أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سی و چوارهم
ماددهی سی و چوارهم: نهقیب ولایهنهكانی كێشهكه بۆیان ههیه لهبهردهم دادگای پێداچوونەوەی ههرێمدا تانووت له بڕیارهكانی لیژنهی بهرزهفت كردن له ماوهی (30) رۆژدا كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا، بدهن.
ماددی نۆزدهیهم:
ماددی نۆزدهیهم: ئهندامنی ئهنجومهن یان یهكێك له لیژنهكانی ئهگهر سێ دانیشتنی لهسهر یهك یان پێنج دانیشتنی جیاجیا له ماوهی سالێكدا بهبێ عوزرێكی رهوا ئاماده نهبوو، به وازهێنهر دادهنرێ.
ماددهی ههژدهم:
ماددهی ههژدهم: یهكهم: نیسابی ئهنجومهن به ئامادهبوونی زۆربهی ئهندامانی تهواو دهبێت و بڕیارهكان بهزۆرینهی دهنگی ئامادهبوون دهردهچن و له كاتی یهكسانی بوونی دهنگهكاندا ئهو لایهنه پهسند دهكرێت كه نهقیبی تێدایه. دووهم: ئهگهر شوێنی نهقیب به ههر هۆیهكهوه بێ چۆڵ بوو جێگرهكهی شوێنی دهگرێتهوه یان سكرتێرهكهی بۆ ئهو ماوهیهی كه ماوه ئهگهر پایهی جێگری نهقیب چۆڵ بوو. سێیهم: ئهگهر یهكێك له پایهكانی ئهنجومهن به ههر هۆیهك چۆڵ بێت، ئهوا ئهندامێك لهناو ئهو چوار ئهندامه به رێگهی دهنگدانی نهێنی جێی دهگرێتهوه و شوێنی ئهوهی دوایش یهكێك لهو ئهندامه یهدهگانهی كه زۆرترین دهنگی وهرگرتووه پری دهكاتهوه. چوارهم: ئهگهر شوێنی زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن چۆڵ بوو (جگه له سهرۆكهكانی هۆبهكان)، ئهوا ئهنجومهن دهبیت دهستهی گشتی له ماوهی دوو مانگ بانگ بكات بۆ كۆبووونهوه، بۆ ههڵبژاردنی ئهوانهی ئهو پایانه بۆ ئهو ماوهیهی كه ماوه پڕدهكهنهوه، ئهمهش به ههمان ئهو رێگهیه دهبێت كه لهم یاسایهدا هاتووه.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: ئهنجومهن له رێگهی دهنگدانی نهێنییهوه له نێوان ئهندامانی دا سكرتێرێك و ئهمیندارێكی سهندووق له یهكهم كۆبوونهوهیدا له دوای ههڵبژاردنی دهبهسترێ و دهسهڵاتی ههردووكیان له پهیرهوی ناوخۆدا دهست نیشان دهكرێت. دووهم: ئهنجومهن دانیشتنه ئاساییهكانی به لایهنی كهمهوه له مانگێكدا جارێك دهبهستێ و بۆی ههیه دانیشتنی نائاسایش به بانگهێشتی نهقیب یان لهسهر داوای سێیهكی ئهندامهكانی ببهستێ.
ماددهی شانزدهم:
ماددهی شانزدهم: ئهنجومهنێك كاروباری سهندیكا بهرێوه دهبات و لهمانه پێك دێت: یهكهم: نهقیب: مهرجه ماوهی دهست دانه پیشهكهی له (10) ده ساڵ كهمتر نهبێت. دووهم: جێگری نهقیب و چوار ئهندام لهوانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان له (7) حهوت ساڵ كهمتر نهبێت. سێیهم: سهرۆكهكانی هۆبهكانی سهندیكا له وانهی ماوهی دهست دانه پیشهكهیان (5) پێنج ساڵ كهمتر نهبێت.
ماددهی پانزدهم:
ماددهی پانزدهم: یهكهم: نابێ ئهو ئهندامه بهشداری له كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دا بكات، ئهگهر به هۆی بهرزهفتكارییهوه (ئینزیباتی) دهست دانه پیشهكهی لێ قهدهغه كرابوو. دووهم: بڕیارهكانی كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی بهزۆربهی دهنگ دهبێت و له كاتێكدا دهنگهكان وهك یهك دهرچوون، ئهوا بهو لایهدا دهلهنگێ كه سهرۆكی تێدایه.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: وهزارهت ئهركی پلاندانان و بهدواداچوونی بزووتنهوهی گهشت وگوزاری ناوچهكانی هاوینه ههوار له چوارچێوهی پلانی گشتی گهشتوگوزار له ههرێمدا جێبهجێ دهكات و ئهم ڕێگایانهی خوارهوه بۆ بهدیهێنانی ئامانجهكانی دهگرێتهبهر:- یهكهم: بههاوئاههنگی كردن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا وزهی گهشت وگوزارو سهرچاوه سروشتیهكان و ناوچه ئاسهواری و مێژوویی و مهزارگهی ئایینی وهبهردێنێ بهجۆرێكی وا كه خزمهتی مهبهستی گهشت وگوزاری بكهن و پهرهیان پێ بدرێ. دووهم: هاندانی بنیات نانی شارو كۆمهڵگای گهشت وگوزاری و جێگای بووژانهوهو ئۆتێل و خانووی گهشتوگوزاری. سێیهم: دروستكردن و بهكرێدان و بهكرێگرتنی خواردنگه وگازینۆ و چایخانهو جێگای ڕابواردن و سهیرانگاو مهلهوانگهی دهستكرد و سروشتی وشوێنی بهفهرهخلیسكێ و هی دی. چوارهم: هاوكاری كردن لهگهڵ سهندیكاو رێكخراوه پیشهیی و جهماوهرییهكان و بهپێی توانا ڕهخساندنی ههموو جۆره ئاسانكارییهك بۆیان له پێناوی خولقاندنی بزووتنهوهیهكی بهرفراوانی گهشتوگوزاری. پێنجهم: ڕهزامهندیی دهربڕین لهسهر پێدانی مۆڵهت به كۆمپانیاو نووسینگهو بریكارهكانی سهفهرو گهشتوگوزاری ناوخۆو هاندانی سهفهری گهشت وگوزاری. شهشهم: پێشكهش كردنی خزمهتگوزاریی پێویستی پاره گۆڕینهوه لهناوچهو دهزگا گهشتوگوزارییهكاندا بههاوئاههنگی و ڕێككهوتن لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكاندا. حهوتهم: رێككهوتن لهگهڵ دهستهو كۆمپانیا و تاكهتاكهی خهڵكیشدا لهناوهوهی ههرێم و دهرهوهیدا و ئهمهش وهرگرتنی ڕهزامهندیی سهرۆكایهتی ئهنجومهنی وهزیرانی پێدهوێ. ههشتهم: هاوئاههنگی كردن لهگهڵ وهزارهتهكان و لایهنی پهیوهندیدار له بوارهكانی گهشتوگوزاریدا. نۆیهم: هاوكاری و هاوئاههنگی كردن لهگهڵ دهستهی وهبهرهێنان له ههرێمدا بۆ ڕاكێشانی وهبهرهێنهر بۆ ناو ههرێم له چوارچێوهی پلان و ئهو یاسایانهی بۆ ئهم مهبهسته دهرچووێنراون.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه ماناكانی تهنیشتیانه: 1. سهندیكا: سهندیكای ئهندازیاره كشتوكاڵی یهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق. 2. ئهنجومهن: ئهنجومنی سهندیكا. 3. نهقیب: نهقیبی ئهندازیاره كشتوكاڵییهكان. 4. ئهندازیاری كشتوكاڵی: ههر ئهندامێك له سهندیكا بروانامهی بهكالۆریۆسی له كشتوكاڵ یان له یهكێك له پسپۆرهكانیدا یاخود له هاوتاكانیدا ههبیت و له زانكۆیهك یان پهیمانگایهك وهری گرتبێت و ئهنجومهنی خوێندنی باڵا له ههرێمی كوردستاندا دانی پێدا هێنا بێ و دهست به كار بێت له پیشهكهی به كاركردنی له یهكێك له پسپۆرییه كشتوكاڵی یه دهستنیشان كراوهكان لهم یاسایهدا. 5. دهست دانه پیشه: كاركردنه له پسپۆرییه كشتوكالییهكان له یهكێك له له بوارهكانی لێكۆلینهوه و نهخشهكێشان بۆ پرۆژهو كاره كشتوكاڵی و پیشهسازی و ئهندازیارییهكانی كه مهبهستی كشتوكاڵییان ههیه و راوێژكاریی له بارهیهوه پێشكهش دهكهن و سهرپهرشتی دهكهن و كار له یهكێك له فرمانه كشتوكاڵییهكاندا دهكهن كه ئهنجومهنی سهندیكا دیاری دهكات. 6. وهزیر: وهزیری كشتوكاڵ و ئاودێری. 7. ههرێم: مهبهست ههرێمی كوردستانی عێراقه.
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: یاسای وهزارهتی شارهوانیهكان وگهشتوگوزاری ژماره (15)ی ساڵی1992كه له ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق دهرچووه ههڵدهوهشێتهوهو ئهم یاسایه جێی دهگرێتهوه.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: یهكهم: بهپێڕهو ئهرك وتایبهتمهندییهكانی پێكهاتهی وهزارهت دهسنیشان دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه بهرێوهبهرایهتی نوێ یان بهش یا هۆبه لهناو پێكهاتهی وهزارهت دابنێ یان لێكیان بدات یاخود ههڵیان بوهشێنێتهوه به پێی پێویستی كارهكه لهكاتی پێویستدا. سێیهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكاریی جێبهجی كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنێ.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، بۆ مهبهستی ئهم یاسایه ماناكانی بهرامبهریانه: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری شارهوانیهكانی ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیی شارهوانیهكانی ههرێم. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی شارهوانیهكانی ههرێم.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: كۆمهڵه نیشانه (شاره)یهكی دهبێ كه پێكدێ له ههیڤێكی سوور لهسهر تهختێكی سپی.
ماددهی شهشهم
ماددهی شهشهم: وهزیر بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ئاسانكردی جێ بهجێ كردین ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: أ/ئهرك و تایبهتكارییهكانی دام ودهزگاكانی وهزارهت به پهیرهوێك دیاری دهكرێن. ب/وهزیر بۆی ههیه بهرێوبهرێتی بهش و لقی نوێ به پێی پێویست پێكبێنێ یا بیانخاته پاڵ یهكتر. ج/وهزیر بۆی ههیه بهپێی پێویست لیژنهی ههمیشهیی یا كاتی پێكبێنێ.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: وهزارهت لهم دام و دهزگایانه پێكدێ: 1/ مهڵبهندی وهزارهت كه پێكدێ له : أ/ نووسینگهی وهزیر: مووچهخۆرێك به پلهی بهوهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ لهكارمهندان وپسپۆران بێ. ب/نووسینگهی بریكار:مووچه خۆرێك له كامهندان وپسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. ج/فهرمانگهی یاسایی كه پهیوهندی راستهوخۆ لهگهڵ وهزیردا دهبێ. 2/بهڕێوهبهری گشتی یهكان: ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی یه گشتیهكان مووچه خۆرێك به پلهی بهڕێوهبهری گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان ولێهاتوویی بێ چهند بهڕێوبهرێتی و بهشێكشیان پێوه دهبهسترێتهوه كه ههریهكێ له بهڕێوبهرێتی مووچهخۆرێك به پلهی بهڕێوهبهر سهرۆكایهتی دهكا كه دهبێ باوهڕنامهیهكی سهرهتایی زانكۆیی ههبێ و لهبواری پسپۆریدا له كارمهندان و لێهاتووان بێ و ههر بهشێكیش مووچهخۆرێك له كارمهندان و پسپۆران سهرۆكایهتی دهكا. أ-بهرێوبهری گشتی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی كه ئهم بهڕێوبهرێتیی یانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهڕێوبهری كاروبارو بهرێوهبردن و كهسان. دووهم/بهرێوهبەرێتی كاروباری دارایی و پێداچوونهوه. ب- بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچوون كه ئهم بهرێوبهرێتی و بهشانه پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/بهرێوبهری نهخشهدانان و لێكۆڵینهوه. دووهم/بهڕێوبهرێتی بهدواداچوون وپشكین. سێ یهم/ بهرێوبهرێتی سهرژمێری وكۆمپیوتهر. چوارهم/بهڕوبهرێتی هێزی كارگه و پهرهپێدان. پێنجهم/ بهشی خزمهتگوزاری ئهندازیاری. جـ-بهڕێوبهرێتی گشتی شارهوانیهكان كه ئهم بهڕێوبهرێتی و بهشانهی پێوه دهبهسترێنهوه. یهكهم/بهرێوبهرێتی موڵك و زهوی وزار. دووهم/ بهڕێوبهرێتی كاروباری هونهری كه ئهم بهشانهی پێوه دهبهسترێتهوه. أ/بهشی لێكۆڵینهوه و توێژینهوه. ب/ بهشی سكێچ كێشانی. ج/بهشی ئهندازیاری هاتووچۆ د/بهشی كارگه و ماشینهكان. سێیهم/ بهڕێوبهرێتی نهخشهدانان و بهدواداچوون. چوارهم/بهشی كاروباری بهڕێوهبردن ودارایی . پێنجهم/ سهرۆكایهتی شارهوانیهكانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم وبهڕێوبهرێتیهكانی شارهوانی یان. د/بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانی ئاوهدانی كه ئهم بهڕێوبهرێتانهی پێوه دهبهسترێتهوه. یهكهم/ بهڕێوبهرێتیلێكۆڵینهوه و توێژینهوه و سكێچ كێشان بهراشكاوی. دووهم/بهڕێوبهرێتی سكێچ كێشانی بنچینهیی و جوداكردنهوه. سێ یهم/بهڕێوبهرێتیهكانی نهخشهدانانی ئاوهدانی له پارێزگاكانی ههرێمدا. ه/بهڕێوبهرێتی گشتی ئاووئاوهڕۆ كه ئهم بهڕێوبهرێتی یانهی پێوه دهبهسترێتهوه: یهكهم: بهرێوبهرێتی ئیش پێكرنو چاككردنهوه. دووهم:بهڕێوبهرێتی گهنجینهكان. سێیهم: بهڕێوبهرێتی كاروباری بهڕێوهبردن دارایی. چوارهم: بهڕێوبهرێتی یهكانی ئاوو ئاوهڕۆ له پارێزگاكانی ههرێمدا. و/ دهستهی گشتی گهشتوگوزار كه ئهرك ودام و دهزگاكانی پهیڕهوێكی تایبهتی رێكدهخرێ. ز/یهكهم/ ئهنجومهنێكی راوێژكاری بهناوی ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزارهوه پێكدێ كه وهزیر سهرۆكایهتی دهكا و ئهمانهش ئهندامی دهبن: 1-بریكاری وهزارهت. 2-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانان وبهدواداچوون جێگری سهرۆك مقرری ئهنجومهن. 3-بهڕێوبهری گشتی ئاوو ئاوهڕۆ. 4-سهرۆكی دهستهی گشتی گهشتوگوزار. 5-بهڕێوبهری گشتی شارهوانیهكان. 6-بهڕێوبهری گشتی نهخشهدانانی ئهوهدانی. 7-بهڕێوبهری گشتی بهڕێوهبردن ودارایی. 8-راوێژكاری یاسایی. 9-سهرۆكهكانی شارهوانی مهڵبهندهكانی پارێزگاكانی ههرێم. دووهم: ئهركهكانی ئهنجومهن. 1-دارشتنی ئامانجه گشتیهكانی نهخشی وهزارهت. 2-لێكۆڵینهوهی ئهو نهخشه سهرهتاییانهی لهلایهن بهڕێوبهرێتی گشتی نهخشهدانانهوه ئامادهكراون وبهدواداچوو لهبهر رۆشنایی ئهو نهخشانهی لهلایهن دام ودهزگاكانی وهزارهتهوه پێشكهشكراون وبڕیار لهسهردانیان. 3-بهدواداچوونی نهخشهی وهزارهت وچاودێری كردنی جێ بهجێكردنی. 4-پێشنیازكردنی سیاسهتی دارایی وئابووری وهزارهت. 5-لێكۆڵینهوهی ئهو پرۆژهی یاسا وپهیرهو رێنمایی یانهی پهیوهندی یان به كاروئانجهكانی وهزارهتوه ههیه وههر تێبینی و ئامۆژگاری یهكیش كه پهسهندیان دهكا. 6-لێكۆڵینهوهی ئهو راپۆرته دهوری یه گشتی یهی وهزارهت كه لهلایهن بهرێویهرێتی گشتی نهخشهدانان و بهدواداچووندا ئامادهكرێ و لێكۆڵینهوهی ئهوكۆسپانهی دێته رێگای و پێشنیازكردنی چارهسهری عهمهلی بۆیان. سێیهم: ئهنجوومهن لهسهر داوای وهزیر كۆ دهبێتهوه (نصاب)ی كۆبوونهوهش به ئاماده بوونی سهرۆكی ئهنجوومهن و دوولهسێ بهشی ئهندامانیك
ماددهی سیازدهم
ماددهی سیازدهم: 1/دهشێ بانگهێشتی دهستهی گشتی بۆ كۆوبونهوهیهكی نا ئاسایی بكرێ لهم دووبارهدا: أ/بهبڕیارێكی هۆداری زۆربهی ئهندامانی ئهنجومهن. ب/بهداواكارییهكی نووسراوی هۆدار، لهلایهن سێیهكی ئهندامانی دهستهی گشتی یهوه پێشكهش به ئهنجوومهن بكرێ وئهنجوومهنیش دهبێ بانگهێشت دهربكا و وادهی كۆبوونهوه له ماوهی (15) رۆژ له مێژووی گهیشتنی داواكاری یهكه دا دهسنیشان بكات. 2/نابێ له كۆبوونهوه نا ئاساییهكانی دهستهی گشتی، جگه لهو كاروبارهی له خشتهی كاردا هاتووه و كۆبوونهوهی بۆ كراوه باسی شتی تر بكرێت.
ماددهی دهیهم
ماددهی دهیهم: 1. نابێ پزیشكی مۆڵهتدراو پتر له عیادهیهك له ههرێمدا بكاتهوه. 2. نابێ پزیشك عینوانی پسپۆرییهك لهههر لقێك له لقهكانی پزیشكی ههڵگرێ تهنیا دوای وهرگرتنی ئهو لهقهبه دهبێ بهرێگایهكی ئوسووڵی لهلایهنێكی تایبهتمهند وتۆماركردنی له سهندیكادا. 3. پزیشكی سهر به دهوڵهت وههموو كهرتهكانی دیكه بۆی ههیه دهست بداته پیشهكهی له دهرهوهی كاتی دهوامی رهسمی دا به پێی ئهو ههلومهرجهی كه سهندیكا بۆیانی دیاركردووه. 4. حوكمهكانی رێككهوتننامه وگرێبهندهكان بۆ ئهندامه كوردهكان وبیانییهكان وئهوانهی له پارێزگاكانی دیكهی عێراق دێن پێویسته رهچاو بكرێن، له كاتێكدا گهر رێيان پێ بدرێ دهست بدهنه پیشهكه.
ماددهی سی و یهك:
ماددهی سی و یهك: دهبێ وهزارهته تایبهتمهندهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددەی سێیەم
ماددەی سێیەم: هەر دەقی پێچەوانەی حوكمەكانی ئەم بڕیارە بێت ناخرێتە بەركار.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ خواستهكانی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1/ ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/وهزرهت: وهزارهتی شارهوانیو گهشتوگوزاری ههرێم. 3/وهزیر:وهزیری شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێم. 4/بریكار/بریكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێم. 5/ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكارانی وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێم.