أحكام القانون

مادده‌ی شه‌شه‌م: وه‌زیری خانه‌نشین، یان ئه‌وه‌ی دوای ئه‌و (أو الخلف) له‌ هه‌موو مافێكی كه‌له‌م یاسایه‌دا ده‌قی گرتووه‌ بێ به‌ری ده‌كرێ له‌ كاتی حوكم به‌سه‌ردانی له‌ تاوان، یان كه‌تنێكی ئابرۆ به‌ردا، یان حوكمێكی به‌سه‌ردادانێ به‌ به‌ندكردنی هه‌تا هه‌تایه‌، یان كاتی، یان ئیعدام له‌ یه‌كێك له‌و تاوانانه‌ی كه‌ ئاسایشی ناوخۆ، یان ئاسایشی ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌ئه‌نگێوون.

مادده‌ی یازده‌: مادده‌ی حه‌فتاو نۆی یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌ ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌جێ داده‌نرێ: یه‌كه‌م: وه‌زیری دارایی و ئابووری، له‌چوارچێوه‌ی ده‌قه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا، رێنمایی بۆ دیار كردنی مزوكرێی پارێزه‌رایه‌تی ده‌رده‌چوێنێ بۆ ئه‌و ده‌عوایانه‌ی كه‌ دایه‌ره‌یه‌ك له‌ دایه‌ره‌كانی هه‌رێم ده‌بێته‌ ته‌ره‌فێك تێیدا. دووه‌م: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ رێنمایی پێویست بۆ سانا كردنی به‌ركارخستنی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌ربهێنێ.

مادده‌ی حه‌وته‌م: كاركردن به‌ به‌كارهێنانی ئه‌م زاراوانه‌ی خواره‌وه‌ له‌ هه‌رێمدا ڕاده‌گیرێ: ( ئامانجه‌كانی شۆڕش، كه‌رتی سۆشیالیستی،ئه‌نجومه‌نی داد، ئه‌بی غرێب) و زاراوه‌ی (رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی) جێگه‌ی زاراوه‌ی (ئه‌نجومه‌نه‌ میللیه‌كان و رێكخراوه‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌كان) ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ له‌ یاسای ژماره‌ (159) ی ساڵی 1979ی هه‌مواركراودا هاتووه‌.

مادده‌ی ده‌یه‌م: به‌شداربووه‌كان و ئه‌ندامه‌ شانازه‌كان مافی ئه‌وه‌یان نییه‌ له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتیدا ئاماده‌ببن، یان بۆ ئه‌ندامێتی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا خۆیان بپاڵێون.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: ئه‌و كارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ئیشی قه‌ده‌غه‌كراو داده‌نرێن: 1/سه‌رپێچی كردنی یاسا وپه‌یڕه‌و ورێنماییه‌كان و فه‌رمان وبنچینه‌كانی ره‌وشتی پیشه‌یی به‌ تاییه‌تی راكێشانی نه‌خۆش به‌هۆی پروپاگه‌نده‌ كردن (ته‌رغیب) وبه‌كارهێنانی میانگیر. 2/زیان گه‌یاندن به‌ شۆره‌تی پیشه‌یی وئه‌وانه‌ی ئه‌و پیشه‌یه‌ ده‌كه‌ن وكه‌م كردنه‌وه‌ له‌ پایه‌ی زانستی و ئه‌ده‌بییان. 3/كارێكی وا بكرێ كه‌ پزیشكه‌كه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی راستيی خاوه‌ن پسپۆرییه‌. 4/به‌كارهێنانی خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌ مۆڵه‌تنه‌دراوه‌كان.

مادده‌ی یازده‌: ئه‌ندام له‌م بارانه‌ی خواره‌وه‌دا سیفه‌تی ئه‌ندامێتيی نامێنێ: أ/مه‌رگ ب/ ده‌ست له‌ كار هه‌ڵگرتن ج/ به‌بڕیاری ئه‌نجومه‌ن، شه‌رتێ له‌ شه‌رتوشروتی ئه‌ندامێتی له‌ ده‌ست دابێ.

مادده‌ی دوازده‌: سه‌ندیكا له‌مانه‌ پێك دێت: 1/هه‌یئه‌ (ده‌سته‌)ی گشتی. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3/لیژنه‌ی زه‌پتی (الانضباط). 4/لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكان.

مادده‌ی بیست و نۆ: هه‌ر ده‌قێ پێچه‌وانه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بێت ناخرێته‌ كار.

مادده‌ی سی: پێویسته‌ وه‌زیره‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌كار.

مادده‌ی سی و یه‌ك: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قایعی كوردستاندا، ده‌خرێته‌ كار.

مادده‌ی حه‌وته‌م: سه‌ندیكا پێك دێ له‌: 1. ده‌سته‌ی گشتی. 2. ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی (الانضباط). 4. لقه‌كانی سه‌ندیكا.

مادده‌ی دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ سه‌ندیكایه‌ك به‌ ناوی سه‌ندیكای خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستیییه‌كان له‌ هه‌رێمی كوردستانی عێراق دا داده‌مه‌زرێت و باره‌گاكه‌ی له‌ شاری هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێمدا ده‌بێت و، خاوه‌نی كه‌سایه‌تی مه‌عنه‌وی سه‌ربه‌خۆی و بۆی هه‌یه‌ لقه‌كانی له‌ ناوه‌ندی پارێزگاكانی هه‌رێم بكاته‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی چواره‌م هه‌موار ده‌كرێ و ئه‌م بڕگه‌یه‌ی خواره‌وه‌ی ده‌خرێته‌ سه‌ر و ده‌بێ به‌ بڕگه‌ی (2) و، ئه‌م بڕگه‌ (2)وه‌ی ئێستاشی ده‌بێته‌ بڕگه‌ی (3)ی مادده‌كه‌. 2) نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: به‌رێوه‌به‌رێك هه‌ڵی ده‌سورێنێ كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆی له‌ یاسادا هه‌بێ.

مادده‌ی بیسته‌م: بڕیاره‌كانی لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی شیاوی تانه‌ لێدانن له‌ لایه‌ن دادگای پێداچوونه‌وه‌ (تمییز)ی هه‌رێمه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی پانزه‌ رۆژ له‌ مێژووی ئاگادار كردنه‌وه‌ ب بڕیاره‌كه‌ و بڕیاری دادگاش بنبڕ ده‌بێت.

مادده‌ی نۆزده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ هه‌ر كام له‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌ربكات: 1. سه‌رنج راكێشان. 2. ئینزار. 3. قه‌ده‌غه ‌كردنی ده‌ست دانه‌ پیشه‌ بۆ ماوه‌ی شه‌شه‌ مانگ.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: حوكمه‌كانی یاسای به‌رزه‌فتی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت له‌ لایه‌ن لیژنه‌ی به‌رزه‌فتییه‌وه‌ ده‌سه‌پێنرێت.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ سێ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێ كه‌ ده‌سته‌ی گشتی هه‌ڵیان ده‌بژێرێ.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: نه‌قیب ئه‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: 1. سه‌رۆكایه‌تی كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌كات. 2. نوێنه‌رایه‌تی كردنی نه‌قابه‌ له‌ هه‌موو مامه‌ڵه‌كان له‌ بواره‌كانی قه‌زایی (المراجع القضائية)و ده‌سته‌ ره‌سمییه‌كان و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌هلییه‌كان و راستاندنی مامه‌ڵه‌و به‌ڵگه‌نامه‌ تایبه‌تییه‌كانی سه‌ندیكا و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌م ده‌سه‌ڵاتانه‌ی ببه‌خشێت به‌ یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌كانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. 3. پشتگیری كردنی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا بۆ مه‌به‌سته‌كانی كه‌فاله‌ت.

مادده‌ی ده‌یه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی باج و عه‌قارات: ئه‌ركی به‌رێوه‌بردنی پێداویستییه‌كانی باج و وه‌دیهاتنی وه‌رگرتنی له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و ژمێریاریه‌تییه‌كه‌ی رێك ده‌خات و به‌دواداچوون بۆ قه‌رزه‌كانی ده‌كات و قه‌رزه‌كانی و رێكار و بنه‌ماكانی وه‌رگرتنیان ده‌ست نیشان ده‌كات، هه‌روه‌ها مافی موڵكداریه‌تی عه‌قاری له‌ هه‌رێم له‌ باری جۆرو شوێنه‌وه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێ و رێكی ده‌خات و تۆماری پێویستییه‌كانی دوور له‌ (بمعزل)لایه‌نه‌ پسپۆره‌كان ده‌گرێته‌ ده‌ست و بڕیاره‌كانی ته‌رخان كردن و یاساكاری تایبه‌ت به‌ فرۆشتن و به‌كریدانی خانووبه‌ره‌كانی موڵكی هه‌رێم جێبه‌جێ ده‌كات و، هه‌روه‌ها به‌رێوه‌بردن و به‌یاناتی ئه‌و خانوو وبه‌رانه‌ش جێبه‌جێ ده‌كات كه‌ ئه‌ركی به‌رێوه‌بردن و فرۆشتنیان به‌ وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری ده‌سپێردرێ و به‌رێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی به‌ده‌ست هێنابێت و به‌ ئه‌زموون و پسپۆر بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م : یه‌كه‌م : هه‌ردوو مانگ جارێك ئه‌نجومه‌ن دانیشتنه‌كانی گرێده‌دا یان هه‌ر كاتێك پێویست بوو، ئه‌ویش به‌ بانگێشه‌ی سه‌رۆك و، ڕاده‌ی كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامان ته‌واو ده‌بێت. دووه‌م : ئه‌نجومه‌ن به‌زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامه‌ ئاماده‌بووه‌كان بڕیاره‌كان ده‌رده‌كاتء له‌حاڵه‌تی یه‌كسانبوونی ده‌نگه‌كان، ئه‌و لایه‌نه‌ی سه‌رۆكی كۆبوونه‌وه‌كه‌ ده‌نگی له‌پاڵی ده‌نگی ئه‌وان داوه‌، ده‌یباته‌وه‌.