المواد القانونية
المادة الثامنة – تشكل هيئة استشارية للمجلس الوطني لقيادة الثورة تؤلف من حاكم ونائب عن المدعي العام وعضو عسكري او اكثر يعينهم المجلس الوطني بالاتفاق مع وزير العدل يكون اختصاصها دراسة الدعاوى المقدمة من هيئة التحقيق الى المجلس الوطني وابداء الراي له فيها .
ماددهی حهوتهم: سهرۆكی دهزگا بهم سهڵاحییاتهی خوارهوه ڕادهبێ : 1. بهرێوهبردنی كاروباری دهزگاو، سهرۆكایهتی كردنی كۆبوونهوهكانی و سهرپهرشتی كردنی دایهرهكانی. 2. نواندنی دهزگا لهبهردهم دادگاو دایهره پێوهندیدارهكاندا. 3. ئیمزاكردنی ئهو موخابهراتهی له دهزگاكهوه دهردهچن. 4. پێشنیازكردنی بوجهی گهشتوگوزارو ئامادهكردنی میلاك و بوجهی ساڵانهو حساب و حسابكاریی كۆتایی. 5. بۆ ههر حاڵتێ، بهجیا، موافهقهت دهكات بڕێ پاره خهرج بكرێ له پێنج ملیۆن دینار نهترازێ
ماددهی پێنجهم: شێوهی رێك و پێكی كۆمهڵ بهم شێوهیه دهبێ: 1-ئهندامه ئهسلی یهكان: ئهو ئهندامانهن كه رهسمی بوونه ئهندام و ئابوونهی ساڵانه دهدهن و مافی خۆپاڵاوتنیان بۆ دهستهی بهرێوهبهر و بهشدار بون له ههڵبژاردنیدا و دهنگدانی سهبارهت به بریكارهكانی ههیه. 2-ئهندامه لایهنگرهكان: ئهو هاوڵاتیانهی نیشتهجێ ی ههرێم و ئهو بیانیانهی كه به خۆبهخشی بهشداری چالاكییهكانی كۆمهڵه دهكهن و رهسمی بوونه ئهندام نادهن و مافی خۆپاڵاوتن و دهنگدانیان نی یه. 3-ئهندامه شانازیهكان: ئهو ئهندامانهن كه له لایهن دهستهی بهرێوهبهرهوه بههۆی كارێكی پیرۆزیانهوه له بهرامبهر كۆمهڵدا نازناوی ئهندامی شانازیان پێ دهبهخشرێ. 4-دهستهی گشتی: پێك دێ له گشت ئهندامه ئهسلی و لایهنگر و شانازی یهكان. 5-دهستهی بهرێوهبهر: پێك دێ له نۆ ئهندام و دووی ئیحتیات كه له لایهن ئهندامه ئهسلییهكانهوه ههڵدهبژێردرێن، ئهندامهكانی دهستهی بهرێوهبهریش له ناوخۆیان دا سهرۆك و جێگری سهرۆك و سكرتێری ههڵدهبژێرن. 6-دهستهی گشتی ههر دوو ساڵ جارێك بۆ ههڵبژاردنی دهستهی بهرێوهبهر كۆدهبێتهوه یا لهسهر داخوایی سێ یهكی ئهندامه ئهسلییهكان له كاتی پێویست دا.
ماددهی دووهم: كار به حوكمی یاساكانی باجه بهرقهرارهكان دهكرێ كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا هاودژ بێت.
ماددهی سێیهم: وهزارهتی دارایی و ئابووری بۆی ههیه رێنمایی پێویست دهربهێنێ بۆ ئاسانكردنی جێبهجێ كردنی ئهم یاسایه.
ماددهی چوارهم: لیژنه دوای وهرگرتنی بریاری ئهنجومهنی وهزیران مافی خواستن (استعاره)ی فهرمانبهرانی بۆ ماوهیهك كه له دوو ساڵ كهمتر نهبێ و دهشێ بۆ یهك جار نوێ بكرێتهوه.
ماددهی چوارهم: لهسهر وهزیره پهیوهندیدارهكانه كه حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی نۆیهم: دادگای پێداچوونهوه ئهو دهسته دادوهرییه باڵایهیه كه سهرپهرشتی دادوهری گشت دادگاكان دهكا و ئهگهر دهقێكی پێچهوانه له یاسادا نهبێ و له سهرۆكێك و سێ جێگری سهرۆك و چهند دادوهرێك پێكدێ كه ژمارهیان له حهوت كهمتر نهبێ و بارهگاكهی له ههولێر دهبێ.
ماددهی دهیهم: ئهم لایهنانهی خوارهوه بهر چاودێری دارایی دهكهون: یهكهم: وهزارهت و كارگێڕییه حكومییهكان وئهو دهسته سهربهخۆیانهی كه به وهزارهتهكان نهلكاون لهگهلأ ئهو لایهنانهی كه بودجهی سهربهخۆ و پاشبهندیان ههیه. دووهم: ههموو ئهو سهندیكاو كۆمهڵهو یهكێتی و رێكخراوانهی كه حكومهت مۆڵهتی پێ داون. سێیهم: ههر لایهنێكی دی كه ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان – عیراق بڕیار دهدات بخرێته ژێر حوكمی چاودێریهكهی لهلایهن چاودێری داراییهوه یاخود ئهوهی كه له یاساكانی دامهزراندنیدا هاتبێ.
ماددهی یازدهیهم: یهكهم: سهرۆكهكانی دهستهكان به بڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی له سهرهتای ههر ساڵێك دا دیاری دهكرێن و له حالهتی ئاماده نهبوونی ههر یهكێكیاندا پێشترین دادوهری دادگا جێگهی دهگرێتهوه. دووهم: دهستهكان و لهگهلیاندا دهستهی فراوانیش به یڕیاری دهستهی سهرۆكایهتی له سهرهتای ههر سالێكدا پێك دههێنرێت هیچ ئهندامێكی دهسته ناگۆردرێت تهنیا له حاڵهتی پێویستدا نهبێ و ئهویش بهههمان شێوه دهكرێ.
ماددهی حهڤدهم: یهكهم: سهرۆكی ئهنجومهنی دادوهری بۆی ههیه، داوا له دادگای بهرایی جێگای بارهگای سهرهكیی یهكێتی بكات، بهههڵوه شاندنهوهی لهم حاڵهتانهی خوارهوهدا: أ- ئهگهر یهك ساڵ بهسهر دامهزراندنی یهكێتییهكهدا تێپهڕێو دهستی به ئیش وكاری نهكردبێ وهك له پێڕۆی ناوخۆیدا دهقهكانیان هاتووه، یان بۆ ههمان ماوه لهئیش وكار دابڕابێ بهبێ هۆی پاساوداری بهجێ. ب- ئهگهر له چالاكیهكانیدا، لهو ئامانجانه لایدابێ كه دهقهكانیان له ماددهی چوارهمی ئهم یاسایهدا هاتوون. دووهم: بڕیاری دادگای بهرایی، دهكرێ، لهبهردهمی دادگای پێداچوونهوهی ههرێمدا، تانهی لێ بدرێ له ماوهی سی رۆژدا، لهرۆژی دهرچوونیهوه. بڕیاری دادگای پێداچوونهوهش، لهسهر ئهوتانهیه، بنبڕدهبێ.
ماددهی حهوتهم: لهم حاڵهتانهی خوارهوهدا، دادوهر ئهندامێتیی لهدهست دهدات: یهكهم: ئهگهر مهرجێ، لهمهرجهكانی ئهندامێتیی لهدهست بدات. دووهم: كاتێ پابهندنهبێ به ئهركهكانی ئهندمێتییهكهی. سێیهم: كاتێ دهست دهكێشێتهوه.
ماددهی پێنجهم: یهكهم: ئهمانهی خوارهوه مهرجن بۆ ئهندامێتی له یهكێتیدا: أ- دهبێ دادوهربێ له دادگاكانی ههرێمدا. ب- داواكارییهك، بۆ هاتنهڕیز، پێشكهش به یهكێتیبكات. دووهم: أ- دهشێ، دادوهره خانهنشینهكان وهك ئهندام له یهكێتییهكهدا وهربگیرێن. ب- دهشێ دادوهرانی دادگاكانی دهرهوهی ههرێمیش، له یهكێتییهكهدا وهربگیرێن.
ماددهی یانزدهههم: دارایی یهكێتییهكه لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: ئابوونهی ساڵانهی ئهندامهكان. دووهم: بهخششهكانی پهرلهمانی كوردستانی عیراق و حكومهتی ههرێمی كوردستان. سێیهم: خهڵات و پیتاك (الهبه والتبرعات). چوارهم: قازانجی چاپهمهنییهكانی یهكێتییهكه.
مادهی دوازدهیهم: یهكهم: دهسهڵاتهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهڕێوهبردنی دادگا. 2-سهۆكایهتیكردنی دهستهی سهرۆكایهتی. 3-سهرۆكایهتی كردنی دهستهی گشتی و دهستهی فراوان یا ههریهكێ له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 4-پشكنینی كار و باری دادگای پێداچوونهوه. 5-ناردنی ئهو تانووتانهی پێشكهش به دادگا دهكرێن بۆ وهرگرتنی رهسم و ئهمانهت و تۆمار كردنیان. 6-مۆڵهتدان به دادوهرانی دادگا و مووچه خۆران و كرێكارانی. 7-نووسینی راپۆرتی ساڵانه له بارهی مووچه خۆرانهوه. 8-ئیمزا كردنی نووسراوه رهسمییهكان بۆ وهزارهتهكان. دووهم: دهسهڵاتهكانی جێگری سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه ئهمانهن: 1-بهجێهێنانی كارهكانی سهرۆكی دادگای پێداچوونهوه له كاتی ئاماده نهبوونیدا. 2-سهرۆكایهتی كردنی یهكێك له دهستهكانی دادگای پێداچوونهوه. 3-بهشداریكردن له دهستهی سهرۆكایهتی دا. 4-ئیمزا كردنی ئهو نووسراوانهی داوا كۆتایی پێهێنراوهكانی لهگهڵ بڕیارهكانی دادگای پێداچوونهوهدا پێ دهنێردرێنهوه. 5-ههر دهسهڵاتێك كه سهرۆك دهیداتێ.
ماددهی بیست و یهكهم: دادگایهكی باری كهسایهتی یا زیاتر له ههر شوێنێك دا پێك دههێنرێت كه دادگای سهرهتایی تێدا بێ.
ماددهی بیست و دووهم: وهزیری داد بۆی ههیه له سهر پێشنیازی سهرۆكی دادگای تێههڵچوونهوه دادگای باری كهسایهتی بۆ بینینی جۆرێك یا زیاتری داوا پێك بهێنێ.
ماددهی شهشهم: یهكهم: ئهنجومهنی وهزیران سهرجهم ئهو رێكارانه دادهنێت كهوا بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكهن و، كه پهیوهسته به بهڕێوهبردنی پرۆسهكانی ئاڵوگۆڕكردنی دراو و بهرههمه داراییهكان، دووباره$ پارهپێدان (تمویل)، درێژكردنهوه، دووباره$ داڕشتنهوهی قهرزهكه، یان كڕین، یان دووباره$ كرینی بهناوی ههرێم و بهنوێنهرایهتی ئهو، ههر قهرزێك له قهرزهكان، یان پابهندیی گرێدراوی تر و، یان ههر یهك لهو گهرهنتیه دهركراوانهی نێو ئهو بڕهی له مادده$ دووهمی ئهم یاسایهداو بهپێی حوكمهكانی دهقی لهسهر كراوه. دووهم: ئهنجومهنی وهزیران لیژنهیهكی تایبهت پێك دههێنێت له (سهرۆكی ئهنجومهنی وهزیران و جێگرهكهی و وهزیری دارایی و ئابووری و، ههر وهزیرێكی تر) و بهیهكهوه را دهسپێردرێن به دهسهڵاتی گرتنهبهری ئهو رێكارانهی له بڕگهی (یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا باسكراون و، بهستنی سهرجهم رێككهوتن و بهڵگهنامهكان و ههر ههمواركردنێكی تایبهت پێیانهوه بهو شێوهیهی بهرژهوهندی گشتی دهستهبهر دهكات و، خستنه بواری جێبهجێ كردنهوهو، پێدانی دهسهڵاتی واژۆكردن به وهزیری دارایی و ئابووری لهسهر رێككهوتن و بهڵگهنامهكان و بهرپرسێتی ئهم لیژنهیهش لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا پێكهوهیی (تچامنی) دهبێت. سێیهم: هێنانهكایهی فهرمانگهیهك له وهزارهتی دارایی و ئابووری به ناوی (فهرمانگهی بهڕێوهبردنی مایهی راكێشراو)، كه فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات، كه پلهی له بهڕێوهبهری گشتی زیاتر نابێت.
ماددهی سێیهم: دهكرێت ئهو مایانهی رادهكێشرێن و، یان ئهو قهرزه گهرهنتیكراوانهی دهردهكرێن: یهكهم: بهههر دراوێكی بیانی بێت له سنووری ئهو بڕهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا باسكراوه و، لهسهر بنهمای نرخهكانی پارهگۆڕینهوهی كارپێكراو له رێكهوتی بهستنی قهرزكردنهكه، یان گهرهنتیكردنی قهرزهكه بهگوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه تهنها ئهگهر به نووسین لهسهر رێكهوتێكی تر رێككهوتبن. دووهم: له شێوهی قهرزی دهرهكی، یان ئاسانكاری دڵنیابوونی تر، یان كاغهز، یان قهواڵهی دارایی دهركراو له بازاڕه دهرهكییهكانی رێكخراو، یان رێكنهخراو. سێیهم: له رێگهی یهك پرۆسه، یان له رێگهی زنجیره پرۆسهیهكی بهیهك بهستراو، یان نێوان نهبهستراودا و، لهو سنوورهی له بڕگهی (یهكهم)ی ماددهی دووهمی ئهم یاسایهدا باسكراوه.
ماددهی سێیهم: وهزارهت لهم پێكهاتانهی خوارهوه پێكدێ: یهكهم: وهزیر : سهرۆكی باڵا و بهرپرسی ئیش و كار و ئاراسته كردنی سیاسهت و سهرپهرشتی و چاودێری دهكات و ههموو بڕیار و فهرمان و رێنماییهكیش پهیوهندییان به ئهركو فهرمان و پێكهاته و دهسهڵات و كاروباری دیكهی هونهری و دارایی و كارگێڕی و رێكخستنی وهزارهتهوه ههیه، به پێی حوكمهكانی ئهم یاسایه له وهزیرهوه دهردهچن و بهسهرپهرشتی خۆی جێبهجێ دهكرێن، بهرامبهر به ئهنجومهنی وهزیرانیش بهرپرسه بهو پێیهی ئهندامێكی هاوكاره لهو ئهنجومهنهداو، بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكاری وهزارهت یا بهرێوهبهره گشتییهكان یان ههر كهسێك لهو وهزارهتدا بهشیاوی بزانێت، بدات. دووهم: بریكاری وهزارهت بۆ: یارمهتی وهزیر دهدات له ئاراسته كردنی وهزارهت و سهرپهرشتی كردنی كاروبارهكانی له چوار چێوهی ئهو دهستهڵاتانهی كه وهزیر پێی دهسپێرێ، به مهرجێك خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێت. سێیهم: نووسنگهی وهزیر : فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات به پلهی بهڕێوهبهر كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی بریكاری وهزارهت: فهرمانبهرێك بهڕێوهی دهبات به پلهی بهڕێوهبهر كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بێ و چهند فهرمانبهرێك یاریدهی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار راوێژكار زیاتر نابێ و دهبێ بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆیان ههبێ و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕی بن. شهشهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی پشكنین و سانسۆری ناوخۆ: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له بواری یاسا یان بهڕێوهبردن یاخود دارایی شارهزا و پسپۆر بێت. حهوتهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری كارگێڕیی و دارایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له بواری یاسا و بهرێوهبردن دا شارهزا و پسپۆر بێت. ههشتهم: بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری هونهری: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له بواری پیشهسازیی نهوتدا شارهزا و پسپۆر بێت. نۆیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری ئابووری و گرێبهستهكان: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و خاوهن شارهزایی و پسپۆڕیی بێت. دهیهم: بهڕێوهبهرایهتی گشتی كاروباری وهبهرهێنانی كانزایی: بهڕێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بهلانی كهم بڕوانامهی بهرایی زانكۆی ههبێت و له جیۆلۆجیادا شارهزا و پسپۆر بێت.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة