أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی چل و یهكهم
ماددهی چل و یهكهم: پێشینترهیی (القدم)ی دادوهران بهپێی پایه و پله$ و ڕۆژی دامهزراندنیان دهبێ و ئهگهر چونییهكی تێكهوت پێشینترین بهو جۆره$ دهبێ كه وهزیری داد بڕیاری لهسهر دهدا.
ماددهی چل و شهشهم
ماددهی چل و شهشهم: ئهو داوایانهی سهباره$ت به ماف بههۆی ئهم یاسایهوه دێنه كایهوه لهلای لیژنهی كاروباری دادوهران دهكرێن و بڕیاره$كانی لهم دادوایانهدا دهشێ لهلایهن وهیزیری داد و ئهو دادوهره$ی بڕیاره$كهی لهدژ دهرچووه له ماوهی سێ ڕۆژدا لهڕۆژی پێراگهیاندنهوه لهلای دهستهی فراوانی دادگای پێداچوونهوه تانووتیان لێ بدرێ و بڕیاره$كهی لهم باره$یهوه بنبڕده$بێ.
ماددهی چل و حهوتهم
ماددهی چل و حهوته$م: لهو كاروبارانهدا كه لهم یاسایهدا نین حوكمی یاسای خزمه$تی شارستانی (قانون الخدمه المدنیه) و یاسای خانهنشینی شارستانی (قانون التقاعد المدنی) كارپێده$كرێن بهمه$رجێ لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا ناكۆك نهبن.
ماددهی پهنجا ودووهم:
ماددهی پهنجا ودووهم: یهكهم: أ-وهزیری داد مافی سهرپهرشتی و چاودێری كردنی بهسهر گشت دادگا و دادوهران و ئهو فهرمانبهر و دهسته و لیژنانهدا ههیه كه دهسهڵاتی دادوهرییان دراوهتێ. ب ـ سهرپهرشتی لهسهر كارهكانی دادگای پێداچوونهوه دادوهرانی لهلایهن سهرۆكهوه دهكرێ بهمهرجێ راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی دادگاوه به وهزیری داد و ئهنجومهنی دادوهری بدا. ج-سهرپهرشتی لهسهر كارهكانی دادگای پێداچوونهوه دادوهرانی لهلایهن سهرۆكهوه دهكرێ بهمهرجێ راپۆرتێكی ساڵانه لهبارهی كارهكانی دادگاوه به وهزیری داد و ئهنجومهنی دادوهری بدا. دووهم: أ-سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه مافی ئهوهی ههیه سهرپهرشتی گشت دادگاكانی ناوچهكهی بكا و بیانشكینی و رێنوێنیان بكا و سهبارهت بهو سهرپێچییانهی (مخالفات) لهبواری ئهركهكانی فهرمانبهری بهڕێوهچوونی كارهبواری ئیداری و ژمێریارییهوه ڕوودهدهن سهرنجیان رابكێشێ و دهبێ راپۆرتی ساڵانهش بدا به وهزارهتی داد وئهنجوومهنی دادوهری له بارهی دادوهرانی ناوچهكهیهوه و تێبینی خۆی لهرووی رهفتار و لێهاتوویان و كاروباری دادگاكانیانهوه رابگهیهنێ. ب ـ سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه بۆی ههیه یهكێك له جێگرهكانی بۆ پشكنینی ههر یهكێ له دادگاكانی ناوچهكهی بنێرێ.
ماددهی پهنجا و یهكهم:
ماددهی پهنجا و یهكهم: نابێ ئهو دادوهرانهی پهیوهندی ژنخوازی یا خزمایهتییان تا ڕادهی چوارهم له نێواندا ههیه لهیهك دهستهی داوهریدا پێكهوه بهشدار بن و نابێ دادوهر تانوتدان له حوكمێك ببینێ كه دادوهرێكی تر بینیبێتی و ئهو جۆره پهیوهندیهی له گهڵیدا ههبێ.
ماددهی پهنجا و پێنجهم:
ماددهی پهنجا و پێنجهم: لیژنهی كاروباری دادوهران كه به پێی ئهم یاسایه پێكهاتووه لهو داوای دابینكردنی رێك و پێكییهدا (الدعوی الانضباطیه) كه دژ به دادوهرێك دهكرێ یهكێ لهم سزایانه دهدا: یهكهم: ئاگاداركردن كه ئهنجامهكهی دواخستنی زیاده وپله بهرزی دادوهر دهبێ بۆ ماوهی شهش مانگ. دووهم:دواخستنی پلهبهرزی یا زیاده یا ههردووكیان بۆ ماوهیهك كه له ساڵێك كهمتر نهبێ و له سێ ساڵ زیاتر نهبێ لهڕۆژی بڕیارهكهوه ئهگهر ماوهی یاسایی پلهبهرزی تهواو كردبێ وئهگهر نا لهڕۆژی تهواو كردنییهوه. سێیهم: كۆتایی پێ هێانی خزمهت: ئهم سزایه وهختێك بهسهر دادوهردا دهدرێ كه حوكمێكی بنبڕ (بات) بهسزادانی له دادگایهكی پهیوهندارهوه دهركرابێ سهبارهت به كردارێكی كه لهگهڵ شهرهفی فرمانی دادوهریدا ئهنگونجێ یا ئهگهر له ئهنجامی دادگایی كردنیدا لهلایهن لیژنهكهوه سهلمێنرا ئهو دادوهره به كهڵكی بهردهوام بوون له خزمهتی دادوهردیدا نایهت.
ماددهی پهنجا وشهشهم:
ماددهی پهنجا وشهشهم: یهكهم: ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیهخزمهتی دادوهری پۆلی چوارهم به بڕیارێكی هۆدار بهوهی به كهڵكی دادوهری نایهت و به فهرمانێكی ههرێمی كۆتایی پێ بێنێ یا بیگوێزێتهوه بۆ فرمانێكی شارستانی (مدنی). دووهم: ئهوهی به پێی ئهم یاسایه كۆتایی به خزمهتی دههێنرێ ئهگهرێتهوه بۆ دادوهری بهڵام دهكرێ فرمانێكی شارستانیدا دابمهزرێنرێ.
ماددهی پهنجاو نۆیهم:
ماددهی پهنجاو نۆیهم: وهزیری داد وسهرۆكی داواكاری گشتی و دادوهرهكه مافی ئهوهیان ههیه له ماوهی سێ ڕۆژدا لهڕۆژی راگهیاندنهوه لهلای دهستهی فراوانی دادگای پێداچوونهوه تانووت له بڕیارهكهی لیژنهی كاروباری دادوهران بدهن و دهستهی فراوانیش بۆی ههیه ئهگهر پێویستی كرد نوێنهری وهزیری داد ونوێنهری سهرۆكی داواكاری گشتی و دادوهرهكه بانگ بكا بۆ گوێ گرتن له قسهیان و ئهوسا بڕیاری پهسهندكردنی بڕیارهكهی لیژنه یا ههڵوهشاندنهوهی یا گۆڕینی دهدا و بڕیارهكهی لهم بارهیهوه بنبڕ (بات) دهبێ.
ماددهی شهست وحهوتهم:
ماددهی شهست وحهوتهم: ئهم یاسایه لهڕۆژی بڵاوكردنهوهی له ڕۆژنامهی رهسمیدا كاری پێ دهكرێ.
ماددهی شهست و پێنجهم:
ماددهی شهست و پێنجهم: كار بههیچ دهقێكی تر ناكرێ كه لهگهڵ ئهم یاسایهدا ناكۆك بێ.
ماددهی شهست و چوارهم:
ماددهی شهست و چوارهم: وهزیری داد بۆی ههیه رێنمای بۆ ئاسانكردنی جێ بهجێ كردنی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی شهست وشهشهم:
ماددهی شهست وشهشهم: دهبێ وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی شهست و یهكهم:
ماددهی شهست و یهكهم: نابێ دادوهر به بێ ڕێ پێدان لهلایهن وهزیری دادهوه بگیرێ یا هیچ كردارێكی سزایی له دژی بكرێ تهنیا له حاڵهتی كردنی تاوانێكدا نهبێ كه دهم و دهست لێی ببینرێ.
ماددهی شهستهم:
ماددهی شهستهم: یهكهم: ئهگهر سهرۆكی دادگایهك یا سهرۆكی دهستهیهك ئامادهنهبوو یا شوێنی فرمانهكهی چۆڵ بوو یا ههر كۆسپێك رێگهی چوونه سهر كارهكهی لێ گرت پێشترینی جێگرانی یا ئهندامان كارهكهی بهڕێ دهكا. دووهم: ئهگهر زیاتر لهیهك دادوهر له یهك دادگا ههبن پێشترینیان بهرپرسیار دهبێ لهبهڕێوهبردن و دابهشكردنی ئیش و كار له نێوانیادا و وهزیری داد بۆی ههیهیهكێكی تر دیاری بكا.
ماددهی سێ یهم
ماددهی سێ یهم: ویلایهتی دادگا گشت كهسانی سروشتی و مهعنهوهی و لهگهڵیاندا حكومهتیش دهگرێتهوهو حوكم دان له گشت دژكاری (منازعه) و تاونێكدا كاری تایبهتی ئهوه.
ماددهی پێنجهم
ماددهی پێنجهم: زمان له دادگاكاندا كوری دهبێ، بهڵام دادگا بۆی ههیه بههۆی وهرگێره وه داوای سوێند دانی گوێ له قسهی دژكاران (الخصوم) و شایهتهكان بگرێ.
ماددهی پازدهیهم
ماددهی پازدهیهم: سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه سهرپهرشتی دادگاكان و كارهكانیان و بهرێوهبهرێتی یهكان جێ به جێ كاری (تنفیژ) و فهرمانگهكانی دادنووس (الكاتب العدل) و بهرێوبهرێتی یهكانی ناكامڵان (قاصرین) له ناوچهكهدا و دابهشكردنی كار له نێوان دادوهرهكانیدا دهكا و بۆیشی ههیه هێندهی به باش دهزانێ لهم دهسهڵاتانهی بدا به یهكێ له جێگرهكانی.
ماددهی شازدهیهم
ماددهی شازدهیهم: یهكهم: له ههر ناوچهیهكی تێههڵچوونههدا ئهنجومهنێك به ناوی (ئهنجومهنی ناچهی تێههلچوونهوه) له سهرۆكی دداگا و ئهندامیهتی جێگرهكانی دادوهرانی دادگای تیههڵچوونهوه پێك دێ. دووهم: ئهنجومهن به لایهنی كهمهوه مانگی جارێك كۆدهبێتهوه و سهرۆكیش بۆی ههیه له كاتی پێویستیدا داوای كۆبونهوه بكا و به بێ ئاماده بوونی به لایهنی كهمهوه سێ له چوار بهشی ژمارهی ئهندامانیشی كۆبوونهوهی ساز نابێ. سێ یهم: ئهنجومهن ئهم تایبهتكاریانه بهجێ دێنێ: 1-لێكۆڵینهوهی ئهو كۆسپ و گیر و گرفتانهی دادگاكان توشیان دهبن. 2-باسكردنی پێویستییهكانی دادگاكان و خشتهی كارگهرانیان (الملاك) لهبهر رۆشنایی پێویستی ساڵانهیان. 3-پێشكهشكردنی پێشنیاز له بارهی دامهزراندنی دادگای نوێ وه. 4-چاككردنی شێوازی كاركردن و بهرز كردنوهی رادهی بهجێ هێنانی له دادگاكاندا.
ماددهی ههژدهیهم
ماددهی ههژدهیهم: له مهڵبهندی ههر پارێزگا و قهزایهكدا دادگایهكی سهرهتایی یا زیاتر پێك دههێنرێ و دهشگونجێ له ناحیهكاندا به بهیاننامهیهك كه وهزیری داد دهری دهكا پێك بهێنرێ و بۆشی ههیه تایبهتداری شوێنهكی (الاختصاص المكانی) بۆ دادگاكه بۆ زیاتر له قهزا و ناحیهیهك فراوان بكا.
ماددهی پهنجاو سێیهم:
ماددهی پهنجاو سێیهم: یهكهم: دهبێ دهستهكانی پێداچوونهوه ودهستهكانی دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه و دادگاكانی تاوان ڕاپۆرتی وهرزی (فصلی) رێك بخهن و تیایاندا ئهو حوكم و بڕیارانه دیاری بكهن كه دادوهر له ئهنجامی نهزانییهوه تیایاندا ئهو حوكم و بڕیارانه دیاری بكهن كه دادوهر له ئهنجامی نهزانییهوه سهبارهت به بنهما یاساییه سهرهتاییهكان (الجهل بالمادئ القانونیه الاولیه) یا غافڵبوونی لهچهند رووداوێك كه له كاتی پێداچوونهوهی حوكم و بڕیارهكانیدا دهردهكهون ههڵهیهكی قهبه (خگأ فاحش)ی كردووه وێنهیهكیان بنێرن بۆ وهزارهتی داد و ئهنجومهنی دادوهری بۆ ههڵگرتنیان له فایلی خودی دادوهرهكاندا تا له كاتی باسكردنی پلهبهرزی وپایه بهرزی یاندا رهچاوبكرێن. دووهم: وهزارهتی داد و ئهنجوومهنی دادوهری و دادگای پێداچوونهوه و دادگاكانی تێ ههڵچوونهوه و دادگاكانی تاوان به پێی رێنماییهك كه وهزیری داد دهری دهكا ئهو ههڵانه له دهفتهری تایبهتیدا تۆمار دهكهن.