المواد القانونية
ماددهی شهشهم: بڕگهی (2)ی ماددهی ههژدهیهم ههڵدهوهشێندرێتهوه:
ماددهی حهوتهم: ئهم بڕگهیهی خوارهوه دهخرێته سهر ماددهی بیست و پێنجهم و زنجیرهكهی دهبێته (3)، بهڵام بڕگهی (3) زنجیرهكهی دهبێته (4) بهم شێوهیهی خوارهوه: 3. ئهو بڕیارانهی ئهنجومهن كه پهیوهندیدارن به ئامادهكاری نهخشهدانانی بنهرهتی و به درێژی و، ههمواركردنی و ههڵوهشانهوهی و دابهش كردنی شار بۆ چهند ناوچهیهكی ئاوهدانی (سوكنا و بازرگانی و پیشهسازی) له لایهن دهسهڵاتی بهرێوهبردنهوه دهكرێ لاری بوون (اعتراض)ی لێ بگیرێ له ماوهی پازده رۆژ له مێژووی گهیشتنی لاری بوونهكهوه بۆی، لاری بوونهكانیش بۆ وهزارهت بهرز دهكرێنهوه بۆ یهك لاكردنهوهیان.
ماددهی سی ویهكهم : به مهبهستی پاراستنی سروشت و پاراستنی له بهبیان بوونی و بهرهنگار بوونهوهی و پارێزگاری كردن له رهگهزی ئاژهڵی و رووهكی ومایهی ژیانیان ئهمانه خوارهوه قهدهغه دهكرێن: یهكهم : ههركارو چالاكیهك ببێته هۆی له ناوبردن و ههڕهشهكردن له ڕهگهزهكانی ئاژهڵ و ڕووهك. دووهم : ڕاوكردنی ماسی و مهل و ئاژهڵ له وهرزهكانی جووتبوون وزاوزێ كردنیاندا. سێیهم : ڕاوكردنی ماسی و مهل و ئاژهڵ به هۆی بهكارهێنانی تهقهمهنی یان ژههر یان تهزووی كارهبا یان ههر ڕێگهیهكی دیكهی ڕاوكردنی ستهمكارانه. چوارهم : بڕین و دهرهێنان و نههێشتنی دارو نهمام و، ڕووهك و گیای ســهر زهوی و ئاوی له موڵكی گشتی دا. پێنجهم : ڕاوكردن یان كوشتن یان گرتن یان دهست بهسهر داگرتن یان گواستنهوهی ئهو مهل و ئاژهڵانهی ههڕهشهی نهمانیان لهسهره و گهڕاندنیان و خستنه ڕوویان بۆ فرۆشتن یان خراپكردنی هێلانهكانیان یان شكاندنی هێلكهكانیان.
ماددهی پێنجهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا جێبهجێ دهكرێت.
ماددهی سێیهم: یهكهم: كاركردن به بهندی/د له بڕگهی (1)ی ماددهی شهشهم ڕادهگیرێ و ئهمهی خوارهوه جێی دهگرێتهوه: 1- د- شایهدی دانی دوو شایهد كه شایستهیی یاساییان ههبێ بۆ گرێبهندی هاوسهرگیرییهكه لێرهدا ژن و پیاو یهكسانن. دووهم: بڕگهیهك بهزنجیره(ه) دهخرێته سهر ماددهكه بهم شێوهیه خوارهوه: 5- هاوسهرهكه بۆی ههیه له كاتی گرێبهندی هاوسهرگیریدا مێردهكهی مافی ئهوهی بداتێ كه بۆی ههبێ تهڵاقی بهدهست بێ.
ماددهی شهشهم: بڕگهی (2) له مادده (27)ی یاسای باجی دهرامهتی ژماره (113)ی ساڵی 1982ی ههمواركراو ههمواردهكرێ و بهم جۆرهی خوارهوه دهخوێنرێتهوه: ( پێویسته لهسهر ههر كهسێكی تۆماركرابێ یا تۆمار نهكرابێ و دهرامهتێكی ههبێ كه باج بیگرێتهوه، راپۆرتێك پێشكهش بكات له بارهی دهراماتهكهی خۆی بهر له رۆژی یهكهمی تهمووز له ســـــاڵی تهقدیری ئهگهر داوای لێ نهكرا به ئاگادار كردنهوهی نووســــراو یان هۆیهك له هۆیهكانی راگهیاندنهوه پێشكهشی بكا.
ماددهی نۆیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی حهوتهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی سی و نۆیهم: ئهنجوومهنی رهفتهنی (كاتی)ی سهندیكای پزیشكانی ههرێمی كوردستانی عێراق كه به پێی بڕیاری ژماره (30)ی رۆژی 21/10/1997 دامهزراوه، له بهڕێوهبەرايەتی كاروباری سهندیكادا بهردهوام دهبێ بهمهرجێ ههڵبژاردن له ماوهیهكدا له شهش مانگ پتر نهبێ كه له رۆژی دهرچوونی ئهم یاسایهوه دهست پێ دهكا، ئهنجام بدرێ.
ماددهی سی و حهوتهم: 1/ههر كهسێكی دهستی دایه پیشهی پزیشكی بهبێ ئهوهی پێشتر خۆی ناونووس كردبێ یان مۆڵهتی بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه وهرگرتبێ، بهغهرامهیهك سزا دهدرێ له (2000) دینار كهمتر نهبێ و له (3000) دینار پتر نهبێ. 2/ههر كهسێ سیفهتێ یا نازناوێ یان نیشانهیهكی ساختهی لهخۆ نابێ كه گوایا مۆڵهت دراوه وپیشهی پزیشكی بكات، ئهوه بهپێی یاسا كارپێكراوهكان سزادهدرێ.
ماددهی حهوتهم: ئهوهی به سهرۆكی دیوان دابمهزرێ دهبێ ئهم شهرتو شروتهی ههبێ: 1/دهبێ هاووڵاتی ههرێم بێت و نشینهی ههرێم بێت. 2/دهبێ بڕوانامهیهكی سهرهتایی زانكۆی له زانستی دارایی یا ئابووری، یا یاساییدا ههبێ و دوای وهرگرتنی ئهو بڕوانامهیهش، ماوهیهك، بهكردار خزمهتی ههبێ له (12) ساڵ كهمتر نهبێ و بۆ ههڵگرانی بڕوانامهی ماجستێر له یهكێ لهو زانستانهدا، له (10 ساڵ) كهمتر نهبێ و بۆ ههڵگرانی بڕوانامهی دكتۆرایش له یهكێ لهو زانستانهدا له (7ساڵ) كهمتر نهبێ، یان زوتر وهزیر بووبێ. 3/نابێ به تاوانێك حوكم درابێ سیفهتی دهستپاكی یان ناوبانگی نهنگ كردبێ.
ماددهی شهشهم: ئهنجومهن ئهم دهستهڵاتانهی خوارهوهی دهبێ: یهكهم: نهخشهكێشانی سیاسیهتی گشتی وهزارهت ودهرخستنی ئامانجهكانی لهبهر رۆشنایی حوكمهكانی ئهم یاسایه ودهسنیشان كردنی بنهمای كارگێڕی وهونهریی وئابووری ودارایی وا كه بهلایهوه پهیڕهو كردنی له وهزارهتدا خزمهتی بهدیهێنانی ئامانجهكانی دهكات. دووهم: وتووێژكردن لهسهر پلانی بهرایی كورت ومام ناوهندیی ودرێژ خایهن كه فهرمانگهكانی وهزارهت ئامادهی دهكهن لهگهلأ دهربڕینی بیروڕا بهرامبهریان و پێشكهش كردنی راسپاردهی گونجاو لهبارهیانهوه. سێیهم: پێشنیازكردنی رێكخستنی وهبهرهێنانی سهرمایهی زێدهی فهرمانگهكانی سهر به وهزارهت، لهگهلأ دهرخستنی رووهكانی وهبهرهێنان به پێی پێویستیهكانی بهرژهوهندیی گشتی ویاسا كار پێكراوهكان ورێنماییه داراییهكان. چوارهم: چاودێری كردنی جێبهجێ كردنی پلانهكان به شێوهیهكی دهوری ودهربڕینی تێبینی وراسپارده له بارهیانهوه. پێنجهم: لێكۆڵینهوه له پرۆژهكانی ئهو یاسایانهی كه وهزارهت دهیهوێ پێشنیازیان بكات. شهشهم: وتووێژكردن لهسهر راپۆرتی گشتی خولی له بارهی ئهو كارانهی وهزارهت، كه فهرمانگهكانی پلان وبهدواداچوون ئامادهی دهكهن لهگهلأ دهربڕینی تێبینی وپیشكهش كردنی راسپاردهكان له بارهیانهوه. حهوتهم: لێكۆڵینهوه له ههموو ئهوانهی كه وهزیر دهیان خاته بهردهم لهگهلأ دهربڕینی بیروڕا لهبارهیانهوه وپێشكهش كردنی پێشنیاز وراسپاردهی گونجاو.
ماددهی سی و شهشهم: 1/نابێ موڵك وماڵی سهندیكا دهستی بهسهردا بگیرێت یا بفرۆشرێ، تهنیا مهگهر قهرزهكه له جیاتی نرخی موڵك وماڵهكه بێت. 2/به ئامادهبوونی نهقیب یا جێگرهكهی یاخود سهرۆكی لق یان ئهوهی نوێنهرایهتیان دهكا نهبێ، نابێ بارهگای سهندیكا یاخود بارهگای لقهكانی بپشكندرێن. 3/ههر دهست درێژییهك بكرێته سهر ئهندام له كاتی ئهنجامدانی ئهركهكهی یاخود بههۆی دهستدانه پیشهكهی دهست درێژیكهر لهسهر ئهو كارهی سزای ئهو كهسهی بهسهردا دهسهپێنرێ كه دهستدرێژی كردبێته سهر فرمانبهرێ له كاتی فرمانهكهیدا. 4/پێویسته دهستهڵاتی لێكۆڵینهوه بهر له ههر لێكۆڵینهوهیهكی لهگهڵ ئهندام دا لهسهر تاوانی نهبینراو، ئاگاداری سهندیكا بكاتهوه، پێویسته سهندیكاش لهکاتی لێكۆڵینهوهدا نوێنهری خۆی بنێرێ. 5/ئهندام له ژووری بهكرێی پله یهكی دهزگا تهندروستییهكان وحكومهتییهكان وپهیمانگا هونهرییهكان چارهسهر دهكرێ وله كرێدان دهبووردرێ، بهڵام حهقی ماندووبوونی پزیشك ونهشتهرگهرهكان له لیستی حیساب له كاتی نووستنی ئهندام له نهخۆشخانهی ئههلی وچوونه عیادهی تایبهتی دا دهشكێنرێ.
ماددهی حهوتهم: یهكهم: ئهوهی كه به سهرۆكی دیوان دادهمهزرێ پێویسته ئهم مهرجانهی خوارهوهی لێ بێتهدی: 1- هاووڵاتی ههرێم بێ و لێی نیشتهجێ بێ. 2- بهلانی كهم خاوهن بڕوانامهی بهرایی زانكۆ بێت له یهكێك له بوارهكانی (كارگێڕی، دارایی، ئابووری، یاسا)و شارهزایی لهبواری پسپۆڕییهكهی له(10)سالأ كهمتر نهبێ. 3-نابێت به تاوانێك حوكم درابێت كه له پایهو ناو وناوبانگی كهم بكاتهوه. دووهم: پێویسته ئهوهی به جێگری سهرۆكی دیوان یا بهڕێوهبهری گشتی دادهمهزرێ ئهم مهرجانهی خوارهوهی لێ بێتهدی. 1- هاووڵاتی ههرێم بێ و لێی نیشتهجێ بێت. 2-دهبێت بڕوانامهی بهكالۆریۆسی له زانستی كارگێڕیی یا دارایی یا ئابووری ههبێت. 3- ماوهی (15)سالأ خزمهتی ههبێت، به مهرجێ (10) ساڵی خزمهتی به كردهنی ههبێت لهبوارێك كه پهیوهندی به پسپۆڕییهكهیهوه ههبێ. 4-نابێت به تاوانێك یا كهتنێك حوكم درابێ. سێیهم: 1-جێگری سهرۆكی دیوان به بڕیاری سهرۆكایهتی ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق و به راوێژ كردن لهگهڵ سهرۆكی دیوان دادهمهزرێ. 2. بەڕێوەبەرە گشتیەکان دادەمەزرێن بە بڕیارێکی سەرۆکی پەرلەمان کە دیاری دەکرێن لەلایەن
ماددهی ههشتهم: یهكهم: بۆ دڵنیابوون له ئهنجامی چالاكییهكانی ژمێریاریی و كارگێڕیی له رووی یاسایی و رێنماییه داراییه پهیڕهوكراوهكان، دیوان بۆی ههیه: 1-پشكنین و وردبینی مامهڵهكانی خهرجییهكان لهبارهی مووچهو دهرماڵهو پاداشتهوه بكات بۆ دڵنیابوون له چۆنیهتی خهرجكردنیان . 2-دڵنیابوون له نهبهزاندنی سنووری پشتیوانه داراییهكان له بودجهی پهسهندكراو. 3-دڵنیابوون له بهكارهێنانی دارایی گشتی بۆ ئهو مهبهستانهی كه بۆی تهرخانكراوه، ههروهها دڵنیابوون له بهفیڕۆ نهدان و دهست بڵاوی لهگهلأ ههڵسهنگاندنی سوودهكانی. 4-چاودێری و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكیهكان بهپێی ماددهكانی ئهم یاسایه. دووهم: پشكنین وردبینی كردنی مامهڵهكانی خهمڵاندن و بهدهستهێنان و وهرگرتنی داهات بۆ دڵنیابوون له ههڵسوكهوته پهیڕهوكراوهكان و چۆنیهتی جێبهجێ كردنیان. سێیهم: پێشكهش كردنی كۆمهكی هونهریی له بوارهكانی ژمێریاریی و چاودێری و ههموو كاروبارێكی كارگێڕی و رێكخستن كه پهیوهندییان پێیهوه ههبێت. چوارهم: رێكخستنی خولی فێركاریی بۆ فهرمانبهرانی دیوان و دهزگا حكومیهكان بۆ بهرزكردنهوهی توانایان و دیوان بۆی ههیه بهپێی یاسا پهیڕهوكراوهكان دهرماڵهیان بۆ دابین بكات. پێنجهم: دیوان رای خۆی لهسهر خشتهو بهیاننامهو راپۆرته پهیوهندیدارهكان به ئهنجامی كارو چالاكی دارایی بۆ ئهو لایهنانه دهردهبڕێت كه لهژێر چاودێری دارایی دانراون لهگهلأ دهربڕینی راوبۆچوون لهبارهی شێوازی رێكخستنی بهپێی یاسا و رێسای ژمێریاریی پهیڕهوكراو، بۆ دڵنیابوون له ئاستی گونجاندنی لهگهلأ راستی و گونجاندنی لهگهلأ ناوهنده داراییهكان و ئهنجامهكانی. شهشهم: دهرخستنی بهڵگهكانی گهندهڵی و فێڵكردن و بهفیڕۆدان و خراپ بهكارهێنان وبێ توانایی له كاروباری وهرگرتن و خهرجكردن و بهكارهێنانی دارایی گشتی له ئهنجامی وردبینی و ههڵسهنگاندنی كارو چالاكی فهرمانگهكان. حهوتهم: لێكۆڵینهوه و ئاگاداركردنهوه لهو كاروبارانهی پهیوهندییان ههیه به لێهاتوویی بهدهستهێنان و خهرجكردن و بهكارهێنانی ماڵی گشتی وهك چۆن به فهرمی لهلایهن ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراقهوه داواكراوه. ههشتهم: بهدواداچوونی جێبهجێ كردنی یاساو رێنماییه دارایی و ژمێریارییه كار پێكڕاوهكان بۆ دڵنیابوون له جێبهجێ كردنی و شیاوی وگونجانی لهگهلأ ئهو پێشكهوتنه نوێیانهی له ههرێم ڕوویان داوهو سهرنج راكێشان بهرهو چۆنیهتی دهركهوتنی كورتهێنان و پێشكهشكردنی پێشنیازی پێویست به ههماههنگی لهگهلأ لایهنی پهیوهندیدار به مهبهستی پێشخستنی یا ههمواركردنی ئهو یاساو پێڕهو ورێنماییانه.
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر وهزیره پێوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی یهكهم: دادگا پێوهندیدارهكان، له ههرێمی كوردستانی عێراقدا بۆیان ههیه مهرگنامه (حجج الوفاه) و قهسام بۆ شههیدانی بزووتنهوهی رزگاریخوازی كورد دهربهێنن، ههتا، ئهگهر جێگای دانیشتنی ههمیشهییشیان له دهرهوهی ههرێمیش بێت.
ماددهی سێیهم: ئهم یاسایه لهرۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی رهسمیدا كاری پێدهكرێت.
ماددهی دووهم: پێویسته وهزیره پهیوهندارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێ بهجێ بكهن.
ماددهی ههشتهم: كار بههیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة