أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكهم: مهرجی ئهندامێتی لهم یهكێتییهدا ئهوهیهكه: 1ـ هاووڵاتیی ههرێمی كوردستان بێت، یا نوێنهرایهتی ههرێم بكات لهو پهرلهمانانهی كه ئهم یاسایه دهیگرێتهوه. 2ـ ئهندامێك كاری كردبێ یان كاربكات له خولێ له خولهكانی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراقدا دوای راپهرینهكهی ساڵی (1991) . 3ـ ئهندامێك كاری كردبێ له ئهنجومهنی نوێنهرانی عیراقدا، یان له كۆمهڵهی نیشتمانیی عێراقدا ئهندام بوو بێ، دووای ڕووخانی ڕژێمی لهناوچوو ساڵی 2003 ئهوانهی نوێنهرایهتی گهلی كوردستان دهكهن. دووهم: ئهندامی یهكێتی، ئهندامییهتی خۆی لهم بارانهی خوارهوهدا له دهست دهدات: 1ـ ئهگهر دهست له ئهندامێتیی خۆی ههڵبگرێ و، دهستهی ئیداری لێی قبووڵ كرد بێ. 2ـ به تاوانێكی (جهریمهیهكی) شهرهفنهنگێن حوكم بدرێ. 3ـ ئهگهر له كارێكی پێچهوانهی ئامانجهكانی یهكێتییهكهوه گلابێ و، له سهرئهوه، به بڕیاری دهستهی گشتی، له ئهندامێتیی یهكێتییهكه دهركرا بێ. 4- مردن.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بڕگهی دووهم، له ماددهی سیازدهی یاساكه ههموار دهكرێ و وهك ئهمهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: دووهم: ئهگهر پارێزهر، بهبێ مهعزهرهتی بهجێ بۆ دوو ساڵی دوابهدوای یهك له ئابوونهی بهشداربوون و رسومی بڕیار لهسهردراوه دواكهوت و نهیدا، ئهوه لهو بارهدا ناوی له لیستهكه دوور دهخرێتهوهو ئهو ماوهیهی به پارێزهرایهتی بۆ له قهڵهم نادرێ و بۆ قیدهمیش حساب ناكرێ. جا ئهگهر ویستی دهست بكاتهوه به پارێزهری ئهوا پێویسته لهسهری داوایهك پێشكهش بكات كه سهر لهنوێ ناوی تۆمار بكرێتهوهو دهشبێ شهرتوشرووتی ماددهكانی (4، 6، 7)ی یاساكهش رهچاو بگرێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی سی و نۆ له یاساكه ههموار دهكرێ و بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: یهكهم: پارێزهر بۆی ههیه كه لهگهڵ به وهكیل دانهرهكهیدا (موكله) لهسهر گرێبهستێكی نووسراو پێك بێت كه لهلایهن سهندیكاوه تهسدیق دهكرێت بهرامبهر به رهسمێكی دیار كراو كه (25) بیست و پێنج دیناره، دهدرێت به سهندیكا.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندبدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه كاری پێدهكرێ و له رۆژنامهی فهرمی ( وهقائیعی كوردستان) بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت، ناخرێته بهركار
ماددهی بیست و چوار
ماددهی بیست و چوار: سهرۆك ئهو دهسهڵاتانهی ههیه: 1-سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی مهكتهبی تهنفیزی. 2-نوێنهرایهتی یهكێتی جوتیاران دهكا لهبهردهم دهزگای دادگایی و ئیداری و دایهرهو دهستهی رهسمی و نیمچه رهسمیهكاندا و، تهسدیقی موعامهلهو بهڵگهنامه گهلی سهر به یهكێتی دهكا و بۆیشی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به ههر ئهندامێ له ئهندامانی مهكتهبی تهنفیزی بسپێرێ. 3-به هاوبهشی لهگهڵ لێپرسراوی دارایی و سهرۆكی لقهكانی پارێزگاكان بوجهو حساباتی كۆتایی ئامادهدهكات.
ماددهی بیست و یهك
ماددهی بیست و یهك: 1-كۆنگره باڵاترین دهسهڵاته له یهكێتی جوتیاراندا و له (سهرۆك و ئهندامانی ئهسڵی و یهدهگی مهكتهبی تهنفیزی و ئهندامه ههڵبژێردراوهكانی دهستهكانی لقی پارێزگاكان و لیژنهگهلی ههڵبژێردراوی قهزاو ناحیه) پێك دێت بۆ سازدانی كۆنگره.. 2-كۆنگره سێ ساڵ جارێك به بڕیاری مهكتهبی تهنفیزی و بانگهێشتێ كه سهرۆك دهری دێنێ ساز دهدرێت و (نیصاب) یش به ئامادهبوونی دوو سێیهكی ئهندامنی كۆنگره دێته جێ. 3-ئهگره له حاڵهتێكدا (نیصاب) نههاتهجێ، ئهوه لهو بارهدا، دوای (15) رۆژ له كۆبوونهوهی یهكهم ههڵبژاردن له ههمان جێگهو ههمان كاتدا ئهنجام دهدرێ و لهم بارهدا (نیصاب) به ئامادهبوونی سێیهكی ئهندامان دێتهجێ، دهنا ئهگهر نههاتهجێ ئهوا مهكتهبی تهنفیزی بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: مهكتهبی تهنفیزی ئهم ئیش و كارانهی خوارهوه دهكات: 1-بۆ وهدیهێنانی ئامانجهكانی یهكێتی كۆشش دهكات. 2-پێشنیازی تایبهت بۆ ههمواركردنی یاسای یهكێتی پێشكهش دهكات. 3-بڕیارهكانی كۆنگره دهخاته بهركار. 4-كارمهندان بۆ كاروباری یهكێتی دادهمهزرێنێ و كرێ و شهرتو شرووتی تهرفیعیان دیار دهكات. 5-نوێنهرانی یهكێتی له لیژنه رهسمیهكاندا ناونیشان دهكات. 6-دهعوا و شكات و سكاڵا ههواڵهی لیژنه تایبهتكارهكان دهكات. 7-لیژنه گهلی لاوهكی پێك دههێنێ و ڕێنمایی بۆ وهدیهانینی ئامانجهكانی یهكێتی دهردهكات. 8-سهیری دهست لهكار ههڵگرتنی سهرۆك یان جێگرهكهی یان ههر ئهندامێكی مهكتهبی تهنفیزی یان لیژنهكان دهكات. 9-بوجهی دارایی تهسدیق دهكا و ژمێریارێكی یاسایی بۆ تهدقیقكردنی حساباتی كۆتایی دادهمهزرێنێ. 10-خولهكانی ههڵبژاردن رێك دهخا و بهپێی دهقهكانی ئهم یاسایهش سهرپهرشتی ههڵبژاردن دهكات. 11-به موڵك كردنی عیقار و دارایی وقبوڵكردنی پیتاك و بهخشش و شهرتوشرووتی قهرزكردن و به قهرزدانی دارایی ئیقرار دهكا، له چوارچێوهی بهرژهوهند و ئامانجهكانی یهكێتییهكهدا. 12-بهپێی یاسای كۆمهڵهكان یانه دادهمهزرێنێ و بهڕێوهیان دهبات. 13-سهیری داواكارییهكانی ئینتیمای یهكێتی دهكات، ئهوانهی مهركهزی قهزاكان. 14-ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به سهرۆكی یهكێتی یان به سهرۆكانی لقهكان دهدات. 15-پێرۆی ناوخۆی یهكێتییهكه و پێشنیازیش بۆ ههمواركردنی ئامادهدهكا و دهیخاته پێش چاوی كۆنگره بۆ ئیقرار كردنی.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خانهنشینی: یاساكانی خانهنشینی جێبهجێ دهكات و خزمهتی كارمهندهكانی ههرێم له فهرمانبهر و سهرباز و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دهژمێرێ، بۆ ئهوهی مووچهو پاداشتی خانهنشین بۆ خۆیان و خێزانهكانیان ببڕێتهوهو بۆ موستهحهقهكانیان خهرجی بكات و، بنهماو مهبدهئیش دادهنێ و رێنمایی دهردهچوێنێ و پێشنیار بۆ پهرهپێدانی ئهم یاسایانه لهبهر رۆشنایی كارهتازه پهیدا بووهكان(ما یستجد من امور) بهرز دهكاتهوه، ههروهها ئهو گیروگرفتانهش كه له كاتی جێبهجێ كردندا له چوارچێوهی سیاسهتی دارایی ههرێمدا رووبهرووی دهبێتهوه، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت و بهرێوهبهرایهتییهكانی خانهنشینی له ههرێمدا پێوه دهلكێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت دانانی بنچینه گشتییهكانی بهرێوهبردن و رێكخستنی دهرامهتی دارایی و ئابوورییه و، چاودێری گونجانی ههڵسوكهوتهكانی و وهدیهێنانی چاكترین بهكارهێنانی دهكات و بنچینهو ئاراستهكانی پلاندانانی دارایی و ئابووری ههرێم دادهنێت و چوارچێوهی گشتی بهرفراوانی رهگهزهكانی(العناصر) پلانی دارایی و ئابووری له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی و پلانی گهشهپێدانی بۆ ههرێم دهست نیشان دهكات.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: بهپێی ئهم یاسایه، یهكێتییهكی سهربهخۆ، بۆ پهرلهمانتاران دادهمهزرێ، ناو دهنرێ یهكێتیی پهرلهمانتارانی كوردستان و، بارهگهكهی له ههولێری پایتهختدا دهبێت و، بۆشیی ههیه، لق له پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: یهكێتی ئهمانهی خوارهوه به ئامانج دهگرێ:ـ یهكهم: كاربۆ بهكارخستنی شارهزایی یاسادانهری وفهرههنگی وزانستی ئهندامانی یهكێتی دهكات بۆ دهڵهمهندكردنی ئهو پرۆژهو پێشنیازانهی كه پێشكهش به پهرلهمانی كوردستان دهكرێن وبهشداریش دهكهن له پهرهپێدانی ئهو یاسایانهی له ههرێمدا بهركارن. دووهم: ئامادهكاری ئهو توێژینهوهو لێكۆلینهوانهی به كاری پهرلهمانیهوه پهیوهندارن. سێیهم: بڵاوكردنهوهی وشیاری وفهرههنگی دیموكراسی پهرلهمانی وسهرهتاكانی مافی مرۆڤ. چوارهم: كاربۆ چوونه پاڵی ئهو رێكخراوهو یهكێتیه نێودهوڵهتیانه دهكات كه ئامانجیان هاوشێوهی یهكێتیهكهیه. پێنجهم: كاربۆ بهشداری كردن له بوار وچالاكیه نێودهوڵهتیهكانی ئهو رێكخراوانه دهكات كه به كاری پهرلهمانیهوه پهیوهندارن. شهشهم: داكۆكی كردن له مافهكانی گهلی كوردستان له ههموو بواره نیشتمانی ونێودهوڵهتیهكاندا. حهوتهم: داكۆكی كردن له مافهكانی ئهندامان وكاركردن بۆ دامهزراندنی ناوهنده كۆمهڵایهتی وفهرههنگیهكان بۆیان. ههشتهم: كاربۆ بهگهڕخستنی میكانزمهكانی داكۆكی له مافه دهستوری ویاساییهكانی هاووڵاتیان دهكات.
ماددهی یانزدهههم:
ماددهی یانزدهههم: دارایی یهكێتییهكه لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: ئابوونهی ساڵانهی ئهندامهكان. دووهم: بهخششهكانی پهرلهمانی كوردستانی عیراق و حكومهتی ههرێمی كوردستان. سێیهم: خهڵات و پیتاك (الهبه والتبرعات). چوارهم: قازانجی چاپهمهنییهكانی یهكێتییهكه.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: دهستهی ئهو سندوقه له سێ ئهندام پێك دێ: یهكهم: 1. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ، ئهنجومهنی سهندیكا دهیانپاڵێوێ. 2. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ. به پلهی بهرێوهبهر، وهزیری رۆشنبیری دایاندهمهزرێنێ. 3. ئهندامێكی ئهسڵی و ئهندامێكی یهدهگ، به پلهی بهرێوهبهر، وهزیری دارایی و ئابووری دایاندهمهزرێنێ. 4. ماوهی ئهندامێتی له دهستهكهدا سێ ساڵه و، تازهكردنهوهشی بۆ ههیه. دووهم: 1. نوێنهری وهزارهتی رۆشنبیری سهرۆكایهتيی دهستهكه دهكا. 2. ئهم دهستهیه ههموو بڕیارهكانی خۆی به زۆرینهی دهنگ دهردهكات.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: دهسهڵاتهكانی دهسته: دهسته ئهم دهسهڵاتانه دهگێرێ: یهكهم: داهاتی دارایی بۆ سندوقهكهو وهبهرهانینی (استثمارها) دابین دهكا و بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایهش بۆ بهرژهوهندی ئامانجهكانی سندوقهكه دهیانخاته گهڕ. دووهم: رۆژنامهوانان خانهنشین دهكا. سێیهم: دیاركردن و چهسپاندنی ماوهی بهسهربردنی پیشهكه بۆ رۆژنامهوان و حساب كردنیشی بۆ مهبهستی خانهنشینی. چوارهم: بڕینهوهی مافی خانهنشینی بۆ رۆژنامهوانان و، دوای مهرگیشیان بۆ خاو خێزانیان. پێنجهم: ئامادهكردنی بوجهی ساڵانهی سندوقهكه و، ناردنی بۆ وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆ تهسدیق كردن و، رێكخستنی جهدوهلی مانگ به مانگی سهرجهم حیساباتی سندوقهكه. شهشهم: بهپێی یاسا كارپێكراوهكان، فهرمانبهران بۆ ههڵسوڕاندنی ئیشوكاری سندوقهكه دادهمهزرێنێ و، كۆتاییش به خزمهتیان دێنێ. حهوتهم: له بانكێ له بانكهكانی ههرێمدا حسابی تایبهت بۆ دارایی خۆی دهكاتهوه و بهو بانكهی دهسپێرێ و، لێ كێشانهوه و خهرج و مهسرهفیش به بڕیاری دهسته و ئیمزای سهرۆكی دهسته و بهرپرسی دارایی دهكرێ. ههشتهم: ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی دهدات به سهرۆكهكهی یان به یهكێ له ئهندامهكانی. نۆیهم: دهرهێنانی رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی ئیدارهی سندوقهكه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزیری دارایی بۆی ههیه گوێزانهوه له نێوان پارهی تهرخانكراوی دهروازهكانی بودجهدا بكات به مهبهستی فهراههم كردنی توانای خهرج كردن بۆ ئهو فهرمانگانهی كه بڕیاری لێكردنهوهیان له وهزارهتێك و خستنیان بۆ سهر وهزارهتێكی تر دهدرێ و وهزیری پهیوهندیداریش بۆی ههیه گوێزانهوه له ناو بهشێك و یهكهیهكی خهرجكردنهكهدا بكات.
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: 1-نابێ پوول فرۆشت بهبێ رێ پێدان لهلایهن وهزارهتهوه بكرێ. 2-ههر كهسێك بهبێ رێپێدان پوول فرۆشی بكا له جاری یهكهمدا به لایهنی زۆره وه به پهنجا دینار سزا دهدرێ ئهگهر دووبارهی كردهوه دهكرێته دوو ئهوهنده. 3-ههر كهسێ رێ ی پوول فرۆشتنی پێدرا بێ به زیاتر له نرخه رهسمییهكهی بیفرۆشێ له جاری یهكهم به لایهنی زۆرهوه به پهنجا دینار سزا دهدهرێ و ئهگهر دووبارهی كردهوه دهكرێته دهوو ئهوهنده و له جاری سێیهم بهو پێیهی وهزیر بڕیاری لهسهر دهدا رێ پێدانهكهی بۆ ماوهیهك یا ببرای بیرلێ دهسهنرێتهوه. بهشی حهوتهم چهند حوكمێكی جۆرا و جۆر
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: ئهمانه له رهسمدا دهبهخشرێن: 1-ئهو مامهڵانهی تایبهتن به خانهكانی پهرستن و پهرستگا و پهیمانگا و قوتابخان ئایینیهكانهوه كه یاسا دانیان پێ دا دهنێ. 2-بهڵگه نامه و باوهرنامهكانی ئهو قوتابخانهی له دهرهوهی ههرێمدا دهخوێنن سهبارهت به دهرچوون و بهردهوام بوونیان لهسهر خوێندن. بهشی شهشهم چاودێری