أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهرك و تایبهتمهندییهكانی وهزارهت بهپێڕهو دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهڕێوهبهرایهتی یان لق یان بهش یان هۆبه یاخود یهكهی دیكه له ناو پێكهاتهی وهزارهت له نوێ دابنێ یان لێكیان بدات یان ههڵیان وهشێنێتهوه بهپێی پێویستی كار لهكاتی پێویستدا.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهم له یاسای ژماره(90)ی ساڵی 1975 له ههرێمی كوردستان ههمواردهكرێ و بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: ماددهی ههشتهم: یهكهم: ههموو زهویهكی كه تهسویهی تهواو نهبووبێ یا بڕیارهكانی چهسپاندنی مافی زهوی بهپێی یاسای چاكسازیی كشتوكاڵی پلهی كۆتایی وهرنهگرتبێ، ئهوا به ئهمیری سرف دادهنرێ و ئهم زهویانهی خوارهوهیان لێ بهدهردهكرێ. 1-ئهو زهوییه كشتوكاڵی و باخانهی كه موڵكی سرفن بهپێی سهنهدی تاپۆ كه یاسا به ڕهوای بزانێ. 2-ئهو زهوی و باخانهی كه وهقف كراون وهقفێكی تهواو بهپێی سهنهدی تاپۆ یان بهڵگهیهكی وهقفی كه یاسا به ڕهوای بزانێ. 3-ئهو زهویانهی به درهخت چاندراون بۆ ماوهیهك له (10)دهسالأ كهمتر نهبێ وتێكڕای ژمارهی درهختهكانی له دۆنمێكدا له(40) چل درهخت كهمتر نهبێ. 4-ئهو زهوی و باخانهی كه بڕیاری ژماره(702)ی ساڵی 1973ی ئهنجومهنی سهركردایهتی شۆڕشی ههڵوهشاوه دهیانگرێتهوه. دووهم: ههر كهسێكی گوتی مافی بهكارهێنانی زهوییهكی ئهمیری كشتوكاڵیم لهو ناوچانهدا ههیه كه تهسویه نهكرابێ یاخود تهسویهكهی تهواو نهبووبی، یاخود بڕیارهكانی چهسپاندنی مافی زهوییهكهی بهپێی یاسای چاكسازیی كشتوكاڵی ژماره(117)ی ساڵی 1970 نهگهیشتبوونه پلهی قهتعی، یان ئهوانهی بڕیاری تهسویهكهیان ههڵوهشاوهتهوهو ئیسپات بوو بهپێی مامهڵهی كشتوكاڵی پێش جێبهجێ كردنی یاسای چاكسازیی كشتوكاڵیی ناوبراو بهكاری هێناوه، ئهوا ئهو رووبهرهی كه بهكاری هێناوه بهناوی دهوڵهت تۆماردهكرێ و مافی بهكارهێنان دهدرێت به بهكارهێنهرهكه به مهرجێك لهو رادهیه دهرنهچێت كه له ماددهی دووهمی یاسای ژماره(90)ی ساڵی 1975دا هاتووه. لهگهلأ دهست نهكردنه ئهو مافانهی كه چهسپێنراون بهپێی به دهركردنهكانی له بڕگهكانی (1، 2، 3، 4)ی بڕگهی یهكهمی ئهم ماددهیهدا هاتوون. سێیهم: وهزارهتی شارهوانییهكان لێكۆڵینهوهیهكی گشتی ئامادهو پێشكهش دهكات بۆ بهیان كردن و دهستنیشان كردنی زهوییهكانی دهكهونه ناو ماستهر پلانی شارهوانییهكان كه حوكمهكانی ئهم یاسا دهیانگرێتهوه له ماوهیهكدا كه له شهش مانگ زیاتر نهبێ له رۆژی جێبهجێ كردنیهوهو پڕۆژهی یاسایهك به چۆنیهتی قهرهبوو كردنهوهی خاوهنهكانیان بهپێی یاسا كارپێكراوهكان پێشكهش بكات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهمانهی خوارهوه به ئهندامانی یهكێتی له قهڵهم دهدرێن: أ-ههموو مامۆستاو وانهبێژهكانی سهر به وهزارهتی پهروهردهو تهدریسییهكانی پهیمانگاو زانكۆكان له ههرێمدا. ب- مامۆستا شههیدهكانی بزاڤی رزگاریخوازی كوردستان ئهندامانی شهرهفن. جـ- مامۆستایانی شۆڕشی رزگاریخوازی ئهیلول ئهندامی شهرهفن. د- خانهنشینهكان له ئهندامانی یهكێتی بۆ ماوهی یهك ساڵ (له رۆژی خانهنشینی و له وهزیفه دهست بهردانهوه) به ئهندام دهمێننهوه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: یهكێتی لهم دهستانهی خوارهوه پێك دێت: 1-دهستهی گشتی. 2- ئهنجومهنی تهنفیزی. 3- مهكتهبی سكرتارییهت. 4- دهستهی لق. 5- لیژنهی قهزا.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی وەقایعی كوردستاندا دهخرێته كار.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: ئهگهر پایهی سهرۆكی یهكێتی چۆڵ بوو، با قیمهنی ماوهی كۆنگرهی گشتیش له شهش مانگ زیاتر بوو، ئهوه، لهو بارهدا، به ههمان ئهو شێوازهی لهم یاسایهدا هاتووه سهرۆكێكی دی بۆ یهكێتی دهڵدهبژێردرێت.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: كهسێ بۆ سهرۆكایهتیی یهكێتی ههڵببژێردرێ مهرجه له هاووڵاتیانی ههرێم بێت و خزمهتیشی له (15) پازده ساڵ كهمتر نهبێ.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: یهكهم: ئهو ئابوونانهی كه سهندیكا وهری دهگرێ بهم جۆرهی خوارهوه دهبن: 1/ (150) دینار رهسمی چوونه ناو سهندیكا بۆ پریشكانی ههرێم. 2/(100) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانه یان نوێكردنهوهی بۆ پزیشكانی ههرێم. 3/(100) دینار ئابوونهی بهشداربوونی ساڵانه بۆ ئهندامان، دهبێ ساڵانه له كاتێكدا بدرێ كه له مانگی كانونی دووهم نهترازێ، ئهگهریش ئهندامێ لهو كاته دیاركراوهدا نهیدا ودواكهت، ئهوه دووقات دهبێ بدات. 4/(150) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانه بۆ كردنهوهی عیادهی تایبهت بۆ پزیشكه پسپۆرهكان و (150) دینار بۆ نوێكردنهوهی و(1000) دینار ئابوونهی مۆڵهتدانی ئهو پزیشكانهی كه له رێكخراوی نا كوردستانی كار دهكهن. 5/(100) دۆلار رهسمی چوونه ناو سهندیكا بۆ پزیشكه كوردهكانی دهرهوهی عێراق. 6/(50) دۆلار رهسمی نوێكردنەوەی چوونه ناو سهندیكا بۆ پزیشكی كورد لە دهرهوهی عێراق. 7/(5000) دینار ئابوونهی كردنهوهی نهخۆشخانهی ئههلی و(1500) دیناریش پارهی نوێكردنهوهی ساڵانهی. 8/(3000) دینار ئابوونهی مۆڵەتی كردنهوهی عیادهی نهشتهرگهری و (1000) دینار پارهی نوێكردنهوهی ساڵانهی. 9/(100) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانهی عیادهی تایبهتی موماریسهكان و (50) دینار بۆ نوێكردنهوهی ساڵانەی. 10/(300) دینار ئابوونهی تۆماركردنی نازناوی پسپۆری. 11/(25) دینار ئابوونهی مۆڵهتی ساڵانهی عیادهی میللی و (25) دینار بۆ نوێكردنهوهی. 12/(10) دینار ئابوونهی تەسدیقكردنی ئهو راپۆرته پزیشكیانهی له عیاده تایبهتمهندهكانهوه دهردهچن و(10) دیناریش هی ئهوانهی كه له نهخۆشخانهی ئههلییهكانهوه دهردهچن. دووهم/ پاره وبهڵگهنامهی دارایی له یهكێك له بانكه حکومتيهكان بهناوی سهندیكا دادهنرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: یهكهم: مافی دهسكاریی لهزهوی كشتوكاڵی بۆ ئهو جووتیارانه دهچهسپێندرێ كه بهسهریان دابهش كراوهو گرێبهستن به پێی حوكمهكانی یاسای چاكسازیی كشتوكاڵی ویاساو بڕیارهكان ورێنماییهكانی تر كه لهههرێمی كوردستاندا كاریان پێ دهكرێ، بهمهرجێك بڕیارهكانی دابهش كردنهكه پهسند كرابن و گرێبهستهكان كارپێكردنیان بهردهوام بێ و پۆلی زهویهكان كرابن به موڵكی دهوڵهت و مافی دهسكارییان بهسهرهوه ههبێت. دووهم: پێویسته خاوهن مافی دهسكاریی كه حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه بهردهوام بێ له بهكارهێنانی زهوییهكه بۆ مهبهستی كشتوكاڵی و گرنگی پێدانی و به پێچهوانهوه بڕیاری چهسپاندنی مافی دهسكارییهكهی ههڵدهوهشێتهوه گهر خاوهنی مافی دهسكاری داچاندنی زهویهكهی بهبێ بیانوویهكی مهشروع بۆ ماوهی سێ وهرزی یهك لهدوای یهك بهجێهێشت. سێیهم: گرێبهست لهگهڵ ئهو كهسانهی دهسكاریی زهوی ئهمیریی دهكهن دهكرێ له غهیری ئهوانهی گرێبهست نین، له بارێكی وا كه مهرجه یاساییهكانیان لێ بێتهدی و ئهو زهویانه به دهردهكرێن كه تهسوییهیان تهواو نهبووه، یاخود مافی بهكارهێنانیان نهچهسپاوه و بڕی كرێكه بدهن كه كهوتۆنه ئهستۆیان بۆ ئهو ساڵانهی كه بهكردهیی به كاریان هێناوه ودوای ماوهی سێ سال لهمێژووی رێكخستنی گرێبهستهكه مافی دهسكارییان بۆ دهچهسپێ. چوارهم: زهوییهكان بهبڕیاری وهزیری كشتوكاڵ دوای ساغ بوونهوهی بوونی مهرجه یاساییهكان لهلایهن لیژنه كشتوكاڵییهكانهوه تۆماردهكرێن كه بۆ ئهم مهبهسته پێك دێن و به كرێیهكی رهمزی دهدرێ كه دهبێته بنهڕهتی وهرگرتنی رهسمی یاسایی له فهرمانگهكانی تاپۆدا. پێنجهم: پێویسته فهرمانگهكانی تاپۆ زهوییهكان بهپێی حوكمهكانی ئهم ماددهیه بهبڕیاری وهزیری كشتوكاڵ تۆمار بكهن و بهم پێیهش تۆمارهكان ههمواردهكرێن. شهشهم: ئهو رووبهره زهوییانهی كه دابهش كراون و گرێبهستیان له سهر كراوه لهو زهویانهی تهرخان كراون بۆ مهبهستی سوودی گشتی به دهردهكرین له حوكمهكانی ئهم ماددهیه.
ماددهی حهڤده
ماددهی حهڤده: بودجهی گشتیی یهكێتی له بودجهی تایبهتیی مهكتهبی سكرتارییهت و لقهكان و پرۆژهكان و ئیعتیماداتی تایبهت به مهكتهبی سكرتارییهت یان لق پێك دێت.
ماددهی ههژده
ماددهی ههژده: مهكتهبی سكرتارییهت یان دهستهی لق بۆی ههیه، دوای رهزامهندیی ئهنجومهنی تهنفیزی، بهشێك له داهاته داراییهكهی خۆی له پرۆژهگهلی رهنێوهێنهكیی (مشاریع انتاجیه) سوودبهخش به یهكێتی، وهربهربهێنێ.
ماددهی نۆزده
ماددهی نۆزده: یهكێتی، كه بهپێی ئهم یاسایه دامهزراوه، نوێنهری مامۆستایانی كوردستانی – عێراقه لهناو ههرێم و له دهرهوهی ههرێمیشدا.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهم بڕگانهی خوارهوهی ماددهی شهشهم بهم شێوهیه دهخوێنرێتهوه: دووهم: مزهی مۆڵهت (رسم الاجازه)ی دانانی دهرمانسازی ـ به نیو دهوامی ـ (250) دوو سهد و پهنجا دیناره و، مزهی نوێكردنهوهی مۆڵهتی دهرمانسازی (مهسئولی + ئیمتیاز) ساڵانه (400) چوار سهد دیناره. سێیهم: مزهی مۆڵهتی دهرمانسازی ـ به دهوامی تهواو ـ بۆ (خانهنشینان) (500) پێنج سهد دیناره و، مزهی نوێكردنهوهی مۆڵهتی دهرمانسازی (مهسئولی + ئیمتیاز) ساڵانه (400) چوار سهد دیناره. چوارهم: مزهی مۆڵهتی دانانی مهدخهر (1000) ههزار دیناره و، مزهی نوێكردنهوهی مۆڵهتی مهدخهر بۆ (خانهنشینان) (مهسئولی + ئیمتیاز) (750) حهوت سهد و پهنجا دیناره و، مزهی نوێكردنهوهی مۆڵهتی مهدخهر ـ به نیودهوامی ـ ساڵانه (500) پێنج سهد دیناره.
ماددهی بیست
ماددهی بیست: یهكێتی له ههموو ئهو ئهنجومهن و لیژنانهدا كه پێوهندییان به بواری مامۆستایان و پهروهردهو فێركارییهوه ههیه بهشدار دهبێ.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهگهر جوتیار یان ئهو كهسهی زهوییه كشتوكاڵییهكهی یان باخهكهی بهدهستهوهیه، یان ئهو كهسهی بهرپرسه له بهرێوهبردنی، ملی نهدا ((امتنع)) بهبێ پاساوی بهجێ ـ زهویهكه بكێڵێ و بیچێنێ یان خزمهتی نهكرد، ئهوا پارێزگار بۆی ههیه زهوییهكه به بهرێوهبهرایهتی گشتی كشتوكاڵ بسپێرێ، بۆ ئهوهی چۆنی بهچاك دهزانێ ئاوهها كشتوكاڵی لهسهر بكات و، سوود لهبهرومیوهو وشكهڵی (أحگاب) وهربگرێت، بهبێ ئهوهی خاوهنهكهی مافی داوا كردنی كرێی هاوتای ههبێت، بهڵام ئهگهر له كۆتایی وهرزهكهدا بهڵێن بدات كه بهشێوهیهكی دروست زهوییهكهی وهبهردێنێ و خزمهتی دهكات، ئهوا زهوییهكهی پێ دهدرێتهوه.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: نابێ ئهندام پایهی نهقیبی وئهم پایانهی خوارهوه پێكهوه كۆبكاتهوه: 1. سهرۆكایهتی پهرلهمان. 2. وهزیر یان بریكاری وهزیر له وهزارهتهكانی ههرێمدا. 3. بهڕێوبهری گشتی له وهزارهتی تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتیدا. 4. بهڕێوبهری كۆمپانیایهكی بازرگانی.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: بهپێی ئهم یاسایه سهندیكایهك دادهمهزرێ بهناوی سهندیكای پزیشكانی ههرێمی كوردستانی عێراق وخاوهنی كهسایهتییهكی مهعنهوییه وبارهگاكهی له ههولێری پایهتهختی ههرێم دهبێ وبۆی ههیه لق له پارێزگاكانی ههرێم بكاتهوه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم ووشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: ههرێم: مهبهست ههرێمی كوردستانی عێراقه. سهندیكا: سهندیكای پزیشكانی ههرێمی كوردستانی عێراق ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكا نهقیب: نهقیبی پزیشكانی كوردستان پزیشك: ههر ئهندامێك له سهندیكادا بڕوانامهیهكی له پزیشكی یان هاوتاكهی ههبێت له بهكالیۆریۆس كهمتر نهبێت وله زانكۆیهك یان پهیمانگایهك وهرگرتبێ كه لهلایهن ئهنجوومهنی فێركردنی باڵا له ههرێمی كوردستان دانی پێداهێنرا بێ وپیشهكهی خۆی دهست دابێتێ له یهكێك لهو پسپۆرییه پزیشكییانهی كه لهم یاسایهدا بڕیاری لهسهر دراوه. كاركردن له پیشهكهدا: بریتییه له كاركردن له بواری پسپۆرییه پزیشكییان له یهكێك له بوارهكانی لێكۆڵینهوه وئهو نهخشهسازییهی كه مهبهستی پزیشكییان ههیه وپێشكهش كردنی پرس ورا له بارهیانهوه و سهرپهرشتی كردنی وكاركردن له كارو فرمانی پزیشكی دا كه ئهنجوومهنی سهندیكا دهسنیشانی دهكات. وەزير : وەزيری تەندروستی وكاروباری كۆمەڵايەتیيە
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: یهكهم: خاوهن زهوی یا جوتیار یا كهشتیار یا ئهوهی پهیوهندی كشتوكاڵی ههیه ئهگهر سهرپێچی حوكمهكانی ئهم یاسایه و ئهو بهیاننامانه بكهن كه لهسهری دهرچوون، ئهوا بۆ ماوهیهك بهند دهكرێن كه له ساڵێك پتر نهبێت یا به غهرامهیهك سزا دهدرێن كه له حهفت سهدو پهنجا ههزار دینار پتر نهبێت یا به یهكێك لهو دووسزایه. دووهم: فهرمانبهری كشتوكاڵی كه سهرپهرشته بهسهر پرۆژه كشتوكاڵییهكانهوه ئهو ســزایهی بهسهردا دهدرێت كه له بڕگه(یهكهم)ی سهرهوهدا هاتووه، له حاڵهتێكدا ئهگهر بووبێته هۆی سـهرنهگرتنی پرۆژهكه یان زهرهرێكی گهوره له پرۆژهكه. به هاوكاری لهگهڵ خاوهن پرۆژهكهدا، ئهگهر پێشتر فهرمانگهكهی ئاگادار نهكردبێتهوه و ئینزاری به خاوهن پرۆژهكه نهدابێت. سێیهم: ههر فهرمانبهرێك یان كرێكارێك به كهمتهرخهمی یان به ئهنقهست له بهجێهێنانی ئیشهكهیدا، بووبێته هۆی زیانگهیاندن به بهروبومی كشتوكاڵ، سزای بهند كردنی دهدرێت بۆ ماوهیهك لهشهش مانگ زیاتر نهبێت یان به غهرامهیهك له چوار سهدو پهنجا ههزار دینار زیاتر نهبێت لهگهڵ قهرهبوو كردنهوهی زیانهكه. چوارهم: ئهگهر رهفتارێك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم مادهیهدا نهگونجاو. تاوانێكی لێكهوتهوه سزاكهی به پێی یاسایهكی دیكهی كارپێكراو له ههرێمدا گرانتر بێت، ئهوا كام دهقیان سزاكهی گرانتر بێت، ئهوهی بهسهردا دهسهپێت. پێنجهم: دوای وهرگرتنی رهزامهندی وهزیری كشتوكاڵ، ئینجا داوا لهسهر فهرمانبهری سهرپێچیكار بهپێی بڕگهكانی (دووهم و سێیهم) دهكرێتهوه.
ماددهی چواردهیهم
ماددهی چواردهیهم: 1/ ئهو ئهندامهی كه له رێگهی بهرزهفت كردنهوه دهست دانه پیشهكهی لێ قهدهغهكراوه ناشێ بهشداریی له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دا بكات. 2/بڕیارهكان له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی به زۆربهی دهنگهكان دهدرێن وئهگهر وهكو یهك دهرچوون، ئهوا ئهو لایهنه پهسهند دهكرێ كه نهقیب دهنگی لهگهڵ داوه.