المواد القانونية

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م:

مادده‌ی چل و یه‌كه‌م: نابێ هیچ بینایه‌ك به‌بێ رێپێدان له‌ لایه‌ن شاره‌وانی یا به‌رێوه‌به‌رێتی ی نه‌خشه‌ كێشانی ئاوه‌دانی یه‌وه‌ هه‌ر یه‌كه‌یان له‌ سنووری ده‌سه‌ڵاتی خۆیدا درووست بكرێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م : ئامانجه‌كانی وه‌زاره‌ت: یه‌كه‌م: دامه‌زراندنی تۆره‌كانی هێڵی ئاسنی و، به‌ستنه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ شاره‌كانی عێراق و ده‌ره‌وه‌یدا . هه‌روه‌ها دابینكردنی هه‌موو پێداویستیه‌كانی له‌خانوبه‌ره‌ . دووه‌م: رێكخستنی كه‌رته‌كانی گواستنه‌وه‌ی زه‌مینی و ئاسمانی . سێیه‌م: سه‌رپه‌رشتیكردنی گه‌راجه‌كانی گواستنه‌وه‌ی شتومه‌ك و گه‌شتیاران و بیناكردن وبه‌كرێدانی گه‌راجه‌كان. چواره‌م: رێكخستن وكارگێریه‌ ئاسمانیه‌كان و فرۆكه‌خانه‌ مه‌ده‌نیه‌كان . پێنجه‌م: فه‌راهه‌مكردنی پێداویستیه‌كانی به‌ڕێوه‌بردنی جموجۆلی ئاسمانی به‌ جۆرێك، كه‌ سه‌لامه‌تیو خۆشڕه‌وشیه‌كه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی خێراو رێك و پێك زامن بكات . شه‌شه‌م: دامه‌زراندن و سه‌رپه‌رشتیكردنی فرۆكه‌خانه‌كان به‌ پێی ئه‌و ڕێوشوێنه‌ نێوده‌وڵه‌تیانه‌ی كه‌ له‌ رێكخراوی ICAO پشتی پێ به‌ستراوه‌ . حه‌وته‌م: دانانی سیاسه‌تی گشتی بۆ گواستنه‌وه‌و، سه‌رپه‌رشتیكردن له‌سه‌رجێبه‌جێكردنی و، هاوكاری كردنیش له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كاندا . هه‌شته‌م:چاكردنی ئاستی به‌جێگه‌یاندنی گواستنه‌وه‌ و دانی مۆڵه‌ت جگه‌ له‌ گواستنه‌وه‌ی گه‌شت و گوزار، به‌ پێی ئه‌وبه‌ندو به‌ستانه‌ی كه‌ وه‌زاره‌ت ده‌ریان ده‌كات . نۆیه‌م:به‌پێی ڕه‌وش وره‌فتاری نێوده‌وڵه‌تی، دامه‌زراندن و فراوان كردن وسه‌رپه‌رشتی كردنی وێستگه‌كانی كه‌شناسی و چاودێری بومه‌له‌رزه‌ وئامرازو ئامێری پێویستی بۆ دابین ده‌كات. ده‌یه‌م: هاوبه‌شی كردنی لایه‌نه‌كانی په‌یوه‌ندیدار له‌ پاراستنی ژینگه‌دا . یازده‌م:هاندانی ململانێ و خه‌مڵاندنی توانای ململانكاریه‌كه‌ له‌ ڕێگه‌ی كۆمپانیاكان و كه‌رتی تایبه‌ته‌وه‌ به‌ جۆرێك كه‌ خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندی گشتی بكات. دوازده‌م: دانانی هه‌موو ڕێنماییه‌ زه‌رووره‌كان بۆ زامنكردن و وه‌گه‌رخستنی فڕۆكه‌خانه‌كان، به‌ پێی سیاقاتی كارپێكراوی نێوده‌وڵه‌تی . سێزده‌م: چاكردنی ئاستی به‌ جێ گه‌یاندنی گواستنه‌وه‌ی ئاسمانی و، دۆزینه‌وه‌ی چاكترین شێوازی گۆرین . چوارده‌م:ئیجازه‌ به‌ كۆمپانیاكانی ئه‌و هێڵه‌ ئاسمانیه‌ ده‌دات كه‌ بۆ مه‌به‌ستی باشتر كردنی گواستنه‌وه‌ی ئاسمانی له‌ هه‌رێمدا بكه‌ونه‌كارو، هه‌روه‌ها هه‌موو جۆره‌ نوسینگه‌كانی ووشكانی. پازده‌م: رێز له‌ به‌ جێهێنانی گشت پێكهاته‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌كان ده‌گرێ كه‌ پێوه‌ندیان به‌ گواستنه‌وه‌ی ئاسمانیو گواستنه‌وه‌ی سه‌رزه‌مینه‌وه‌ هه‌یه‌ . شازده‌م:سه‌رپه‌رشتی نوسینگه‌كانی گواستنه‌وه‌ له‌ هه‌موو خاڵه‌كانی په‌رینه‌وه‌ی سنوره‌كانی هه‌رێمداو وه‌رگرتنی كرێ و مزه‌ (الرسوم) وبه‌كارهێنانی مه‌نه‌فێست به‌پێ ی یاساكان وبه‌هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌لأ وه‌زاره‌ته‌ په‌یوه‌ندیداره‌كان.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م : یه‌كه‌م : وه‌زیر : سه‌رۆكی باڵاو، به‌رپرسی ئیش وكارو ئاراسته‌كردنی سیاسه‌ت و،سه‌رپه‌رشتیكردن ورقابه‌كردنی وه‌زارته‌كه‌یه‌و هه‌مووبریار وفرمان وڕێنماییه‌كانیش پیوه‌ندیان به‌ ئه‌رك و فرمان وپێكهاته‌و سه‌لاحییات و،كاروباری دیكه‌ی هونه‌ری و دارایی وئیداری و رێكخستنی وه‌زاره‌ته‌كه‌وه‌، هه‌یه‌، به‌پێی حوكمه‌كانی یاسا،له‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌رده‌چێ.وه‌زیر به‌رپرسه‌ له‌به‌رده‌می ئه‌نجومه‌نی وه‌زیراندا،چونكه‌ خۆیشی ئه‌ندامێكی هاوكاره‌ له‌وئه‌نجومه‌نه‌دا. دووه‌م : بریكاری وه‌زاره‌ت : له‌ چوارچێوه‌ی سه‌ڵاحییات،كه‌وه‌زیر پێی ده‌سپێرێ، یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات، له‌ ئاراسته‌ كردن و، سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری وه‌زاره‌ته‌كه‌. سێیه‌م- راوێژكاره‌كان : له‌ چوار كه‌س زێتر نابێو، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆییان هه‌بێ و خاوه‌ن ئه‌زموون و كه‌رده‌ش بن.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1-له‌ دیوانی وه‌زاره‌ت دا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی راوێژكاری وه‌زاره‌ت)ه‌ وه‌ به‌سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیر به‌م شێوه‌یه‌ پێكدێ: أ-بریكاری وه‌زاره‌ت جیگری سه‌رۆك ب-بریكاری وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری هه‌رێم ئه‌ندام ج-بریكاری وه‌زاره‌تی ككشتوكال و ئاودێری هه‌رێم ئه‌ندام د-به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام ه-نوێنه‌ری یه‌كێتیی پیشه‌سازییه‌كانی هه‌رێم ئه‌ندام و-نوێنه‌ری یه‌كێتیی نه‌قابه‌كانی كرێكارانی هه‌رێم ئه‌ندام ز-هه‌ركامه‌ندێكی تایبه‌تكار كه‌ وه‌زیر له‌ ناو وه‌زاره‌ت یا ده‌ره‌وه‌یدا هه‌ڵی ده‌بژیرێ ئه‌ندام 2-ئه‌نجومه‌ن به‌ لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ هه‌ر دوو مانگ جارێك كۆ ده‌بێته‌وه‌ یا هه‌ر كاتێك كه‌ پێویست بوو، كۆبوونه‌وه‌ش به‌بێ ئاماده‌ بوونی سه‌رۆكه‌كه‌ی یا ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌بوونییدا جێگه‌ی ده‌گرێته‌وه‌ ناكرێ، ئه‌نجومه‌ن له‌م بوارانه‌دا راوێژ پێشكه‌ش ده‌كا. أ-سیاسه‌تی پیشه‌سازی كه‌رته‌كانی وه‌زاره‌ت و دانانی درێژه‌ی نه‌خشه‌ بۆیان. ب-سیاسه‌تی دارایی و ئابووری فه‌رمانگه‌و به‌رێوه‌به‌ریه‌تی گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت. ج-رێكخستنی به‌رهه‌م هێنان (استثمار) ی ئه‌و پاره‌ و پوولانه‌ی له‌ هه‌ندێ له‌ كه‌رته‌كانی وه‌زاره‌تدا له‌ پێویست به‌ده‌رن (فائضه). د-سازكاری (تنسیق العمل)له‌ نێونا كه‌رته‌كانی به‌رهه‌م هێناندا و یه‌كخستنی شێواز و كێشه‌ هاوبه‌شیه‌كان و پێشنیاز كردنی رێنمایی و پێشكه‌ش كردنی ئامۆژگاری.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1-گشت مافه‌كانی ئه‌و دام و ده‌زگایانه‌ی له‌وه‌ و به‌ر به‌ وه‌زاره‌تی پیشه‌سازی مه‌ڵبه‌نده‌وه‌ به‌سترابوونه‌وه‌ یا پێوه‌ی به‌سترانه‌وه‌ ده‌بنه‌ موڵكی وه‌زاره‌ت. 2-مولكیه‌ت و مافه‌كانی گشت ئه‌و فه‌رمانگه‌ی له‌وه‌ و به‌ر به‌ وه‌زاره‌ته‌كانی تره‌وه‌ به‌سترابوونه‌وه‌ یا كه‌وتبوونه‌ چوار چێوه‌ی تایبه‌ت كاره‌كانیانه‌وه‌ ده‌نه‌ موڵكی وه‌زاره‌ت.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: كار به‌ هیچ ده‌قیك ناكرێ كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قایعی كوردستاندا ده‌خرێـته‌ كار.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌می یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ، به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 1. وه‌زیر: به‌رپرسی باڵای وه‌زاره‌ته‌كه‌و به‌رپرسی یه‌كه‌می به‌ركارخستنی سیاسه‌تی وه‌زاره‌ته‌كه‌و سه‌رپه‌رشتی به‌ركارخستنی یاساو پێڕۆ و رێنماییه‌كانێتی. له‌ چوارچێوه‌ی سنووری ئه‌م یاسایه‌و یاسا به‌ركاره‌كانی دیكه‌شدا هه‌موو بڕیارو فه‌رمان و رێنماییه‌كیش كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی وه‌زاره‌ته‌كه‌و پێكهاته‌و سه‌ڵاحییاته‌كانی و كاروباری دیكه‌ی ئیداری و هونه‌رییه‌تی، له‌لایه‌ن خۆیه‌وه‌ ده‌رده‌چن و، بۆیشی هه‌یه‌، به‌شێ له‌ سه‌ڵاحییاتی خۆی بدات به‌ بریكاره‌كانی وه‌زاره‌ت و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان یان به‌ سه‌رۆكانی دایه‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كانی وه‌زاره‌ته‌كه‌. وه‌زیر به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رپرسیاره‌، چونكه‌ خۆشی ئه‌ندامێكی هاوكاری ئه‌نجومه‌نه‌كه‌یه‌. 2. بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری پیشه‌سازی و نه‌وت و كانزاكان: ئه‌و ئه‌رك و فرمانانه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست كه‌ وه‌زیر له‌ بواری كه‌رتی پیشه‌سازی و نه‌وت و كانزاكاندا پێی ده‌سپێرێ. 3. بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری كاره‌با: ئه‌و ئه‌رك و فرمانانه‌ ده‌گرێته‌ ده‌ست كه‌ وه‌زیر له‌ كه‌رتی كاره‌بادا پێی ده‌سپێرێ. 4. مه‌كته‌بی وه‌زیر: فرمانبه‌رێ، به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕونامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بێ، ژماره‌یێ فرمانبه‌ر یاریده‌ی ده‌ده‌ن.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: له‌ هه‌رێمدا ئه‌نجومه‌نێك به‌ ناوی (ئه‌نجومه‌نی گشتیی راژه‌ له‌ هه‌رێمی كوردستان) داده‌مه‌زرێت و خاوه‌ن كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وه‌ی و سه‌ربه‌خۆیی دارایی و كارگێڕی ده‌بێت، سه‌رۆكه‌كه‌ی یان هه‌ر كه‌سێك ئه‌و رای ده‌سپێرێت نوێنه‌رایه‌تیی ده‌كات و سه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: ئامانجی ئه‌نجومه‌ن ئه‌مانه‌یه‌ كه‌ دادێن: یه‌كه‌م: به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی وه‌زیفه‌ی گشتی و په‌ره‌پێدانی راژه‌ی گشتی و ده‌سته‌به‌ر كردنی ده‌رفه‌تی یه‌كسان و مسۆگه‌ر كردنی بنه‌مای یه‌كسانی بۆ كه‌سانی شیاو به‌ پڕكردنه‌وه‌یان. دووه‌م: نه‌خشه‌ كێشان بۆ كاروباری وه‌زیفه‌ی گشتی و سه‌رپه‌رشتی كردنی. سێیه‌م: په‌ره‌پێدانی ده‌زگای كارگێڕی و به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی په‌یكه‌ری وه‌زیفیی دامه‌زراوه‌كانی هه‌رێم و په‌ره‌پێدانی توانای فه‌رمانبه‌رانی راژه‌ی گشتی بۆ ئه‌وان به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌نجومه‌ن بریتییه‌ له‌م پێكهاتانه‌ی دادێن: یه‌كه‌م: فه‌رمانگه‌ی كاروباری كارگێڕی و دارایی و یاسایی. دووه‌م: فه‌رمانگه‌ی توێژینه‌وه‌ و لێكۆڵینه‌وه‌ی كارگێڕی. سێیه‌م: فه‌رمانگه‌ی په‌ره‌پێدانی كارگێڕی. چواره‌م: فه‌رمانگه‌ی هه‌ماهه‌نگی و به‌دواداچوون. پێنجه‌م: راوێژكاری ئه‌نجومه‌ن.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ر كار.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: بڕگه‌ی (2)ی مادده‌ی چواره‌م له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 2- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی پیشه‌سازی:فرمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی، كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بێ و، به‌ ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت. ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییانه‌ی خواره‌وه‌شی په‌یوه‌ست ده‌بن: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی لێكۆلینه‌وه‌و پلاندنان. 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگه‌ حكومیه‌كان. 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی كارگه‌ ئه‌هلیه‌كان. 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی زه‌بتی چۆنایه‌تی (السيطرة النوعیه‌). دووه‌م: بڕگه‌ی (2) له مادده‌ی چواره‌مى له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 3- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی حساباتی پلاندانان و بةدواداضون: فرمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی، كه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بێ و، به‌ ئه‌زموون و پسپۆڕ بێ. ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیانه‌شى په‌یوه‌ست ده‌بن: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پلاندانان و به‌دواداچوون . 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی پرۆژه‌و وه‌به‌رهه‌مهێنانه‌كان . 3. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی حسابات و پلان و ئه‌رك و مه‌سره‌ف (الكلفه‌). 4. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی هێزی كارو ئامار . سێیه‌م: بڕگه‌ی (5)ی مادده‌ی چواره‌م له‌ یاساكه‌ هه‌موارده‌كرێ و وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: 5- به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی ره‌نێوهانینی (انتاج) وزه‌ی كاره‌با: فرمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی، كه‌ بڕونامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بێ و، به‌ ئه‌زموون و پسپۆڕ بێ. ئه‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیانه‌شى په‌یوه‌ست ده‌بێ: 1. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وێستگه‌ گه‌رمییه‌كان (المحطات الحراریه‌). 2. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی وێستگه‌ كارۆئاوییه‌كان. چواره‌م: ئه‌م دوو بڕگه‌یه‌ی خواره‌وه‌ بۆ مادده‌ی چواره‌می یاساكه‌ زیادده‌كرێ و زنجیره‌یان ده‌بێته‌ (6، 7) به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌: 6. به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتی گواستنه‌وه‌ی وه‌زی كاره‌با: فرمانبه‌ری سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی كه‌ بڕونامه‌ی زانكۆیی سه‌ره‌تایی هه‌بێ و به‌ ئه‌زموون و پسپۆڕ بێ 7. بەڕێوەربەرایەتی گشتی دابەشكردنى ووزەى كارەبا : فرمانبةری سەرۆكايەتى دةكات بە پلە بەرێوەبەری گشتی كە بڕوانامەى زانكۆيى سەرەتایى هەبێ و بە ئەزموون و پسپۆڕ بێ ، به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی دابه‌شكردنی وه‌زی كاره‌بای پارێزگاكانی هه‌رێمی په‌یوه‌ست ده‌بن .

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵاو، به‌رپرسی ئیش وكارو ئاڕاسته‌كردنی سیاسه‌ت وسه‌رپه‌رشتكردن و ریقابه‌كردنی وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌و، هه‌موو بڕیارو فه‌رمان ورێنماییگه‌لێكیش پێوه‌ندییان به‌ ئه‌ركوفرمان و پێكهاته‌و سه‌ڵاحییات و كاروباری دیكه‌ی هونه‌ری ودارایی وئیداری ورێكخستنی وه‌زاره‌ته‌كه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، له‌وه‌زیره‌وه‌ ده‌رده‌چن و به‌سه‌رپه‌رشتیی خۆی جێبه‌جێ ده‌كرێن .وه‌زیر به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانیش به‌رپرسه‌، چونكه‌ خۆیشی ئه‌ندامێكی هاوكاری وه‌زاره‌ته‌كه‌یه‌و، بۆیشی هه‌یه‌، هه‌ندێ له‌ سه‌ڵاحییاتی خۆی، به‌ بریكاری وه‌زاره‌ت، یان به‌ به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كان، یان به‌ هه‌ركه‌سێ له‌ وه‌زاره‌ته‌كه‌دا، كه‌خۆی به‌ له‌باری بزانێ بسپێرێ. دووه‌م:بریكاری وه‌زاره‌ت: له‌ چوار چێوه‌ی سه‌ڵاحییاتدا كه‌ پێی ده‌سپێردرێ یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات، له‌ ئاراسته‌كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباره‌كانیدا. سێیه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ، ژماره‌یێ فرمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. چواره‌م: نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێ به‌پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر به‌ڕێوه‌ی ده‌با، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ، ژماره‌یێ فه‌رمانبه‌ریش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. پێنجه‌م: راوێژكاره‌كان: له‌ چواركه‌س زیاتر نابن، مه‌رجیشه‌ بڕوانامه‌ی زانكۆیان هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون و كه‌رده‌ش بن. شه‌شه‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی كاروباری ئیداری ودارایی: فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی پلاندانان و به‌دواداچوون: فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت. هه‌شته‌م: به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تی گشتیی پیشه‌سازی: فه‌رمانبه‌رێ سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا، بڕوانامه‌ی زانكۆی هه‌بێ و، خاوه‌ن ئه‌زموون و پسپۆڕ بێت.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: جێگری سه‌رۆك جێی سه‌رۆك ده‌گرێته‌وه‌ و له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونیشدا ده‌سه‌ڵاته‌كانی پیاده‌ ده‌كات.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ بانگهێشتی سه‌رۆك یان جێگره‌كه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی سه‌رۆكدا، كۆ ده‌بێـته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ ئاماده‌ بوونی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی كۆ ده‌بێته‌وه‌ و بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نیش به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ندامانی ئاماده‌بوو ده‌درێن، ئه‌گه‌ر ده‌نگه‌كانیش یه‌كسان بوون ئه‌و لایه‌ قبووڵ ده‌كرێت كه‌ سه‌رۆك ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌.

مادده‌ی حه‌وته‌م:

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌ن به‌ هه‌ماهه‌نگی له‌گه‌ڵ لایه‌نانی پسپۆر یان په‌یوه‌ندیدار، ئه‌م ئه‌ركانه‌ی دادێن ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: دامه‌زراندن و دامه‌زراندنه‌وه‌ و به‌رز كردنه‌وه‌ی له‌ راژه‌ی گشتی و له‌ سه‌ر بنه‌مای پێوه‌ری پیشه‌یی و توانا و پێویستی و به‌و جۆرهه‌ی له‌گه‌ڵ پسپۆرایه‌تیی ئه‌نجومه‌نه‌كانی خۆجێیی یه‌كه‌كانی كارگێڕیدا ناكۆك نه‌بێت له‌گه‌ڵ به‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌ نێوان پارێزگاكاندا. دووه‌م: داڕشتنی سیاسه‌تی راژه‌ی گشتی و دیاری كردنی ئامرازه‌كانی پیاده‌ كردنی و هه‌ڵسه‌نگاندنی ئاستی به‌جێ گه‌یاندن. سێیه‌م: پێشنیار كردنی یاسا و رێسای رێكخستن و په‌ره‌پێدانی كاروباری وه‌زیفه‌ی گشتی یان را ده‌ربڕین تێیاندا. چواره‌م: ئاماده‌ كردنی په‌یكه‌ری وه‌زیفیی وه‌زاره‌ته‌كان و لایه‌نانی گرێ نه‌دراو به‌ وه‌زاره‌ت و هه‌موو دامه‌زراوێك كه‌ وه‌زیفه‌ی گشتیی تێدایه‌. پێنجه‌م: شیكردنه‌وه‌ و وه‌سف كردنی وه‌زیفه‌ی گشتی و دانانی مه‌رجه‌كانی پڕ كردنی وه‌زیفه‌كه‌. شه‌شه‌م: دانانی سیاسه‌تی تایبه‌ت به‌ مه‌شق و شیاندنی فه‌رمانبه‌رانی راژه‌ی گشتی. حه‌وته‌م: دانانی سیاسه‌ت و پره‌نسیپ كه‌ به‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌ نێوان ژماره‌ی فه‌رمانبه‌ران له‌ فه‌رمانگه‌كانی جۆربه‌جۆری هه‌رێم و راژه‌ی پێشكه‌ش كراو مسۆگه‌ر ده‌كات. هه‌شته‌م: ئه‌نجام دانی لێكۆڵینه‌وه‌ و توێژینه‌وه‌ی په‌یوه‌ندیدار به‌ په‌ره‌پێدانی وه‌زیفه‌ی گشتی و پێشكه‌ش كردنی راسپارده‌ له‌باره‌یه‌وه‌ به‌ لایه‌نی په‌یوه‌ندیدار له‌ هه‌رێمدا. نۆیه‌م: ئاماده‌ كردنی راپۆرتێكی ساڵانه‌ له‌باره‌ی كاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن كه‌ بریتی بێت له‌ پێداچوونه‌وه‌ به‌ پرۆسه‌كانی دامه‌زراندن و ئه‌و راسپاردانه‌ی به‌ پێویستیان ده‌زانێت بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی راژه‌ی گشتی و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم و سه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران. ده‌یه‌م: ئاماده‌ كردنی راپۆرتی ساڵانه‌ له‌باره‌ی هه‌ر وه‌زاره‌تێك یان ئه‌و لایه‌نه‌ی گرێدراوی وه‌زاره‌ت نییه‌ و به‌رز كردنه‌وه‌ی بۆ سه‌رۆكایه‌تیی هه‌رێم و سه‌رۆكایه‌تیی په‌رله‌مان و سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، بریتیش بێت له‌ راسپارده‌ و پێشنیاری پێویست بۆ مسۆگه‌ر كردنی باش به‌جێ گه‌یاندنی كار. یازده‌یه‌م: ئاماده‌ كردنی پرۆژه‌ بودجه‌ی تایبه‌ت به‌ ئه‌نجومه‌ن بۆ تۆمار كردنی له‌ نێو بودجه‌ی گشتیی هه‌رێمدا. دوازده‌م: به‌جێ گه‌یاندنی رووماڵ و لێكۆڵینه‌وه‌ و ئامار و پێشكه‌ش كردنی ئه‌و پێشنیارانه‌ی په‌یوه‌ندییان به‌ به‌دی هێنانی هاوسه‌نگی له‌ نێوان په‌یكه‌ری مووچه‌ و ئاستی گشتیی بژێوییه‌وه‌ هه‌یه‌، له‌به‌ر رۆشنایی خه‌رجیی گوزه‌ران و نرخی كاڵا و خزمه‌ت و پێوه‌ره‌كانی ئابووری و دیاری كردنی ئاستی هه‌ره‌ نزمی گوزه‌رانی تاك له‌ وه‌زیفه‌ی گشتیدا. سێزده‌م: ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ شیانی ئه‌و كه‌سانه‌ تاقی بكاته‌وه‌، كه‌ ده‌خوازرێت دابمه‌زرێن یان دابمه‌زرێندرێنه‌وه‌، چ به‌ دیمانه‌ یان تاقی كردنه‌وه‌ی به‌ نووسین یان به‌ هه‌ردووكیان پێكه‌وه‌، بۆ ئاشنا بوون به‌ خه‌سڵه‌ت و توانستی جه‌سته‌ و شیانه‌كانیان، ئه‌وانه‌ش له‌وه‌ به‌ده‌ر ده‌بن كه‌ راژه‌ی پێشوویان له‌ وه‌زیفه‌یه‌كدا هه‌یه‌ و تێیدا چه‌سپاون یان هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی باڵان، ته‌نیا مه‌گه‌ر ژماره‌ی ئه‌وانه‌ی بۆ به‌ده‌ست هێنانی ئه‌و وه‌زیفانه‌ی داوا كراوه‌ پڕ بكرێنه‌وه‌ له‌و وه‌زیفانه‌ زیاتر بێت. چوارده‌م: بایه‌خ دان به‌ دامه‌زراندنی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت له‌و وه‌زیفانه‌ی له‌گه‌ڵ توانا و شیانیاندا ده‌گونجێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: په‌یكه‌ری ئه‌نجومه‌ن و میكانیزمی كار یه‌كه‌م: ئه‌نجومه‌ن پێك دێت له‌: 1- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3- به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی له‌ ئه‌نجومه‌ندا. 4- راوێژكاری ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: 1- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن به‌ پله‌ی (بریكاری وه‌زاره‌ت) ده‌بێت. 2- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و ئه‌ندامانی به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ری گشتی ده‌بن. سێیه‌م: ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن و جێگره‌كه‌ی و ئه‌ندامان كاندید ده‌كات و، به‌ پێی ئه‌م مه‌رجانه‌ی دادێن به‌ مه‌رسوومێكی هه‌رێمی داده‌مه‌زرێن: 1- هاووڵاتیی هه‌رێم بێت و تێیدا نیشته‌جێ بێت. 2- هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆ بێت و خاوه‌ن شاره‌زایی و شیان بێت كه‌ شایسته‌ به‌ وه‌رگرتنی وه‌زیفه‌كه‌ بێت و له‌ بواری پسپۆرایه‌تیی خۆیدا راژه‌ی هه‌بێت. 3- ژیاننامه‌ و ره‌فتاری باش بێت. 4- به‌ تاوان یان كه‌تنێكی ئابڕووبه‌ر حوكم نه‌درا بێت. چواره‌م: ئه‌و كاندید كردنه‌ی له‌ بڕگه‌ی (سێیه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ به‌ پێی ئه‌م میكانیزمه‌ی دادێ ده‌بێت: 1- ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌رگای هاتنه‌ پێش له‌ هه‌موو ده‌زگاكانی راگه‌یاندن (بینراو و بیستراو و خوێندراوه‌) بۆ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ سی رۆژ زیاتر نه‌بێت راده‌گه‌یه‌نێت. 2- راگه‌یاندنه‌كه‌ هه‌موو مه‌رجه‌كانی كاندید كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون، ده‌گرێته‌ خۆ. پێنجه‌م: سه‌رۆك و جێگری سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن به‌ پێی یاسا بۆ ماوه‌ی (5) ساڵ كه‌ بۆ یه‌ك جار قابیلی نوێ كردنه‌وه‌یه‌ داده‌مه‌زرێن. شه‌شه‌م: سه‌رۆك، هێنده‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ كاروباری كارگێڕی و دارایی تایبه‌ت به‌ ئه‌نجومه‌نه‌وه‌ هه‌بێت، ده‌سه‌ڵاتی وه‌زیری تایبه‌تمه‌ند پیاده‌ ده‌كات، بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ جێگره‌ی بدات.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاو كردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان) داده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی نۆیه‌م:

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن ئه‌ركی به‌ڕێوه‌ بردنی ئه‌و فه‌رمانگانه‌ی له‌ به‌نده‌كانی (یه‌كه‌م و دووه‌م و سێیه‌م و چواره‌م) له‌ مادده‌ی هه‌شته‌می ئه‌م یاسایه‌دا هاتوون، ده‌گرنه‌ ئه‌ستۆ. دووه‌م: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر كه‌ به‌ لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی هه‌یه‌، نووسینگه‌ی سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن به‌ڕێوه‌ ده‌بات.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة