أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
المادة 61 – الاشخاص المعنوية هي: 1 – الدولة. 2 – الادارات والمنشات العامة التي يمنحها القانون شخصية معنوية مستقلة عن شخصية الدولة بالشروط التي يحددها. 3 – الالوية والبلديات والقرى التي يمنحها القانون شخصية معنوية بالشروط التي يحددها. 4 – الطوائف الدينية التي يمنحها القانون شخصية معنوية بالشروط التي يحددها. 5 – الاوقاف. 6 – الشركات التجارية والمدنية الا ما استثني منها بنص خاص. 7 – الجمعيات المؤسسة وفقا للاحكام القانونية. 8 – كل مجموعة من الاشخاص او الاموال يمنحها القانون شخصية معنوية.
المادة 61 – الاشخاص المعنوية هي: 1 – الدولة. 2 – الادارات والمنشات العامة التي يمنحها القانون شخصية معنوية مستقلة عن شخصية الدولة بالشروط التي يحددها. 3 – الالوية والبلديات والقرى التي يمنحها القانون شخصية معنوية بالشروط التي يحددها. 4 – الطوائف الدينية التي يمنحها القانون شخصية معنوية بالشروط التي يحددها. 5 – الاوقاف. 6 – الشركات التجارية والمدنية الا ما استثني منها بنص خاص. 7 – الجمعيات المؤسسة وفقا للاحكام القانونية. 8 – كل مجموعة من الاشخاص او الاموال يمنحها القانون شخصية معنوية.
ماددهی حهوتهم
ماددهی حهوتهم: مافی خانهنشینی، دوای مردن، بۆ وهرهسهیه. ئهو وهرهسانهش كه مافی خانهنشینیان بهردهكهوێ، بهپێی حوكمهكانی یاسا ژماره (33)ی ههمواركراوی ساڵی 1996 یاسای خانهنشینیی مهدهنی و بهپێی ئهو بڕیارانهش كه لهم بارهیهوه دههێنراون، پێیان دهدرێ.
ماددهی بیست و پێنجهم
ماددهی بیست و پێنجهم: یهكهم: ههموو ئهو كهلوپهل و كاڵایانهی له لایهن فهرمانگهكانی ههرێم و كهرتی گشتییهوه به ناوی خۆیان و بۆ بهكارهێنانی خۆیان هاورده دهكرێن، رهسمیان لێ وهرناگیرێت. دووهم: ئهو رهسم وهرنهگرتنهی سهرهوه ئهو كهلوپهل و كاڵایانهش دهگرێتهوه، كه بۆ فهرمانگهكانی ههرێم و كهرتی گشتی، له حكومهت یان دامهزراوی بهخشهرهوه هاورده كراون.
ماددهی بیست و شهشهم
ماددهی بیست و شهشهم: رێژهی (10%) له مووچهی ههر یهك له سهرۆكی ههرێم و جێگرهكهی و سهرۆكی پهرلهمان و جێگرهكهی و سكرتێر و ئهندامانی پهرلهمان و سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیرهكان و ئهوانهی له پلهی ئهواندان و ئهوانهی مووچهی وهزیر و بریكاری وهزارهت وهردهگرن و ئهوانهی له پلهی ئهواندان و ئهوهی مووچهی بریكاری وهزارهت وهردهگرێت و راوێژكاران و خاوهن پله تایبهتهكان و دادوهران و ئهندامانی داواكاری گشتی.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: یهكهم: وهزیری دارایی و ئابووری ئهو دهسهڵاتهی ههیه، گوێزانهوه له نێوان پشتهوانهكانی یهك دهروازهدا بكات، بهدهر له بهشی مووچه كه دهكرێ بۆی بگوێزرێتهوه و ناكرێ لێی بگوێزرێتهوه. دووهم: وهزیری دارایی و ئابووری بۆی ههیه گوێزانهوه له نێوان پشتوانهی دهروازهكانی بودجهدا بكات، به مهبهستی دابین كردنی توانای خهرج كردن بۆ ئهو فهرمانگانهی بڕیار دهدرێت له وهزارهتێك جیا بكرێنهوه و بدرێنه پاڵ وهزارهتێكی دیكهوهو، وهزیری تایبهتمهندیش بۆی ههیه له نێو یهك بهش و یهك یهكهی خهرج كردندا، گوێزانهوه بكات. سێیهم: نابێ گوێزانهوه له نێوانی پارێزگاكاندا بكرێت، لهوهی پهیوهندیی به تهرخان كراوهكانی ئاوهدان كردنهوه و پهرهپێدانی پرۆژهی ههرێمهكان و پارێزگاكانهوه ههیه.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: 1. سهندیكا: سهندیكای ئهندازیاره كشتوكاڵی یهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. ئهنجومهن: ئهنجومنی سهندیكا. 3. نهقیب: نهقیبی ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان. 4. ئهندازیاری كشتوكاڵی: ههر ئهندامێك له سهندیكا بروانامهی بهكالۆریۆسی له كشتوكاڵ یان له یهكێك له پسپۆرهكانیدا یاخود له هاوتاكانیدا ههبیت و له زانكۆیهك یان پهیمانگایهك وهری گرتبێت و ئهنجومهنی خوێندنی باڵا له ههرێمی كوردستاندا دانی پێدا هێنا بێ و دهست به كار بێت له پیشهكهی به كاركردنی له یهكێك له پسپۆرییه كشتوكاڵی یه دهستنیشان كراوهكان لهم یاسایهدا. 5. دهست دانه پیشه: كاركردنه له پسپۆرییه كشتوكالییهكان له یهكێك له له بوارهكانی لێكۆلینهوه و نهخشهكێشان بۆ پرۆژهو كاره كشتوكاڵی و پیشهسازی و ئهندازیارییهكانی كه مهبهستی كشتوكاڵییان ههیه و راوێژكاریی له بارهیهوه پێشكهش دهكهن و سهرپهرشتی دهكهن و كار له یهكێك له فرمانه كشتوكاڵییهكاندا دهكهن كه ئهنجومهنی سهندیكا دیاری دهكات. 6. وهزیر: وهزیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 7. ههرێم: مهبهست ههرێمی كوردستانی عێراقه.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: یهكهم: لیژنهی لق له سهرۆك و دوو ئهندامی ئهسڵی وئهندامێكی یهدهگ پێك دێت، له لایهن ئهندامانی لقهكهوه ههڵدهبژێردرێن. دووهم: لق، بۆ وهدیهێنانی ئهو ئامانجانهی یهكێتی تێدهكۆشێ كه لهم یاسایهدا دهقهكانیان هاتووهو، لیژنهی لق، ساڵانه ڕاپۆرتێك لهبارهی ئیش وكاری لقهكهوه پێشكهش به ئهنجومهن دهكات.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: كۆبوونهوهكانی لیژنه به ئاماده بوونی زیاتر له نیوهی ئهندامانی له گهڵیانداو سهرك و ئهگهر ئهگهر ناجێگیرهكهی ساز دهبن و بڕیارهكانی به زۆرینهی دهنگی ئاماده بووان دهدرێن و ئهگهر دهنگهكان وهك یهك بوون ئهو لایه زال دهكرێ كه سهرۆكی له گهڵدایه.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: لیژنهیهك پێك دههێنرێ به ناوی لیژنهی یانسیبی ئاوهدان كردنهوهی ههرێمی كوردستانی عێراق به سهرۆكایهتی وهزیری ئاوهدانكردنهوه و گهشهپێدان و جێگری بریكاری وهزارهت و نوێنهری وهزارهتی دارایی و ئابووری و تهندروستی و كاروباری كۆمهڵایهتی و كشتوكال و ئاودێری و پیشهسازی وزه و ئهشغال و نیشتهجێ كردنی به پله یهك كه له بهرێوهبهری گشتی كهمتر نهبێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: یهكێتی ئهم ئامانجانهی خوارهوهی ههیه. یهكهم: سهروهرێتیی یاساو، سهربهخۆیی دادوهری، بهجۆرێ كه رێگه نهدرێت دهست له كاروباری وهربدرێت. دووهم: ههوڵدان بۆ دابینكردنی مافهكانی دادوهران. سێیهم: پاراستنی ناوبانگ و پێگهی پیشهكه، به جۆرێ كه لهگهڵ بنهمای سهربهخۆییو دهستپاكیی دادوهریدا بگونجێ. چوارهم: بهرزكردنهوهی ئاستی زانستیی دادوهران و، دنهدانیان لهسهر پێشكه شكردنی توێژینهوهی یاساییو دادوهریو، كردنهوهی خولی راهێنان له ناوهوهو دهرهوهی ههرێمدا كهبه شداریی تێدا بكهن. پێنجهم: بهرزكردنهوهی ئاستی بژێویی دادوهران و، بایهخدانی تایبهت به فهراههمكردنی خزمهتگوزاریی تهندروستی و كۆمهڵایهتی بۆ خۆیان و خێزانیان، بهجۆرێ كه شایانی پێگهوجێگهیان بێت. شهشهم: كه بچێتهپاڵ یهكێتیی نێودهوڵهتیی دادوهران یان ههر رێكخراوێكی هاوشێوهی دیكهو پێوهندییان لهگهڵدا توندوتۆڵ بكا، بهجۆرێ كه ئامانجهكانی یهكێتی وهدیبێنێ. حهوتهم: دابینكردنی نوێترین شێوازو تهكنیك بۆ خزمهتی ڕهوشی دادپهروهریو گهیشتن به كاروانی پهرهسهندووی دادوهریی جیهانی. ههشتهم: هاوكاری لهگهڵ ههدوو دهسهڵاتی یاسادانان و جێیهجێكردن له ههرێمدا، بۆ پهرهپێدانی ڕهوشی دادوهری. نۆیهم: كردنهوهی ناوهندگهلی رۆشنبیریو كۆمهڵایهتی بۆ دادوهران. دهیهم: زامنكردنی رێزوپاراستنی مافی دهستوریو یاسایی هاووڵاتیان. یازدهم: دهوڵهمهندكردنی هزری یاساییو، بهشداریكردن له پهرهپێدانی یاساداناندا. دوازدهم: پشتگیری دادوهران له پیادهكردنی حوكمی یاساو بهجێگهیاندنی ماف و دادپهروهریدا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: ئهندام، بهمانهی خوارهوه پابهنددهیێ: یهكهم: ئابوونهی هاتنهڕیزو هاوبهشی بدات. دووهم: پاراستنی ههیبهت و پێگهوجێگهی دادوهریو، خۆبهدوورگرتن له ههر رهفتارێ گومان له سهر ڕاستییهكهی بورووژێنێ. سێیهم: له چالاكییهكانی یهكێتییهكهدا بهشداربێ و له كۆبوونهوهكانیدا ئامادهبێو، پابهندی بڕیارهكانی بێت و، بۆ وهدیهێنانی ئامانجهكانی كۆشش بكات.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: ئهو پێشمهرگهیهی لهم حاڵهتانهی خوارهوهدا تووشی كهمئهندامبوونی لهش بوون، خانهنشین دهكرێن: 1. ئهگهر پلهی زهبوونيی، به پێی راپۆرتی پزیشكی كه له لایهنێكی پسپۆرهوه دهرچووبێ (50%) یان زیاتر بێ. 2. ئهگهر ئهندامێكی دیوی دهرهوهی لهشی له دهست دابێ، سا پلهی زهبوونیی ههرچهنده دهبێ ببێ.
ماددهی نۆیهم
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و وهزارهتی دارایی و ئابووری و وهزارهتی پلاندانان بڕی مایه راكێشراوهكه بۆ پرۆژهكانی ژێرخانی ئابووری و وهبهرهێنان بهشێوهیهكی دادپهروهرانه خهرج بكهن، دوای راستاندنی له لایهن پهرلهمانهوه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی وهزیران ههڵدهستێت به دیاریكردنی بهرزترین تێكڕای سوود، یان تێكڕای سوودی بنهڕهت و رسومات و عمولهكان به رهچاو كردنی كێبڕكێ لهنێوان سهرچاوهكانی راكێشانی مایه، یان ههر سوودێك، یان دهسكهوتێك، یان داهاتێكی تر كهوا شایسته دهبێت، یان كهڵهكهبووه لهسهر ههر مایهیهك كه رادهكێشرێت، یان ههر قهرزێكی گهرهنتیكراو بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات، ئهم دهسهڵاتهش ملكهچ نابێت بۆ هیچ بهرزه تێكڕایهك، یان ههر كۆتێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا لهكاتی بهستنی رێككهوتننامهكه.
ماددهی دووهم
ماددهی دووهم: 1. به پێی ئهم یاسایه سهندیكایهك بۆ ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان دادهمهزرێ خودان كهسایهتی مهعنهوی خۆی دهبێ و سهربهخۆیی دارایی و كارگێری دهبێ، پێی دهگوترێ سهندیكای ئهندازیاره كشتوكاڵییهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق و بارهگاكهی له ههولێری پایتهختی ههرێم دهبێت و بۆی ههیه لق له مهڵبندی پارێزگاكانی ههرێمدا بكاتهوه. 2. تا ههڵبژاردنی گشتی ئهنجام دهدرێت لیژنهیهكی ئاماده كار له (15) ئهندام به رهزامهندی لایهنه تایبهتمهندهكان پێك دێت.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهی له (وهقایعی كوردستان)دا، دهخرێته بهركار.
ماددهی یهكهم :
ماددهی یهكهم : مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه ماناكانی بهرامبهریانه بۆ مهبهستی ئهم یاسایه:1- ههرێم: ههرێمی كوردستان ـ عێراق. 2- وهزارهت: وهزارهتی كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان. 3- وهزیر: وهزیری كاروباری شههید و ئهنفالكراوهكان. 4- ئهنفالكراو: ههركهسێك ژیانی له دهست دابێ یان زهرهری پێكهوتبـێ یان تا كوئێستا چارهنووسی لهئهنجامی تاوانهكانی جینۆساید كردن دژ به گهلی كوردستان نادیار بێ. 5- شههید: ههركهسێك له خهندهقی خهباتی چهكداریی یان له تێكۆشانی سیاسی بۆ بهرگریی كردن له بزووتنهوهی رزگاریخوازیی كوردستان له دژی رژێمه دا پلۆسهرهكانی یهك لهدوای یهك یاخود له ئهنجامی تاوانهكانی كۆمهڵكوژی یاخود كردهوهی جهنگی دوژمنكارانه له دژی گهلی كوردستان ژیانی له دهست دابی وبهپێی ئهم پێناسهی خوارهوه پۆلین دهكردێن: أ- شههیدی خهباتگێر: ههركهسێكی له خهندهقی خهباتی چهكداری یان خهباتی سیاسی یان له ئهنجامیاندا له دژی ڕژێمه یهك لهدوای یهكهكان بۆ بهرگری كردن له بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان وئهوهی له دوای هاتووه ژیانی خۆی كردبێته قوربانی. ب- قوربانیانی جینۆساید: ههركهسێكی شههید بووبێ یان ژیانی له ئهنجامی تاوانهكانی (جینۆساید) لهكاتی تاوانهكانی ئهنفال یان له بهكارهێنانی چهكی كیمیاوی یان له كاتی لهناو بردنی داپلۆسهرانهی بارزانییهكان وفهیلییهكان دا له دهست دابێ. ج- شههیدی هاووڵاتی: ههركهسێكی شههید بووبێ یان له ئهنجامی كرداری جهنگی یان كاری تیرۆریی یان له كاتی كۆڕهوه ملیۆنیهكهی گهلی كوردستان ژیانی له دهست دابێ. 6- كهس وكاری قوربانیان و ئهنفالكراوهكان: مێرد یان ژنهكان، كوڕ، كچ،دایك، باوك،برا، خوشك،یا خود ئهوانهی شههید به بڕیاریكی دادوهری بهخێوی دهكردن.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: 1/ئینتما له سهندیكادا، بهداواكردنێكی نووسراو دهبێ، هاوپێچ بهڵگهنامهگهلی پێويستی لهگهڵدا بێ و بدرێ به نهقیب. 2/داواكارییهكه له ماوهی پازده رۆژدا كه له رۆژی تۆماركردنیهوه له سهندیكا دهست پێدهكا، دهخرێته بهردهمی ئهنجومهن، ئهنجومهنیش، دهبێ لهو ماوهیهدا بیبرێنێتهوه، خۆ ئهگهر هات و ئهو ماوهیه تێ پهڕی و ئهنجومهن نهیبڕییهوه، ئهوه، لهو بارهدا به قبوڵ كراو دادهنرێ. 3/ئهنجومهن به بڕیارێ، هۆی دیاریكراوی تێدا بێ، بۆی ههیه داواكاریی ئینتما بداته دواوه، داواكارهكهش بۆی ههیه، له ماوهی (30) رۆژدا، كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێدهكا له دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا تانهی لێ بگرێ، ئیدی، بڕیار، بڕیاری دادگایه ودهبڕدرێتهوه.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: بڕی بنهڕهت (أصلی) و سوود و بڕه شایستهكانی تری سهر ههر مایهیهك لهو مایانهی لهوانهیه رابكێشرێن و سهرجهم ئهو بڕانهی بهپێی ههر گهرهنتیكردنێكی بهستراو بهپێی ئهم یاسایه شایسته دهبن و گشت رێككهوتن و بهڵگهنامهكانی كه لهم بوارهدا ههرێم گرێیان دهدات ملكهچ نابن بۆ رسوماتی پوولی دارایی، یان لێ بڕینی ههر بڕێك، یان باجێكی تری هاتوو له ههر یاسایهك، یان پێڕهوێك، یان رێنماییهكی تری بهركار له ههرێمدا.
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: بهشداربووهكان: ئهم كهسانهی خوارهوه، بۆ سوود وهرگرتن له شارهزاییان، یان، بۆ ئهوهی سوود له بزاڤی سهندیكاكه وهربگرن، دهشێ به بهشداربوو وهربگیرێن: 1/ئهو ئابووریناسه بیانیانهی شهرتوشروتی ماددهی چوارهمیان تێدا فهراههمه و نشینهی كوردستانی عێراقن. 2/ئهوانهی بڕوانامهی باڵایان ههیه وله كاروباری ئابووری یان دارایی یان بازرگانیدا، بۆ ماوهیهك ئیشیان كردبێ له پێنج ساڵ كهمتر نهبێ، به شاهێدی حكومهت، یا به شاهێدی شیركهتێكی هاوپشك (شركه مساهمه) یا شیركهتێكی خاوهن بهرپرسییهكی دیاریكراو، به مهرجێ شهرتوشروتی ئههلیهتیشیان تێدا فهراههم بێت.