أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: ناشێ ئهندامان نووسینگهی پسپۆری دابنێن به بێ ئیجازه وهرگرتن له سهندیكاوه. سهندیكا (100) سهد دینار رهسمی ساڵانهی ئهو ئیجازەيە وهردهگرێ.
ماددهی سییهم
ماددهی سییهم: پێوسته لهسهر وهزیره پێوهنددارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه كار.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: نابێ رۆژنامهنووس ئهم كارانه بكا: 1. ئهوهی دهسهڵاتهكانی توێژینهوه یا دادگاكان گرتوویانه ئهستۆ كه كار دهكاته سهر رێرهوی توێژینهوه، یان دادگایی كردن. 2. ئهنجامدانی ئهو پیشهیه بهبێ تازه كردنهوهی بهشداربوون له سهندیكادا به پێی ئهم یاسایه. 3. بهكار هێنانی ههر هۆیهك یان رێگهیهك به مهبهستی قازانجی نارهوا. 4. وهرگرتنی پیتاك به رهزامهندی به رهزامهندی ئهنجومهن نهبێ. 5. ناوبانگ زراندنی پیشهكهو ئاشكراكردنی نهێنییهكانی یان ههرهشه كردن له هاونیشتمانیان به ههر رێگا و شێوهیهك بێ له شێوازهكانی رۆژنامه نووسی . 6. شلۆق كردنی موتمانه به رژێمی فیدراڵی له كوردستانی عێراقدا و شێواندنی ئاسایشی هاوڵاتیان به رێگای راستهوخۆ بێ یا ناراستهوخۆ، ههروهها وروژاندنی غهریزهكانی جهماوهر به ههر رێگایهك بێ. 7. قۆستنهوهی وشهی نووسراو یا نێردراو قۆستنهوهیهكی (تایبهتی) بۆ سوودی تایبهتی و زیان بهخش بێ به خهڵكی تر،یان ههڵگرنتی سیفهتێك (انتحال صفه) یان فیكرهیهك و زهرهر گهیاندن به رهوشت و نیزامی گشتی. 8. به ههڵه بردنی جهماوهر به زانیاری نادروست و لێكدانهوهی رووداوهكان لێكدانوهیهكی دوور له دهسپاكی یان بڵاوكردنهوهی رووداوهكان بێ دڵنیا بوون لێیان. 9. وهرگرتن و ههلێنجان (اقتباس) له بهرههمی كهسی تر بهبێ ئاماژه كردن بۆ خاوهنهكهی یان سهرچاوهكهی. 10. قۆستنهوهی رۆژنامهنوسی بۆ تانهلێدان و سوكایهتی كردن به پیرۆزی و رێورهسم و ئایینی و نیشتیمانییهكان.
ماددهی بیست دوو
ماددهی بیست دوو: بارهگاكانی یهكێتی به بڕیارێكی دادگایی و به ئاماده بوونی سهرۆكی یهكێتی یان سهرۆكانی لقهكان یان نوێنهری یهكێتی، نهبێ، نابێ بپشكنرێن.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: نهقیب ئهو دهسهڵاتانهی خوارهوهی ههیه: یهكهم: نوێنهرایهتی سهندیكا دهكات له ههموو مامهڵهكان لهبهر دهم دهزگا دادوهری و كارگێری و دهسته رهسمی و نیمچه رهسمییهكان و ئههلییهكان و له كۆنگرهكانیشدا، لهگهڵ راستاندنی مامهڵهكان و بڕوانامهی تایبهت به سهندیكا و، بۆی ههیه ههندێك لهم دهسهڵاتانهی بدات به ههر ئهندامێكی رای لهسهر بێت له ئهندامانی ئهنجوومهن. دووهم: سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی و ئهنجومهن.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: ئهنجومهن له رێگهی دهنگدانی نهێنییهوه له نێوان ئهندامانی دا سكرتێرێك و ئهمیندارێكی سهندووق له یهكهم كۆبوونهوهیدا له دوای ههڵبژاردنی دهبهسترێ و دهسهڵاتی ههردووكیان له پهیرهوی ناوخۆدا دهست نیشان دهكرێت. دووهم: ئهنجومهن دانیشتنه ئاساییهكانی به لایهنی كهمهوه له مانگێكدا جارێك دهبهستێ و بۆی ههیه دانیشتنی نائاسایش به بانگهێشتی نهقیب یان لهسهر داوای سێیهكی ئهندامهكانی ببهستێ.
ماددهی شازده
ماددهی شازده: یهكهم: دارایی یهكێتی لهمانه پێك دێت: 1-ههر مامۆستاو وانهبێژێكی ئهندام مانگانه پێنج دینار دهدات و بهم شێوهیهی خوارهوه له مووچهكهی دادهشكێنرێ: أ-دوو دینار بۆ بهرژهوهندی سندوقی زامنكاری. ب- یهك دینار ئابوونهی بهشداربوونی سندوقی وهفات. جـ- یهك دینار ئابوونهی بهشداربوونی سندوقی نهخۆشییه سهختهكان. د- یهك دینار ئابوونهی مانگانهی ئهندامێتی. 2- ههموو ئهندامێكی تهدریسی له پهیمانگاو زانكۆكاندا دوو قاتی ئهوه دهدهن كه له بڕگهی (1)ی سهرهوهدا بڕیاردراوه. 3- دهسنگه (منح)و یارمهتی كه حكومهتی ههرێم به یهكێتیی دهبهخشێ. 4- قازانجی بزاڤهكانی یهكێتی. 5- سوودو قازانجی وهبهرهێنانهكان (الاستپمارات). 6- كرێی عیقاراتی موڵكی یهكێتی. دووهم: كۆنگرهی گشتی چۆنێتیی خهرج كردنی ئهوانهی بڕگه (أ، ب، جـ، د)ی بهندی یهكهم دیار دهكات و پێویسته دهستهی ئیدارهگهلی لقهكانیش ئیلتیزامیان بهو رێنماییانهوه ههبێ كه لهم بارهیهوه دهردهچن و لیژنهگهلی تایبهتكار بهناوی (لیژنهی زامنكاری و لیژنهی یاریدهدانی ئهندامان) پێك بهێنن بۆ بهركارخستنیان. سێیهم: كردنهوهی حسابێك له بانكهكانی ههرێمدا. چوارهم: رهزامهندی لهسهر بڕیارهكانی لیژنهی زامنكاری و لیژنهی یارمهتیدانی مامۆستایان، له كۆبوونهوهكانی لقدا دهدرێ. پێنجهم: حساباتی یهكێتی بۆ ریقابهی یاسایی و دارایی ملكهچ دهبێ. شهشهم: ههر ئهندامێ ئهندامێتیی خۆی له یهكێتیدا له دهست بدات، مافی ئهوهی نابێ داوای مافی دارایی له یهكێتی بكات. حهوتهم: (40%) چل له سهدی ئهو داهاته داراییهی كه له بڕگه (د)ی بهندی (یهكهم)دا هاتووه، له لایهن لقهوه دهگوازرێتهوهو دهخرێته سهر حسابی مهكتهبی سكرتارییهت له بانكهكانی ههرێمدا.
ماددهی پانزدهم:
ماددهی پانزدهم: یهكهم: نابێ ئهو ئهندامه بهشداری له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دا بكات، ئهگهر به هۆی بهرزهفتكارییهوه (ئینزیباتی) دهست دانه پیشهكهی لێ قهدهغه كرابوو. دووهم: بڕیارهكانی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی بهزۆربهی دهنگ دهبێت و له كاتێكدا دهنگهكان وهك یهك دهرچوون، ئهوا بهو لایهدا دهلهنگێ كه سهرۆكی تێدایه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: نابێ هیچ كارگهیهكی شیرهمهنی و ئالیكی ئاژهڵی و پیشهسازی كشتوكاڵی و كێڵگهی پهلهوهر یا ههر پرۆژهیهكی دیكهی كشتوكاڵی كهسهر به لایهنی رهسمی نهبێت، بهرێوهبرێن و بهكار بخرێن ئهگهر له ژێر چاودێریی ئهندازیاری كشتوكاڵی پسپۆر و دهست بهكار و ئهندامی سهندیكادا نهبێت.
ماددهی چوارده
ماددهی چوارده: یهكهم:1-مهندوبهكانی پارێزگا، كه بۆ ئهندامێتیی كۆنگرهی گشتی ههڵبژێردراون، دوای تهواو بونی ئیش و كارهكانی كۆنگره كۆ دهبنهوه به سهرپهرشتی مهكتهبی سكرتارییهت بۆ ههڵبژاردنی دهستهی لق كه له حهوت ئهندامی ئهسڵی و دوو ئهندامی یهدهگ پێك دێت. 2- دهستهی لق له كۆبوونهوهی یهكهمیدا سهرۆكی لق و بهرپرسانی لیژنه تایبهتكارهكان ههڵدهبژێرێ. دووهم: دهستهی لق ئهم كارو فرمانانهی خوارهوه بهڕێ دهخات: 1-بهكارخستنی موقهڕهڕات و راسپاردهكانی مهكتهبی سكرتارییهت. 2- لهچوارچێوهی بودجهی ساڵانهی یهكێتیدا گفتوگۆ لهسهر بودجهی ساڵانهی لق دهكات و رێنماییگهلی دارایی و سندوقی زامنكاری و سندوقی وهفات و سندوقی نهخۆشییه سهخت و ترسناكهكان دهخاته بهركار.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ئهو رهسمه دیار كراوانهی كه دهقهكانیان له بڕگهی (19، 21، 22، 24،28، 30، 43، 44، 45، 46، 47، 48)ی خشتهی یهكهمی پاشكۆی یاسای ژماره (3)ی ساڵی (1993)ی رهسمی پوولدا هاتوون، ههموار دهكرێن بهپێی خشتهی پاشكۆی ئهم یاسایه.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: گوژمهیهك كه بڕهكهی (100) سهد ملیار دیناره تهرخان دهكرێت بۆ پاڵپشتیكردنی پڕۆژهكانی خزمهتگوزاریی له قهزاو ناحییه و گونده زیان بهركهوتووهكانی سهر سنوورهكان ئهوانهی پێشتر راگوێزرابوونهوه، بهو مهرجهی ئهو گوژمهیه بخرێته سهر بودجهی پهرهپێدانی پارێزگاكان بهپێی رێژهی دانیشتووان و بهههماههنگی لهگهڵ وهزارهتی پلاندانان.
ماددهی دوازده
ماددهی دوازده: یهكهم: ئهنجومهنی تهنفیزی لهمانه پێك دێت: 1-سهرۆكی یهكێتی. 2- ئهندامانی مهكتهبی سكرتارییهت. 3- سهرۆكایهتی لقهكانی پارێزگاكان. دووهم: ئهنجومهن ئهم ئهرك و فرمانانهی خوارهوه بهڕێ دهخات: 1-بهدواداچوونی ئیشهكانی مهكتهبی سكرتارییهت و دهستهكانی لقهكان. 2- بهدواداچوونی جێبهجێ كردنی راسپاردهو ئیقرار كراوهكانی كۆنگره$. 3- ئاماده كردنی بودجهی گشتی و حساب و حسابكاریی كۆتایی. 4- بهخشینی شهرهفی ئهندامێتی به شهخسیاتی پهروهردهیی و هزرمهندان. 5- لێكۆڵینهوهو گفتوگۆكردن لهسهر پێڕۆی ناوخۆ و پێشكهش كردنی پێشنیازی پێویست بۆ ههمواركردنی. سێیهم: ئهنجومهنی تهنفیزی كۆبوونهوهی خولهكانی خۆی، ههر سێ مانگ جارێك بۆ بهڕێوهبردنی كاروباری یهكێتی ساز دهدات و، بۆیشی ههیه ههر كاتێ پێویست بێت كۆبوونهوهی لاوهكی ساز بدات.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: ههموو داهاتی فهرمانگهكان ئهوانهی كه تهمویلی مهركهزی گشتی تۆمار دهكرێ و لهناو بودجهكانی پێداچوونهوهدا دیاری دهكرێن. دووهم: بهدهر له حوكمی بڕگهی (یهكهم)ی سهرهوه لهسهر وهزیری دارایی و ئابوورییه كه: 1ـ بڕی داهاتهكانی مانگانه كه وهزارهتی تهندروستی به دهستیان دههێنێ له سهرجهم فهرمانگهكانیدا، بیخاته سهر بودجهی ئهم وهزارهته به مهبهستی كڕینی داوو دهرمان و فریاكهوتنی خهرجییهكانی چاككردنهوه به ههموو جۆرهكانیهوه و به پێی داواكاری وهزارهت خۆی كه دهبێ خشتهی داهاته بهدهست هاتووه فیعلیهكان به داواكهوه پێوه گرێدرابێت. 2ـ بڕی داهاتهكانی مانگانه كه وهزارهتی كارهبا به دهستیان دههێنێ به ههموو فهرمانگهكانیهوه، بیخاته سهر بودجهی ئهم وهزارهته به مهبهستی پاراستن و چاككردنهوهی تۆڕهكانی كارهبــا و، بهگوێرهی داواكاری وهزارهت كه دهبێ خشتهی داهاته بهدهست هاتووهكانی پێوه گرێدرابێت.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: حكومهتی ههرێمی كوردستان پابهند دهبێت بهو تهرخانكردنهی بهبڕی (120) سهد و بیست ملیار دینار كراوه بۆ درێژهدان به جێبهجێ كردنی پڕۆژهی پهرهپێدانی توانا مرۆییهكانی كوردستان به مهبهستی ئامادهكردنی كادیری پسپۆڕ له بواره جیاجیاكاندا كه ههرێم پێویستی پێیان ههیه، ئهویش لهرێی زهماڵه و نێرده و توێژینهوه و خولی مهشقكردن له ژێر سهرپهرشتی دهستهیهكی باڵا كه بهسهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و ههریهك له وهزیرانی (پهروهرده و خوێندنی باڵا و توێژینهوهی زانستی و پلاندانان) پێك دههێنرێت و بهگوێرهی ئهو پهیڕهوهی كهلهلایهن ئهنجومهنی وهزیرانهوه پهسهند كراوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: ماددهی شهشهمی یاسایهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆره دادێ دهخوێندرێتهوه: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون پهیوهست دهبێت به دروست كردنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه له ناوهندی پارێزگاكان) و (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون له قهزاو ناحیهكاندا) و رادهست دانیان له ماوهیهكدا كه له دوو ساڵ تێپهڕ نهكات له رۆژی دهست به بینا كردنی یهكهكانی نیشتهجێ بوونهوه.
ماددهی سیازده
ماددهی سیازده: یهكهم: مهكتهبی سكرتارییهت به دهستهی كارای ئهنجومهنی تهنفیزیی یهكێتی له قهڵهم دهدرێ و لهناو ئهندامهكانیدا سكرتێرێك ههڵدهبژێرێ دهبێته جێگری سهرۆكی یهكێتی و بهرپرسانی لیژنه دارایی و ئیدارییهكان و ئیش و كار بهسهر ئهندامهكانیدا دابهش دهكات. سهرۆكی یهكێتی له كۆبوونهوهكانی مهكتهبی سكرتارییهتدا ئاماده دهبێ و، كه ئامادهش بوو كۆبوونهوهكه به سهرۆكایهتی ئهو سازدهدرێ. دووهم: كهسێ بۆ ئهندامێتیی مهكتهبی سكرتارییهت یان بۆ دهستهی لقهكان ههڵببژێردرێ مهرجه هاووڵاتیی ههرێم بێت و خزمهتیشی له ده ساڵ كهمتر نهبێت. سێیهم: مهكتهبی سكرتارییهت ئهم نیشانهی خوارهوه بهرێ دهخات: 1-بهكارخستنی موقهڕهڕات و راسپاردهكانی كۆنگرهی گشتی. 2- بهكارخستنی موقهڕهڕات و ئاڕاستهكاری و رێنماییهكانی ئهنجومهن. 3- سهرپهرشتی بزاڤهكانی لقهكان و دهرهێنانی ئاراستهكاری و رێنمایی پێویست بۆ وهدیهێنانی بهرژهوهندی گشتی و بهرژهوهندی رهوشی پهروهردهیی و فێركاری و توندوتۆڵ كردنی پێوهندی لهگهڵ دهستهگهلی ئیدارهی لقهكان. 4- ئیقرار كردنی خهرجی دارایی پێویست بۆ جێبهجێ كردنی ئیشهكانی مهكتهبی سكرتارییهت (له سنووری سهڵاحییاتی ئیقرار كراوو له چوارچێوهی ئهو بڕه پارانهدا كه له بودجهی گشتیدا بۆی دانراوه)و، بۆیشی ههیه موناقهلاتی دارایی له چوارچێوهی بودجه ئیقرار كراوهكهدا بخاتهكار. 5- بۆ توندو تۆڵ كردنی پێوهندیی خۆی لهگهڵ سهندیكاو رێكخراوه پیشهیی و جهماوهرییهكانی ههرێمدا تێدهكۆشێ. 6- بودجهی ساڵانهو حساب و حسابكاریی كۆتایی ئاماده دهكاو پێشكهشی دهكات به ئهنجومهن بۆ تهسدیق كردنی.
ماددهی سێیهم
ماددهی سێیهم: یهكهم: بڕگهی (یهكهم) له ماددهی چوارهمی یاسایهكه ههڵدهوهشێتهوه و ئهمهی دادێش جێی دهگرێتهوه: (یهكهم: وهزارهتی ئاوهدان كردنهوه و نیشتهجێ بوون فرۆشتنی یهكهی نیشتهجێ بوون (شوقه و خانووی نیشتهجێ بوون) بۆ هاووڵاتیانی كهم دهرامهت رادهگهیهنێت و بهبێ دانی پێشهكی و داواش پێشكهش به سهرۆكی یهكه ئیدارییهكان دهكرێت و، به گوێرهی پرهنسیپێك كه وهزارهت به ههماههنگی لهگهڵ پارێزگاكاندا دیاریی دهكات، تهماشای داواكان دهكرێت). دووهم: بڕگهی (دووهم)ی ماددهكه ههموار دهكرێت و بهم جۆرهی دادێ دهخوێندرێتهوه: داواكاری موڵك ههقی كڕینی شوقه یان خانووی نیشتهجێ بوون دهكهوێته ئهستۆیهوه به قیستی مانگانه یان ساڵانه له ماوهیهكدا كه له بیست و پێنج ساڵ زیاتر نهبێت، دهداتهوه.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراكه كهوته دهست كهسانی تر پێش دهست بهسهر داگرتنهكهی به پێی بهڵێنێكی نووسراو لهلایهن كهس وكاری خاوهنه ئهسڵیهكهوه و به ئاگاداریی ئهو خاوهنه لهوكارهی بهڵێندهرهكه وپلهی خزمایهتی یهكهش نیاز پاكی ئهو كهسانهی تر رابگهیهنێ (تصرف) كردنی كڕیارهكه به ماڵهكه به حوكمی (تصرف) كردن به ئیدیعای هۆی شهرعی دادهنرێ وحوكمی مادده (1120)ی یاسای شارستانی عیراقی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ و نرخی زهوی و بیناكه به پێی ڕۆژی 31/12/1990 دهكرێته بنچینه بۆ قهبڵاندن.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهگهر ماڵه دهست بهسهرداگیراوهكه مافی (تصرف) كردن بێ بهزهوییهكی كشتوكاڵی یا باخێكهوه خاوهنه ئهسڵییهكهی مافی وهرگرتنی كرێی هاوبابهت (أجر المپل)ی ئهو ماوهیهی دهبێ كه له لایهن كڕیارهكهوه بهكارهێنراوه، ههروهها ئهو خانووبهره و شتانهی لهسهری كراون حوكمهكانی ئهم یاسایهی بهسهردا جێ بهجێ دهكرێ.