أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی سی و یهكهم:
ماددهی سی و یهكهم: مافهكانی خانهنشینی له رۆژی دهستههڵگرتن لهكار یان مردنهوه خهرج دهكرێت، ئهگهر داواكارییهكه له ماوهی پتر له (3) سێ ساڵدا دوا كهوت، ئهو كات له رۆژی پێشكهش كردنی داواكهوه خهرج دهكرێت، ئهگهر دواكهوتنهكه به بیانوویهكی رهوا نهبوو.
ماددهی پهنجاو دووهم:
ماددهی پهنجاو دووهم: ئهم یاسایه له رۆژی دهرچوونیهوه كاری پێدهكهی و له رۆژنامهی فهرمی (وهقائیعی كوردستان)دا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی سی و سێیهم:
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: له حاڵهتی بێ سهرو شوێن بوون و دهستبهسهر كردنی پێشمهرگه، مووچهكهی به تهواوی بۆ میراتگرانی شهرعی خهرج دهكرێ تا گهڕانهوهی یان ساغبوونهوهی مردنی. دووهم: مافهكانی خانهنشینی دهدرێته پاشینهی پێشمهرگهی بێ سهرو شوێن یا دهستبهسهركراو لهم حاڵهتانهی خوارهوه: أ-له رۆژی ساغبوونهوهی مردنی. ب-دوای تێپهڕبوونی (2)دوو ساڵ بهسهر بێ سهرو شوێن بوونی یا دهستبهسهر كردنی ئهگهر مردنهكهی ساغ بووهوه. ج-ئهوانهی بڕگهكانی (أ، ب)ی ئهم ماددهیه دهیانگرێتهوه به شههید دادهنرێن و دهخرێنه سهر وهزارهتی كاروباری شههیدان و ئهنفالكراوهكان. سێیهم: ئهگهر سهلمێنرا بێ سهرو شوێن بوون و دهستبهسهر كردنی پێشمهرگه بههۆی كهمتهرخهمی خۆی یا پابهند نهبوونی به پرهنسیپهكانی پێشمهرگهوه بووبێ، ئهوا خانهنشین دهكرێ و رێكاری یاسایی دهرههق وهردهگیرێ. چوارهم: ماوهی بێ سهروشوێنهكهی یا دهستبهسهرهكهی به خزمهت بۆی دهژمێردرێ، به دهر لهوهی له بڕگه(سێیهمی)ئهم ماددهیهدا هاتووه.
ماددهی سی و نۆیهم:
ماددهی سی و نۆیهم: ههر كهسێك له پێش راپهرین چووبێته پاڵ ریزهكانی شۆڕش تاكو 5/3/1991 و خزمهتهكهی له (3) ساڵ كهمتر نهبێ، خانهنشین دهكرێ و خزمهتهكهی دهگهیهنرێته (15) پازده ساڵ بهم مهرجانهی خوارهوه: یهكهم: هیچ مووچهیهكی فهرمی نهبێت. دووهم: رۆژێك له رۆژان له دژی شۆڕش نهوهستا بێت. سێیهم: ئهو ماوهیهی پێش راپهرین خزمهتی كردبێ بهبێ پچڕان. چوارهم: له كاتی بوونی به پێشمهرگه (16) ساڵی له تهمهنی تهواو كرد بێت.
ماددهی حهڤدهم:
ماددهی حهڤدهم: وهزیر بۆی ههیه ئهفسهر بخاته سهر نیوه مووچه بۆ ماوهیهكی دیاریكراو لهسهر یهكێك لهم هۆیانهی خوارهوه: یهكهم: گهر بهد ڕهوشت بوو بهپێی ئهو راپۆرتانهی بهرپرسهكانی به زنجیره لهسهریان نووسیوه. دووهم: گهر نهیتوانی كارهكانی له بهر بێ شیاوی جێبهجێ بكات ئهمهش به پێی ئهو ڕاپۆرتانه دهبێ كه بهرپرسانی به زنجیره لهسهری بهرزدهكهنهوه. سێیهم: سهرنهكهوتنی له یهكێك له دهوره حهتمیهكان یان بنهرهتیهكان له سنفهكهی خۆیدا.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: یهكهم : ههرێم : ههرێمی كوردستان ـ عیراق. دووهم : فهرماندهی گشتی : فهرماندهی گشتی هێزهكانی زێڕهڤانی ههرێم. سێیهم : حكومهتی ههرێم : حكومهتی ههرێمی كوردستان. چوارهم : فهرماندهیی گشتی هێزهكانی پێشمهرگه (زێرهڤانی ههرێم): دهستهڵاتی باڵای پێكهاتهكانی هێزه چهكدارهكانی كوردستانه. پێنجهم : هێزی پێشمهرگهی كوردستان (زێرهڤانی ههرێم): بریتی یه له ههموو پێكهاتهكانی هێزی پێشمهرگهی كوردستان ههر له سهربازهوه تاكو دهگاته بهرزترین پلهی سهربازی. شهشهم : وهزارهت : وهزارهتی پێشمهرگهی ههرێمی كوردستان. حهوتهم : وهزیر : وهزیری پێشمهرگهی ههرێمی كوردستان. ههشتهم : شۆڕش : قوناغێكه له بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان كه له 11ی ئهیلوولی 1961هوه دهست پیدهكات. نۆیهم : پێشمهرگه (زێڕهڤانی ههرێم): ئهو كهسهیه بهشداریی له شۆڕشی رزگاریخوازی كوردستاندا كردبێ بۆ بهدیهێنانی مافه دیموكراتی و نهتهوهییهكانی گهلی كوردستان و یاخود بچێته پالأ ریزهكانی هێزی پێشمهرگه (زێڕهڤانی ههرێم). دهیهم : خانهنشین : ئهو پێشمهرگهیه كه به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه مافی خانهنشینی ههیه. یازدهم : مووچهی خانهنشینی : ئهو مووچهیهیه كه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له كاتی خانهنشینی بۆ پێشمهرگه خهرج دهكرێت. دوازدهم : مووچه : مووچهی بنهڕهتی دوا مانگ كه پێشمهرگهی بهردهوام له خزمهت به پێی پله و پایهكهی وهری دهگرێت . سێزدهم : مووچهی تهواو : مووچه به دهرماڵهوه. چواردهم : مافی خانهنشینی : ئهو مافانهیه كه خانهنشین كراو یا میراتگرانی دهیان كهوی. پازدهم : خزمهتی خانهنشینی: خزمهتی پێشمهرگه یاخود ههر خزمهتێكی تر كه دهشێ بخرێته سهری بۆ مهبهستی خانهنشین كردن، ئهمهش به پێی بڕیارێكی تایبهتی فهرماندهی گشتی هێزهكانی زێرهڤانی دهبێ. شازدهم : خزمهتی پێشمهرگه : ئهو ماوهیهیه كه پێشمهرگه بهكردهنی له ریزهكانی شۆڕش بهسهری بردبێ و ئهو خزمهتهی له دوای شۆڕشدا له پێكهاتهكانی هێزی پێشمهرگهی كوردستان به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهیباته سهر. حهڤدهم : پاشهنشین : میراتگری پێشمهرگهی خانهنشینه به پێی حوكمهكانی (یاسای باری كهسیهتی). ههژدهم : شایسته : ئهو كهسهیه كه شایستهی مووچهی خانهنشینیه دوای كۆچی دوایی پێشمهرگهی خانهنشین. نۆزدهم : بێ سهروشوێن : ئهو پێشمهرگهیهكه به هۆی ئهركی پێشمهرگایهتی بێ سهروشوێن بووه و چارهنووسی دیار نییه. بیستهم : دیل : ئهو پێشمهرگهیهكه به دیل دهگیرێت له لایهن لایهنێكی دهرهكی یاخود ههر لایهنێكی دیكهی دوژمن له كاتی بهجێگهیاندنی خزمهت یا خود له پێناوی دا. بیست ویهكهم: دهستبه به سهركراو: ئهو پێشمهرگهیهیه كه له لایهن لایهنێكی دهرهكی یان تیرورستی به هۆی خزمهت یان له پێناوی دا دهستبه سهر دهكرێ.
ماددهی دووهم:
ماددهی دووهم: یهكهم: دامهزراندن و رهزامهندنی دهربڕین لهسهر دهست له كار كێشانهوه و خانهنشین كردن و گهڕاندنهوهی بۆ خزمهت له پلهی ملازم بهرهوسهرهوه، به پیشنیازی وهزیری پێشمهرگه و به رهزامهندنی فهرماندهی گشتی هێزهكانی پاراستنی ههرێم (زێڕهڤانی) دهبێت یان ئهو كهسهی ئهو دهستهڵاتی پێ دهدات. دووهم : سهرۆك ئهركانی هێزی پێشمهرگهی كوردستان و یاریدهدهرهكانی و فهرماندهی فرقهكان و پایه سهربازییه تایبهتیهكان به پێشنیازی فهرماندهیی گشتی هێزهكانی پاراستنی ههرێم و رهزامهندیی فهرماندهی گشتی دادهمهزرێن.
ماددهی سێیهم :
ماددهی سێیهم : مهرجهكانی پێدانی پلهی ملازم له هێزی پێشمهرگهی كوردستان (زێرهڤانی ههرێم) بهم شێوهیهی خوارهوه دهبێ: یهكهم : هاووڵاتی ههرێمی كوردستان بێ. دووهم : (20) ساڵی تهمهنی تهواو كردبێت و له (26) ساڵیش زیاتر نهبێت. سێیهم: خاوهن ئابڕوویهكی پاش و رهوشتێكی بهرزبێت و لهسهر تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕوو بهر حوكم نهدرابێ . چوارهم : دهرچووی یهكێك له مانه بێت : 1. یهكێك له كۆلێجهكانی سهربازی. 2. كۆلیج یا پهیمانگا باڵاكان به مهرجێك ماوهی خوێندنهكه یان له چوار سالأ كهمتر نهبێ. ج-خوله تایبهتیهكانی هێزی پێشمهرگهی كوردستان. پێنجهم: مهرجهكانی تهندروستیء توانای جهستهیی تێدا بێته دی. شهشهم:مهرجهكانی بڕگهی (دووهم وچوارهم)ی ئهم ماددهیه ئهو ئهفسهرانه ناگرێتهوه كه بههۆی ئهوهی پێشمهرگهی تێكۆشهر بوون له ریزهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كوردستان پلهی ئهفسهرییان پێ بهخشراوه. حهوتهم: دهرچووانی كۆلێژهكانی كۆمهڵهی پزیشكی و ئهندازیاریی له كاتی خۆ بهخشكردنیان له ڕیزهكانی پێشمهرگه(زێڕهڤانی ههرێم) پلهی ملازمی یهكهمیان پێدهدرێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: مهرجهكانی وهرگرتنی پێشمهرگهی خۆبهخش ئهمانهی خوارهوهن: یهكهم: دهبێ له هاوواَتیانی ههرێمی كوردستان بێت. دووهم: تهمهنی له (18) ساڵ كهمتر نهبێ. سێیهم: تهمهنی له (25) ساڵ زیاتر نهبێت بۆ سنفه فهنیهكانء له (30) ســـاڵیش تێپهڕ نهكات بۆ سنفهكانی تر. چوارهم: خوورهوشتێكی بهرزو ناوبانگی باشیههبێتء بههیچ تاوانێك یان كهتنێكی ئابڕوبهر سزا نهدرابێت. پێنجهم: ساڵی شهشهمی له قۆناغی خوێندنی بنهڕهتی تهواو كردبێت.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: یهكهم: خزمهتی پێشمهرگه له ریزهكانی بزووتنهوهی رزگاریخوازیی كوردستان یان له رێزهكانی پێشمهرگهی كوردستان بهر له دهرچوونی ئهم یاسایه به خزمهت بۆ ههموو مهبهستهكانی خانهنشینی و سهرمووچهی و پلهپێدان و بهرزكردنهوه و مۆڵهت بۆ ئهوانهی بهردهوامن له خزمهت دادهنرێ به مهرجێك خزمهتهكهیان لهلایهن فهرماندهی گشتی پهسند دهكرێ و لهلایهن وهزارهتی پێشمهرگهوه حیساب دهكرێ. دووهم : ماوهی ئهو خزمهتهی كه پێشمهرگه پێشی 5/3/1991 یان ئهوهی له مهیدانی جهنگدا یاخود له ناوچهی جم وجۆلی سهربازی بهسهری بردبێ كه هێزهكان و كهرته هاوبهشهكان به فهرمانی وهزیر دهست نیشان دهكرێن به خزمهتێكی دوو چهندانه بۆ مهبهستی خانهنشینی بۆ حیساب دهكرێ.
ماددهی یازدهههم:
ماددهی یازدهههم: ئهگهر پێشمهرگهیهك دامهزرا یا گۆیزرایهوه بۆ وهزیفهیهكی تر، مافی ئهوهی ههیه خزمهتهكهی بخاته سهروهزیفه نوێیهكهی بۆ ههموو مهبهستهكان و پێچهوانهی ئهمهش قهبوول ناكری تهنیا له حاڵهتی خانهنشین كردنی نهبێ و ئهمهش به پێی یاسا دهبێت. یهكهم: وهزیر بۆی ههیه به رهزامهندیی فهرماندهی گشتی یا ئهوهی دهستهڵاتی پێ دهدات، گرێبهست لهگهلأ ئارهزوومهندانی خۆبهخش كردندا بكات بۆ كاركردن وهك ئهفسهر لهناو هێزهكانی پێشمهرگه (زێرهڤانی ههرێم) له كاتی پێویستی و بهپێی پێویستی و پسپۆڕی. دووهم: لهسهر پێشِنیاری وهزیر وبهرهزامهندی فهرماندهی گشتی پایه دهدرێته ئهوانهی حوكمی برگهی (یهكهم)ی سهرهوه دهیان گرێتهوه.
مادهی پازدهم:
مادهی پازدهم: یهكهم: دهكرێ ئهفسهر ئینتیداب بكرێ به رهزامهندی فهرماندهی گشتی بۆ خزمهتكردن له دهرهوهی (پێشمهرگایهتی ـزێڕهڤانی ههرێم) بۆ ماوهیهك له (3) سێ سالأ ڕهت نهكات و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ یهك جار. دووهم: دهشێ خۆبهخش بهرهزامهندی وهزیر ئینتیداب بكرێ بۆ دهرهوهی ( پێشمهرگایهتیـ زێرهڤانی ههرێم) بۆ ماوهیهك له (3)سێ سالأ ڕهت نهكات و قابیلی درێژكردنهوهیه بۆ یهك جار. سێیهم: (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو دهگهڕێتهوه بۆ وهزیفهی( پێشمهرگایهتی = زێرهڤانی ههرێم) دوای تهواوبوونی ماوهی ئینتیدابهكهی یاخود له كاتێك پێویستیان پێی بێت.
ماددهی بیست وپێنجهم:
ماددهی بیست وپێنجهم: پێشمهرگه لهم حاڵهتانه خانهنشین دهكرێ: یهكهم: بهپێی تهمهن و ئهم خشتهیهی خوارهوه. پایه | تهمهن فهریقی یهكهم/ فهریق | 63 شهست وسێ سالأ لیوا. | 60 شهست سالأ عهمید. | 58 پهنجاو ههشت سالأ عهقید. | 55 پهنجاو پێنج سالأ موقهددهم | 53 پهنجاو سێ سالأ رائید- نهقیب | 49 چل ونۆ سالأ مولازم- مولازمی یهكهم | 45 چل وپێنج سالأ له جێگری عهریفهوه تا جێگری ئهفسهری فهننی | 55 پهنجاو پێنج سالأ له جێگری عهریفهوه تا جێگری ئهفسهر | 50 پهنجا سالأ سهرباز تا سهربازی یهكهم | 45 چل وپێنج سالأ دووهم: ئیمام له كاتی تهواوكردنی شهست ساڵی تهمهنی خانهنشین دهكرێ. سێیهم: له كاتی تووشبوونی به نهخۆشیهك رێ له بهردهوامبوونی له خزمهتهكهی بگرێ، ئهمهش بهپێی راپۆرتێك دهبێت كه لهلایهن لیژنهیهكی پزیشكی پسپۆڕهوه دهرچووبێت.
ماددهی چل و سێیهم:
ماددهی چل و سێیهم: یهكهم: نابێ تهنازول له مافهكانی خانهنشینی بۆ كهسێك یان لایهنێك بكرێت و ههر تهنازولێك لهو جۆره به پووچهل دادهنرێ. دووهم: دهست بهسهر پاداشتی خانهنشینیدا ناگیرێت به هۆی قهرزێك كهوتبێته سهر خانشینكراو تهنیا لهم حاڵهتانهی خوارهوه نهبێ. أ ـ نهفهقهی شهرعی. ب ـبۆ دانهوهی قهرزی خهزینهی ههرێم. سێیهم: به ههر هۆیهك بێت نابێ دهست بهسهر زیاتر له 25% ی مووچه یا پاداشتی خانهنشینیدا بگیرێت.
ماددهی سێزدهم:
ماددهی سێزدهم: یهكهم: ماوهی گرێبهستی بۆ ئهفسهران (10) ده ساڵه ودهشێ به رهزامهندیی وهزیر (3) سێ سالأ بۆ ههرجارێك درێژ بكرێتهوه. دووهم: ئهفسهر له خزمهتی پێشمهرگه (زێرهڤانی ههرێم) دوای تهواوكردنی ماوهی گرێبهستهكهی كار كهنار دهكرێ. سێیهم: وزیر بۆی ههیه ماوهی گریبهستی ئهوانهی حوكمهكانی بڕگهی (یهكهم) لهم ماددهیهدا دهیان گرێتهوه له حالهتی جهنگ و باری نا كاوی و جاڕدانی شهڕ درێژبكاتهوه.
ماددهی بیست ویهكهم:
ماددهی بیست ویهكهم: مهرجه ئهوهی به (ئیمام) دامهزرێ ههمان مهرجهكانی كه له ماددهی سێیهم لهم یاسایهدا هاتوون تێدابێ، بهدهر له بڕگهی (چوارهم)ی و دهبێ بڕوانامهی بهرایی زانكۆی له زانستهكانی شهریعهت یا ئایین یا هاوشێوهكانیدا ههبێت.
ماددهی حهفتهم:
ماددهی حهفتهم: یهكهم : پێشمهرگهی خۆبهخشكهر ئهو كهسه خۆبهخشهیه كه له نێوان پلهی پێشمهرگه تا جێگری ئهفسهری پله نایاب، ڕاژهی پێشمهرگایهتی كردۆته پیشه بۆ ماوهیهكی دیاركراو. دووهم : دامهزراندن ء پلهپێدان و گواستنهوهی پێشمهرگه له سنفێكهوه بۆ سنفێكی ترء كۆتایی هێنان به خزمهتهكهی و خانهنشین كردنی یاخود گهڕاندنهوهی بۆ خزمهت، به پێی پێرهوێك و بهفهرمانی وهزیر یا ئهوهی دهستهلاتی پیدهدات دهبێت.
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: یهكهم: پلهءپایهكانی پێشمهرگهی خۆبهخش بهم شێوهیهی خوارهوه دهبێت: أ- جێگری ئهفسهر پله نایاب. ب- جێگری ئهفسهر پله یهك. ج- جێگری ئهفسهر پله دوو. د- جێگری ئهفسهر پله سێ. ه- جێگری ئهفسهر پله چوار. و- جێگری ئهفسهر پله پێنج. ز- جێگری ئهفسهر پله شهش. ح- جێگری ئهفسهر پله حهوت. گ- جێگری ئهفسهر پله ههشت. ی- رئيس عورهفا. ك- عهریف. ل-جێگری عهریف. م-سهربازی یهكهم. ن-سهرباز.
ماددهی شازدهم:
ماددهی شازدهم: یهكهم: ماوهی خزمهتكردنی (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو بۆ دهرهوهی ریزهكانی (پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم) به خزمهتی سهربازی دهژمێردری و له كاتی بوونی مهرجی بهرزكردنهوه و شایانی ئهو بهرزكردنهوهیه بێت، بهرز دهكرێتهوه. دووهم: مووچه ودهرماڵهی(پێشمهرگه ـ زێرهڤانی ههرێم)ی ئینتیدابكراو لهو لایهنه دهدرێ كه بۆی ئینتیدابكراوه وله كاتی ئهو ئینتیداب كردنهدا حوكمه گشتییهكانی ئینتدابی به سهردا دهسهپێنرێ.
ماددهی بیستء نۆیهم:
ماددهی بیستء نۆیهم: یهكهم: ئهگهر پێشمهرگه خانهنشین كرا یاخود به خانهنشین كراو داندرا، پاداشتی كۆتایی خزمهتهكهی بهم جۆره بۆ خهرج دهكرێ: أ-تهواوی مووچهی ساڵێكی ئهگهر خزمهتی خانهنشینیهكهی بهر له مێژووی 5/3/1991له (15)سالأ كهمتر نهبوو. ب-تهواوی مووچهی ساڵێكی ئهگهر خزمهتهكهی له بیست سالأ كهمتر نهبوو. دووهم: جگه لهوانهی له بڕگهكانی (أ، ب)له (یهكهم)ی سهرهوهی ئهم ماددهیهدا هاتووه، پاداشتێك به خانهنشین دهدهرێ كه بڕی مووچهی دوایین شهش مانگی بێ لهو كاتهی كه له خزمهتدا بووه.