أحكام القانون

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی (24) له‌ یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و شه‌ش: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ (وه‌قایعی كوردستان)دا، ده‌خرێته‌ به‌ركار.

مادده‌ی بیست و پێنج: پێویسته‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ بخه‌نه‌ به‌ركار.

مادده‌ی نۆیه‌م: یه‌كه‌م: خاوه‌ن زه‌وی یا جوتیار یا كه‌شتیار یا ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی كشتوكاڵی هه‌یه‌ ئه‌گه‌ر سه‌رپێچی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ و ئه‌و به‌یاننامانه‌ بكه‌ن كه‌ له‌سه‌ری ده‌رچوون، ئه‌وا بۆ ماوه‌یه‌ك به‌ند ده‌كرێن كه‌ له‌ ساڵێك پتر نه‌بێت یا به‌ غه‌رامه‌یه‌ك سزا ده‌درێن كه‌ له‌ حه‌فت سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار پتر نه‌بێت یا به‌ یه‌كێك له‌و دووسزایه‌. دووه‌م: فه‌رمانبه‌ری كشتوكاڵی كه‌ سه‌رپه‌رشته‌ به‌سه‌ر پرۆژه‌ كشتوكاڵییه‌كانه‌وه‌ ئه‌و ســزایه‌ی به‌سه‌ردا ده‌درێت كه‌ له‌ بڕگه‌(یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌دا هاتووه‌، له‌ حاڵه‌تێكدا ئه‌گه‌ر بووبێته‌ هۆی سـه‌رنه‌گرتنی پرۆژه‌كه‌ یان زه‌ره‌رێكی گه‌وره‌ له‌ پرۆژه‌كه‌. به‌ هاوكاری له‌گه‌ڵ خاوه‌ن پرۆژه‌كه‌دا، ئه‌گه‌ر پێشتر فه‌رمانگه‌كه‌ی ئاگادار نه‌كردبێته‌وه‌ و ئینزاری به‌ خاوه‌ن پرۆژه‌كه‌ نه‌دابێت. سێیه‌م: هه‌ر فه‌رمانبه‌رێك یان كرێكارێك به‌ كه‌مته‌رخه‌می یان به‌ ئه‌نقه‌ست له‌ به‌جێهێنانی ئیشه‌كه‌یدا، بووبێته‌ هۆی زیانگه‌یاندن به‌ به‌روبومی كشتوكاڵ، سزای به‌ند كردنی ده‌درێت بۆ ماوه‌یه‌ك له‌شه‌ش مانگ زیاتر نه‌بێت یان به‌ غه‌رامه‌یه‌ك له‌ چوار سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت له‌گه‌ڵ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ی زیانه‌كه‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر ره‌فتارێك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م ماده‌یه‌دا نه‌گونجاو. تاوانێكی لێكه‌وته‌وه‌ سزاكه‌ی به‌ پێی یاسایه‌كی دیكه‌ی كارپێكراو له‌ هه‌رێمدا گرانتر بێت، ئه‌وا كام ده‌قیان سزاكه‌ی گرانتر بێت، ئه‌وه‌ی به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێت. پێنجه‌م: دوای وه‌رگرتنی ره‌زامه‌ندی وه‌زیری كشتوكاڵ، ئینجا داوا له‌سه‌ر فه‌رمانبه‌ری سه‌رپێچیكار به‌پێی بڕگه‌كانی (دووه‌م و سێیه‌م) ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: 1/ ئه‌و ئه‌ندامه‌ی كه‌ له‌ رێگه‌ی به‌رزه‌فت كردنه‌وه‌ ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌كراوه‌ ناشێ به‌شداریی له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی دا بكات. 2/بڕیاره‌كان له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی به‌ زۆربه‌ی ده‌نگه‌كان ده‌درێن وئه‌گه‌ر وه‌كو یه‌ك ده‌رچوون، ئه‌وا ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سه‌ند ده‌كرێ كه‌ نه‌قیب ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌.

مادده‌ی پازده‌م: به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا، ئه‌نجومه‌نێك ده‌یگرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: نه‌قیب ومه‌رجه‌ ماوه‌یه‌ك ده‌ستی دابێته‌ كاره‌كه‌ی كه‌ له‌ (12) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. دووه‌م: هه‌شت ئه‌ندام ودوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ له‌وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ستدانه‌ پیشه‌كه‌یان له‌ (8) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی سیازده‌م: 1/ده‌شێ بانگهێشتی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆوبونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی بكرێ له‌م دووباره‌دا: أ/به‌بڕیارێكی هۆداری زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن. ب/به‌داواكارییه‌كی نووسراوی هۆدار، له‌لایه‌ن سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی یه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجوومه‌ن بكرێ وئه‌نجوومه‌نیش ده‌بێ بانگهێشت ده‌ربكا و واده‌ی كۆبوونه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی گه‌یشتنی داواكاری یه‌كه‌ دا ده‌سنیشان بكات. 2/نابێ له‌ كۆبوونه‌وه‌ نا ئاساییه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی، جگه‌ له‌و كاروباره‌ی له‌ خشته‌ی كاردا هاتووه‌ و كۆبوونه‌وه‌ی بۆ كراوه‌ باسی شتی تر بكرێت.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و ئابوونانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا وه‌ری ده‌گرێ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ ده‌بن: 1/ (150) دینار ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پریشكانی هه‌رێم. 2/(100) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ یان نوێكردنه‌وه‌ی بۆ پزیشكانی هه‌رێم. 3/(100) دینار ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ بۆ ئه‌ندامان، ده‌بێ ساڵانه‌ له‌ كاتێكدا بدرێ كه‌ له‌ مانگی كانونی دووه‌م نه‌ترازێ، ئه‌گه‌ریش ئه‌ندامێ له‌و كاته‌ دیاركراوه‌دا نه‌یدا ودواكه‌ت، ئه‌وه‌ دووقات ده‌بێ بدات. 4/(150) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ بۆ كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی تایبه‌ت بۆ پزیشكه‌ پسپۆره‌كان و (150) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی و(1000) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تدانی ئه‌و پزیشكانه‌ی كه‌ له‌ رێكخراوی نا كوردستانی كار ده‌كه‌ن. 5/(100) دۆلار ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پزیشكه‌ كورده‌كانی ده‌ره‌وه‌ی عێراق. 6/(50) دۆلار ره‌سمی نوێكردنەوەی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پزیشكی‌ كورد لە ده‌ره‌وه‌ی عێراق. 7/(5000) دینار ئابوونه‌ی كردنه‌وه‌ی نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلی و(1500) دیناریش پاره‌ی نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانه‌ی. 8/(3000) دینار ئابوونه‌ی مۆڵەتی كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی نه‌شته‌رگه‌ری و (1000) دینار پاره‌ی نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانه‌ی. 9/(100) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ی عیاده‌ی تایبه‌تی موماریسه‌كان و (50) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانەی. 10/(300) دینار ئابوونه‌ی تۆماركردنی نازناوی پسپۆری. 11/(25) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ی عیاده‌ی میللی و (25) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی. 12/(10) دینار ئابوونه‌ی تەسدیقكردنی ئه‌و راپۆرته‌ پزیشكیانه‌ی له‌ عیاده‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن و(10) دیناریش هی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلییه‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن. دووه‌م/ پاره‌ وبه‌ڵگه‌نامه‌ی دارایی له‌ یه‌كێك له‌ بانكه‌ حكومه‌تیه‌كان به‌ناوی سه‌ندیكا داده‌نرێ.

مادده‌ی بیست وحه‌وته‌م: هه‌ر پزیشكێك زیان به‌ ئه‌ركی پیشه‌یی بگه‌یه‌نێ یان كارێكی قه‌ده‌غه‌ كراو بكات یاخود كارێكی وا بكات له‌ پایه‌ی پیشه‌كه‌ی كه‌م بكاته‌وه‌ یان بڕیاره‌كانی سه‌ندیكا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ نه‌كات، خۆی تووشی ئه‌و سزایه‌ ده‌كات كه‌ له‌ یاساكه‌دا هاتووه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌ په‌یوه‌ندیی هه‌بێ به‌و كارانه‌ی كه‌ به‌ پێی یاسای دیكه‌ له‌ دژی دا ده‌كرێ.

مادده‌ی چواره‌م: شه‌رتو شروتی ئه‌ندام ئه‌مانه‌یه‌: 1/ هاوڵاتی هه‌رێم یا نیشته‌جێی هه‌رێم بێت. 2/به‌ جینایه‌تێكی غه‌یره‌ سیاسی حوكم نه‌درابێ، یان به‌ جونحه‌یه‌کی شه‌ره‌فنه‌نگێن حوكم نه‌درابێ. 3/له‌ زانسته‌ ئابووریه‌كاندا بڕوانامه‌یه‌كی هه‌بێ له‌ به‌كالۆریۆس كه‌متر نه‌بێ یان هاوتای به‌كالۆریۆس بێت.

مادده‌ی بیست و هه‌شته‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ باره‌گای سه‌ندیكا، له‌ (3) سێ ئه‌ندام و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ به‌ پێی بڕیاری ئه‌نجوومه‌ن پێك دێت وئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامه‌كانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ مه‌ڵبه‌ندی رۆشنبیری و كۆمه‌ڵایه‌تی دابمه‌زرێنێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكه‌وتی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان)دا جێبه‌جێ ده‌كرێت.

مادده‌ی چواره‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران و لایه‌نه‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێبه‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی پێنجه‌م: كار به‌ هێچ ده‌قێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا ناكرێت.

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی فه‌رمی (وه‌قایعی كوردستان) جێبه‌جێ ده‌كرێ.

مادده‌ی حه‌ڤده‌یه‌م: ئه‌گه‌ر ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌ن مه‌رجه‌ پێویستییه‌كانی هه‌ڵبژاردنی له‌ده‌ست دا و له‌ سێ دانیشتنی یه‌ك له‌ دوای یه‌ك (غائب) بوو به‌ ده‌ست له‌ كاركێشراوه‌ (مستقیل) داده‌نرێ و ئه‌ندامی یه‌ده‌گ (احطیاط) كه‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی به‌ ده‌ست هێناوه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م: ده‌سته‌ی گشتی باڵا ترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكادا و هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌گرێته‌خۆ و تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ ئه‌نجام دانی ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌:- یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. دووه‌م: په‌سه‌ند كردن (راستاندن)ی بودجه‌ی ساڵی رابردوو و بڕیاردان له‌سه‌ر بودجه‌ی مه‌زه‌نده‌ كراو. سێ یه‌م: وتوو وێژ كردن له‌سه‌ر راپۆرتی ساڵانه‌و كاروباری سه‌ندیكا و ژمێریاری. چواره‌م: پێشنیاز كردن بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا و پێره‌وه‌كه‌ی. پێنجه‌م: بڕیاردان له‌سه‌ر پاكتاوكردنی موڵك و ماڵی سه‌ندیكا و داراییه‌كه‌ی له‌ كاتی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی دا.

مادده‌ی بیست و سێیه‌م: مه‌به‌ست له‌ رۆژنامه‌نووس ئه‌وه‌یه‌ كه‌ یه‌كێك له‌م ناونیشانانه‌ی خواره‌وه‌ی پێوه‌بێ: 1. خاوه‌نی ئیمتیاز. 2. سه‌رنووسه‌ر. 3. جێكری سه‌رنووسه‌ر. 4. به‌رێوه‌به‌ری نووسین. 5. سكرتێری نووسین. 6. نووسه‌ر. 7. وه‌رگێری رۆژنامه‌ نووسیی. 8. په‌یامنێر. 9. وێنه‌گر. 10. وێنه‌ كێش. 11. ره‌نگرێژ (المصمم). 12. هه‌ڵه‌چن.

مادده‌ی بیسته‌م: نابێ رۆژنامه‌نووس ئه‌م كارانه‌ بكا: 1. ئه‌وه‌ی ده‌سه‌ڵاته‌كانی توێژینه‌وه‌ یا دادگاكان گرتوویانه‌ ئه‌ستۆ كه‌ كار ده‌كاته‌ سه‌ر رێره‌وی توێژینه‌وه‌، یان دادگایی كردن. 2. ئه‌نجامدانی ئه‌و پیشه‌یه‌ به‌بێ تازه‌ كردنه‌وه‌ی به‌شداربوون له‌ سه‌ندیكادا به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌. 3. به‌كار هێنانی هه‌ر هۆیه‌ك یان رێگه‌یه‌ك به‌ مه‌به‌ستی قازانجی ناره‌وا. 4. وه‌رگرتنی پیتاك به‌ ره‌زامه‌ندی به‌ ره‌زامه‌ندی ئه‌‌نجومه‌ن نه‌بێ. 5. ناوبانگ زراندنی پیشه‌كه‌و ئاشكراكردنی نهێنییه‌كانی یان هه‌ره‌شه‌ كردن له‌ هاونیشتمانیان به‌ هه‌ر رێگا و شێوه‌یه‌ك بێ له‌ شێوازه‌كانی رۆژنامه‌ نووسی . 6. شلۆق كردنی موتمانه‌ به‌ رژێمی فیدراڵی له‌ كوردستانی عێراقدا و شێواندنی ئاسایشی هاوڵاتیان به‌ رێگای راسته‌وخۆ بێ یا ناراسته‌وخۆ، هه‌روه‌ها وروژاندنی غه‌ریزه‌كانی جه‌ماوه‌ر به‌ هه‌ر رێگایه‌ك بێ. 7. قۆستنه‌وه‌ی وشه‌ی نووسراو یا نێردراو قۆستنه‌وه‌یه‌كی (تایبه‌تی) بۆ سوودی تایبه‌تی و زیان به‌خش بێ به‌ خه‌ڵكی تر،یان هه‌ڵگرنتی سیفه‌تێك (انتحال صفه‌) یان فیكره‌یه‌ك و زه‌ره‌ر گه‌یاندن به‌ ره‌وشت و نیزامی گشتی. 8. به‌ هه‌ڵه‌ بردنی جه‌ماوه‌ر به‌ زانیاری نادروست و لێكدانه‌وه‌ی رووداوه‌كان لێكدانوه‌یه‌كی دوور له‌ ده‌سپاكی یان بڵاوكردنه‌وه‌ی رووداوه‌كان بێ دڵنیا بوون لێیان. 9. وه‌رگرتن و هه‌لێنجان (اقتباس) له‌ به‌رهه‌می كه‌سی تر به‌بێ ئاماژه‌ كردن بۆ خاوه‌نه‌كه‌ی یان سه‌رچاوه‌كه‌ی. 10. قۆستنه‌وه‌ی رۆژنامه‌نوسی بۆ تانه‌لێدان و سوكایه‌تی كردن به‌ پیرۆزی و رێوره‌سم و ئایینی و نیشتیمانییه‌كان.