارهم: ڕێككهوتننامهی شیكاگۆ: ڕێككهوتننامهی فرۆكهوانی شارستانی نێودهوڵهتی كه له شیكاگۆ له 7/كانوونی یهكهمی/1944 مۆركراوهو بهیاسای ژماره(6)ی ساڵی 1947و پاشكۆو قهواڵهو برتۆكۆڵهكانی تایبهت بهوو ههمواركراوهكانی پهسندكراوه.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: بهپێی ئهم یاسایه دهزگایهك دادهمهزرێ به ناوی (دهزگای فرۆكهخانهكانی شارستانیی ههرێمی كوردستان ـ عێراق) بهوهزارهتهوه پهیوهست دهبێت و، كهسایهتیی مهعنهوی و سهربهخۆیی ئیداره و هونهریی خۆی دهبێت و، بودجهیهكی تایبهتی لهناو بودجهی وهزارهتهكهدا دهبێت، فهرمانبهرێك به پلهیهكی تایبهتی سهرۆكایهتی دهكات بڕوانامهی زانكۆیی سهرهتایی ههبێت و، لهم بوارهدا خاوهن ئهزموون بێت، لهلایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه دادهمهزرێ و دهزگاكه، لهسهر راسپاردهی وهزیر، یاریدهدهری سهرۆكی دهزگا و بهڕێوهبهره گشتییهكان دادهمهزرێنێت.
ماددهی پازدهم:
ماددهی پازدهم: مافی هاوشانی تایبهتی دادهمهزرێ بهناوی ( مافهكانی هاوشانی ئاسمانی) بۆ دابینكردنی سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی و بهباشی كاركردنی ئامێرهكانی پێیهوه بهنده و ئهمانهی خوارهوه ئهنجام دهدات: یهكهم: لابردن یان قهدهغهكردنی بهرپاكردنی ههر باڵاخانهیهك یان بنیاتنان یان دارچاندن یان ههر كۆسپێك، ههرچۆنێك بێت یان دیاریكردنی بهرزیهكهی، ئهگهر له شوێنهكانی چواردهوری فرۆكهخانهكانی ههرێم و دهزگاو ئامێرهكانی فرۆكهوانی بێت. دووهم: لابردن یان قهدهغهكردنی درێژكردنهوه یان جێگیركردنی تهلهكان لهههر جۆرێك بێت. سێیهم: دانانی نیشانهكانی ئاگاداركردنهوه دهربارهی ئهو كۆسپانهی مهترسی له سهر سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی دروست دهكهن، له ئاسمان و زهوی فرۆكهخانهكانی ههرێم.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: یهكهم: دهزگا كرێ و رهسمهكان دیاریدهكات له بهرامبهر به كارهێنانی فرۆكهخانهكانی ههرێم یان بهكارهێنانی بهشێكی و ههروهها بهرامبهر ئاسانكاریهكانی فرۆكهوانی ئاسمانی و خزمهتگوزاریهكانی جولانهوهی ئاسمانی كه پێشكهشی دهكات له ئاسمان و زهوی ئهو فرۆكهخانانهو ههر خزمهتێكی دیكهی پێشكهشی دهكات، بهپێی پهیرهوێك بهپێی ئهم یاسایهوه دهردهچێت. دووهم: ئهو پهیرهوهی بهپێی بڕگه(یهكهم) ی ئهم ماددهیهدهردهچێت دهستنیشانی حالهتهكانی بهخشین و كهمكردنهوهی كرێ و رهسمی دیاریكراو دهكات.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: بهپێی رێساو یاساكانی گشتی قهربویهكی گونجاو دهدرێت بهرامبهر به داسهپاندنی مافهكانی هاوشانی ئاسمانی.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: یهكهم: نابێ هیچ منارهیهكی تیشكدهر یان بێ تهل له شوێنهكانی تهنیشت فرۆكهخانهكانی ههرێم بنیاتبنرێ تهنیا دوای رهزامهندی دهزگانهبێ. دووهم: دهزگا بۆی ههیه ههر ئامێرێكی تێشكدهر لاببات یان ههمواری بكات، چونكه بۆی ههیه ئامێرهكانی تێشكدهری یارمهتیدهری فرۆكهوانی ئاسمانیهكانی كه له فرۆكهخانهكانی ههرێمدا بهكاردێن چهواشه بكات، ههروهها بۆی ههیه ئهوهی پێویسته له كۆتكردن بسهپێنێ به سهر ئهو دهزگایانهی دوكهڵیان لێ بهرزدهبێتهوه، یان ههرمادهیهكی دیكه كه بۆی ههیه كاریگهری به سهر بینینهوه ههبێت لهتهك فرۆكهخانهكانی ههرێمدا یان بهسهر دابینكردنی سهلامهتی فرۆكهوانی ئاسمانی لهو فرۆكهخانانهدا. سێیهم: پێویسته ههركهسێك خاوهن ئامێرهكانی كارهبا یان ئهلیكترۆنی یان ئامێرهكانی گهیاندن یان دهزگاكانی كانیی جیگیر یان جولاو،بێت یان بهكاریانبهێنی، كه بۆی ههیه تێكهڵاوییهك دروست بكات و كۆسپ بخاته بهردهم ئامێرهكانی بێ تهل یان ئامێرهكانی یارمهتیدهری فرۆكهوانی ئاسمانی كه لهفرۆكهخانهكانی ههرێم بهكاردێن،پابهندبێت بهرێووشوێنهكانی كهدهزگا دهستنیشانی دهكات بۆ لابردنی ئهو تێكهڵاوییه. چوارهم: دهزگا مافی ئهوهی ههیه داوای بهكارنههێنانی ئامێرهكانی كارهبا یان ئهلیكترۆنی یان ئامێرهكانی گهیاندن بكات، یان لابردنی دهزگاكانی كانیی ئاماژه بۆ كراو له بڕگه (سێیهم)ی ئهم ماددهیه ئهگهر پێویستی بهوه كرد.
ماددهی یازدهم :
ماددهی یازدهم : داراییهكانی دهزگا له مانه پێك دێت : یهكهم: ئهوی له بودجهی ساڵانهی گشتی بۆی تهرخان دهكرێ. دووهم: بهخششهكانی دارایی و نمونهیی (العینیه) و پێدانهكانی (الهبات) پێشكهشی دهكرێن. سێیهم: ههر تهرخان كردنێكی دارایی كه حكومهتی ههرێم پێشكهشی دهكات
ماددهی سییهم:
ماددهی سییهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان)هوه جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی بیست و نۆیهم:
ماددهی بیست و نۆیهم: ههر دهقێكی یاسایی یان بڕیارێك كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت كاری پێ ناكرێت.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: یاسای فڕۆكهخانهی شارستانی ههولێر ژماره (20)ی ساڵی 2003 كه لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی ههرێمی كوردستان ـ عێراق دهرچووه، ههڵدهوهشێتهوه.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: رێگا نادرێت به هیچ كهسێكی سروشتی یان مهعنهوی، هیچ چالاكیهك له چالاكیهكانی خزمهتگوزاریهكانی سهر زهوی ئهنجامبدات، بهرلهبهدهستهێنانی رێپێدانی داواكراوو باوهڕنامهی كارگوزاری گونجاو بۆ ئهنجامدانی ئهو چالاكیانه.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: لهنێوان دهزگاو دهسهڵاتی فرۆكهخانهكانی شارستانی عێراق ههماههنگی دهكرێ، لهوانهی پهیوهندی ههیه به لایهنهكانی ئابوری و پهرهسهندنهوه، و ههرشتێك پێویست بێت بۆ چاككردنی ئاستی به جێهێنانی خزمهتگوزاریهكان له فرۆكهخانهكانی عێراقدا.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: رێگا به هیچ كهسێك نادرێت لهناو فرۆكهدا بهبێ رێگه پێدان چهك یان مادهكانی توانای سوتانیان ههیه یان ههرمادهیهكی دیكه كه دهتواندرێ بۆ ههركارێكی تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن به كاربهێندرێت له كاتی گهشتهكهدا ههڵگرێت. دووهم: ئهگهر كاروبارهكه ئهوه بخوازێ كه چهك یان ههرمادهیهك دهتوانرێ بۆ كارێك لهكارهكانی تێكدهرانه یان توندو تیژی یان ههرهشهكردن بهكاربێت بگوازرێتهوه،پێویسته خاوهنهكهی رادهستی نوێنهری كارپێكهری ئاسمانی ( وهبهرهێنهر) بكات بهر لهچوونی بۆ ناو فرۆكهكه، و ئهو كهسهی ئهركیهتی له شوێنێكی فرۆكهكه دایبنێ كه كهس له نهفهرهكان نهتوانێ بیگاتێ، ههروهها پێویسته بیداتهوه به خاوهنهكهی دوای بهكۆتاهاتنی گهشتهكه.
مادهی پێنجهم:
مادهی پێنجهم: یهكهم: دهزگا لهم دامهزراوانهی خوارهوه پێك دێت: 1- سهرۆكی دهزگا. 2- یارمهتیدهری سهرۆكی دهزگا بهپلهی تایبهت دادهمهزرێت. 3- بهرێوهبهرایهتی گشتیی فرۆكهخانهی ههولێری نێودهوڵهتی فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات. 4-بهرێوهبهرایهتی گشتیی فرۆكهخانهی سلێمانی نێودهوڵهتی فهرمانبهرێك بهپلهی بهڕێوهبهری گشتی بهڕێوهی دهبات. 5- شارهزایان و راوێژكاران. دووهم: ئهرك و دهسهڵاتهكانی ئهو دامهزراوه ئاماژه بۆ كراوانهی له بڕگه ( یهكهم)ی سهرهوهدا بهپێڕهوی ناوخۆیی تایبهت دیاریدهكرێت، كهئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا دهریدهكات و ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی و بهش و هۆبهو یهكهكانی نوێ دابهێنێ یان ههڵیانوهشێنێتهوه و یهكیان بخات بهپێی پێداویستی كارو بهڕهزامهندی وهزیر. لهگهڵ لهبهرچاوگرتنی بهرژهوهندی گشتی وبهرژهوهندی دهزگاكه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: دهزگا ئامانجی گرتنه ئهستۆی بهرپرسیاریهتی ههمووكاروباری فرۆكاخانه شارستانیهكان لهههرێمی كوردستان_عێراقی ههیه، ههروهها بهرێوهبردن و بهگهڕخستن و گهشهپێدان و بهرزكردنهوهی ئاستی گواستنهوهی ئاسمانی لهلایهنهكانی هۆنهری و بهگهرخستن و ئابووری و رێكخستنی كارگێڕی جولانهوهی ئاسمانی كارا له سهرزهوی و له ئاسمانی فرۆكهخانهكانی ههرێم، بهجۆرێك ئاستهكانی ئاسایش و سهلامهتی به پێی پێوانهكانی نێودهولهتی و ناوخۆیی بهێنێتهدی.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ئهنجومهنی كاڕگێڕی دهزگا لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: سهرۆكی دهزگا. سهرۆك دووهم: یارمهتیدهری سهرۆكی دهزگا. جێگری سهرۆك سێیهم: بهڕێوهبهری گشتی فڕۆكهخانهی ههولێری نێودهوڵهتی ئهندام چوارهم: بهڕێوهبهری گشتی فڕۆكهخانهی سلێمانی نێودهوڵهتی ئهندام پێنجهم: شارهزاو راوێژكاران لهمهیدانی فڕۆكهوانی شارستانی ئهوانهی بهفهرمی و بهشێوهیهكی بهردهوام دادهمهزرێن یان له ڕێگهی گرێبهست لهسهر پێشنیاری سهرۆكی دهزگا و بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێت. ئهندامن شهشهم: بهڕێوهبهری كاروباری یاسایی ئهندام حهوتهم: ئهندامێك یان زیاتر لهناوهوه یان دهرهوهی دهزگا، سهرۆكی دهزگا به پێویستی دهزانێ ئاماده بێت لهدانیشتنهكانی ئهنجومهنی كارگێڕی دهزگا و بهبێ ئهوهی مافی دهنگدانیان ههبێت.