أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی یاسای ژماره (4) ساڵی 2011 یاسای ئهنجومهنی ئاسایشی ههرێمی كوردستان ـ عێراق گوژمهیهك بهبڕی (318،150) سێ سهد و ههژده ملیار و سهدو پهنجا ملیۆن دینار دیاری دهكرێ بۆ بودجهی ئهنجومهنهكه بهمهرجێك ئهو تهرخانكردنه دیاریكراوه نهبێته مایهی كهمكردنهوهی قهرهبووی فهرمانبهران و كۆمهك و سووده كۆمهڵایهتییهكان و پرۆژهكانی باقی پێكهاتهو دامودهزگاكانی حكومهتی ههرێم.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یهكهم: مینحهی هاوسهری و منداڵ بۆ وهرهسهی شههیدان سهرف دهكرێ. دووهم: زیادكردنی مووچهی خانهنشینی وهرهسهی شههیدی هاووڵاتی له (180،000) سهد و ههشتا ههزار دینارهوه بۆ (250،000) دوو سهدو پهنجا ههزار دینار.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستان ـ عێراق تهمویلی حساباتی وهزارهتهكان و ئیدارهكان دهكات بهپێی سهرچاوه داراییه بهدهست هاتووهكان.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: وهزارهتی دارایی و ئابووریی پابهند دهبێت به بهردهوامبوون لهدابینكردنی قهرزی عهقار بۆ هاووڵاتیان بهگوێرهی ئهو پرنسیپ و رێنماییانهی كه رهچاودهكرێت و بهم شێوهی خوارهوه: یهكهم: بڕی (20) بیست ملیۆن دینار بۆ سهنتهری شارهكان و قهزا و ناحییهكان. دووهم: بڕی (25) بیست و پێنج ملیۆن دینار بۆ لادێ نشینهكان.
ماددهی پانزدهم:
ماددهی پانزدهم: یهكهم: دابینكردنی سلفهی هاوسهرگیری بۆ هاووڵاتیان بهبڕی (5) پێنج ملیۆن دینار. دووهم: بڕی ئهو سلفهیهی هاوسهرگیریی كه دهدرێ به منداڵی شههیدان و ئهنفالكراوهكان دهبێته بهخشین و ناگهڕێندرێتهوه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی كار وكاروباری كۆمهڵایهتی. سێیهم: وهزیر : وهزیری كار وكاروباری كۆمهڵایهتی. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتی كار وكاروباری كۆمهڵایهتی. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی وهزارهتی كار وكاروباری كۆمهڵایهتی.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ماددهی ههشتهمی یاساكه ههموار بكرێ، بهم شێوهیه بخوێندرێتهوه: 1) دهستهی گشتی له ههموو ئهندامانی سهندیكا، یا بریكارهكان، كه به پێی ئەم یاسایه ئیلتزاماتی خۆیان بهجێ هێناوه پێكدێت، ئهم دهسته گشتیهش به باڵاترین دهسهڵاتی سهندیكاكه دادهنرێ, وههر (3) سێ ساڵیش جارێ له مانگی كانوونی دووهمدا، كۆبوونهوهی گشتی ئاسایی خۆی له بارهگای سهندیكاكه، به بڕیارێكی ئهنجوومهن ولهسهر داواكردنی سهرۆكی سهندیكا (نقیب) دهگێڕێ، ولهو كۆبونهوهیهدا سهرۆكی سهندیكا وههشت ئهندام و دوو ئهندامی یهدهگیش بۆ ئهندامێتی ئهنجوومهن وئهندامی لیژنهی (ئينزيبات) ههڵدهبژێرێ, (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو لهسێی ئهندامانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهرنهشهاتبا جێ ئهوا لهو بارهدا دوای تێپهڕبوونی پازده رۆژ بهسهر كۆبوونهوهی یهكهمدا ههڵبژاردن له ههمان كات و جێگهدا ئهنجام دهدرێ و(نصاب)یش به ئامادهبوونی سێیهكی ئهنجامدانی دهستهی گشتی دێته جێ و ئهگهر نهشهاتبا جێ، ئهوا ئهنجوومهنی پێشتر بۆ خولێكی دیكهش بهردهوام دهبێت. 2) ئهگهر هات و ژمارهی ئهندامانی سهندیكا له (500) ئهندام زیاتر بوو، ئهوا ههڵبژاردنهكه لهرێگهی بریكارهوه ئهنجام دهدرێ، و رێژهی نواندنیش لهلایهن ئهنجوومهن یا ئهوهی كه فرمانی ههڵدهسوڕێنێ به ئهندامانی ئهنجوومهنی سهندیكاكهشهوه دیاری دهكرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهم كارو ئهركانهی خوارهوه دهگرێته ئهستۆ: یهكهم: بهرجهستهكردنی بهها مرۆڤایهتی یهكانی كار وپشتگیریی وچاودێری كردنی بهو ناوهی كه كۆڵهكهیهكی بنهرهتییه له هێنانهدی ئهو راپهڕینهی كه ههرێم له ههموو مهیدانهكاندا به خۆیهوه دهبینێ. دووهم: كاركردن له پێناوی ئهوهی ههموو كرێكارهكان بیمی كۆمهڵایهتی بیانگرێتهوه و چاودێری كۆمهڵایهتی پێویست بۆ خۆیان وخێزانهكانیان دابین بكرێ. سێیهم: فهراههم كردنی دهرفهتی كاری هاوشان له بهردهم ههر كهسێكی توانای ههبێ، بهو ناوهی كه كار ماف وئهركێكه پێویست دهكات بهشداریی له بنیاتنانی كۆمهڵگاو پهرهپێدانی بكات وكار له پێناوی چارهسهر كردنی دیاردهی بێ كاری بكات. چوارهم: بڵاوكردنهوهی هوشیاریی پیشهیی به جۆرێكی وا پاراستنی مرۆڤ وشوێنی كار وپاراستنی ئامێر دهسته بهربكات و سنوورێك بۆ ڕووداو پێكاوهكانی كاركردن و نهخۆشییهكانی پیشه دابنێ و بهشداریی له ئامادهكردنی كادیری پیشهیی به هاوئاههنگی لهگهلأ وهزارهته پهیوهندیدارهكاندا بكات. پێنجهم: ئهو پهڕی بایهخ بدرێت به پرۆسهی خۆپاراستن له كهتنكردن وچاودێری ئهو خێزانانهش بكرێ كه كێشهی كۆمهڵایهتیان ههیه و دهستیان بگیرێ به جۆرێك كه بكهونه بارێكی گونجاوی وا كه بتوانن بههۆشیاری ودڵسۆزی بهشداریی له بنیاتنانی كۆمهڵگا بكهن وكار له پێناوی نههێشتن وچارهسهركردنی دیاردهی دهرۆزهكردن بكهن. شهشهم: گهشه پێدانی كۆمهڵگا بهجۆرێكی وا كه بهشدارییهكی كاریگهر له پرۆسهی گۆڕانكاری یه دیموكراتی یهكان دا بكهن وڕێز له مافهكانی مرۆڤ بگرن له رێگهی گۆڕینی ئهو دیارده كۆمهڵایهتییانهی كه رێگه له پهرهسهندنی كۆمهڵگا دهگرن. حهوتهم: شیاندنی مندالأ وخاوهن پێویستیه تایبهتیهكان له رووی پهروهردهیی وپیشهیی وكۆمهڵایهتییهوه، به جۆرێكی واكه بهشداریی كردنیان له پرۆسهی گهشهسهندن وئاوهدان كردنهوه و نههێشتنی كاریگهریی سایكۆلۆجی وكۆمهڵایهتی دابین بكات،كهڕێ لهو بهشداربوونهیان دهگرن. ههشتهم: گرنگیدان به خێزانی قوربانییانی پرۆسهكانی ئهنفال وكیمیاباران ودابین كردنی چاودێری كۆمهڵایهتی وسایكۆلۆجی پێویست بۆیان، به جۆرێكی وا كه گونجاو بێت لهگهلأ ئهو كارهساتانهی لهسهریان هاتووه وئهمهش به ههماههنگی كردن لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا دهبێ. نۆیهم: شیاندنی هاووڵاتییان له ڕووی پیشهیی وكۆمهڵایهتی له رێگهی یارمهتیدانیان بۆ بهرپاكردنی پرۆژهی بهرههمهێنی خێزانییهوه. دهیهم: كاركردن بۆ هوشیار كردنهوهی كۆمهڵگا وبڵاوكردنهوهی پرهنسیپ و بههای باش له رێگهی كردنهوهی خول وسهردانی مهیدانی بۆ خێزان به بهشداریی كردنی هۆیه ههمه جۆرهكانی راگهیاندن. یازدهم: پێشكهش كردنی یارمهتی دارایی پێویست بۆ ئهو دهستكورت و ههژارانهی كه ناتوانن كاربكهن وسهرچاوهی دیكهی ژیانیشیان له بهردهمدانییه. دوازدهم:بهشداریی كردن لهسهر ئاستی عیراق ودهوڵهتان لهو چالاكییانهی كه پهیوهندییان به تایبهتمهندیی یهكانی وهزارهتهوه ههیه. سێزدهم:مۆڵهت پێدانی تایبهتی بهكردنهوهی دایهنگه ودهزگای خێرخوازیی به كهرته جیاوازهكانیهوه وسهر پهرشتی كردنیان به پێی ههلومهرجی تایبهت بهوانهوه. چواردهم:گرنگی دانی پێویست به نهوهی نوێ ووهگهڕ خستنی ههموو تواناكانیان بۆ خزمهت وگهشهپێدانی كۆمهڵگا، ئهمهش به ههماههنگی دهبێ لهگهلأ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا. پازدهم: ههماههنگی كردن لهگهلأ رێكخراوهكانی كۆمهڵگای شارستانی كه كاردهكهن بۆ بهدیهێنانی ههمان ئامانجهكانی وهزارهت لهگهلأ بهدوادا چوونی چالاكییهكانی . شازدهم: گرنگی دان به گیراوهكانی ناو دهزگاكانی چاكسازیی كۆمهڵایهتی ودابین كردنی پێویستیهكانیان بۆیان به جۆرێكی وا كه لهگهلأ پێوهره دهوڵهتیهكان ومافی مرۆڤدا بگونجێ وكاریش بۆ شیاندنی بكرێ بۆ تێكهڵاوكردنهوهیان لهگهلأ كۆمهڵگا به هاریكاری كردن لهگهلأ مهڵبهنده پهیوهندیدارهكاندا. حهڤدهم: هاندانی باس ولێكۆڵینهوهی تایبهت له بارهی دیاده كۆمهڵایهتیه جیاجیاكان لهگهلأ لایهنی پهیوهندیدار بدرێت. ههژدهم: دابین كردنی ماڵی حهوانه بۆ ئهو ئافرهتانهی كه ئهمانی كۆمهڵایهتی وخێزانییان لهدهست داوه. نۆزدهم: رێكخستنی پهیوهندیی له نێوان كریكار وخاوهن كارو كاركردن له پێناوی پێشنیازكردنی یاساكاریی پێویست بهوانهوه. بیستهم: كاركردن له پێناوی بنیاتنانی پرۆژهی وهبهرهێنان بۆ گهشهپێدانی داهاتهكانی وهزارهت و بۆ دۆزینهوهی سهرچاوهی خودی بۆ دابین كردنی پارهی پرۆژهكان. بیست ویهكهم: ههماههنگی كردن لهگهلأ زانكۆكان ومهڵبهندهكانی تۆژینهوهی كۆمهڵایهتی به جۆرێكی وا كه ئامانجهكانی وهزارهت بێنێته دی. بیست ودووهم: رێكخستنی بازاڕی كار بهجۆرێكی وا مافی كریكاره خۆجێیهكان دابین بكات وپێشنیازی یاساكاری پێویست بكات بۆ ئهو مهبهسته.
ماددهی بیست و ههشت:
ماددهی بیست و ههشت: سهرۆكی فهرمانگهی یهكهی خهرجییهكان ئیحالهی لێكۆڵینهوه دهكرێ بهگوێرهی رێساكانی یاسایی و رێنماییه كارپێكراوهكان، ئهوهی دوادهكهوێ له پێشكهشكردنی حیساباتی كۆتایی ساڵی 2011 بۆ فهرمانگهكهی لهكاتی دیاریكراوی خۆیدا بهگوێرهی رێنماییهكان.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: دهبێ حكومهتی ههرێمی كوردستان، پهرلهمانی كوردستان له ههر گۆڕانێك ئاگادار بكاتهوه كه له بهشی بودجهی ههرێم بۆ ساڵی 2012 دا ڕوودهدا بهمهبهستی پهسهندكردنی.
ماددهی بیست و شهش:
ماددهی بیست و شهش: دوای تهشریعی یاسای بودجهی ههرێمی كوردستان نابێ بههیچ جۆرێك داوایهك رووبهڕووی وهزارهتی دارایی بكرێتهوه بۆ ههر تهرخانكراوێكی زیاده.
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه لهرۆژی بڕیار لهسهردانییهوه دهخرێته كارو له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی سی و حهوت:
ماددهی سی و حهوت: دهبێ سهرۆكی حكومهتی ههرێمی كوردستان ههموو ڕێوشوێنه دهستووریی و یاساییهكان بگرێته بهر بۆ بهدهستهێنانی ههموو موستهحهقاتی حكومهتی ههرێم لهلای حكومهتی ئیتیحادیدا.
ماددهی سی و پێنج:
ماددهی سی و پێنج: دامهزراندنی سهرۆكی دیوانی چاودێری دارایی به گوێرهی ئهو میكانیزمهی كه له یاسای ژماره (2)ی ساڵی 2008دا هاتووه، له ماوهیهكدا كه له (3) سێ مانگ تێپهڕنهكات له ڕۆژی پهسهند كردنی ئهم یاسایهوه.
ماددهی سییهم:
ماددهی سییهم: دهبێ حكومهتی كوردستان كار بكات بۆ به دهست هێنانی بهشی خۆی له پترۆدۆلار بۆ ساڵهكانی 2010 و 2011 لهلای حكومهتی ئیتحادی، (1) دۆلار بۆ ههر بهرمیلێك نهوتی خاوی بهرههمهێنراو له پارێزگادا یان (1) دۆلار بۆ ههر بهرمیلێك نهوتی خاوی تهكریر كراو له پاڵاوگهكانی پارێزگاداو جا (1) دۆلار بۆ ههر (150) مهتر سێجا له گازی سروشتی بهرههمێنراو له پارێزگادا، و ئهو بڕانهی كه به دهست دههێنرێن له داهاتوودا بۆ ئهو ناوچانه سهرف دهكرێن كه لێیانهوه بهرههم هاتوون.
ماددهی چل و دوو:
ماددهی چل و دوو: ئهنجومهنی وهزیران دهبێ ئهو پێشنیاز و ڕاسپاردانهی هاوپێچن لهگهڵ ئهم یاسایهدا لێیان بكۆڵێتهوه و بهدواداچوونیان بۆ بكات و چی دهكرێ بۆ جێبهجێ كردنیان ئهنجام بدات و سوودیان لێ ببینێ به گوێرهی یاساكان و توانا هونهریی و دارییه ڕێگهپێدراوهكان.
ماددهی چل و چوار:
ماددهی چل و چوار: كار به هیچ بڕیارێك ناكرێت كه پێچهوانهی ئهم یاسایه بێت و، گهنجینه هیچ بارگرانییهكی دارایی ئهم بڕیاره ناگرێته ئهستۆ تاكو شهرعییهتی یاسایی وهرنهگرێ و لهلایهن پهرلهمانهوه پهسهند نهكرێت.
ماددهی چل و پێنج:
ماددهی چل و پێنج: لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان پێویسته حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی چل و شهش:
ماددهی چل و شهش: ئهم یاسایه له رۆژنامهی فهرمیی (وهقایعی كوردستان)دا بڵاو دهكرێتهوه و له (1/1/2012)هوه جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهم ئهوڕاقانهی كه له بڕگه (1) تا بڕگه (8)ی (یهكهم)دا، له خشتهی دووهمی پاشكۆی یاسای ژماره (3)ی ساڵی (1993)ی رهسمی پوولدا تۆمار كراون رهسمێكی رێژهییان به بڕی (0،002) لێ وهردهگیرێ به مهرجێ له دوو دینار كهمتر نهبێ، بۆ ئهم رهسمهش كهرتی ههزار به ههزاری تهواو له قهڵهم دهدرێ.