المواد القانونية
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم وشانهی خوارهوه بۆ خواستهكانی ئهم یاسایه ماناكانی تهنیشتیانه: 1/ ههرێم: ههرێمی كوردستانی عێراق. 2/وهزرهت: وهزارهتی شارهوانیو گهشتوگوزاری ههرێم. 3/وهزیر:وهزیری شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێم. 4/بریكار/بریكاری وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێم. 5/ئهنجومهن: ئهنجومهنی راوێژكارانی وهزارهتی شارهوانی و گهشتوگوزاری ههرێم.
ماددهی چوارهم: وهزیرهكانی دارایی و ئابووری و بازرگانی بۆیان ههیه رێنمایی هاوبهش بۆ جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربچوێنن.
ماددهی دووهم: دهستهڵاتهكان ولایهنه فهرمیهكان له ههرێمدا جێی دهستهڵاتهكان و لایهنه فهرمیه فیدراڵییهكان دهگرنهوه لهههر شوێنێك ناویان له یاسای ژماره (21)ی ساڵی 1997دا هاتبێ.
ماددهی شهشهم: كار به هیچ دهقێكی یاسایی یا بڕیارێك ناكرێ، گهر لهگهلأ حوكمهكانی ئهم یاسایه ناكۆك بێ.
ماددهی حهوتهم: 1-ئهرك و كاره تایبهتییهكانی دام و دهزگاكانی وهزارهت ب پێرهوێك دیاری دهكرێن. 2-وهزیر بۆی ههیه به پێی پێویست بهرێوهبهرێتی بهش و لقی نوێ پێك بێنێ یابیخاته پاڵ یهكتر. 3-وهزیری داد بۆی ههیه رێنمایی بۆ ئاسانكردنی بهجێهێنانی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربكا.
ماددهی سێیهم: پێویسته لهسهر ئهنجومهنی وهزیران و لایهنه پهیوهندیدارهكان حوكمهكانی ئهم یاسایه جێبهجێ بكهن.
ماددهی پێنجهم: وهزیر بۆی ههیه گرێبهست لهگهڵ كهسانی ئاسایی و مهعنهوی خاوهن شارهزایی و پسپۆر له ناوهوه و دهرهوهی ههرێم بكات بۆ ئهنجامدانی ئهو كارو پابهندییهكانیان كه پێیان دهسپێردرێ بۆ ماوهیهك كه بهگونجاوی دهزانێ و، ئهمهش بۆ مهبهستی بهدیهێنانی ئامانجهكانی وهزارهت و ماف و ئهركهكانیان لهلایهن وهزیرهوه به رهزامهندی ئهنجومهنی وهزیران دهستنیشان دهكرێ.
ماددهی دووهم : ئامانجی وهزارهت رهنگ رێژكردنی سیاسهتی بازرگانی و پیشهسازی گشتییه به مهبهستی وهدیهێنانی گهشهسهندنی ئابووری و كۆمهڵایهتی له ههرێم وكار بۆ جێبهجێكردنی دهكات و ههروهها بۆ ئهوهش كه به پێی ههر یاسایهكی دیكهی بهركار له ههرێمدا بهر پسپۆرایهتی دهكهوێت.
ماددهی سێیهم: 1-وهزیر سهرۆكی باڵای وهزارهته و بهرپرسیاره له رێنوێنی كردنی له كارهكانیدا و لهسهرپهرشتی و چاوردێری كردنی چالاكی یهكانیدا و لهویشهوه ئهو رێنمایی وبڕیار و فرمانانه دهردهچن كه پهیوهندی یان به ئهركهكانی وهزارهت و دام ودهزگاكانی و گشت كاروباره ئیداری و دارایی رێك و پێكی هونهری یهوه له چوارچێوهی حوكمی یاساوپێرهودا ههیه لهبهرامبهر ئهنجومهنی وهزیراندا به سیفهتی ئهندامێكی هاوبهشێتی بهرپرسیارهو بۆی ههیه ههندێ له دهسهڵاتهكانی خۆی به بریكار و بهڕێوهیهری گشتی یه وههر كهسێ خۆی پهسهندی دهكا بسپێرێ. 2-بریكار بهرپرسیاره له جێ بهجێ كردنی سیاسهتی وهزارهت و نهخشه بۆ كێشانی هێندهی پهیوهندی بهو تایبهتكاری یانهوه ههبێ كه وهزیر پێیانی دهسپێرێ.
ماددهی یهكهم: ههرێمی كوردستانی عێراق ئاڵایهكی دهبێت به شێوهی لاكێشهیی، كه پانییهكهی دوو لهسهر سێی درێژیهكهی دهبێت و، دابهش كراوه لهسهر سێ لاكێشه ئاسۆیی یهكسان له درێژی و پانی داو پێكهاتهكهی بهم شێوهیهیه: 1. لاكێشهی سهرهوه رهنگی سووره و، هێمای شههیدانی بزاڤی رزگاری خوازی كورده. 2. لاكێشهی ناوهراست رهنگی سپی دهبێت، هێمای ئاشتی و ئازادی و دیموكراسی و لێبوردنه (تسامح)، كه خهڵكی كوردستان ئاواته خوازیهتی. 3. خۆرێكی زهرد دهكهوێته ناوهراستی لاكێشه سپیهكهوهو، چهقهكهی خاڵی یهكتربڕینی تیرهی لاكێشه سپیهكه دهبێت و، تیرهی خۆرهكه ئهوهندهی پانایی لاكێشه سپییهكه دهبێت و، (21) بیست و یهك تیشكی لێوه دهردهچێت به شێوی سێگۆشه دوو لا یهكسان و، بنكهكانی ( 1/21 ) یهك لهسهر بیست و یهك له چێوهی گۆی خۆرهكه دهبێت و، درێژیشیان بگاته نیوهی ههردوو لاكێشه سوور و سهوزهكه، خۆره زهردهكه هیمای بهردهوام بوونی ژیان و زانست و هیواو ئومێدهو، (21) بیست و یهك تیشكهكهیش هێمای جهژنی نهورۆزی نهتهوایهتییه، رۆژی بهرخودان و راپهرین و شۆرش رزگاریی دژ به زوڵم و زۆر و چهوساندنهوه. 4. لاكێشهی خوارهوه رهنگی سهوز دهبێت و، هیمای كشتوكاڵ و سروشت و ژینگهی كوردستانه.
ماددهی دووهم: ئهو جێگایانهی كه ئالای لهسهر ههڵدهدرێ له (پهیرهو) دیاری دهكرێ.
ماددهی سێیهم: ههڵكردنی ئاڵا له كاتی خۆرههڵاتن دهبێت و، هاتنه خوارهوهشی له كاتی خۆرئاوا بووندا.
ماددهی چوارهم: دروست و چاپ و دابهشكردنی ئاڵا به رهزامهندی وهزراهتی رۆشنبیری دهبێت.
ماددهی پێنجهم: نابێت ئاڵا له بۆنه نیشتمانی و نهتهوایهتی و ئاههنگهكاندا بهرز بكرێتهوه یان به كار بێت، ئهگهر هاتو كهم و كوڕی ههبوو لهمهڕ گۆرانی رهنگهكانی و پاك و پوختی و درانی.
ماددهی شهشهم: ههڵدانی ئاڵا شان به شانی ئاڵای عێراق دهبێت لهو بۆنانهی كه ئاڵای عێراقی تێدا ههڵدهدرێت و، تا قهوارههی دهستووری فیدراڵیهت دهچهسپێت بۆ چارهسهركردنی كێشهی كورد له عێراق دا.
ماددهی حهوتهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه پهیرهوێكی تایبهتی دهربكات بۆ ئاسان كردنی جێبهجێ كردنی بهندهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی یهكهم: مهبهست لهم زاراوانهی خوارهوه، ماناكانی بهرامبهریانه لهم یاسایهدا: یهكهم: ههرێم : ههرێمی كوردستان- عێراق . دووهم:وهزارهت : وهزارهتی گهشت وگوزاری ههرێم. سێیهم: وهزیر : وهزیری گهشت وگوزاری ههرێم. چوارهم: بریكاری وهزارهت : بریكاری وهزارهتیگهشت وگوزار. پێنجهم: ئهنجومهن: ئهنجومهنی ڕاوێژكاریی وهزارهتی گهشت وگوزار. شهشهم: مهبهستی گهشت وگوزاری: مهبهست له حهوانه( الراحه) بووژانهوه( الاستجمام)و وهرزش و مهلهوانی و ڕابواردن و ڕاوكردن و بینینی ههواری مێژوویی وئاسهوارو دیمهنی سروشتی و پارك و سهیرانگا و كڕینی پێداویستی شهخسی و چالاكیی دیكهی خهمڕهوێن و ههر مهبهستێكی دیكه كه گهشتیاران ڕابكێشێ. حهوتهم: جێگهی گهشت وگوزار: ههر جێگهیهكه، مهبهستی گهشت وگوزاری تێدا بهجێ بێ وهك، ئۆتێل و خواردنگه و گازینۆ و شوێنی بووژانهوه (المنتجعات) و خێوهتگاو شوێنی دیكهی بۆ مهبهستی گهشتوگوزار ئاماده كرابێ. ههشتهم: ناوچهی گهشت وگوزار: ههر ناوچهیهك دهگرێتهوه كه بۆ چالاكی گهشت وگوزر لهباربێ و مهبهستی گهشت وگوزاریی بۆ فهراههم كرابێ یان بۆ گهشتوگوزار لهبار بێت.
ماددهی چوارهم : وهزارهت لهمانهی خوارهوه پێك دێت: یهكهم: وهزیر: سهرۆكی باڵای وهزارهتهكهیهو بهرپرسی كارهكانیهتی و سیاسهتهكهی ئاراسته دهكات و سهرپهرشتی و چاودێری دهكات و ههموو بڕیارو فهرمان و رێنماییهك كه پهیوهندی به ئهركی وهزارهت و پێكهاتهو دهسهڵات و كاروبارهكانی دیكهی هونهری و دارایی و كارگێری و رێكخستنهوه ههبێ، به پێی حوكمهكانی یاسا لهوهوه دهردهچن و، لهبهردهم ئهنجومهنی وهزیراندا بهرپرسه، چونكه خۆی ئهندامێكی هاوكاریهتی و بۆی ههیه ههندێك له دهسهڵاتهكانی بهبریكارانی وهزارهت یان بهرێوهبهرهگشتییهكان یاخود ئهوهی لهناو وهزارهتدا بهشیاوی دهزانێت، بسپێرێت. دووهم: ههردوو بریكاری وهزارهت: أ- بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری بازرگانی: له ئاراستهكردنی وهزارهتدا هاوكاری وهزیر دهكات و سهرپهرشتی ئهو كاروبارانه دهكات كه به چالاكی بازرگانییهوه تایبهتن، ئهو دهسهڵاتانهش كه وهزیر پێی دهسپێرێ. ب ـ بریكاری وهزارهت بۆ كاروباری پێشهسازی: له ئاراسته كردنی وهزارهتدا هاوكاری وهزیر دهكات و سهرپهرشتی ئهو كاروبارانه دهكات كه به چالاكی پیشهسازییهوه تایبهتن و، ئهو دهسهڵاتانهش كه وهزیر پێی دهسپێرێ. سێیهم: نووسینگهی وهزیر: بهو وهزیرهوه بهنده و فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر سهرۆكایهتی دهكات و بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی به دهستهێنابێ و ژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن. چوارهم: نووسینگهی ههردوو بریكارانی وهزارهت: ههر نووسینگهیهك فهرمانبهرێك به پلهی بهرێوهبهر بهرێوهی دهبات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی بهدهست هێنابێ وژمارهیهك فهرمانبهر یارمهتی دهدهن. پێنجهم: راوێژكاران: ژمارهیان له چوار تێناپهڕێت و دهبێ ههڵگری بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆ بن و شارهزایی و كاركردنیان بۆ ماوهیهك ههبێ كه له ده سالأ كهمتر نهبێ. شهشهم: بهرێوهبهرایهتییه گشتی یهكان: ئهم بهرێوهبهرایهتییه گشتییانهی خوارهوه به وهزارهتهوه پهیوهستن، ههریهكهیان بهرێوهبهرێكی گشتی سهرۆكایهتی دهكات كه بڕوانامهی سهرهتایی زانكۆی بهدهست هێنابێ و به ئهزموون و پسپۆر بێ: 1- بهرێوهبهرایهتی گشتی كاروباری دارایی و كارگێریی. 2- بهرێوهبهرایهتی گشتی بازرگانی. 3- بهرێوهبهرایهتی گشتی گهشهپێدانی پیشهسازی. 4- بهرێوهبهرایهتی گشتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. 5- بهرێوهبهرایهتی گشتی پلاندانان و به دواداچوون. حهوتهم:أ ـ ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت: ئهنجومهنی راوێژكاری وهزارهت لهمانه پێك دێت: 1- وهزیر/ سهرۆكی ئهنجومهنهكهیه. 2- ههردوو بریكاری وهزارهت/ ئهندامن. 3- راوێژكارانی وهزارهت/ ئهندامن. 4- بهرێوهبهره گشتییهكان/ ئهندامن. 5- وهزیر بۆی ههیه ههركهسێكی شارهزا كه له ناوهوهی وهزارهت یان دهرهوهی به گونجاوی بزانێ لهكاتی پێویستدا بۆ بهشداری كردن له كۆبوونهوهكانی ئهنجومهن بانگی بكات به بێ ئهوهی مافی دهنگدانی ههبێ. ب ـ ئهنجومهن به گفتوگۆكردن و ههڵسهنگاندنی چالاكییهكانی وهزارهت تایبهت دهبێ و لێكۆڵینهوه له رێگاكانی سهرخستنی ئهركهكهی و پێشكهش كردنی پێشنیاری گونجاو بۆچارهسهركردنی ئهو گیروگرفت و كۆسپانهی كه رهنگه رووبهرووی ببنهوه ئهنجام دهدات.
ماددهی چوارهم: ئهم یاسایه له رۆژی بڵاوكردنهوهیهوه له رۆژنامهی فهرمی (وهقایعی كوردستان) جێبهجێ دهكرێ.
ماددهی نۆیهم: ئهندامان تاكو مۆڵهت له سهندیكا وهرنهگرن و رهسمێكی ساڵانه كه بڕهكهی (100) سهد دیناره نهدهن، بۆیان نییه نووسینگهی كشتووكاڵی بكهنهوه.
- تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
- تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة