المواد القانونية

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: ده‌شێ به‌ بڕیارێ له‌ ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاوه‌، ده‌زگا وهه‌یئه‌ت و دامه‌زراو‌ی ئابووری و پیشه‌سازی و بازرگانی و كشتوكاڵی و دارایی و ئیداری، به‌ ئه‌ندامی فه‌خری (ئه‌ندامی شاناز)، به‌ ئابوونه‌یه‌كی به‌شداربوونی ره‌مزی كه‌ له‌ هه‌ر حاڵه‌تێكدا ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا دیاریی ده‌كا، وه‌ربگيرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: 1/به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌، ئه‌وه‌ی ئه‌ندامی ئه‌م سه‌ندیكایه‌ نه‌بێ و ئیلتيزاماتی خۆی به‌جێ نه‌هێنابێ نابێ پیشه‌كه‌ هه‌ڵسوڕێنێ. 2/دایه‌ره‌ ره‌سمی ونیمچه‌ ره‌سمییه‌كان هه‌ر ئابووریناسێ له‌ سه‌ر ئێش دابمه‌زرێنن یان هه‌ر ئیشێكی تری پێ بكه‌ن، ده‌بێ وێنه‌یه‌ك له‌ فه‌رمانی دامه‌زراندنه‌كه‌ی بنێرن بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی یه‌كه‌م

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م واژانه‌ی خواره‌وه‌ ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستانی عێراق. سه‌ندیكا: سه‌ندیكای ئابووریناسان. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكاكه‌ نه‌قیب: نه‌قیبی ئابووریناسان. ئابووریناس: هه‌موو ئه‌ندامێكه‌ له‌ سه‌ندیكاكه‌دا بڕوانامه‌یه‌كی له‌ زانسته‌كانی ئابووریدا هه‌بێ له‌ به‌كالۆریوس كه‌متر نه‌بێ یان هاوتای به‌كالۆریۆس بێت. هه‌ڵسوڕاندنی پیشه‌: به‌ پێی حوكمه‌كانی هه‌ڵسوراندنی پیشه‌، له‌ پیشه‌كه‌دا كه‌وتبێته‌ كار.

ماددەی سێیه‌م

ماددەی سێیه‌م: ئامانجی سه‌ندیكا وه‌دیهانينی ئه‌مانه‌یه‌: 1/له‌ پشت گرتنی حكومه‌تی هه‌رێم وپێڕۆی دیموكراسیدا به‌شداری ده‌كا و، بۆ راگرتن و پته‌وكردن و به‌ره‌وباشتربردنی فیدرالیه‌تیش، ده‌بێته‌ پشت و په‌نا 2/به‌زركردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی پیشه‌یی و زانستی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ته‌ندروستيی ئه‌ندامه‌كانی. 3/ئاسانكردنی رێگای كاركردنی له‌ باروگونجاو بۆ ئه‌ندامه‌كانی. 4/رێكخستنی پێوه‌ندیی نێوان ئه‌ندامه‌كان و، پێوه‌ندیشیان له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ حكومی و ئه‌هلییه‌كانی هه‌رێم و، داكۆكی كردنیش له‌ مافه‌كانیان. 5/هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ ده‌سته‌ و ده‌زگا و كۆمه‌ڵه‌ و سه‌ندیكاكانی دیكه‌ی هه‌رێم كه‌ ئامانجه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی سه‌ندیكاكه‌دا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌. 6/مسۆگه‌ر كردنی ئاسووده‌یی دوا رۆژی نه‌خۆشی پیری و زه‌بوونی بۆ ئه‌ندامه‌كانی. 7/بزاڤ پێدان و نه‌دانی لێكۆڵینه‌وه‌ی زانستی، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ فراژوكردنی (التنمیه‌) ئابووری و ئاوه‌دانكردنه‌وه‌ی كوردستاندا به‌شداری بكات.

مادده‌ی پێنجه‌م:

مادده‌ی پێنجه‌م: مادده‌ی نۆزده‌مینی یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌و، ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ دێته‌ جێگای: یه‌كه‌م: پارێزه‌رێ ناوی له‌ لیسته‌كه‌دا تۆمار نه‌كرا بێ ناشێ راوێژكاریی یاسایی بكات یان ببێته‌ وه‌كیلی غه‌یرو ئیددیعای مافگه‌لێ بكاو له‌به‌رده‌می دادگاكان و لایه‌نگه‌لی لێ پێچینه‌وه‌دا دیفاعی لێ بكات یان ناكۆكی یه‌كلابكاته‌وه‌، ته‌نیا ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ نه‌بێ: 1.ئه‌وانه‌ی ده‌عوای سه‌ر به‌ چاككردنی كشتوكاڵ و ئه‌حواڵی شه‌خصی و ئه‌حواڵی مه‌ده‌نییان له‌ دادگاكاندا هه‌یه‌، بۆیان هه‌یه‌ مێردیان و خه‌زووریان و خزمی تا پله‌ی دووه‌میان بكه‌نه‌ وه‌كیل، كه‌سێكیش به‌پێی (ولایه‌ یان وصایه‌ یان قه‌یمومه‌ یان تولیه‌) جێگای كه‌سێكی تر بگرێته‌وه‌، ئه‌ویش ئه‌و مافه‌ی هه‌یه‌. 2. وه‌زیری پێوه‌ندیدار یان سه‌رۆكی لایه‌نێك كه‌ سه‌ر به‌ وه‌زاره‌ت نییه‌، بۆیان هه‌یه‌ فرمانبه‌رێكی خاوه‌ن بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا (به‌شی یاسا)ی خۆیان له‌ جیاتی خۆیان دابنێن كه‌ له‌ مورافه‌عه‌ی به‌رده‌م دادگاكان و ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌ خه‌سڵه‌تی یاساییان هه‌یه‌، له‌م ده‌عوایانه‌ی خواره‌وه‌دا ئاماده‌ ببن: أ.له‌و ده‌عوایانه‌دا كه‌ دایه‌ره‌یه‌ك له‌ دایه‌ره‌كانی ده‌وڵه‌ت ته‌ره‌فێك بێت تێیداو به‌هاكه‌ی له‌ (25000) بیست و پێنج هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێت. ب. له‌و ده‌عوایانه‌دا كه‌ له‌نێوان دایه‌ره‌كانی ده‌وڵه‌ت یان هه‌ندێكیان له‌ دژی هه‌ندێكیان ده‌یكه‌نه‌وه‌، سا به‌های ده‌عواكه‌ هه‌رچه‌ندێ ده‌بێ، ببێ. دووه‌م: لیژنه‌یه‌ك بۆ دابه‌شكردنی ده‌عوا حكومه‌ییه‌كان، له‌ سێ ئه‌ندام پێك ده‌هێنرێ یه‌كێكیان نوێنه‌رایه‌تی وه‌زاره‌تی دارایی و ئابووری ده‌كات كه‌ ئه‌و وه‌زاره‌ته‌ له‌ناو ئه‌و فه‌رمانبه‌رانه‌ی خۆیدا كه‌ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسایان هه‌یه‌ دایده‌نێ و، دووه‌میان نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكای پارێزه‌ران ده‌كات كه‌ سه‌ندیكا له‌ناو پارێزه‌ره‌ راوێژكاره‌كاندا دایده‌نێ و، ئه‌ندامی سێیه‌م ئه‌و دایه‌ره‌یه‌ دایده‌نێ كه‌ وه‌كاله‌ته‌كه‌ بۆ هه‌ر ده‌عوایه‌ك، به‌ جیا ده‌كاته‌وه‌. سێیه‌م: ده‌عواگه‌لی دایه‌ره‌ ره‌سمی و نیمچه‌ ره‌سمییه‌كان كه‌ ده‌یانه‌وێ پارێزه‌رێكی تێدا بكه‌ن وه‌كیلی خۆیان مافه‌كانیان بپارێزێ، ته‌نها ئه‌و لیژنه‌یه‌ دابه‌شیان ده‌كات و، دانانی پارێزه‌ره‌كه‌ش به‌پێی گرنگیی ده‌عواكه‌و به‌ ره‌زامه‌ندیی زۆرینه‌ی ئه‌ندامانی لیژنه‌كه‌ ده‌بێت.

مادده‌ی پانزده‌یه‌م:

مادده‌ی پانزده‌یه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر جێگای نه‌قیب به‌ هه‌ر هۆیه‌ك چۆڵ بوو بریكاره‌كه‌ی شوێنی ده‌گرێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ماوه‌ی كه‌ باقی ماوه‌، ئه‌گه‌ر پایه‌ی بریكاریش چۆڵ بوو ئه‌وا سكرتێر شوێنی نه‌قیب ده‌گرێته‌وه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی چۆڵ بوو ئه‌ندامێك له‌ ئه‌ندامه‌ ئه‌سلییه‌كان له‌ رێگای هه‌ڵبژاردنی نهێنیه‌وه‌ شوێنی ده‌گرێته‌وه‌، پێویسته‌ ئه‌نجومه‌ن ده‌سته‌ی گشتی بانگهێشت بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نائاسایی له‌ ماوه‌یه‌ك كه‌ له‌ دوو مانگ تێپه‌ر نه‌كا به‌ مه‌به‌ستی هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و بریكاره‌كه‌ی بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ی كه‌ باقی ماوه‌ به‌ مه‌رجێك له‌ شه‌ش مانگ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: به‌ندی (1)ی بڕگه‌ی (دووه‌م)ی مادده‌ی (6)ی یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: دووه‌م: 1- ئابوونه‌ی ساڵانه‌ی ئه‌ندامێتی به‌گوێره‌ی ماوه‌ی تۆماركردن به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ له‌ پارێزه‌ر وه‌رده‌گیرێت: أ- (100.000) سه‌د هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر ماوه‌ی سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێنه‌په‌ڕی بێت. ب- (250.000) دوو سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر ماوه‌ی سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێپه‌ڕی بێت. جـ- (300.000) سێ سه‌د هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر ماوه‌ی پێنج ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێپه‌ڕی بێت. د- (350.000) سێ سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر ماوه‌ی ده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێپه‌ڕی بێت. هـ- (400.000) چوار سه‌د هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر ماوه‌ی پازده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنی تێپه‌ڕی بێت. و- (450.000) چوار سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار ئه‌گه‌ر ماوه‌ی بیست ساڵ به‌ره‌و سه‌ر به‌سه‌ر تۆماركردنی تێپه‌ڕی بێت.

مادده‌ی سی پێنجه‌م

مادده‌ی سی پێنجه‌م: نه‌قیب وجێگری نه‌قیب ئه‌گه‌ر له‌ شوێنی نەقيب كاری بینی له‌ سه‌رپێچی كردنی هه‌ر به‌رزه‌فتیه‌ك كه‌ له‌ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌وه‌ په‌یدا بووبێ، ئیجرائاتی یاساییان ده‌رهه‌ق ده‌كرێ له‌به‌رده‌م لیژنه‌ی به‌رزه‌فتیدا، هه‌واڵه‌ كردنیشیان بۆ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی گشتییه‌وه‌ ده‌كرێ.

مادده‌ی سی و دووه‌م

مادده‌ی سی و دووه‌م: 1/بڕیاری قه‌ده‌غه‌كردنی ده‌ستدانه‌ پیشه‌ به‌خاوه‌ن په‌یوه‌ندییه‌كان راده‌گه‌یه‌نرێ كه‌ لیژنه‌ی به‌رزه‌فتكاری دیاری ده‌كات وبه‌هه‌موو لقه‌كانی سه‌ندیكای راده‌گه‌یه‌نێ. 2/ناشێ پزيشكێكی تر لە عيادەی پزيشكێكی قەدەغەكراو لە دەستدانە پيشە كار بكات 3/ ئەو غه‌رامانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن لیژنه‌ی به‌رزه‌فتیه‌وه‌ حوكمی پێ ده‌رده‌چێ ده‌بێته‌ داهاتێ بۆ سه‌ندیكا.

مادده‌ی بیست

مادده‌ی بیست: جگه‌ له‌وه‌ی كه‌ ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا ده‌سته‌ڵاتی كاری تایبه‌تی به‌ نه‌قیب ده‌دات، نه‌قیب ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ش ده‌كات: 1/نوێنه‌رایه‌تی سه‌ندیكا له‌به‌رده‌م هه‌موو لایه‌نێكدا ده‌كات. 2/جێ به‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا. 3/بانگهێشت كردنی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆبوونه‌وه‌، ئه‌مه‌ش له‌سه‌ر بڕیاری ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا ده‌بێت. 4/سه‌رۆكایه‌تی كردنی كۆبوونه‌وه‌ی ده‌سته‌ی گشتی وئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا. 5/ئیمزاكردنی به‌ڵگه‌نامه‌ی له‌ بانك دانان وخه‌رج كردنی پاره‌ی سه‌ندیكا. 6/ئاماده‌كردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ وراپۆرتی كۆتایی بۆ ژمێركاری دوایی و راپۆرتی ساڵانه‌ له‌باره‌ی چالاكی سه‌ندیكا وپێشكه‌ش كردنی به‌ ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا له‌ واده‌ی دیاری كراوی دا. 7/دامه‌زراندنی كارمه‌ندان له‌ سه‌ندیكا به‌ پێی میلاكی په‌سه‌ندكراو له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا وپیاده‌كردنی ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی هه‌یه‌ به‌ كاروباری خزمه‌ت و به‌رزه‌فت كردنیان. دووه‌م: نه‌قیب بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سته‌لاته‌كانی خۆی بدات به‌ جێگره‌كه‌ی یان یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا.

مادده‌ی یازده‌م

مادده‌ی یازده‌م: یه‌كه‌م: سه‌ندیكا له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێ: 1/ ده‌سته‌ی گشتی 2/ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا 3/لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی 4/ده‌سته‌ی لقه‌كانی پارێزگاكان دووه‌م: 1/ ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامان یان ئه‌و نوێنه‌رانه‌ی كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیان به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ كردووه‌ پێك دێ و به‌رزترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكا و هه‌ر سێ ساڵ جارێك كه‌ له‌ مێژووی هه‌ڵبژاردنەکە‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا له‌ هه‌فته‌ی یه‌كه‌می مانگی ئادار كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی له‌ باره‌گای خۆی ده‌به‌ستێ و ئه‌مه‌ش به‌ بڕیاری ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا و بانگهێشتی نه‌قیب ده‌بێ بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندامی ئه‌صلی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌ندامیه‌تی ئه‌نجوومه‌ن ولیژنه‌ی به‌رزه‌فت كردن ونیسابیش به‌ ئاماده‌بوونی دووسێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی یا نوێنه‌رانی ته‌واو ده‌بێت وکاتێك كه‌ نیساب ته‌واو نه‌بوو، ئه‌وا هه‌ڵبژاردن دوای پازده‌ ڕۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م ده‌كرێ له‌ كات وشوێنی دیاری كراودا له‌و كاته‌دا به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یا نوێنه‌ران نیساب ته‌واو ده‌بێ به‌ پێچه‌وانه‌ش ئه‌نجوومه‌نه‌كه‌ به‌ به‌رده‌وام بوو داده‌نرێ له‌ كاره‌كه‌ی وبۆ ده‌وره‌یه‌كی دیكه‌. 2/له‌ بارێكدا كه‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام پتر بوون، ئه‌وا هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌ رێگه‌ی نوێنه‌رانه‌وه‌ ده‌بێ ورێژه‌ی نواندنیان له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا یان ئه‌وه‌ی جێی ده‌گرێته‌وه‌ به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكاوه‌ ده‌سنیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی پانزده‌:

مادده‌ی پانزده‌: 1. ئه‌نجومه‌ن ئه‌م تایبه‌تمه‌ندیانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام ده‌دا: 2. كاركردن بۆ هێنانه‌دی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا. 3. پێشكه‌ش كردنی پێشنیار له‌ باره‌ی هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكاوه‌. 4. جێبه‌جێ كردنی كاره‌كانی ده‌سته‌ی گشتی. 5. دامه‌زراندنی كارمه‌ندانی سه‌ندیكا و دیاریكردنی مووچه‌كانیان. 6. ته‌ماشاكردنی داواكارییه‌كانی هاتنه‌ ناو سه‌ندیكا. 7. ده‌ست نیشان كردنی ئه‌وانه‌ی كه‌ نوێنه‌ری سه‌ندیكا ده‌بن له‌ لیژنه‌ ره‌سمییه‌كان و ئه‌وانی تر له‌ كاتێكدا كه‌ نه‌قیب نوێنه‌رایه‌تی ناكات. 8. هه‌واڵه‌كردنی كێشه‌و شكایه‌ته‌كان بۆ لیژنه‌ی تایبه‌تمه‌ند. 9. دامه‌زراندنی لقه‌كانی سه‌ندیكا له‌ پارێزگاكاندا. 10. پێك هێنانی لیژنه‌ی لاوه‌كی بۆ هێنانه‌دی مه‌به‌سته‌كانی سه‌ندیكا. ی- قبوڵ كردنی ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ی نه‌قیب یان بریكاره‌كه‌ی یان هه‌ر ئه‌ندامێك له‌ ئه‌نجومه‌ن یاخود له‌ لیژنه‌كان. ك- ورد كارێك حسێبكاری ساڵانه‌ براستێنێ بۆ وردكاری ساڵانه‌. ل- رێكخستنی خوله‌كانی هه‌ڵبژاردن و به‌ڵگه‌نامه‌كانی تر و سه‌رپه‌رشتی كردنی كرداری هه‌ڵبژاردن به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌. م- بڕیاردانی خۆ به‌ خودان كردنی ماڵ و عه‌قار و قبوڵ كردنی له‌قه‌به‌ر كردن و پێبه‌خشین. ن- دامه‌زراندن و به‌رێوه‌بردنی یانه‌كان به‌ گوێره‌ی یاسای كۆمه‌ڵه‌كان. 2- ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی بدا به‌ لیژنه‌ی لقه‌كان.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌ندیكا به‌ مه‌به‌ستی جێ به‌جێ كردنی ئه‌م ئامانجانه‌ كار ده‌كات: 1. وه‌ستانی پزیشكان له‌گه‌ڵ گه‌لی كوردستان وپشتگیری كردنی حكومه‌تی هه‌رێم وپێڕۆی دیموكراتی وپته‌وكردن وبه‌ره‌و چاكتربردنی فیدرالییه‌ت. 2. به‌رگری كردن له‌ مافی پیشه‌یيی ڕه‌وای پزیشكان له‌ هه‌رێمدا. 3. رێكخستنی به‌شداربوونی پزیشكان له‌ ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تیدا. 4. سه‌رپه‌رشتی كردنی پیشه‌یی له‌باره‌ی پزیشكان و ده‌ست دانه‌ پیشه‌یان له‌ عییاده‌ی تایبه‌تی ونه‌خۆشخانه‌ ئه‌هلیه‌كان، تاكو كاری چه‌وتی وا نه‌كرێ كه‌ له‌گه‌ڵ پیرۆزیی پیشه‌كه‌ نه‌گونجێ. 5. چه‌سپاندنی مه‌رجه‌كانی كردنه‌وه‌ی عییاده‌ی تایبه‌تی و نه‌هێشتنی ئه‌و بارانه‌ی كه‌ مه‌رجه‌كانیان لێ نایه‌ته‌ دی. 6. وه‌ده‌ست هێنانی ده‌رفه‌تی كاركردن بۆ پزیشكانی دانیشتووی هه‌رێم. 7. رێكخستنی په‌یوه‌ندییه‌كانی پزیشكان له‌گه‌ڵ ده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت وده‌زگا حكومه‌تی وناحكومه‌تییه‌كان. 8. هاریكاری كردن له‌گه‌ڵ سه‌ندیكا وكۆمه‌ڵه‌ی پیشه‌یی دیكه‌ له‌ هه‌رێم دا وله‌ ده‌ره‌وه‌یدا، له‌وانه‌ی ئامانجه‌كانیان له‌گه‌ڵ ئامانجی سه‌ندیكادا ده‌گونجێن. 9. به‌هێزكردنی په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ پزیشكه‌ كورده‌كان و دۆستانی گه‌لی كورد له‌ ده‌ره‌وەی هه‌رێم دا. 10. به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی پیشه‌یی و زانستی و رۆشنبیريی ئه‌ندامانی بۆ پێشخستنی پیشه‌كه‌ و پاراستنی. 11. رای خۆی له‌سه‌ر ئه‌و پرۆژه‌ی یاسا و پێره‌وانه‌وه‌ ده‌رببرێ كه‌ په‌یوه‌ندی به‌ پیشه‌ی پزیشكی و رێككه‌وتننامه‌ ته‌ندروستییه‌كانه‌وه‌ هه‌یه‌. 12. هه‌وڵ بدا كه‌ ئاسووده‌یی ژیانی ئه‌ندامه‌كانی له‌ كاتی نه‌خۆشی وپیری و وزه‌بونیدا ده‌سه‌به‌ر بكا. 13. ڕێساكانی ده‌ستدانه‌ پیشه‌كه‌ رێك بخات و موراقه‌به‌ی جێ به‌جێ كردنیان بكات.

مادده‌ی سێیه‌م

مادده‌ی سێیه‌م: بڕگه‌ (1) له‌ (دووه‌م)ی مادده‌ی شه‌شی یاساكه‌ پووچه‌ڵ ده‌كرێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ له‌ جێگای داده‌نرێ: یه‌كه‌م: ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ له‌ پارێزه‌ران به‌پێی ماوه‌ی تۆمار كردنه‌كه‌یان به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ وه‌رده‌گیرێ: أ-(150) سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (3) سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنه‌كه‌یدا تێنه‌په‌ریبێ. ب- (200) دوو سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (3) سێ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنه‌كه‌یدا تێپه‌ریبێ. حـ- (250) دوو سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (5) پێنج ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. د- (300) سێ سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (10) ده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. ه- (350) سێ سه‌دو په‌نجا دینار ئه‌گه‌ر (15) پازده‌ ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. و- (400) چوار سه‌د دینار ئه‌گه‌ر (20) بیست ساڵ به‌سه‌ر تۆماركردنیدا تێپه‌ریبێ. -به‌ندی (سێیه‌م) له‌ مادده‌ی شه‌شه‌م هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێنرێته‌وه‌: دووه‌م: پارێزه‌ر ئابوونه‌ی ساڵی پێشووی به‌شداربوونی سندوق به‌ یه‌ك جار له‌ ماوه‌ی مانگی كانوونی دووه‌می هه‌موو ساڵێكدا ده‌دات. خۆ ئه‌گه‌ر، هات و، له‌ كات و وه‌ختی دواكه‌وت و نه‌یدا، ئه‌و له‌و باره‌دا رێژه‌ی (50%) له‌سه‌دا په‌نجای ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ی له‌سه‌ر زیاد ده‌كرێ. -به‌ندی (حه‌وته‌م)ی هه‌مان مادده‌ له‌ یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ داده‌ڕێژرێته‌وه‌: سێیه‌م: پێویسته‌ له‌سه‌ر دایه‌ره‌ ره‌سمییه‌كان و شه‌خسه‌ مه‌عنه‌وییه‌كان رێژه‌ی بڕیاردراوی یاسایی له‌ مزوكرێی پارێزه‌ر دابشكێنن و یه‌كسه‌ر هه‌واڵه‌ی سندوقه‌كه‌ی بكه‌ن.

مادده‌ی پازده‌

مادده‌ی پازده‌: یه‌كه‌م: مه‌ندوبه‌كانی قه‌زا، كه‌ بۆ ئه‌ندامێتیی كۆنگره‌ی گشتی هه‌ڵبژێردراون، دوای ته‌واو بوونی ئیش و كاره‌كانی كۆنگره‌ كۆ ده‌بنه‌وه‌ به‌ سه‌رپه‌رشتی ده‌سته‌ی لق بۆ هه‌ڵبژاردنی لیژنه‌ی قه‌زا له‌ناو خۆیاندا كه‌ له‌ (3) سێ ئه‌ندامی ئه‌سڵی و یه‌ك ئه‌ندامی یه‌ده‌گ پێك دێت. دووه‌م: لیژنه‌ی قه‌زا له‌ یه‌كه‌م كۆبوونه‌وه‌یدا سه‌رۆكێك له‌ناو ئه‌ندامه‌كانیدا بۆ خۆی هه‌ڵده‌بژێرێ و، سه‌رۆك له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی لقدا ئاماده‌ ده‌بێت. سێیه‌م: ئیش و كاری لیژنه‌ی قه‌زا: 1-به‌ركارخستنی بڕیارو ئاڕاسته‌كاریه‌كانی ده‌سته‌ی لق. 2- سه‌رپه‌رشتیی كاروباری یه‌كێتی له‌ قه‌زادا. 3- به‌رزكردنه‌وه‌ی راپۆرتگه‌لی ده‌وری بۆ ده‌سته‌ی لق ده‌رباره‌ی هه‌ر شتێك كه‌ پێویست بێت بۆ به‌رزكردنه‌وه‌ی سه‌ویه‌ی فێركاری.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: بڕگه‌ی دووه‌م له‌ مادده‌ی یه‌كه‌م هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (دووه‌م: ده‌سته‌: ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌رێمی كوردستان بۆ ناوچه‌ كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم). دووه‌م: بڕگه‌ی پێنجه‌م له‌ مادده‌ی یه‌كه‌م له‌ یاساكه‌دا هه‌موارده‌كرێت و به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌خوێندرێته‌وه‌: (پێنجه‌م: ناوچه‌ كوردستانییه‌كانی ده‌ره‌وه‌ی ئیداره‌ی هه‌رێم: ئه‌و ناوچانه‌ن كه‌ له‌ ڕووی مێژوو و جوگرافیاوه‌ ناوچه‌ی كوردستانین، كه‌ له‌ رژێمه‌ یه‌ك له‌دوای یه‌كه‌كانی عێراق كه‌وتبونه‌ ژێر رێكاره‌كانی به‌ عه‌ره‌ب كردن و گۆڕینی ناسنامه‌ی نه‌ته‌وه‌یی).

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: مادده‌ی پێنجه‌می یاساكه‌ هه‌موار ده‌كرێت به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: 1. ئه‌ندامیه‌تی له‌ یه‌كێتی مافێكی ئاره‌زوومه‌ندانه‌یه‌ و ئه‌مانه‌ ده‌گرێته‌وه‌: 2. هه‌موو مامۆستایان و وانه‌بێژانی قوتابخانه‌ و په‌یمانگا و زانكۆ حكومییه‌ تایبه‌تییه‌كان و ئه‌هلیه‌كان. 3. هه‌موو مامۆستایان و، سه‌رپه‌رشتیاران و ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی فێركاری و ده‌رس وتنه‌وه‌، كه‌ كارمه‌ندی وه‌زاره‌ت و ده‌سته‌ و دامه‌زراوه‌كانی په‌روه‌رده‌یی و فێركردنن. 4. خانه‌نیشانی ئه‌ندام له‌ ده‌سته‌ی فێركاری و ده‌رس وتنه‌وه‌ كه‌ ده‌یانه‌وێت ببنه‌ ئه‌ندامی یه‌كێتی به‌ داواكارییه‌كی نووسراو. ب ـ مامۆستایانی بزووتنه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی كوردستان چ ئه‌وانه‌ی شه‌هیدبوون و چ ئه‌وانه‌ی له‌ ژیاندا ماون ده‌بنه‌ ئه‌ندامی فه‌خری.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: پێویسته‌ ئه‌ندام له‌م كارانه‌ دووركه‌ویته‌وه‌: یه‌كه‌م: كه‌م ته‌رخه‌می كردن یاخوود گرفت خستنه‌ پێش پیاده‌ كردنی یاساكان و ئه‌و پێره‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌ سه‌ندیكا و ئه‌و رێنمایی و بڕیارنه‌ی كه‌ ده‌ری ده‌چوینێت. دووه‌م: ده‌ستدانه‌ پیشه‌ به‌ بێ نوێكردنه‌وه‌ی ئابوونه‌ی ساڵانه‌ یاخود مۆڵه‌ت. سێیه‌م: ره‌چاو نه‌كردنی ره‌وشتی پیشه‌یی و زیان گه‌یاندن به‌ رووه‌ت (سومعه‌)ی پیشه‌یی و شه‌ره‌فی، به‌ پێی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی ل پێره‌وی ناوخۆدا هاتوون. چواره‌م: به‌ فێڵ و نادروستی به‌كار هێنانی نازناوێكی پیشه‌یی یاخود سیفه‌تێكی ناته‌واوی پیشه‌یی یان به‌ پێی یاساكان و پێره‌وه‌ ره‌چاوكراوه‌كان په‌سه‌ند نه‌كرابێ و ئاشكرا كردنی ئه‌مه‌ به‌ هه‌ر رێگایه‌ك بووبێ. پێنجه‌م: كردنی هه‌ڵه‌یه‌كی گه‌وره‌ی هونه‌ری له‌ ئه‌نجامی كه‌مته‌رخه‌می كه‌ زه‌ره‌رێكی گه‌وره‌ بۆ خاوه‌نی په‌یوه‌ندیداری لێ بكه‌وێته‌وه‌. شه‌شه‌م: پێ درێژ كردنی له‌ سنووری ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی به‌ پێی ئه‌و بنه‌مایانه‌ی كه‌ له‌ پێره‌وی ناوخۆ و رێنماییه‌كانی كه‌ سه‌ندیكا ده‌ری ده‌چوێنێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1. پزیشك له‌ هه‌رێمی كوردستاندا تا نه‌چێته‌ ناو سه‌ندیكا وبڕوانامه‌ی تۆماركردن ومۆڵه‌تی ده‌ستدانه‌ پیشه‌ی وه‌رنه‌گرێ بۆی نییه‌ ده‌ست بداته‌ پیشه‌كه‌ی. 2. ئه‌و پزیشكه‌ كوردانه‌ی له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمن بۆیان هه‌یه‌ بێنه‌ ناو سه‌ندیكا به‌و مه‌رجه‌ی هه‌موو مه‌رجێكی یاساییان لێ بێته‌ دی وئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا بۆی هه‌یه‌ داواكه‌یان قه‌بووڵ بكات یا ڕەو‌تی بكاته‌وه‌.

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م

مادده‌ی بیست و سێ یه‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی له‌ سه‌رۆك و دوو ئه‌ندام پێك دێت، ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆبوونه‌وه‌ی ئاسایی له‌گه‌ڵ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ندا هه‌ڵیان ده‌بژێرێت. دووه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ سه‌یر كردنی هه‌موو سه‌ر پێچییه‌كی كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون و لێ توێژینه‌وه‌ له‌ كێشه‌و شكایه‌ته‌كانی كه‌ ئه‌نجومه‌ن بۆی ده‌نێرێ ده‌كات و بۆی هه‌یه‌ روو له‌ یه‌كێك له‌ ئه‌ندامانی بنێت بۆ لێ توێژنه‌وه‌كه‌و پێشكه‌ش كردنی راپۆرتێك له‌ باره‌یه‌وه‌. سێیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی ئه‌و رێسایانه‌ په‌یره‌و ده‌كات كه‌ له‌ یاسای به‌رزه‌فتی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌تدا هاتوون.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة