المواد القانونية

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م:

مادده‌ی سی و حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: پله‌ (درجه‌) و مووچه‌ی دادوه‌ران و زیاده‌ی ساڵانه‌ و پله‌به‌رزیان (العلاوه‌ والترفیع) به‌م جۆره‌ ده‌بێ: پله‌ سنووری مووچه‌ به‌ دینار زیاده‌ ماوه‌ی پله‌ به‌رزی ـــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ أ 520 ـ 590 14 ــــــــــــــــــــــ ب 460 ـ 500 12 5 ساڵ ج 380 ـ 435 10 5 ساڵ د 310 ـ 370 8 5 ساڵ دووه‌م: أ ـ سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ پله‌ی وه‌زیر ده‌بێ و مووچه‌ و سه‌ر مووچه‌ (مخصصات)ی وه‌زیری ده‌درێتێ. ب ـ مووچه‌ی جێگری سه‌رۆك و دادوه‌ری دادگای پێداچوونه‌وه‌ (1000) دینار ده‌بێ. سێ یه‌م: دادوه‌ر دوای ئه‌وه‌ی ساڵێك خزمه‌ت ته‌واو ده‌كا زیاده‌یه‌كی ساڵانه‌ی له‌خۆوه‌ (تلقائی)ی له‌ راده‌ی خواره‌وه‌ (الحد الادنی) بۆ ڕاده‌ی سه‌ره‌وه‌ (الحد الاقصی)ی هه‌ر پله‌یه‌كی به‌و پێ یه‌ی له‌بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دایه‌ ده‌درێتێ. چواره‌م: أ ـ دادوه‌ران و له‌گه‌ڵیاندا جێگری سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ و دادوه‌رانی ئه‌م سه‌رمووچه‌ دادوه‌ری یانه‌ وه‌رده‌گرن: مووچه‌ له‌قه‌زاوناحیه‌كان دا له‌مه‌ڵبه‌ندی پارێزگاكاندا ـــــــــــ ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ 520 ـ 590 80% ی مووچه‌ 70% ی مووچه‌ 460 ـ 500 90% ی مووچه‌ 80% ی مووچه‌ 310 ـ 435 100% ی مووچه‌ 90% ی مووچه‌ ب ـ مه‌رجه‌ ئه‌وانه‌ی سه‌رمووچه‌ به‌ پێی رێژه‌كانی بڕگه‌ی (أ) وه‌رده‌گرن له‌ شوێنی كاره‌كانیاندا نیشته‌جێ بون و به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ كه‌مترین رێژه‌ی ئه‌و سه‌ر مووچه‌یه‌ی نێوان شوێنی كاره‌كه‌یان وه‌رده‌گرن. پێنجه‌م: أ ـ دادوه‌ران و له‌ گه‌ڵیاندا جێگری سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ و دادوه‌ره‌كانی و داواكاره‌ گشتی یه‌كان (المدعون العامون) و جێگره‌كانیان (300) سێ سه‌د دینار وه‌ك سه‌ر مووچه‌یه‌كی بڕاوه‌ (مقگوع) له‌بری كرێ خانوو وه‌رده‌گرن. ب ـ ئه‌گه‌ر دادوه‌ر چووه‌ خانوویه‌كی میری یه‌وه‌ ده‌بێ فه‌رمانگه‌كه‌ی ئه‌و پاره‌یه‌ بڕگه‌ی (أ)ی سه‌ره‌وه‌ وه‌ك كرێ بدا به‌و لایه‌نه‌ی خاوه‌نی خانووه‌كه‌یه‌. ج ـ ئه‌وه‌ی له‌ شوێنی كاره‌كه‌یدا خانووی خۆی هه‌بێ یا ئه‌وه‌ی له‌ شوێنی كاره‌كه‌یدا نیشته‌جێ نابێ له‌سه‌ر مووچه‌ی كرێی خانوو بێ به‌ش ده‌كرێ. شه‌شه‌م: دادوه‌ران و له‌ گه‌ڵیاندا جێگری سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌و دادوه‌رانی داواكارانی گشتی و جێگره‌كانیان ئه‌م سه‌رمووچه‌ بڕایه‌وانه‌ وه‌رده‌گرن: أ ـ پۆلی یه‌كه‌م 1000 هه‌زار دینار ب ـ پۆلی دووه‌م 800 هه‌شت سه‌د دینار ج ـ پۆلی سێ یه‌م 600 شه‌ش سه‌د دینار د ـ پۆلی چواره‌م 400 چوار سه‌د دینار حه‌وته‌م: سه‌رۆكی داوای گشتی و سه‌رۆكی دیوانی تۆماری یاسایی تۆماركاره‌ یاساییه‌كان و به‌ڕێوبه‌ری گشتی تۆماری موڵكایه‌تی و سه‌رپه‌رشتكارانی داد ئه‌گه‌ر دادوه‌ر نه‌بوون ئه‌و سه‌ر مووچه‌ دادوه‌ره‌ی و سه‌ر مووچه‌ بڕاوه‌وه‌ی كرێی خانویان ده‌درێتێ كه‌ له‌م مادده‌یه‌دا هه‌ن. هه‌شته‌م: سه‌ر مووچه‌ی دادوه‌ری و سه‌ر مووچه‌ی كرێی خانوو یا ئه‌و سه‌ر مووچه‌ی بڕایه‌وانه‌ی به‌ پێی ئه‌م مادده‌یه‌ ده‌درێن ناكه‌ونه‌ به‌ر حوكمی هیچ یاسایه‌ك كه‌ له‌گه‌ڵیدا ناكۆك بن.

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م:

مادده‌ی سی و شه‌شه‌م: 1 ـ سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌ نێوان جێگرانی سه‌رۆك یا پێشینترین دادوه‌رانیدا داده‌مه‌زرێنرێ ئه‌گه‌ر ماوه‌ی خزمه‌ته‌ دادوه‌ریه‌كه‌ی له‌ بیست و پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بوو. 2 ـ جێگری سه‌رۆك له‌ نێوان دادوه‌رانی پێداچوونه‌وه‌ دا داده‌مه‌زرێنرێ ئه‌گه‌ر خزمه‌تی دادوه‌ری یه‌كه‌ی له‌ بیست و دوو ساڵ كه‌متر نه‌بوو. 3 ـ دادوه‌ر له‌ دادگای پێداچوونه‌وه‌دا له‌وانه‌ی پۆلی یه‌كه‌م یا له‌وانه‌ داده‌مه‌زرێنرێ كه‌ ماوه‌ی خزمه‌تی دادوه‌ری یه‌كه‌یان له‌ بیست ساڵ كه‌متر نییه‌. 4ـ سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ و جێگره‌كه‌ی و دادوه‌رانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ به‌ فه‌رمانێكی هه‌رێمی له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران داده‌مه‌زرێنرێت.

مادده‌ی چوارده‌:

مادده‌ی چوارده‌: یه‌كه‌م: رادده‌ی یاسایی (نیساب) له‌ ئه‌نجومه‌ندا به‌ ئاماده‌بوونی زۆربه‌ی ئه‌ندامان ته‌واو ده‌بێ و بڕیاره‌كان به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئاماده‌بوان ده‌رده‌چێ، وه‌ له‌ كاتی یه‌كسان بوونی ده‌نگه‌كانیش به‌و لایه‌نه‌ دا ده‌له‌نگێ كه‌ نه‌قیبی له‌گه‌ڵدایه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ر‌ هۆیه‌كه‌وه‌ شوێنی نه‌قیب چۆڵ بوو جێگره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ یان سكرتێر ئه‌گه‌ر شوێنی نه‌قیب چۆڵ بوو ئه‌ویش ئه‌وه‌نده‌ ماوه‌یه‌ی كه‌ باقی ماوه‌. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر به‌ هه‌ر هۆیه‌كه‌وه‌ شوێنی یه‌كێك له‌ پایه‌كانی ئه‌نجومه‌ن چۆڵ بوو، ئه‌ندامێك له‌ نێوان ئه‌ندامه‌ یه‌ده‌گه‌كان شوینی ده‌گرێته‌وه‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی پترله‌ ئه‌ندامێكی ئه‌نجومه‌ن چۆڵ بوو، ئه‌نجوومه‌ن له‌سه‌ریه‌تی له‌ ماوه‌ی دوو مانگدا بانگهێشتی ده‌سته‌ی گشتی بكا بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌وانه‌ی شوێنی ئه‌م پایانه‌ پرده‌كه‌نه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌نده‌ ماوه‌یه‌ی كه‌ باقی ماوه‌ته‌وه‌، ئه‌ویش به‌ هه‌مان رێگا له‌م یاسایه‌دا دیاری كراوه‌.

مادده‌ی سی و چواره‌م:

مادده‌ی سی و چواره‌م: 1ـ خواستی دامه‌زراندن به‌ دادوه‌ر له‌گه‌ڵ باوه‌ڕنامه‌ی خوێندن وئه‌و باوه‌ڕنامانه‌ی تر كه‌ له‌ مه‌رجه‌كانی دامه‌زراندندا ده‌خوازرێن و ده‌درێن به‌ وه‌زاره‌تی داد و وه‌زاره‌تیش ده‌بێ خواسته‌كانی دامه‌زراندن له‌گه‌ڵ باوه‌ڕنامه‌كان دا ئه‌گر به‌ پێی یاسا مه‌رجه‌كانیان ته‌واو بوون له‌گه‌ڵ راپۆرتێكدا له‌ باره‌ی هه‌ر یه‌كێكیانه‌وه‌ له‌ڕووی پوخته‌ی خزمه‌ت و ره‌وشت و لێهاتوویی یه‌وه‌ بنێرێ بۆ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری. 2 ـ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری له‌گه‌ڵ ره‌چاوكردنی بڕگه‌ی چواره‌می مادده‌ی سی و دووه‌مدا په‌سه‌ندترین خواسته‌كانی دامه‌زراندن هه‌ڵده‌بژێرێ و بڕیاری دامه‌زراندنیان ده‌نێرێ بۆ وه‌زاره‌ت بۆ ده‌ركردنی فه‌رمانی هه‌رێمی به‌ دامه‌زراندن.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: مادده‌ی (ده‌یه‌م) له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خۆیندرێته‌وه‌: 1. ده‌سته‌ی گشتی باڵاترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌داو هه‌موو ئه‌و رۆژنامه‌وانه‌ كارا مونته‌سیبانه‌ ده‌گرێته‌وه‌ كه‌ ئیلتیزامی خۆیان بوپێودانگی ئه‌م یاسایه‌ به‌جێ هێناوه‌. 2. ده‌سته‌ی گشتی، كۆنگره‌ی خۆی له‌ باره‌گاكه‌ی خۆیدا سێ ساڵ جارێك كه‌ له‌ رۆژی هه‌ڵبژاردنه‌كه‌یه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌ن و له‌سه‌ر داوای نه‌قیب ده‌به‌ستێ بۆ هه‌ڵبژارنی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا وسێ ئه‌ندامی یه‌ده‌گ و هه‌ردوو لێژنه‌ی زه‌پتی و ریقابه‌ به‌ ده‌نگدانی نهێنی. (نصاب)یش به‌ ئاماده‌بوونی دوو سیێه‌كی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی گشتی دێته‌جێ له‌ حاڵه‌تێكیشدا (نصاب) نه‌هاته‌ جێ، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا هه‌ڵبژاردن پاش پازده‌ رۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م له‌ هه‌مان كات وله‌ هه‌مان جێگه‌دا ئه‌نجام ده‌درێ، جا ئه‌وجا (نصاب) به‌ ئاماده‌بوونی زۆرێنه‌ی ئه‌ندامه‌كان دێته‌جێ و دوو سیێه‌كی ئه‌ندامانی سه‌ندیكاكه‌ش یۆیان هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستدا داوای كۆنگره‌به‌ستن بكه‌ن. 3. له‌ بارێكدا ئه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌ندامانی هه‌یئه‌ی (ده‌سته‌كه‌) له‌ پێنج سه‌د ئه‌ندام پتر بوون، ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا، هه‌ڵبژاردن له‌ رێگای مه‌ندوبه‌كانه‌وه‌ (نوێنه‌ره‌كانه‌وه‌) ئه‌نجام ده‌درێ و، رێژه‌ی نواندنیش له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نه‌وه‌، یان له‌لایه‌ن جێگری ئه‌نجومه‌نه‌كه‌وه‌ دیار ده‌كرێ به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاشه‌وه‌. 4. هه‌یئه‌ی گشتی به‌ ده‌نگی دوو سیێه‌كی ئاماده‌بووان مافی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌ندیكاكه‌ی هه‌ی.

مادده‌ی حه‌ڤده‌

مادده‌ی حه‌ڤده‌: به‌ندی ( سێیه‌م )له‌ مادده‌ی بیست ویه‌ك هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێتدرێته‌وه‌: سێیه‌م: رۆژنامه‌وانێ سزا درابێ، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی سی رۆژدا – كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – له‌ به‌رده‌می دادگای ته‌مییزدا تانه‌ له‌ بڕیاره‌كانی قه‌ده‌غه‌كردن و ده‌ركردن بدات كه‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌ری هێناون سزاش ناخرێته‌ به‌ر كار تا نه‌گاته‌ پله‌ی یه‌كلابوونه‌وه‌و بنبڕی.

مادده‌ی چوارده‌

مادده‌ی چوارده‌: بڕگه‌ی (1) له‌ مادده‌ی شازده‌ هه‌موار ده‌كرێ و، به‌م شێوه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ له‌ پارێزگاكاندا لق بكاته‌وه‌، لیژنه‌ی لق له‌ بێنچ ئه‌ندام پێك دێت ئه‌ندامانی لق له‌و رۆژنامه‌وانه‌ كارایانه‌ی له‌ پارێزگاكه‌دا به‌ پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌وه‌ خه‌ریكن هه‌ڵیانده‌بژێرن.

مادده‌ی سی و سێ یه‌م:

مادده‌ی سی و سێ یه‌م: ئه‌وه‌ی به‌دادوه‌ر داده‌مه‌زرێ ده‌بێ ئه‌م مه‌رجانه‌ی تێدابن: 1ـ عێراقی بێ و زمانی كوردی بزانێ و ئه‌هلی یه‌تی مه‌ده‌نی ته‌واوی هه‌بێ. 2ـ ته‌مه‌نی له‌ سی ساڵ كه‌متر نه‌بێ و خاوه‌ن هاوسه‌ر بێ. 3ـ حوكم نه‌درابێ به‌ تاوانێكی ئاسایی یان كه‌تنێكی (جنحه‌) له‌كه‌داركه‌ری شه‌ره‌ف. 4ـ ره‌وشتی جوان بێ و ناوبانگی باش بێ و ده‌ستپاك و بێ لایه‌ن ناسرابێ. 5ـ مه‌رجه‌كانی رێك وپێكی جه‌سته‌ی تێدابن و كه‌م ئه‌ندام نه‌بێ. 6ـ باوه‌ڕنامه‌ی به‌كالۆریۆس له‌ یاسادا یان ئه‌وه‌ی هاوتای بێ وه‌رگرتبێ. 7ـ أ ـ دوای ده‌رچوونی له‌ كۆلیجی یاسا یا به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ ده‌ ساڵ پارێزه‌ری یا وه‌زیفه‌یه‌كی شێوه‌ دادوه‌ری كردبێ یا له‌ په‌یمانگای دادوه‌ری ده‌رچووبێ. ب ـ ماوه‌ی كاركردنی له‌و وه‌زیفانه‌ی بڕگه‌ی (أ) دا پێنج ساڵ ده‌بێ ئه‌گه‌ر باوه‌ڕنامه‌ی ماجستێری له‌ یاسادا وه‌رگرتبێ و سێ ساڵ ده‌بێ ئه‌گه‌ر باوه‌ڕنامه‌ له‌دكتۆرای وه‌رگرتبێ ئیتر ئه‌و كاركردنه‌ی له‌ پێش وه‌رگرتنی باوه‌ڕنامه‌كه‌دا بووبێ یا له‌دوای. ج ـ ماوه‌ی كاركردن له‌ پارێزه‌ری و ئه‌و وه‌زیفه‌یه‌ی له‌بڕگه‌ی (أ)دایه‌ بۆ مه‌به‌ستی دامه‌زراندن له‌ یه‌ك ده‌درێن. د ـ ده‌بێ له‌ تاقیكردنه‌وه‌یه‌كدا به‌ نووسین بێ یا به‌ده‌می سه‌ركه‌وتووبێ.

مادده‌ی سی ودووه‌م:

مادده‌ی سی ودووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن ئه‌م ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ: 1-لێكۆڵینه‌وه‌ی نه‌خشه‌ی سه‌ره‌تایی وه‌زاره‌ت وپێشكه‌شكردنی تێبینی له‌ باره‌یه‌وه‌. 2- لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و كێشانه‌ی وه‌زیر بۆیانی ده‌نێرێ. 3-تێروانینی پله‌به‌رزی و گواستنه‌وه‌و به‌خواستندان(الترفیع والنقل والاعاره‌)ی دادوه‌ران و لێكۆڵینه‌وه‌ له‌ ره‌وشت و ره‌فتارو لێهاتووییان و سه‌رپه‌رشتی كردنی پاراستنی سه‌ربه‌خۆیی دادوه‌ری (استقلال القچاء). "5" به‌گوێره‌ی بڕیاری ژماره‌ (10) له‌ رۆژی 3/5/1994 تایبه‌ت به‌ یاسای ژماره‌ (2)ی ساڵی 1994 (یاسای یه‌كه‌م هه‌مواركردنی یاسای ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی ژماره‌ (14)ی ساڵی 1992. 4-ده‌ركردنی بڕیاری پاڵاوتنی ئه‌وانه‌ی ته‌واوی مه‌رجه‌كانی دامه‌زراندنیان به‌دادوه‌ر تێدایه‌ و ئه‌گه‌ر داواكارانی دامه‌زراندن پتر له‌ پێویست بوون ئه‌وا ئه‌نجوومه‌ن ده‌یانخاته‌ به‌ر تاقیكردنه‌وه‌یه‌كه‌وه‌ و ئه‌وسا بڕیاری پاڵاوتنی سه‌ركه‌وتووترینیان ده‌دا. 5-لیژنه‌یه‌ك به‌ناوی (لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران)ەوه‌ له‌ سێ ئه‌ندام پێك ده‌هێنرێ كه‌ ئه‌نجومه‌ن له‌سه‌ره‌تای هه‌ر ساڵێكدا له‌ ئه‌ندامانی خۆی هه‌ڵیانده‌بژێرێ و ئیشی تێڕوانینی كاروباری دابینكردنی ڕێك و پێكی (الامور الانچباگیه‌)ی دادوه‌ران ده‌بێ و بڕیاری لیژنه‌كه‌ش ده‌شێ له‌لای ده‌سته‌ی فراوانی دادگای پێداچوونه‌وه‌ له‌لایه‌ن وه‌زیر و ئه‌و دادوه‌ره‌وه‌ كه‌ بڕیاره‌كه‌ی له‌دژ ده‌رچووه‌ له‌ ماوه‌ی سێ ڕۆژدا له‌ ڕۆژی پێڕاگه‌یاندنی یه‌وه‌ تانووتی لێ بدرێ و بڕیاره‌كه‌ی له‌م باره‌یه‌وه‌ ئیتر بنبڕ (بات) ده‌بێ.

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م:

مادده‌ی سی و یه‌كه‌م: یه‌كه‌م: أ ـ ئه‌نجوومه‌نی دادوه‌ری به‌ سه‌رۆكایه‌تی سه‌رۆكی دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستانی عێراق و ئه‌ندامێتی پێشینترین دوو جێگر له‌ جێگرانی سه‌رۆك و ئه‌گه‌ر له‌ كایه‌دا نه‌بوون پێشینترین دوو داوه‌ری دادگای پێداچوونه‌وه‌ و سه‌رۆكی دیوانی تۆماری یاسایی (دیوان التدوین القانونی)و سه‌رۆكی داوای گشتی (الادعاء العام) و به‌ڕێوبه‌ری گشتی تۆماری موڵكایه‌تی (التسجیل العقاری). "5" ب ـ ئه‌گه‌ر سه‌رۆك ئامادهنه‌بوو پێشینرین دوو جێگره‌كه‌ی جێگه‌ی ده‌گرنه‌وه‌و ئه‌گه‌ر ئه‌وانیش ئاماده‌ نه‌بوون پێشینترین ئه‌ندامانی دادگای تێ هه‌ڵچوونه‌وه‌ سه‌رۆكایه‌تی ئه‌نجوومه‌ن ده‌كا. دووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ له‌ مانگێك دا جارێك كۆده‌بێته‌وه‌ وسه‌رۆكیش بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی پێویستیدا داوای كۆبوونه‌وه‌ی بكا وكۆبوونه‌وه‌ی به‌ بێ ئاماده‌بوونی سه‌رۆك یا ئه‌وه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیدا جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌و به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ سێ له‌ چوار به‌شی ئه‌ندامانی پێك نایه‌ت و بڕیاره‌كانیش به‌ زۆربه‌ی ژماره‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ده‌درێن. سێ یه‌م: ئه‌نجوومه‌ن سكرتێرێكی له‌ وه‌رگرانی باوه‌ڕنامه‌ی به‌كالۆریۆسی له‌ یاسادا ده‌بێ كه‌ رێكخستنی كاروباری ئه‌نجوومه‌ن و ئاماده‌كردنی به‌رنامه‌ی كاری و پوخته‌ كردنی ئه‌و كێشانه‌ی ده‌خرێته‌ به‌رده‌می و راگه‌یاندنی بڕیاره‌كانی له‌ ئه‌ستۆ ده‌بێ.

مادده‌ی سی یه‌م:

مادده‌ی سی یه‌م: یه‌كه‌م: دادگایه‌كی لێكۆڵینه‌وه‌ یا زیاتر له‌ هه‌ر شوینێكدا پێك ده‌هێنرێ كه‌ دادگای سه‌ره‌تایی تێدا بێ به‌ پێی حوكمی یاسا لێده‌كۆڵێته‌وه‌ و ئه‌گه‌ر دادوه‌رێكی تایبه‌تی بۆ دیاری نه‌كرابوو دادوه‌ری دادگای سه‌ره‌تایی ده‌بێته‌ دداوه‌ری لێكۆلینه‌وه‌. دووه‌م: وه‌زیری داد له‌سه‌ر پێشنیازی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ بۆی هه‌ه‌ی دادگای لێكۆلینه‌وه‌ ب جۆرێك یا بۆ چه‌ند جۆرێكی دیاریكراو له‌ تاوان ته‌رخان بكا. سێ یه‌م: وه‌زیری داد بۆی هه‌یه‌ ده‌سته‌یه‌ك به‌ سه‌رۆكایه‌تی یه‌كێك له‌ دادوه‌ران بۆ لێكۆلینه‌وه‌ی تاوانێك یان چه‌ند تاوانێكی دیاری كراو پێك بێنێ و ده‌سته‌كه‌ ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ری لێكۆڵینه‌وه‌ی ده‌بێ.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م:

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: یه‌كه‌م: دادگای كار له‌ مه‌ڵبه‌ندی هه‌ر پارێزگایه‌كدا پێكده‌هێنرێ. دووه‌م: دادگای كار به‌ یه‌ك دادوه‌ر كۆ ده‌بێته‌وه‌. سێ یه‌م: دادگای كار ئه‌و داوا و كارو بارانه‌ ببینێ كه‌ به‌ پێی حوكمه‌ یاسا له‌ چوارچێوه‌ی تایبه‌تكاری ئه‌وان.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م:

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر جێگای نه‌قیب به‌ هه‌ر هۆیه‌ك چۆڵ بوو بریكاره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ماوه‌ی كه‌ باقی ماوه‌، ئه‌گه‌ر پایه‌ی بریكاریش چۆڵ بوو ئه‌وا سكرتێر شوێنی نه‌قیب ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی چۆڵ بوو ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان له‌ رێگای هه‌ڵبژاردنی نهێنیه‌وه‌ شوێنی ده‌گرێته‌وه‌، پێویسته‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نائاسایی له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو مانگ تێپه‌ر نه‌كا به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ باقی ماوه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی یازده‌یه‌م:

مادده‌ی یازده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن له‌ نێوان ئه‌ندامه‌كانی خۆیدا به‌ هه‌ڵبژاردنی نهێنی سكرتێرێك هه‌ڵده‌بژێرێ له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا كه‌ له‌ دوای هه‌ڵبژاردن ده‌كرێ و ده‌سه‌ڵاته‌كانی له‌ په‌یره‌وی ناوخۆ دا دیاری ده‌كرێت. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ لانی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر مانگێ جارێك دانیشتنه‌ ئاساییه‌كانی خۆی ئه‌نجام ده‌دا، هه‌ر وه‌ك ده‌توانێ دانیشتنه‌ نائاساییه‌كان به‌ بانگهێشتی نه‌قیب یان به‌ داواكاری سێیه‌كی ئه‌ندامان ببه‌ستێت.

مادده‌ی یازده‌

مادده‌ی یازده‌: (مادده‌ی دوازده‌) له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. مه‌رجه‌، ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا به‌ نه‌قیبیشه‌وه‌، سێ ساڵ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی پله‌ ئه‌ندامی كارایاندا تێپه‌ریبێت. 2. ناشێ ئه‌ندامێتی، له‌و لێژنانه‌دا كه‌ هه‌یئه‌ی گشتی هه‌ڵێبژاردوون، پێكه‌وه‌ كۆبكرێته‌وه‌.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی (دووه‌م) له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ وبه‌م شێوه‌یه‌ خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (به‌پێی ئه‌م یاسایه‌، سه‌ندیكایێ بۆ رۆژنامه‌وانان سازده‌درێ، پێی ده‌ڵێن سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی كوردستانی عێراق و، باره‌گا سه‌ره‌كییه‌شی له‌ هه‌ولێری پایته‌ختی هه‌رێم ده‌بێت و، بۆیشی هه‌یه‌ لق له‌ پارێزگاكان و له‌ به‌غدای پایته‌ختی عێراقی فیدراڵی بكاته‌وه‌).

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی سێیه‌م له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: سه‌ندیكای رۆژنامه‌وانانی كوردستان رێكخراوێكی پیشه‌ییه‌و، شه‌خسییه‌تی مه‌عنه‌ویی سه‌ربه‌خۆی هه‌یه‌.

مادده‌ی سیازده‌:

مادده‌ی سیازده‌: ( مادده‌ی یازده‌) له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: 1. لیژنه‌ی ریقابه‌ له‌ سه‌رۆكێك و دوو ئه‌ندام پێك دێت ئیشیشی ئه‌وه‌یه‌ ته‌دقیقی خه‌سڵه‌تی ئه‌ندامێتی بكاو بزانی تا چه‌ند له‌گه‌ڵ شه‌رتوشرووتی یاساییدا یه‌ك ده‌گرێته‌وه‌. 2. لێژنه‌ی زه‌بتی له‌ سه‌رۆكێك و دوو ئه‌ندام پێك دێت ئیشیشی له‌وه‌یه‌ له‌و شكات وسكاڵایانه‌ بپێچێته‌وه‌ كه‌ له‌ ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ بۆ هه‌واڵه‌ ده‌كرێ تا به‌پێ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ یه‌كلاییان بكاته‌وه‌.

مادده‌ی حه‌ڤده‌:

مادده‌ی حه‌ڤده‌: به‌ندی ( سێیه‌م )له‌ مادده‌ی بیست ویه‌ك هه‌موارده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خرێتدرێته‌وه‌: سێیه‌م: رۆژنامه‌وانێ سزا درابێ، مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ له‌ ماوه‌ی سی رۆژدا – كه‌ له‌ رۆژی ته‌بلیغه‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا – له‌ به‌رده‌می دادگای ته‌مییزدا تانه‌ له‌ بڕیاره‌كانی قه‌ده‌غه‌كردن و ده‌ركردن بدات كه‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا ده‌ری هێناون سزاش ناخرێته‌ به‌ر كار تا نه‌گاته‌ پله‌ی یه‌كلابوونه‌وه‌و بنبڕی.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م:

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: دادگای هه‌رزه‌كاران به‌ ده‌سته‌یه‌ك كۆ ده‌بێته‌وه‌ كه‌ به‌ سرۆكایه‌تی دادوه‌ری دادگای هه‌رزه‌كاران و ئه‌ندامیه‌تی دوو ناوبچیكار (محكم) دبێ به‌ پێی یاسای هه‌رزه‌كاران داوای تاوان ده‌بینێ و حوكمی تێدا ده‌دا. دووه‌م: ناوی سه‌رۆكی ده‌سته‌ و ناوبچیكاره‌ ئه‌سڵی و ئیحتیته‌كان و به‌ به‌یاننامه‌یه‌ك را ده‌گه‌ێنرێ كه‌ وه‌زیری داد له‌سه‌ر پیشنیازی سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ ده‌ری ده‌كا. سێ یه‌م: سه‌رپێچی (مخالفه‌) و كه‌تن په‌ پێی حوكمی یااسی هه‌رزه‌كاران ته‌نیا له‌ لایه‌ن دادوه‌ری هه‌رزه‌كارانه‌وه‌ ده‌بینرێ. به‌ڵام ده‌شێ له‌ قه‌زا و ناحیه‌كان له‌ لایه‌ن دداوه‌رانی دادگای كه‌تنه‌وه‌ ببینرێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة