أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و ههشت
ماددهی بیست و ههشت: ئهم یاسایه، له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی نۆیهمی یاساكه ههمواردهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێندرێتهوه:
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: دوای دهرچوونی ئهم یاسایه كردنهوهی نووسینگهی كشتوكاڵی تهنیا ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان دهگرێتهوه بهپێی ئیجازهیهك (مۆڵهتێك) كه به مزی (15000)سالانهی پازده ههزار دینار له سهندیكای ئهندازیارانی كشتوكاڵییهوه دهرچووبێ.
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: كهسانێ، مافی تصروفیان له زهوی و زاری بهموڵكبوونی دهوڵهتدا ههبی بهدهر له حوكمهكانی بڕگه (یهكهم)ی ماددهی دووهمی یاسای ژماره (53)ی ساڵی 1976 (یاسای یهكخستنی صنفهكانی زهوی وزاری دهوڵهت)، بۆیه موافهقهت له سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیران و دایهره پێوهندیدارهكان وهردهگرن بهكرێیهك كه پێی رێنمایی وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستان، بههاودهنگی لهگهل سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیراندا دیاری دهكات.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ئهوهی دهستدرێژی لهسهر زهوی كشتوكاڵی كردبێ هیچ مافێكی یاسایی بۆ تۆمارناكرێ.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: زهوی كشتوكاڵ و رووهك و باخ و دارستان و له وهرگاو سامانی ئاژهلأ وبهروبوومهكانی و سهرچاوهكانی ئاو وئامرازهكانی بهرههمهێنانی كشتوكالأ سامانی نیشتمانین، پێویسته خاوهن و پهیوهندیدارهكانیشیان بهپێی پلان و بهرنامهی دهسهڵاتهكانی ههرێم وهبهریان بهێنن و چاودێرییان بكهن و، پهرهیان پێبدهن و رێگا به هیچ شتێك نهدهن ببێته مایهی لهناوچوون و زیان لێدانیان.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: وهزیری كشتوكاڵ بۆی ههیه ڕێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجێكردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران ولایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: یهكهم. دهستهیهك دادهمهزرێت بهناوی (دهستهی وهبهرهێنان له ههرێمی كوردستان) وكهسایهتیهكی یاسایی وسهربهخۆیی دارایی و كارگێڕی دهبێ، وبۆی ههیه ههموو رهفتاره یاساییهكانی پێویست بۆ جێبهجێكردنی ئهم یاسایه ئهنجام بدات. دووهم. دهسته، سهرۆكێكی دهبێت به پلهی وهزیر وگشت ماف ودهسهڵاتێكی وهزیری دهبێت وخۆی بهرپرسه له ئاراستهكردنی كارهكان وسهرپهرشتی وچاودێریی چالاكیهكانی وههرشتێك كه پهیوهندی به ئهركوفهرمانهكان وكاروبارهكانی دیكهی دهستهوه ههبێت. ئهو فهرمانگانهی خوارهوهشی پێوه بهندن: أ) فهرمانگهی لێتۆژینهوه وزانیاریهكان، ب) فهرمانگهی بهڕێكردن وههڵسهنگاندن ومۆڵهتپێدانی پرۆژهكان. ج) فهرمانگهی كاروباری یاسایی وكارگێری ودارایی. د) فهرمانگهی شارو ناوچه پیشهسازیهكان. سێیهم. بارهگای دهسته له ههولێر، پایتهختی ههرێم دهبێت وچهند لقێكی له پارێزگایهكان دهبێت و ههر لقێك فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهری گشتی بهرێوهی دهبات. چوارهم. دهسته بۆی ههیه لهكاتی پێویست، چهند بهش وهۆبهیهك بێنێته كایهوه ولێكیان بدات، یان لایان بدات. پێنجهم. پێكهاتهی بهرێوهبهرایهتیهكانی دهسته ولقهكانی وئهركوفهرمان ودهسهڵاتهكانیان به پێرهوك دهكرێت كه دهسته دایدهنێت وئهنجومهن پهسهندی دهكات. شهشهم. دهسته كهشی لهبار بۆ وهبهرهێنان دهرهخسێنێت كه بووژانهوهی ئابووری له ههرێمدا بێنێتهدی وستراتیژی وپلان وسیاسهتی وهبهرهێنان ئاماده$ دهكات ودهیخاته بهردهم ئهنجومهن بۆ پهسهند كردنی وههماههنگی له نێوان لقهكانی له ههرێمدا دهكات.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهو دهستهواژانهی له خوارهوه هاتوون ئهو واتایانهی بهرامبهریان دهگهیهنن. یهكهم. ههرێم: ههرێمی كوردستان – عیراق. دووهم. حكومهت: حكومهتی ههرێم. سێیهم. ئهنجومهن: ئهنجومهنی باڵای وهبهرهێنان. چوارهم. سهرۆك: سهرۆكی ئهنجومهنی باڵای وهبهرهێنان. پێنجهم. دهسته: دهستهی وهبهرهێنان له ههرێمدا. شهشهم. سهرۆكی دهسته: سهرۆكی دهستهی وهبهرهێنان. حهفتهم. پرۆژه: چالاكیهكی ئابووریه یان پرۆژهیهكی وهبهرهێنهرییه كهكهسێكی سروشتی یان یاسایی(مهعنهوی) دایدهمهزرێنێت لهسهر زهویهكی تهرخانكراو بۆی، به سهرمایهكی، نیشتمانی، یان بیانی، وحوكمهكانی ئهم یاسایهو ئهو پهیرهو ورێنماییانهی به گوێرهیهوه دهرچوون، لهسهریان پیاده دهكرێن. ههشتهم. باج ورهسمهكان: ههموو ئهو جۆره$ باج و رهسمانه دهگرێتهوه كه به پێی یاساكانی كارا دیاركراون. نۆیهم. وهبهرهێن: ئهوكهسه سروشتیه یان یاساییه (مهعنهوی)یه كه سامانهكهی له ههرێم بهپێی ئهم یاسایه وهبهردێنێت، چ نیشتمانی بێت یان بیانی. دهیهم. لایهنه تایبهتمهندهكان: ههموو ئهو لایهنه حكومیانه دهگرێتهوهكه بهرپرسن لهو كهرتهی پهیوهسته به كاروباری پرۆژهكه. یازدهم. سهرمایهی وهبهرهاتوو: بههای خهمڵێنراو به دراوی بیانی یان نیشتمانی كه له پرۆژهكهدا وه بهر هاتووه . دوازدهم. سهرمایهی بیانی: ئهو سامانه دراویه، شتومهكه جهستهییانه، یان مافێكه نرخێكی دارایی ههیه ووهبهرهێنی بیانی له ههرێمدا وهبهری دێنێت.
مادهی دوازدهم
مادهی دوازدهم: دهبێ گشت وهزارهت و دهزگاو فهرمانگهكانی پهیوهندیدار له ههرێمدا پابهندبن بهو بڕیارانهی تایبهتن به پرۆژهكانی وهبهرهێنان، بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه وله دهستهوه دهردهچن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: حوكمهكانی ئهم یاسایه لهسهر ئهو پرۆژانه پیاده دهكرێن كه دهسته له یهكێك لهو كهرتانهی خوارهوه دا رهزامهندیان لهسهر دهدات: یهكهم. پیشهسازییه گۆڕاوهكان(التحویلیه) وكارهبا وئهو خزمهتگوزاریانهی پێیانهوه بهندن. دووهم. كشتوكاڵ بهههر دوو لایهنیهوه، رووهكی وئاژهڵی، ودارستان وئهوخزمهتگوزاریانهی پێیانهوه بهندن. سێیهم. هوتێل وپرۆژهكانی گهشتیاری وكات بهسهربردن وشارهكانی یاری. چوارهم. تهندروستی وژینگه پێنجهم. توێژینهوهكانی زانستی وتهكنۆلۆژی وتهكنۆلۆژیای زانیاریهكان. شهشهم. گواستنهوه وگهیاندنی سهردهم. حهفتهم. بانكهكان وكۆمپانیاكانی دڵنیاكاری (تأمین) ودهزگا داراییهكانی دیكه. ههشتهم. پرۆژهكانی ژێرخانی ئابووری، وهك بنیاتنان وئاوهدانكردنهوه و نیشتهجێكردن ورێگاوبان وهێڵی شهمهندهفهر وفرۆكهخانه وئاودێری وبهنداوهكان. نۆیهم. ناوچه ئازادهكان وبازاره بازرگانیه سهردهمی یهكان وئهو خزمهتگوزاریه راوێژكاریانهی پێیانهوه بهندن. دهیهم. فێركردن لهههموو قۆناغهكان دا، له چوارچێوهی سیاسهتی فێركاری له ههرێمدا. یازدهم. ههر پرۆژهیهك له ههر كهرتێكی دیكهی كه ئهنجومهن رهزامهندی لهسهر خستنهبهر حوكمهكانی ئهم یاسایهی بدات.
مادهی پێنجهم
مادهی پێنجهم: یهكهم: پرۆژه له ههموو وباج رهسمه ناگومرگیهكان دهبوردرێت بۆ ماوهی (10) سالأ له رۆژی دهست پێكردنی به پێشكهشكردنی خزمهتگوزارییهكانی، یان له رۆژی بهرههمهێنان به كردهنی. دووهم: ئامێرو دهزگا و كهرهستهومهكینه هاوردهكانی پرۆژه له رهسم و باجهكان ومهرجی مۆڵهت بهدهست هێنانی هاوردن دهبوردرێن، بهمهرجێ له خاڵهكانی دهربازبوونی سنوورهكانی ههرێمهوه بێنه ژوورهوه ودهبێ له ماوهی (2) دووسالأ له رۆژی رهزامهندی سهرۆكی دهسته لهسهر لیستهكان، بهێندرێنه ناو ههرێم، وهتهنها بۆ مهبهستهكانی پرۆژهكه بهكاربێن. به پێچهوانه، ئهو لێخۆشبوونانه ناگرنهوهو وهبهرهێن ناچاردهكرێت باجهكه بدات و دووهێندهی باجهكهش غهرامهی لێوهردهگیرێت. سێیهم: له رهسم و باجی ئهو پارچه یهدهگه هاوردانهی پرۆژهكه دهبووردرێت به مهرجێك بههاكهیان له (15%)ی بههای ئامێرو مهكینهكان پتر نهبێت، ئهویش به بڕیارێكی پێشینهی سهرۆكی دهسته ورهزامهندی لهسهر لیستهكانی وچهندایهتیان دهبێت. چوارهم: له ئامێرو دهزگا ومهكینه وكهرهسته پێویستهكان بۆ فراوانكردن یان پهرهپێدان یان نوێ كردنهوهی پرۆژه دهبووردرێن. پێنجهم: رهسمی گومرگ بۆ ماوهی (5) ساڵ له سهر ئهو كهرهستانهی بۆ بهرههمهێنان هاوردراوون دهبووردرێن، به مهرجێك جۆر وبرهكانیان لهلایهن دهستهوه دیار بكرێن، بهڵام دهبێ به پلهی یهكهم ئهو كهرهسته خاوه خۆماڵیانهی له ههرێمدا چنگ دهكهون وبۆ پرۆژهكه بهكهلك دێن لهلایهنی چهندی چۆنیهوه بهكاربێن . شهشهم: وهبهرهێن، بۆی ههیه، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، ههموو پێداویستیهكانی پرۆژهكه هاورده$ بكات، وهك ئامێر ومهكینه ودهزگا وكهرهست، ئهو هاوردانهش له ههموو باجی خاڵهكانی گومرگی سنووری ههرێم دهبهخشرێن، به مهرجێك تهنیا بۆ مهبهستهكانی پرۆژهكه بهكاربێن.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه له مێژووی بڵاوكردنهوهی له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم : وهزارهت ههوڵ دهدات ئهم ئامانجانهی خوارهوه بهدی ههیبێنێت: یهكهم : جێبهجێ كردنی سیاسهتی گشتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی كه لهلایهن ئهنجومهنی وهزارهتی خوێندنی باڵاو توێژینهوهی زانستی ئامادهكراوه و لهلایهن حكومهتی ههرێمهوه پهسندكراوه. دووهم : هێنانهدی كۆڕانگارییهكی چۆنایهتی و سازان لهگهلأ پهرهسهندنهكانی جیهانی له مهیدانی خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و بهرزكردنهوهیان بۆ ئاستی پێویست له بوارهكانی زانستی و هونهری و تهكنۆلۆجی دا. سێیهم : هینانهدی گونجان و پێگهیشتن له نێوان خوێندنی باڵا و پێداویستیهكانی ههرێم له كادیری زانستی وهونهریی شیاوهوه. چوارهم : كاركردن له پێناوی هێنانهدی هاوسهنگی له نێوان پێشكهوتنی زانسته نهزهرییهكان و ئهوهی پێویسته له ڕووی فراوان كردن و پهرهپێدان له تاقیكردنهوه و كاركردنی پراكتیكی وتاقیگهییهوه. پێنجهم : دابین كردنی پاراستنی (حصانه) زانستی بۆ بیرمهندان و تۆیژهران وداهێنهران و نرخاندنی ئهركه زانستیهكهیان و هاندانی دهست پڕژانی زانستی (التفرغ العلمی) بهمهبهستی دروستكردنی كهسایهتی مرۆڤ به شێوهیهك كه پشت به بیركردنهوهی ئازاد و كاركردنی بهردهوام بۆ بهدیهێنانی كومهڵگایهكی ئازاد و گهشهدار ببهستێ. شهشهم: هاندانی خوێندن و لێكۆڵینهوهی زانستی و پشتگیریی كردنیان و بهرزكردنهوهیان و فراوانكردنی پسپۆڕایهتی هونهریی و تهكنۆلۆژی به جۆرێك كه لهگهلأ پێداویستیهكانی گهشهپێدانی مرۆیی و ماددی لهسهر ئاستی كۆمهڵایهتی وئابووری ورۆشنبیریی وفیكری له ههرێمدا بگونجێ. حهوتهم: وهبهرهێنانی توانا و بهههره زانستیهكان وسوود وهرگرتن له رێگاو شێواز و هۆیه زانستیهكانی هاوچهرخ بۆ رۆیشتن لهگهلأ پێشكهوتنی زانستی و تهكنۆلۆجی له جیهاندا. ههشتهم: هاندانی دهزگاكانی خوێندنی باڵای ئههلی له ههرێمدا. نۆیهم: پاراستنی كه له پووری گهلی كوردستان و گهشهپێدانی و گرنگی دان به مێژوو و بههاكانی و دهرخستنی شوێنهواره شارستانیهكانی و گرنگی دان به رۆشنبیریی گشتی و بههێزكردنی ئینتیمای نیشتمانی. دهیهم: گهشهپێدانی شارهزایی ئهوانهی كه بهلانی كهم زمانێكی بیانی دهخوێنن له مهیدانی پسپۆڕییهكهیان و كارایی شیاویان پێ بدرێ بۆ بهكارهێنانی تهكنۆلۆجیا. یازدهم: بنیاتنانی تیشكۆیهكی زانستی (نواه علمیه)ی تهكنیكی نیشتمانی. دوازدهم: كاركردن له پێناوی كردنی زمانی كوردی به زمانی فێركردن و خوێندن له قۆناعهكانی خوێندنی باڵا له زانسته مرۆییهكاندا وهاندانی وهرگێڕان و دانان و چاپهمهنییه زانستی ورۆشنبیریی و ئهكادیمییهكان بۆ زمانی كوردی.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران ئهم یاسایه بخاته كار.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له وهقائیعی كوردستاندا دهخرێته كار و، حوكمهكانی ئهو پهیمانگهیانهش دهگرێتهوه كه ئێستا له ههرێمدا ههن.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: چۆنيەتی و ڕهوشی خوێندن له دامهزراندنی پهیمانگهكهدا به پێڕۆ دیاری دهكرێ.
مادهی ههشتهم
مادهی ههشتهم: دهبێ وهبهرهێن بهمانهی خوارهوه پابهند بێت: یهكهم. پێناسهی بواری وهبهرهێنانی خۆی بكات سهبارهت بهو پرۆژانهی پێشتر ئهنجامی داوون وباری دارایی وئهو گرێبهستانهی جێبهجێی كردوون دهست نیشان بكات. دووهم. دهسته، به تهواوبوونی پڕۆژهكه ودهستكردن به پێشكهشكردنی خزمهتگوزاریهكانی یان بهرههمهێنانی راستهقینهی، ئاگادار بكاتهوه. سێیهم. ئاسانكاری پێویست بۆ فهرمانبهرانی تایبهتمهندی دهسته دابین بكات، سهبارهت به كۆكردنهوهو بهدهست خستنی زانیاری پێویست دهربارهی لایهنه ههمه$ جۆرهكانی پڕۆژه بۆ مهبهستهكانی دهسته. چوارهم. تۆماری تایبهتی ئهوكهرسته هاوردانهی پرۆژهكه بكاتهوه، كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له رهسمی گومرگ بهخشراون. پێنجهم. پاكی ژینگه وئاسایش وتهندروستی گشتی بپارێزێت وپابهندبێت به سیستهمی پێوانه وكۆنتڕۆلكردنی چۆنایهتی بهپێی پێوهره نێونهتهوهییهكان. شهشهم. مهشق بهكریكاری خوجێی پرۆژهكه بكات ورایان بهێنێت.
ماددهی سێزدهم
ماددهی سێزدهم : ئهنجومهنی زانكۆ ئهم تایبهتمهندییانه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: پسپۆڕییه زانستیهكان: 1ـ ئامادهكردن و جێبهجێ كردنی پلانهكانی وهرگرتن بۆ خوێندنی بهرایی له كۆلێجهكان و ئامادهكردنی پلانی وهرگرتن بۆ خوێندنی باڵا. 2ـ بڕیاردان لهسهر پلانهكانی توێژینهوهی زانستی كۆلێج و سهنتهره زانستییهكانی پهیوهست پێیهوه. 3ـ بڕیاردان لهسهر پلانێك بۆ فهراههمكردنی پێداویستیهكانی خوێندن. 4. بڕیاردان لهسهر پلانی كردنهوهی بهش ولقهكانی سهنتهری زانستی. 5. بڕیاردان لهسهر پلانی خوێندنی باڵا. 6. بهخشینی پلهی زانستی به ئهندامانی دهستهی دهرس گرتنهوه. 7. بهدواداچوونی بهرنامهكانی خوێندن. 8. پێشنیازكردنی بهرنامهی خوێندن و گۆڕانكاریی كردن تێیدا بۆ پتهوكردنی باری زانستی و پێشكهش كردنی به وهزارهت بۆ بڕیاردان لهسهری. 9. وهستاندنی خوێندن به یهكجاری یان بهشێكی بۆ ماوهیهك له 6 رۆژ زیاتر نهبێ. 10. دانانی میكانیزمێك بۆ جێبهجێ كردنی پلانی وهزارهت و ستراتیجیهتهكهی. 11. ههڵسهنگاندنی كار و باشیی دهزگاكانی. 12. پێدانی بڕوانامهی زانستی. دووهم: تایبهتمهندییه كارگێڕییهكان: 1. بڕیاردان لهسهر پڵانهكانی پهیوهندییه رۆشنبیرییه دوو قۆڵیهكان لهگهلأ زانكۆ و دهزگا زانستیهكانی كه له دهرهوهی ههرێمن و جێبهجێ كردنیان. 2. جێبهجێ كردنی پلانی ئامادهكردنی میلاكی زانستی و هونهری وكارگێریی كۆلێج و سهنتهره زانستییهكان. 3. دامهزراندنی مامۆستای وانه بێژو هونهریی وكارگیریی به پێی میلاك و بوونی پله. سێیهم: تایبهتمهندییه داراییهكان: 1. ئامادهكردنی پلانی بودجهی ساڵانه وپلانی وهبهرهێنان. 2. پهسندكردنی بڕیاری لیژنه تایبهتهكان به كوژاندنهوهو نرخدانان و بهكرێگرتن وفروشتنی ئهموالی گوێزراوه و نه گوێزراوهی زانكۆ. 3. بڕیاردان لهسهر ژمێریاریی كۆتایی. چوارهم: ئهنجومهن بۆی ههیه ههندێ له دهستهڵاتهكانی بداته سهرۆكی زانكۆ.