أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم: ئهو ئهندامهی ئهنجومهن یان یهكێك له لیژنهكانی ئهگهر له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهكدا ئامادهنهبوو یاخود له پێنج دانیشتنی جیاجیا له ماوهی ساڵێكدا بهبێ عوزرێكی رهوا به وازهێنهر له كارهكهی دادهنرێ.
ماددهی سی و سێیهم
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: دهرچوو بڕوانامهی زهمیلی ئهنجومهنی كوردستانی باڵای له پسپۆرییهكانی پزیشكی (بۆردی كوردستانی)پێدهدرێ و به باڵاترین بڕوانامهی پیشهیی له بواری پسپۆڕی دادهنرێ و خاوهنهكهی دووساڵی قیدهم بۆ حسێب دهكرێ بۆ مهبهستهكانی سهر مووچهو بهرزكردنهوه و ههموو ماف و ئیمتیازاتێكی پێ دهدرێ له رۆژی وهرگرتنیهوه. دووهم: مهرجه ئهو پزیشكهی داوای وهرگرتنی بڕوانامهی ناوبراو دهكات بهلانی كهم ماوهی نیشتهجێ بوونی دهوری تهواوكردبێ و ههموو مهرجهكانی قهبولی لێ بێتهجێ.
ماددهی سی و شهشهم
ماددهی سی و شهشهم: یهكهم: دهستهیهك به ناوی (دهستهی كوردستانی بۆ خوێندنی ستراتیجی و توێژینهوهكانی زانستی ) دادهمهزرێ و تایبهتمهند دهبێ به ئاماده كردنی پرۆژهی لێكۆڵینهوهی ستراتیجی له بوارهكانی كۆمهڵایهتی و ئابووری و سیاسی و توێژینهوه له بوارهكانی پیشهسازیی و وزه و ژینگه و كشتوكاڵ و هی دی. دووهم: دهسته كهسایهتیهكهی مهعنهوی له رووی ( سهربهخۆیی و كارگێڕیی و دارایی و شیاویی یاسایی) یهوه ههیه بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی.
ماددهی بیست و یهكهم
ماددهی بیست و یهكهم: 1/ لهههرپارێزگایهك لقێكی سهندیكا دهكرێتهوه به پێی پێرۆی ناوخۆ. 2/سهرۆكی لق سهرۆكایهتی كۆبوونهوهی لیژنهی لق دهكات وله كاتی ئامادهنهبوونی یهكێك له ئهندامانی لیژنهی لق كه به تهمهن له ههموویان گهورهتر بێت سهرۆكایهتیدهكات. 3/ماوهی دهورهی ئهنجوومهنی لق سێ ساڵه و لهرۆژی ههڵبژاردنهكهوه دهست پێ دهكات.
ماددهی پێنجهم:
ماددهی پێنجهم: 1-مهلبهندی ههریهكێ له پارێزگاكانی ههرێمدا ژوورێكی بازرگانی و پیشهسازی به بڕیاری ئهنجومهنی یهكێتی دادهمهزرێ. 2-ژوور رێكخراوێكی پیشهیی ئابوورییه و كهسایهتییهكی مهعنهوی له سنووری ئهم یاسایه دهبێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن مقهررێكی دهبێ بۆ بهرێوهبردنی كاروباری ئهنجومهن كه له لایهن ئهنجومهنیوهزیرانهوه له پسپۆرانی بواری خوێندنی بالا دادهمهزرێ و ئهركی رێكخستنی بهرنامهی كاری ئهنجومهن و نووسینی مهحزهرهی كۆبوونهوهكانی و تۆمار كردنی بڕیار و ئامۆژكاری و راپۆرتهكانی بهجێ دێنێ و راگهیاندنیان به لایهنه پهیوهندارهكان له ماوهی ههفتهیهكاد له دهرچوونیانهوه و به دواداچوونی ئهم كاروبارانهی لای ئهو لایهنانهی پیایان گهیهنراوه زانینی ئهو ههنگاوانهی بۆیان نراوه و بهرز كردنهوهی راپۆرت له بارهیانهوه بۆ ئهنجومهن.
ماددهی بیست و یهكهم:
ماددهی بیست و یهكهم: 1-دهبێ ئهوهی به مامۆستای یاریدهدهر دادهمهزرێ یا ئهو لهقهبهی پێ دهبهخشرێ باوهرنامهی ماجستێر یا هاوتاكهی ههبێ. 2-ئهگهر مامۆستای یاریدهدهر له ماوهی چوار ساڵدا له رۆژی دامهزراندنیهوه نهخرایه پلهیهكی بهرز ترهوه دهبێ بگوێزرێتهوه بۆ دههروهی خوێندنی باڵا به مهرجێ گواستنهوهكهی رهزامهندی ئهنجومهنی كۆلێج و ئهنجومهنی زانكۆی لهسهر بێ.
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: 1-دهبێ ئهوهی به عهمیدی پهیمانگا دادهمهزرێ له پلهی مامۆستا و بهرهژووردا بێ دوای ههڵبژاردنی له لایهن دهستهی دهرس ووتنهوهی پهیمانگاوه و به بڕیاری ئهنجومهنی وهزیران لهسهر ئامۆژگاری ئهنجومهن و بۆ ماوهی چوار ساڵ دهبێ. 2-عهمیدی پهیمانگا ئهو دهسهڵات و تایبهتكاری یانهی عهمیدی كۆلێجی دهبێ كه لهم یاسایهدا دیار كراون و به شێوهیهك كه لهگهڵ ئامانجهكانی پهیمانگادا بگونجێ.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئامانجی ژوور رێكخستن و گهشهپێدانی چالاكی و بازرگانی و ئابووری یه له چوار چێوهی تایبهتكارییهكانی و له سنووری پارێزگادا و چهسپاندنی له كاری گهشهپێ سهندن له پارێزگا و له ههرێمدا.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی ژمێریاری گشتی: سهرپهرشتیی (السیوله)ی نهختینهی خهزینهی گشتی و چۆنێتی دهسكاریكردنی بۆ جێبهجێكردنی بودجهی گشتیی ههرێم به ههردوو بهشهكهیهوه بهشی بهردهست(الجاری)و بهشی وهبهرهێنان له ئهستۆ دهگرێت، ههروهها پهرهپێدانی سیستهمی ژمێریاری گونجاو بۆ رێكخستنی لایهنی دارایی ئهنجامهكانی جێبهجێكردنهكهی له ئهستۆ دهگرێت و، كۆنتڕۆڵی ژمێریاریهتی دهسكاریكردنی دارایی لهسهر ههموو یهكه جێبهجێكارهكان دادهنێت و، روونكردنهوهكانی ژمێریاریهتی بۆ یهكهكانی كهرتی حكومی كه له مهركهزهوه پارهدار دهكرێن، دیار دهكات و، ئهنجامهكانی بهپێی ئوسووڵی ژمێریاریهتی دهخاته بهرچاو وسیستهمهكانی چاودێری ناوخۆ لهسهر دهسكاریكردنی ئهموالی گشتی پهرهپێدهدات و پێداویستهكانی سهركهوتنیان بۆ فهراههم دهكات و سهرپهرشتیی جێبهجێكردنیان دهكات چاودێری كردنی خهرجی رابوردوو و خهرجی پاش ئهویشهوه. لهو سهرپێچییه داراییانهش دهپێچێتهوه كه جێبهجێكردنیان به وهزارهتهكه دهسپێردرێت. بهڕێوهبهرێكی گشتیش سهرۆكایهتیی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنابێت و، به ئهزموون و پسپۆڕ بێت.
ماددهی بیست و شهشهم:
ماددهی بیست و شهشهم: پێویسته ئهندام لهم كارانه دووركهویتهوه: یهكهم: كهم تهرخهمی كردن یاخوود گرفت خستنه پێش پیاده كردنی یاساكان و ئهو پێرهوانهی پهیوهندیدارن به سهندیكا و ئهو رێنمایی و بڕیارنهی كه دهری دهچوینێت. دووهم: دهستدانه پیشه به بێ نوێكردنهوهی ئابوونهی ساڵانه یاخود مۆڵهت. سێیهم: رهچاو نهكردنی رهوشتی پیشهیی و زیان گهیاندن به رووهت (سومعه)ی پیشهیی و شهرهفی، به پێی ئهو بنهمایانهی ل پێرهوی ناوخۆدا هاتوون. چوارهم: به فێڵ و نادروستی بهكار هێنانی نازناوێكی پیشهیی یاخود سیفهتێكی ناتهواوی پیشهیی یان به پێی یاساكان و پێرهوه رهچاوكراوهكان پهسهند نهكرابێ و ئاشكرا كردنی ئهمه به ههر رێگایهك بووبێ. پێنجهم: كردنی ههڵهیهكی گهورهی هونهری له ئهنجامی كهمتهرخهمی كه زهرهرێكی گهوره بۆ خاوهنی پهیوهندیداری لێ بكهوێتهوه. شهشهم: پێ درێژ كردنی له سنووری دهست دانه پیشهكهی به پێی ئهو بنهمایانهی كه له پێرهوی ناوخۆ و رێنماییهكانی كه سهندیكا دهری دهچوێنێ.
ماددهی سیانزدهههم
ماددهی سیانزدهههم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی بانكه بازرگانیهكان: بهڕێوهبهرێكی گشتیی سهرۆكایهتی دهكات بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و، به ئهزموون و پسپۆڕ بێت و، ئهمانهی خوارهوهشی پێوه دهلكێن: 1ـ بهڕێوهبهرایهتییهكانی بانكهكانی ئهلرهشید 2ـ بهڕێوهبهرایهتییهكانی بانكهكانی ئهلرافیدهین 3ـ بهڕێوهبهرایهتییهكانی بانكهكانی ههرێم
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-كوردستان: كوردستانی عێراق. 2--ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 3-ئهنجومهنی وهزیران: ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێم. 4-یهكێتی: یهكێتی ژوورهكانی پیشهسازی ههرێم. 5-ئهنجومهنی ژوور: ئهنجوومهنهكانی یهكێتی ژوورهكان. 6-ئهنجومهنی ژوور: ئهنجومهنی ژوورهكانی بازرگانی و پیشهسازی له پارێززگاكانی ههرێمدا. 7-ئهندام: بازرگان یان پرۆژهی پیشهسازی كه رێگهی دامهزراندنی به پێی یاسای دارایی بهو مانایهی كه ئهندامێكی تۆماركراوه له یهكێ له ژوورهكاندا.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: وهزارهت هیچ بهرپرسایهتیهكی پهیوهست به مافی كارمهندانی گرێبهستكار لهگهڵ قوتابخانهو پهیمانگه ناحكومیهكان لهئهستۆ ناگرێت، و بهرپرسایهتیهكهی كورتدهبێتهوه سهر لایهنی فێركاریی و پهروهردهیی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: 1-به بڕیار یا وهزیر یا ئهوهی كه دهسهڵاتی دهدانێ و لهسهر داواوی پهیوهندیدارهكان له 90% ئهمانهی خواره وه دهدرێتهوه خاوهنیان. أ-نرخی پولی بهكار نههاتوو یا دراو یا ئهوهی یپش بهكارهێنانی به سه هوو دهشێوێ. ب-ئهو رهسمهی به سههوو له سهر وهرهقهیهك وهردهگیرێ كه رهسمی لهسهر نییه یا لهسهر رێتی و رهسمهكهی لهوێ كهمتر لێ وهگیراوه. 2-ئهگهر داواكاری وهرگرتنهوه كه رێگای پوول فرۆشی پێدرابوو تهواوی نرخی پووله بهكار نههاتووهكانی دهدرێتهوه دوای داشكاندنی كۆمسیۆن (عموله) 3-وهزیر یا ئهوهی دهسهڵاتی دهداتێ بۆیان ههیه به پاره یا پوول ئهو رهسمه بدهنهوه به خاوهنی ئهگهر دڵنیا بوون رهسمدهر ئهو مهبهستهی بهدی نههێناوه كه رهسمهكهی له پێناودا داوه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئهو وهرهقانهی كه له خشتهی یهكه و دووهمی پاشكۆی ئهم یاسایهدا ههن دهبێ ئهو رهسمانهیان لێبدرێ كه له تهنیشتیانهوه و دیاریكراون.
ماددهی سی ویهكهم
ماددهی سی ویهكهم: 1/پزیشك له ماوهی گرتن وبهندكردن وحیجزكردنی دهستدانه پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێ. 2/پزیشك ئهگهر حوكم بدرێ له سهر تاوانێكی ئابڕووبهری پهیوهندار به پیشهكهی، دهستدانه پیشهكهی لێ قهدهغه دهكرێت. 3/ئهگهر دووباره حوكمی پزیشك درا له ئهنجامی تاوانبار كردنی لهسهر كرداری وا كه پهیوهندی به پیشهوه ههبێ نابێ دووباره ناوی له سهندیكا تۆمار بكرێتهوه مهگهر دوای رهزامهندییهكی نوێ نهبێ له ئهنجوومهنی سهندیكا، به پێی پهیڕهو و ئهو رێنماییانهی لێیهوه دهرچوون.
ماددهی سی و شهشهم
ماددهی سی و شهشهم: 1/نابێ موڵك وماڵی سهندیكا دهستی بهسهردا بگیرێت یا بفرۆشرێ، تهنیا مهگهر قهرزهكه له جیاتی نرخی موڵك وماڵهكه بێت. 2/به ئامادهبوونی نهقیب یا جێگرهكهی یاخود سهرۆكی لق یان ئهوهی نوێنهرایهتیان دهكا نهبێ، نابێ بارهگای سهندیكا یاخود بارهگای لقهكانی بپشكندرێن. 3/ههر دهست درێژییهك بكرێته سهر ئهندام له كاتی ئهنجامدانی ئهركهكهی یاخود بههۆی دهستدانه پیشهكهی دهست درێژیكهر لهسهر ئهو كارهی سزای ئهو كهسهی بهسهردا دهسهپێنرێ كه دهستدرێژی كردبێته سهر فرمانبهرێ له كاتی فرمانهكهیدا. 4/پێویسته دهستهڵاتی لێكۆڵینهوه بهر له ههر لێكۆڵینهوهیهكی لهگهڵ ئهندام دا لهسهر تاوانی نهبینراو، ئاگاداری سهندیكا بكاتهوه، پێویسته سهندیكاش لهكاتی لێكۆڵینهوهدا نوێنهری خۆی بنێرێ. 5/ئهندام له ژووری بهكرێی پله یهكی دهزگا تهندروستییهكان وحكومهتییهكان وپهیمانگا هونهرییهكان چارهسهر دهكرێ وله كرێدان دهبووردرێ، بهڵام حهقی ماندووبوونی پزیشك ونهشتهرگهرهكان له لیستی حیساب له كاتی نووستنی ئهندام له نهخۆشخانهی ئههلی وچوونه عیادهی تایبهتی دا دهشكێنرێ.
ماددهی سی و ههشتهم
ماددهی سی و ههشتهم: دهشێ پزیشكێكی مۆڵهتدراو پزیشكێكی دیكه دابنێت له عیادهكهی كاربكات بهمهرجێك ئهوهی جێی دهگرێتهوه ههمان پلهی زانستی و پسپۆری ههبێ وئهو ماوهیهش له سێ مانگ پتر نهبێت.
ماددهی یهكهم :
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه:1- ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. 2- وهزارهت: وهزارهتی كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان. 3- وهزیر: وهزیری كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان. 4- ئهنفالكراو: ههركهسێك ژیانی له دهست دابێ یان زهرهری پێكهوتبـێ یان تا كوئێستا چارهنووسی لهئهنجامی تاوانهكانی جینۆساید كردن دژ به گهلی كوردستان نادیار بێ. 5- شههید: ههركهسێك له خهندهقی خهباتی چهكداریی یان له تێكۆشانی سیاسی بۆ بهرگریی كردن له بزووتنهوهی رزگاریخوازیی كوردستان له دژی رژێمه دا پلۆسهرهكانی یهك لهدوای یهك یاخود له ئهنجامی تاوانهكانی كۆمهڵكوژی یاخود كردهوهی جهنگی دوژمنكارانه له دژی گهلی كوردستان ژیانی له دهست دابی وبهپێی ئهم پێناسهی خوارهوه پۆلین دهكردێن: أ- شههیدی خهباتگێر: ههركهسێكی له خهندهقی خهباتی چهكداری یان خهباتی سیاسی یان له ئهنجامیاندا له دژی ڕژێمه یهك لهدوای یهكهكان بۆ بهرگری كردن له بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان وئهوهی له دوای هاتووه ژیانی خۆی كردبێته قوربانی. ب- قوربانیانی جینۆساید: ههركهسێكی شههید بووبێ یان ژیانی له ئهنجامی تاوانهكانی (جینۆساید) لهكاتی تاوانهكانی ئهنفال یان له بهكارهێنانی چهكی كیمیاوی یان له كاتی لهناو بردنی داپلۆسهرانهی بارزانییهكان وفهیلییهكان دا له دهست دابێ. ج- شههیدی هاووڵاتی: ههركهسێكی شههید بووبێ یان له ئهنجامی كرداری جهنگی یان كاری تیرۆریی یان له كاتی كۆڕهوه ملیۆنیهكهی گهلی كوردستان ژیانی له دهست دابێ. 6- كهس وكاری قوربانیان و ئهنفالكراوهكان: مێرد یان ژنهكان، كوڕ، كچ،دایك، باوك،برا، خوشك،یا خود ئهوانهی شههید به بڕیاریكی دادوهری بهخێوی دهكردن.