أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: كار، بهو بهیاننامانهی كه له بهڕێوهبهرایهتی گشتی هاتوچۆوه دهردهچوێندرێن بهدهوام دهبێت، كه هاودژ نهبن به حوكمهكانی ئهم یاسایه، تا ئهو كاتهی شوێن گرهوهیهكی بۆ دهردهچێت یان پووچهڵی دهكاتهوه.
مادهی شازدهم
مادهی شازدهم: أ- بۆههرشتێكی لهم یاسایهدا نههاتبێت، فهرمانهكانی یاسای سزاكانی عێراقی ژماره (111) ی ساڵی 1969 ویاسای بنهماكانی دادگاییكردنی سزایی ژماره (23) ی ساڵی 1971 پیاده دهكرێن ب- كار بههیچ دهقێكی یاسایی، یان بریارێك ناكرێت كه لهگهڵ فهرمانهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك بێت .
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: دهكرێت له حاڵهتی زهڕوڕهتدا چارهسهری بدرێته نهخۆشی دهروونی بهبێ وهرگرتنی ڕهزامهندی ئهو كاتهی ئهمه پێویست بێت بۆ رێگهگرتن له ڕوودانی تێكچوونێكی نزیك بۆ باری دهروونی یان جهستهیی نهخۆش كه دهبێته مایهی تووشبوونی ژیانی یان تهندروستی نهخۆش یان ژیان یان تهندروستی كهسانی تر بۆ مهترسیێكی زلی نزیك بهمهرجێك ماوهی چارهسهرییهكه له (72) حهفتاو دوو كاتژمێر تێپهڕ نهكات.
مادەی یەکەم
مادەی یەکەم کۆماری عێراق دەوڵەتێکی تاک و سەربەخۆ و تەواو سەروەری فیدراڵییە. سیستەمی حوکمڕانییەکەی کۆمارێکی دیموکراسی و پەرلەمانییە. ئەم دەستوورە گەرەنتی یەکگرتوویی عێراق دەکات.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: بۆ پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم)ی كه مئهندام مووچهیهكی خانهنشینی خهرج دهكرێ كه به قهدهر دوامووچه و دهرماڵهكانی بێت كه لهكاتی خزمهتكردنیدا وهریدهگرت، ههروهها دهرماڵهی كهمئهندامیهكهشی بهپێی پلهی پهككهتنهكهی بۆ خهرج دهكرێ. دووهم: پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم) كه له مهیدانی شهڕدا تووشی كهمئهندامی بووبێ وپلهی پهككهوتهییهكهی گهیشتبێته(50%)و بهرهوههوراز، پایهیهكی بهرزتری پێدهدرێ و مووچهی خانهنشینیهكهی لهسهر بنچینهی پایهی نوێی بۆ خهرج دهكرێ، لهگهلأ خهرج كردنی پاداشتی تایبهت به رێزلێنانهكهی كه له ئهنجامی ئهو قارهمانیهتیانهدا له مهیدانی شهڕدا نواندوویهتی. سێیهم: پێشمهرگه (زێڕهڤانی ههرێم)ی كه به رێژهی(100%)تووشی كهمئهندامی بووه له مهیدانی شهڕدا، دوو پایهی بهرزتری پێدهدرێ و مووچهو دهرماڵه تایبهتیهكان به ڕێزلێنانی سهبارهت به نواندنی قارهمانیهتیهكانی له مهیدانی شهڕدا بۆ خهرج دهكرێ. چوارهم: ههموو ئهو پارانهی كه لهدوا مووچهی له ماوهی ههژده مانگ وهری دهگرت وهك پاداشت بۆ یهكجار بۆی خهرج دهكرێ. پێنجهم: ئهو پێشمهرگه (زێڕهڤانی ههرێم) ـه كهمئهندامهی كه بڕگهی (دووهم)له ماددهی (دووهم)ی ئهم یاسایه دهیگرێتهوه، دهرماڵهی كهمئهندامی به رێژهی (50%)ی ههموو مووچهكهی بۆ خهرج دهكرێ.
مادەی دووەم
مادەی دووەم یەکەم: ئیسلام ئایینی فەرمی دەوڵەتە و سەرچاوەیەکی بنەڕەتییە بۆ یاسادانان. و/ ناتوانرێت هیچ یاسایەک دەربکرێت کە ناکۆکی لەگەڵ بڕگە دامەزراوەکانی ئیسلامدا هەبێت. ب- نابێت هیچ یاسایەک دەربکرێت کە لەگەڵ بنەماکانی دیموکراسیدا ناکۆکە. ج- ناتوانرێت هیچ یاسایەک دەربکرێت کە ناکۆکی لەگەڵ ئەو ماف و ئازادییە بنەڕەتیانەی کە لەم دەستوورەدا هاتووە. دووەم: ئەم دەستوورە گەرەنتی پاراستنی ناسنامەی ئیسلامی زۆرینەی گەلی عێراق دەکات. هەروەها مافە ئایینییە تەواوەکانی هەموو تاکەکان بۆ ئازادی بیروباوەڕ و پراکتیزەکردنی ئایینی وەک مەسیحی و ئێزیدی و مەندەییەکان مسۆگەر دەکات.*
مادەی سێیەم
مادەی سێیەم عێراق وڵاتێکە کە چەندین نەتەوە و ئایین و مەزهەبی تێدایە. ئەندامێکی دامەزرێنەر و چالاکی کۆمەڵەی دەوڵەتانی عەرەبییە، پابەندە بە میساقەکەیەوە، بەشێکە لە جیهانی ئیسلامی. (1)
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ڕێكاری یاسایی بهشێوهی یهكجارهكی لهو كێشانهدا ڕادهگیرێت كه له ژێر لێكۆڵینهودان یان له دادگاییكردندان له ههموو ئهو تاوانانهی كه بهر له ڕۆژی دهرچوونی ئهم یاسایهوه ڕوویان داوه (جگه له تاوانباره ههڵاتووهكان و ئهو تاوانانهی له حوكمهكانی بهدهر بێت) ئهگهر ئاشتهوایی لهنێوان لایهنهكان لهبهردهم لێژنهی پێك هێنراو لهماوهیهكدا كرابێت كه له (چوار مانگ) له ڕۆژی كاركردن بهم یاسایهوه تێـپهڕ نهكات.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: لهتاقیكردنهوهی كۆتاییدا، بهدهرنهچوو دادهنرێ، ههر كهسێ: یهكهم: نمرهی سهركهوتنی، لهیهك مادده زیاتردا، یان لهماددهیهك و لێ توێژینهوهی دهوری یهكهمدا بهدهست نههێنا، یان لهیهكێكیاندا و موعهددهلی گشتی. دووهم: مكمل بووبێ و، نمرهی سهركهوتنی لهتاقیكردنهوهكانی موكمیلاندا بهدهست نههێنابێ، یان لهبهر ههر هۆیهك بهشداریی تێدا نهكردبێ.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: سهركهوتووهكان لهكۆتایی ساڵی دووهمدا تهسنیف دهكرێن بۆ قازی و ئهندامانی ئیددیعای گشتی بهپێی پێداویست و بهپێی نمره و، ئارهزوو.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: هیچ قازییهك یان جێگرێكی داواكای گشتی دانامهزرێ، دوای دهرچوونی ئهم یاسایه، مهگهر لهپهیمانگهی بهرزی قازییهكان دهرچووبێ، یان لهههر پهیمانگهیهكی قهزائیی هاوشانیدا لهعێراق دهرچووبێ.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: ئهگهر ئهو نهخۆشهی حوكمهكانی ههردوو بڕگهی (یهكهم) و(دووهم)ی ماددهی نۆیهمی ئهم یاسایه دهیانگرێتهوه له نهخۆشخانه ڕابكات ئهوا بهڕێوهبهرایهتیهكهی بۆیان ههیه پشت به پۆلیس ببهستن بۆ گرتنهبهری رێكاری پێویست بۆ گهڕاندنهوهی.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: یهكهم: دهسته، بهههماههنگی لهگهلأ وهزارهت وفهرمانگه پهیوهندارهكان، دهستنیشانی ئهو شوێنانه دهكات كه بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنانی ههر پارێزگایهك تهرخان دهكرێن وله ئایندهدا بهپێی ئهم یاسایه دادهمهزرێن و لهسهر وێنهی تۆمارهكانیاندا ئاماژه دادهندرێت كه ئهم شوێنانه تایبهتن به مهبهستهكانی دهسته. دووهم. فهرمانگه پهیوهندارهكان، به ههماههنگی لهگهلأ دهستهدا دهستنیشانی ههر شتێك دهكهن كه پڕۆژه پێویستی بێت له زهوی وزاری نێو نهخشهی بنهڕهتی شارهكان ودهرهوهیاندا وتهرخانیان دهكهن به شێوهی كرێ وبانهوانی (مساگحه)، به نرخێكی هاندهر وبهپێی ئهو رێكسازیانهی دهسته دایان دهنێت، بهدهر له حوكمهكانی یاسای كارای فرۆشتن وبهكرێدانی سامانهكانی میری له ههرێمدا. سێیهم. ئهنجومهن بۆی ههیه، له سهر پێشنیاری دهسته، ئهو زهویانهی كه بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان تهرخانكراون بهپێی ئهم یاسایه، به نرخێكی هاندهر كه دهسته پێشنیاری دهكات یان بهخۆڕایی بهناویان بكات، به مهرجێك سروشت و گرنگیی ئهو پرۆژانه وپێویستیهكانی بهرژهوهندی گشتی له كاتی بهناوكردندا لهبهرچاو بگیرێت. ئهمه$ بهدهر له حوكمهكانی یاسای فرۆشتن و بهكرێدانی سامانهكانی میریی كارا له ههرێمدا. چوارهم. له فهرمانگهكانی تۆماركردنی خانووبهرهی تایبهتمهند، ئاماژهی گلدانهوه لهسهر ئهو زهویانه دادهندرێت كه بۆ پرۆژهكانی وهبهرهێنان تهرخانكراون، ونابێ ئهم ئاماژهیه لاببردرێت تهنها به رهزامهندیهكی نووسراوی دهسته نهبێت، دوای ئهوهی كه وهبهرهێن ههموو پابهندیهكانی خۆی جێبهجێ دهكات. پێنجهم. له پێناو هێنانهدی ئامانجهكانیدا، دهسته دهسهڵاتی ههیه ئهو زهویانه بهناوی خۆی بكات كه موڵكی دهوڵهتن، وهك موڵكێكی صرف و بهبێ پاره. ههروهها ئهو زهویانهش بهناوی خۆی بكات كه مافی رهفتاركردنیان (حق التصرف)، بهسهرهوه ههیه، دوای كوژاندنهوهی مافهكانی رهفتاركردن لهسهریاندا وقهرهبوو كردنهوهیهكی دادپهروهرانه وگونجاوی خاوهنهكانیان بهپێی یاساو پهیڕهو و رێنماییه رهچاوكراوهكان لهم بارهیهوه. شهشهم. وهبهرهێن مافی كڕین وبهكرێ گرتنی ئهوزهوی وخانوبهرانهی ههیه كه پێویستن بۆدامهزراندن وفراوانكردنوو و ههمه$ جۆركردن وپهرهپێدانی پرۆژهكه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه وله سنووری ئهو رووبهر وئهو ماوهی له ڕۆشنایی ئامانجهكانی پرۆژهكه وپێداویستی راستهقینهیدا دهخهملێنرین، بهرهچاوكردنی حوكمهكانی برگهی (3) ی ئهم مادهیه. حهفتهم. ئهو زهویانهی پێویستن بۆ ئهو پڕۆژه وهبهرهێنهرانهی كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه به ئهنجام دهگهیهندرێن جیادهكرێنهوه له سنووری ئهو رووبهرهی كه له رۆشنایی ئامانجهكانی پڕۆژهكه وپێداویستی ڕاستهقینهی دهخهمڵێنرێن به پێی ئهو مهرجه$ تایبهتیانهی كه له لایهن دهستهوه دیاردهكرێن به دهر لهو حوكمانهی كه لهم بارهوه رهچاوكراون. ههشتهم. گۆڕینی شوێنی پرۆژهكه دهكهوێته ژێرباری ههمان بنهماو مهرجهكانی تهرخانكردنی شوێنی پرۆژهكه، كه یهكهم جار رهچاو كراون. نۆیهم. لایهنهكانی تایبهتمهند به ههماههنگی لهگهلأ دهسته، خزمهتگوزاریه گشتییهكانی وهك ئاوو كارهبا وئاوهڕۆو رێگای گشتی وپهیوهندییهكان وشتی دیكهش بۆ سنووری پرۆژهكه فهراههم دهكهن به مهرجێك برێكی پێویست له بودجه بۆ ئهم مهبهسته تهرخان بكرێت. دهیهم. جگه لهوهی كه وهبهرهێنی بیانی، بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه، مافی موڵكدارێتی و بهكرێگرتنی زهوی و ئوتومبێلی بهرههمهێنانی ههیه، مافی ئهوهشی ههیه خانوو بهرهی نیشتهجێ كردن وئۆتۆمبێلی بهرههم نههێن، وئهوهی پڕۆژه پێی دهوێت بیانكرێت یان بهكرێیان بگرێت له پێناو بهرژهوهندی پرۆژه وهبهرهێنهرهكهی، دوای وهرگرتنی رهزامهندی دهسته لهسهریدا وبهپێی ئهومهرجانهی كه لهلایهن دهستهوه بۆ ئهم مهبهسته دیار دهكرێن.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: لهو حاڵهتانهی ناتوانرێت تیایدا نهخۆشهكه بهێنرێت لهبهر خۆگرتنی، ئهوا پێویسته لهسهر یهكێك له خزمه پله یهك یان دوو یان ههر لایهنێكی فهرمی تایبهتمهند بابهتهكه بخاته بهردهم دادوهری لێكۆڵینهوه بۆ دهركردنی بڕیار بۆ ئینتیداب كردنی یهكێك له پزیشكه دهروونیهكان به مهبهستی پشكنینی باری نهخۆشهكهو بڕیاردان لهسهر ئهوهی ئاخۆ بارهكهی پێویستی به چوونهژوورهوهی زۆرهكی بۆ دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی ههیه یان نا و دادوهری ناوبراو بۆی ههیه فهرمان بدات به گواستنهوهی بۆ یهكێك له دامهزراوهكانی تهندروستیی دهروونی گشتی بۆ چارهسهریی ئهگهر پزیشكه دهروونیهكه بڕیاری دا كهوا نهخۆشهكه پێویستی بۆ ههیه.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: وهزیری داد بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی سی و شهشهم:
ماددهی سی و شهشهم: ناكرێت بۆ كهس جگه له تاكهكانی تیمی چارهسهركار یان ئهوانهی تۆماره پزیشكیهكان رێكدهخهن بڕواننه بهڵگهنامهكانی تایبهت به نهخۆش، ههروهها ناكرێت كۆپیێكی لێ دهربهێنرێت تهنها به مۆڵهتی لێژنهی تهندروستیی دهروونی پارێزگایهكهوه نهبێت.
ماددهی چل و دووهم:
ماددهی چل و دووهم: ههر كهسێك سهرپێچی حوكمهكانی ماددهی (37)ی ئهم یاسایه بكات ئهوا سزا دهدرێت به غهرامهیهك له سێ سهد ههزار دینار كهمتر نهبێت و له یهك ملیۆن دینار زیاتر نهبێت.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: نابێ چهكی جهنگ یا بهشهكانی یا عهتادی بهێنرێته ناوهوه (استیراد) یان ببرێنه دهرهوه (تصدیر) یا له ژێ دهست دا بن (حیازه) یا ههڵبگیرێن (حمل) یا دروست یا چاك بكرێن یا بگوێزرێنهوه یا وهربگیرێن (تسلیم و تسلم) یا بازرگانی یان پێوه بكرێ.
ماددهی بیست:
ماددهی بیست: پێویسته لهسهر وهزارهت و ئهو بهڵێندهر یان كۆمیانیانهی كه نوێنهرایهتی دهكهن بهردهوامبوونی ڕۆیشتنی ئاوو رووبارو جۆگهو خوێدهڵێن دابین بكهن كه دهكهونه ڕێگای پڕۆژهگهلی ڕێگه گشتیهكان و پردهكانهوه، ههروهها ڕێگای جێگرهوهش بۆ ئهو ڕێگایانه دابین بكات كه ههن و دهكهونه ڕێگای پڕۆژه تازهكانیان له قۆناغهكانی جێبهجێكردنی پڕۆژهكاندا.
ماددهی نۆزدهم:
ماددهی نۆزدهم: یهكهم: وهزارهت پارهی تێچووی دامهزراندنی ئهو ئاوبارهو پردو دامهزراوانهی كه خۆی ئهنجامی داون له سوودمهندهكان وهری دهگرێتهوه لهسهر داوای خۆیان له رێگای تایبهتییهكان ئهگهر دامهزراوهكه لهسهر داوای خۆیان بوو.. دووهم: یهكهی كارگێڕی پارهی تێچووی لابردنی لهو دهستدرێژییهی كه لهسهر قهدهغهكراوهكانی ڕێگا گشتیهكان كراوه بهپێی ئهو لیستانه وهرگرتراوه كه به پێی یاسای وهرگرتنهوهی قهرزی حكومهت ژماره (56)ی ساڵی 1977 و ههموار كراوهكانی ئامادهكراوه.