أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: مهبهست لهو وشانهی خوارهوه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1-وهزارهت: وهزارهتی دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستانی عێراق. 2-وهزیر: وهزیری دارایی و ئابووری ههرێمی كوردستانی عێراق. 3-حكومهت: حكومهتی عهرێمی كوردستان. 4-سهرۆكی فهرمانگه: سهرۆكۆكهكانی فهرمانگه حكومهتی یهكان له ههرێمدا و بهرێوهبهری كۆمپانیاكان سهرۆكهكانی ئهنجومهنه تایبهتهكان و ئهنجومهنی تایفهكان و سهرۆكهكانی ئهو دهستانهی كهسایهتێكی مهعنهوییان ههیه بۆ مهبهستهكانی ئهو یاسایه به سهرۆكی فهرمانگه دانرێن. 5-فهرمانبهر: ههر كهسێك له كارگهرانی میری كه خزمهتگزارییهكی گشتی پێ سپێردرا بێ و كاگهرانی كۆمپانیاكان و ئهنجومهنه تایبهتهكان و ئهنجومهنی تایفه گهری و ئهو دهستانهی كهسایهتی مهعنهویان ههیه بۆ مهبهستهكانی ئهم یاسایه له حوكمی فهرمانبهر دا دادهنرێن. 6-رهسم: ئهم رهسمی پوولهی به پێی ئهو یاسایه فهرز دهكرێ.گ 7-پوول: ئهو پوولی داراییهی وهزارهت به پێی ئهو یاسایه دهری دهكا. 8-وهرهقه: ههر وهرهقهیهك كه دهبی به پێی ئهم یاسایه روسمی لێ بدرێ ئیتر سا بهدهستخهت بێ یا كرابێته وێنه یا چاپ كرابێ یا لهبهر گیرابێتهوه. 9-ئیمزا: نیشان دان لهسهر وهرهقهكه به ئیمزا یا به مۆر یا به پهنجه مۆر یا به ههر نیشانهیهك كه ئیمزا بگهێنێ. 10-كهس: كهسی سروشتی یا مهعنهوی. 11-رهسمدهر: ئهو كهسه كه دهبێ به پێی ئهم یاسایه رهسم بدا.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: ئهگهر تهم و مژێك یا ناكۆكێك لهسهر وهرهقهكه له بارهی رهسم لهسهر دان و نهدانییهوه یا ئهو ههندهی دهبێ له سهرێ بدرێ رووی دا وهزیر بۆی ههیه بریار بدا: أ-رهسمی لهسهر بدرێ یا نهدرێ. ب-دیاری كردنی ههندێ ئهو رهسمهی لهسهر وهرهقهكه فهرزه. 2-بریاری وهزیر له ههردوو حالهتی برگه (1)ی ئهم ماددهیه بنبڕ (قگعی) دهبێ. بهشی پێنجهم بهخشین له رهسمدان
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: ئهمانه له رهسمدا دهبهخشرێن: 1-ئهو مامهڵانهی تایبهتن به خانهكانی پهرستن و پهرستگا و پهیمانگا و قوتابخان ئایینیهكانهوه كه یاسا دانیان پێ دا دهنێ. 2-بهڵگه نامه و باوهرنامهكانی ئهو قوتابخانهی له دهرهوهی ههرێمدا دهخوێنن سهبارهت به دهرچوون و بهردهوام بوونیان لهسهر خوێندن. بهشی شهشهم چاودێری
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: 1-نابێ پوول فرۆشت بهبێ رێ پێدان لهلایهن وهزارهتهوه بكرێ. 2-ههر كهسێك بهبێ رێپێدان پوول فرۆشی بكا له جاری یهكهمدا به لایهنی زۆره وه به پهنجا دینار سزا دهدرێ ئهگهر دووبارهی كردهوه دهكرێته دوو ئهوهنده. 3-ههر كهسێ رێ ی پوول فرۆشتنی پێدرا بێ به زیاتر له نرخه رهسمییهكهی بیفرۆشێ له جاری یهكهم به لایهنی زۆرهوه به پهنجا دینار سزا دهدهرێ و ئهگهر دووبارهی كردهوه دهكرێته دهوو ئهوهنده و له جاری سێیهم بهو پێیهی وهزیر بڕیاری لهسهر دهدا رێ پێدانهكهی بۆ ماوهیهك یا ببرای بیرلێ دهسهنرێتهوه. بهشی حهوتهم چهند حوكمێكی جۆرا و جۆر
ماددهی حهوتهم:
ماددهی حهوتهم: وهزیری دارایی بۆی ههیه گوێزانهوه له نێوان پارهی تهرخانكراوی دهروازهكانی بودجهدا بكات به مهبهستی فهراههم كردنی توانای خهرج كردن بۆ ئهو فهرمانگانهی كه بڕیاری لێكردنهوهیان له وهزارهتێك و خستنیان بۆ سهر وهزارهتێكی تر دهدرێ و وهزیری پهیوهندیداریش بۆی ههیه گوێزانهوه له ناو بهشێك و یهكهیهكی خهرجكردنهكهدا بكات.
ماددهی یازدهم:
ماددهی یازدهم: گوژمه پارهی پیتاكانهی كه به وهزارهتهكان و لایهنه نهبهستراوهكان به وهزارهتهوه بهخشراون دوای قهبوولأ كردنی لهلایهن وهزیری داراییهوه دهبێته داهاتی كۆتایی بۆ بودجهی گشتی به مهرجێك وهزیری دارایی له پشتیوانهی وهزارهت یان بۆ لایهنه نهبهستراوهكان به وهزارهتهوه تهرخان بكات تاكو خهرج بكرێ بۆ ئهو مهبهستهی كه له پێناوی دا بهخشراوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یان بڕیارێكی ناكۆك لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكرێت.
ماددهی یهكهم
ماددهی یهكهم: (400/869/234/1) دینار بۆ مهسرهفی ساڵی 1993ی ئهنجومهنی نیشتمانی كوردستانی عێراق و وهزارهتهكان و بهرێوهبهریتییهكانی ههرێمی كوردستانی عێراق تهرخان دهكرێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: رۆژنامهوان شایستهی تهواوی مافهكانی خانهنشینه: یهكهم: ئهگهر رۆژنامهوانێ له كاتی كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهیداو بهو هۆیهوه ئهمری خوا بكا یان شههید ببێ، ئهوه لهو بارهدا خاووخێزانی موستهههقی مافی خانهنشینی دهبن. دووهم: ئهگهر له كاتی كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهیداو بهو هۆیهوه دوچاری پهككهوتهیی بوو و، به تهواوی و بهردهوام له كارو پیشه رۆژنامهوانی یهكهی خست، به مهرجێ بڕیاری لیژنهیهكی پزیشكیی پسپۆڕو رهسمیی بۆ دهرچووبێ.
المادة السابعة
المادة السابعة – يتولى التحقيق في الجرائم المنصوص عليها في هذا القانون هيئة او هيئات تحقيق يراس كلا منها حاكم او ضابط يعاونه حكام او ضباط يعينهم الحاكم العسكري العام بالاتفاق مع وزير العدل . وتقوم هذه الهيئة بالتحقيق على الوجه المبين في قانون اصول المحاكمات الجزائية البغدادي وتتمتع بنفس سلطات حاكم التحقيق وعليها بعد انتهاء تحقيقها ان تقدم الدعوى الى الحاكم العسكري العام الذي بدوره يحيلها الى المجلس الوطني لقيادة الثورة للبت فيها .
ماددهی سێیهم:
ماددهی سێیهم: سهندیكا بۆ ئهنجام دانی ئهو ئامانجانهی خوارهوه ههوڵ دهدات: 1. كاركردن له پێناو بهرز كردنهوهی ئاستی ئهندامان له رووی هونهری و پیشهیی و كۆمهڵایهتی و ئابووری و رۆشنبیرییهوه. 2. بهشداری كردن له بوژاندنهوهی هونهری و رۆشنبیری له ههرێم دا به هاوكاری كردن لهگهڵ لایهنه تایبهتمهندهكان بۆ بهرز كردنهوهی ئاستی گشتی هونهر به ههموو هۆیهكی بڵاو كردنهوهی وهك رۆژنامه و گۆڤار و چاپهمهنی و هۆیهكانی تری بهردهست لهگهڵ بهشداری كردن له كۆنگره هونهرییه ناوخۆیی و عهرهبی و جیهانییهكاندا. 3. رێك خستنی بنهمای كاركردن له پیشه هونهریهكاندا. 4. ههوڵدان بۆ زامن كردنی ئهندامان له كاتی نهخۆشی و پیری و بێ كاریدا. 5. چاودێری كردن و ناساندن و پهره پێدانی بهرههمی هونهرمهندانی كوردستان له ههر كوێیهك بن بهو مهبهستهی ئهو ئامانجانه بێنێته دی كه سیستهمی فیدرالیزم له كوردستانی عێراقدا بۆی ههوڵ دهدات.
ماددهی پازده:
ماددهی پازده: یهكهم: ماوهی كاركردنی رۆژنامهوان له دژی بزوتنهوهی رزگاریخوازی كوردستاندا بۆ مهبهستهكانی خانهنشینی ناژمێردرێ. دووهم: خزمهتی ئهندامی سهندیكا له كهناڵه راگهیاندنهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستانی و، بهبێ پچراندنی پێش راپەڕینه پیرۆزهكهی (5/3/1991) بۆ مهبهستهكانی خانهنشینی به خزمهتی فیعلی دادهنرێت. سێیهم: 1. لیژنهیهكی تایبهت بۆ ئهم مهبهسته له سهندیكای رۆژنامهوانانی كوردستان پێك دههێنرێ. 2. ئهو لیژنهیه سهیری ئهو داوایانه دهكات كه ئاراستهی كراون و لهگهڵ تهوسیاتهكانی خۆی پێشكهشی ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهوانانی دهكات بۆ بنبڕكردن (للبت). بڕیارهكانی لیژنهكهش بواری ئهوهی تێدا له ماوهی (30) رۆژدا - كه له رۆژی تهبلیغهوه دهست پێ دهكا - تانهی لێ بدرێ لهبهردهم دادگای تهمییزی ههرێمدا و بڕیاری ئهم دادگایهش بنبڕه. 3. بڕیاری حساب كردنی خزمهتی ئهو رۆژنامهوانهی كه دهیگرێتهوه دهدرێ به دهستهی سندوق.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: ئهگهر رۆژنامهوانهكه خۆی، یا یهكێ له خاووخێزانهكهی دوای مردنی خۆی له وهرگرتنی مووچهكه دابڕا یان نههات و داوای مووچه بۆ بڕینهوهی نهكرد و دوو ساڵیشی زیاتر بهسهر داچوو، ئهوه، لهو بارهدا مافی ئهوهی نی یه داوای مووچهی ئهو ماوهیه بكات كه دواكهوتووه مهگهر بیانووی بهجێی ههبێ بۆ ئهو دواكهوتنهی، دواكهوتن له پێشكهشكردنی بهڵگهنامه و مهعلومات به دهستهی سندوق به پێ ی ئهم ماددهیه بهدابڕان له داواكردن له قهڵهم دهدرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: بڕگه (3) له ماددهی (5)ی یاساكه ههموار دهكرێ و، بهم شێوهیهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: 3- (15%)ی ئهو مزوكرێیهی به پارێزهر دهدرێ لهو دهعوایانهدا كه لیژنهی بهشكردنی دهعواكان بهپێی یاسای پارێزهرایهتی پێی دهسپێرێ.
ماددهی چوارهم:
ماددهی چوارهم: ماددهی (21) له یاساكه ههموار دهكرێ و ئهمهی خوارهوه لهجێگای دادهنرێ: بهدهر له حوكمهكانی ماددهگهلی رابردوو، دهسته ئهمانهی خوارهوهش دهدات: 1-مووچهی مانگانه كه له (500) پێنج سهد دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه بههۆی بزاڤی رزگاریخوازی كوردهوه شههید بوون. 2- مووچهی مانگانه كه له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه دوای دهست بهرداربوونی دهسهڵاتی مهركهزی له بهڕێوهبردنی كوردستان واتا دوای 23/10/1991 مردوون تا دهرچوونی یاسای ژماره (18)ی ساڵی (1999)ی سندوقی خانهنشینی پارێزهران.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: كارو پسپۆڕییهكانی پێكهاتهكانی وهزارهت به پێڕۆیهك دیار دهكرێن. دووهم: وهزیر بۆی ههیه لهكاتی پێویستدا بهڕێوهبهرایهتی و بهش و هۆبه بكاتهوه یان ههڵیان بوهشێنێتهوه یان یهكیان بخات.
دووەم
دووەم: پڕۆژەى دەستوور بەرچاوگەلى هەرێمى کوردستان ـ عێراق لەراپرسیەکى گشتیدا دەخرێ کە رۆژى شەممەى رێکەوتى 25/7/2009، ئەنجام دەدرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: ئامانجی وهزارهت دانانی بنچینه گشتییهكانی بهرێوهبردن و رێكخستنی دهرامهتی دارایی و ئابوورییه و، چاودێری گونجانی ههڵسوكهوتهكانی و وهدیهێنانی چاكترین بهكارهێنانی دهكات و بنچینهو ئاراستهكانی پلاندانانی دارایی و ئابووری ههرێم دادهنێت و چوارچێوهی گشتی بهرفراوانی رهگهزهكانی(العناصر) پلانی دارایی و ئابووری له چوارچێوهی سیاسهتی گشتی و پلانی گهشهپێدانی بۆ ههرێم دهست نیشان دهكات.
ماددهی دوازدهم:
ماددهی دوازدهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتیی خانهنشینی: یاساكانی خانهنشینی جێبهجێ دهكات و خزمهتی كارمهندهكانی ههرێم له فهرمانبهر و سهرباز و هێزهكانی ئاسایشی ناوخۆ دهژمێرێ، بۆ ئهوهی مووچهو پاداشتی خانهنشین بۆ خۆیان و خێزانهكانیان ببڕێتهوهو بۆ موستهحهقهكانیان خهرجی بكات و، بنهماو مهبدهئیش دادهنێ و رێنمایی دهردهچوێنێ و پێشنیار بۆ پهرهپێدانی ئهم یاسایانه لهبهر رۆشنایی كارهتازه پهیدا بووهكان(ما یستجد من امور) بهرز دهكاتهوه، ههروهها ئهو گیروگرفتانهش كه له كاتی جێبهجێ كردندا له چوارچێوهی سیاسهتی دارایی ههرێمدا رووبهرووی دهبێتهوه، بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی زانكۆیی بهدهست هێنا بێت و به ئهزموون و پسپۆر بێت و بهرێوهبهرایهتییهكانی خانهنشینی له ههرێمدا پێوه دهلكێ.
ماددهی یانزهم:
ماددهی یانزهم: ئهم ماددهیهی خوارهوه بۆ یاساكه دووباره به زنجیرهی ماددهی بیستهم زیاد دهكرێ و بهم شێوهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: ماددهی بیستهم (دووباره) پێویسته، بهرێوهبهری گشتی پهروهرده، ئهم خهسڵهتانهی خوارهوهی تێدا بهدی بكرێت: أ- دهبێ بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی به دهست هێنا بێ و، خزمهتیشی له پهروهردهدا، له(15) ساڵ پتربێ. ب- به كهسایهتی بههێزو دهستپاكی وناوبانگی باش ناسراوبێ وله نێو ئهندامانی دهستهی وانه بێژان ومامۆستایاندا شارهزاو بهتوانا بێت.