مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م وشانه‌ی خواره‌وه‌ كه‌ له‌م یاسایه‌دا هاتوون ماناكانی ته‌نیشتیانه‌: 1. ده‌زگا : ده‌زگای گشتی شه‌هید. 2. ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگای گشتی شه‌هید. 3. سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن: سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگای گشتی شه‌هید (سه‌رۆكی ده‌زگا). 4. بزووتنه‌وه‌: بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازیی كوردستانی عێراق. 5. شه‌هید: شه‌هیدی بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق. 6. كه‌م ئه‌ندام: تووش بوو به‌ كه‌م ئه‌ندامیی له‌ ئه‌نجامی بزوتنه‌وه‌ی رزگاری خوازی كوردستانی عێراق.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵاتی باڵا له‌ ده‌زگادا له‌ مانه‌ پێك دێ. 1. سه‌رۆكی ده‌زگا- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2. به‌رێوه‌به‌ری گشتی ده‌زگا- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3. سه‌رۆكی ئه‌ركان له‌ وه‌زاره‌تی كاروباری (پێشمه‌رگه‌) – نوێنه‌ری وه‌زاره‌ت. 4. به‌رێوه‌به‌ری گشتی دارایی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی دارایی. 5. به‌رێوه‌به‌ری گشتی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری. 6. به‌رێوه‌به‌ری گشتی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 7. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سێ پسپۆر بۆ ماوه‌ی سێ ساڵ داده‌مه‌زرێنێ و بۆی هه‌یه‌ تازه‌ش بكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ خاوه‌نی رابردوێكی شه‌ره‌ف مه‌ندانه‌ی تێكۆشانن و به‌ به‌شداری به‌رچاویان له‌ جوڵانه‌وه‌كه‌دا هه‌یه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م: یه‌كه‌م : هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق. دووه‌م : فه‌رمانده‌ی گشتی : فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی زێڕه‌ڤانی هه‌رێم. سێیه‌م : حكومه‌تی هه‌رێم : حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان. چواره‌م : فه‌رمانده‌یی گشتی هێزه‌كانی پێشمه‌رگه‌ (زێره‌ڤانی هه‌رێم): ده‌سته‌ڵاتی باڵای پێكهاته‌كانی هێزه‌ چه‌كداره‌كانی كوردستانه‌. پێنجه‌م : هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان (زێره‌ڤانی هه‌رێم): بریتی یه‌ له‌ هه‌موو پێكهاته‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان هه‌ر له‌ سه‌ربازه‌وه‌ تاكو ده‌گاته‌ به‌رزترین پله‌ی سه‌ربازی. شه‌شه‌م : وه‌زاره‌ت : وه‌زاره‌تی پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی كوردستان. حه‌وته‌م : وه‌زیر : وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ی هه‌رێمی كوردستان. هه‌شته‌م : شۆڕش : قوناغێكه‌ له‌ بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان كه‌ له‌ 11ی ئه‌یلوولی 1961ه‌وه‌ ده‌ست پیده‌كات. نۆیه‌م : پێشمه‌رگه‌ (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم): ئه‌و كه‌سه‌یه‌ به‌شداریی له‌ شۆڕشی رزگاریخوازی كوردستاندا كردبێ بۆ به‌دیهێنانی مافه‌ دیموكراتی و نه‌ته‌وه‌ییه‌كانی گه‌لی كوردستان و یاخود بچێته‌ پالأ ریزه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ (زێڕه‌ڤانی هه‌رێم). ده‌یه‌م : خانه‌نشین : ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌ كه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ مافی خانه‌نشینی هه‌یه‌. یازده‌م : مووچه‌ی خانه‌نشینی : ئه‌و مووچه‌یه‌یه‌ كه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ كاتی خانه‌نشینی بۆ پێشمه‌رگه‌ خه‌رج ده‌كرێت. دوازده‌م : مووچه‌ : مووچه‌ی بنه‌ڕه‌تی دوا مانگ كه‌ پێشمه‌رگه‌ی به‌رده‌وام له‌ خزمه‌ت به‌ پێی پله‌ و پایه‌كه‌ی وه‌ری ده‌گرێت . سێزده‌م : مووچه‌ی ته‌واو : مووچه‌ به‌ ده‌رماڵه‌وه‌. چوارده‌م : مافی خانه‌نشینی : ئه‌و مافانه‌یه‌ كه‌ خانه‌نشین كراو یا میراتگرانی ده‌یان كه‌وی. پازده‌م : خزمه‌تی خانه‌نشینی: خزمه‌تی پێشمه‌رگه‌ یاخود هه‌ر خزمه‌تێكی تر كه‌ ده‌شێ بخرێته‌ سه‌ری بۆ مه‌به‌ستی خانه‌نشین كردن، ئه‌مه‌ش به‌ پێی بڕیارێكی تایبه‌تی فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی زێره‌ڤانی ده‌بێ. شازده‌م : خزمه‌تی پێشمه‌رگه‌ : ئه‌و ماوه‌یه‌یه‌ كه‌ پێشمه‌رگه‌ به‌كرده‌نی له‌ ریزه‌كانی شۆڕش به‌سه‌ری بردبێ و ئه‌و خزمه‌ته‌ی له‌ دوای شۆڕشدا له‌ پێكهاته‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یباته‌ سه‌ر. حه‌ڤده‌م : پاشه‌نشین : میراتگری پێشمه‌رگه‌ی خانه‌نشینه‌ به‌ پێی حوكمه‌كانی (یاسای باری كه‌سیه‌تی). هه‌ژده‌م : شایسته‌ : ئه‌و كه‌سه‌یه‌ كه‌ شایسته‌ی مووچه‌ی خانه‌نشینیه‌ دوای كۆچی دوایی پێشمه‌رگه‌ی خانه‌نشین. نۆزده‌م : بێ سه‌روشوێن : ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌كه‌ به‌ هۆی ئه‌ركی پێشمه‌رگایه‌تی بێ سه‌روشوێن بووه‌ و چاره‌نووسی دیار نییه‌. بیسته‌م : دیل : ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌كه‌ به‌ دیل ده‌گیرێت له‌ لایه‌ن لایه‌نێكی ده‌ره‌كی یاخود هه‌ر لایه‌نێكی دیكه‌ی دوژمن له‌ كاتی به‌جێگه‌یاندنی خزمه‌ت یا خود له‌ پێناوی دا. بیست ویه‌كه‌م: ده‌ستبه‌ به‌ سه‌ركراو: ئه‌و پێشمه‌رگه‌یه‌یه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن لایه‌نێكی ده‌ره‌كی یان تیرورستی به‌ هۆی خزمه‌ت یان له‌ پێناوی دا ده‌ستبه‌ سه‌ر ده‌كرێ.

مادده‌ی پازده‌یه‌م: كارو ئه‌ركه‌كانی سه‌رۆكی ده‌زگا ئه‌مانه‌ن: 1. به‌رپرسی به‌رێوه‌بردنی ده‌زگاكه‌یه‌ و به‌رپرسیاریشه‌ له‌ جێبه‌جێ كردنی ئه‌رك و كاره‌كانی به‌ پێی بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 2. ده‌رچواندنی رێنمایی پێویست بۆ رواندنی كار له‌ ده‌زگاكه‌دا به‌ پێی یاسا و پێره‌ و بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 3. پێشنیازكردنی پلان و به‌رنامه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 4. سه‌رپه‌رشتی كردنی رێكخستنی میلاك و پرۆژه‌كانی بودجه‌ی پێشنیاركراوی ده‌زگا له‌ لایه‌ن فه‌رمانگه‌كانی ده‌زگا و پێشكه‌شكردنی به‌ ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن. 5. پێشكه‌ش كردنی ژمێركاری كۆتایی بۆ ساڵی دارایی كۆتایی هاتوو بۆ ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن له‌گه‌ڵ به‌یاننامه‌یه‌كی دوور و درێژ به‌ داهات و خه‌رجی یه‌كان. 6. به‌ دواداچوونی جێبه‌جێ كردنی پلان و به‌رنامه‌كان و پێشكه‌شكردنی راپۆرتی ساڵانه‌ی ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن له‌ باره‌ی چالاكی یه‌كانی ده‌زگاكه‌ و باری دارایی. 7. پێشنیار كردنی ده‌مه‌زراندنی فه‌رمانبه‌ركانی ده‌زگا، هه‌روه‌ها بۆی هه‌یه‌ پله‌یان به‌رز بكاته‌وه‌و بیان گوازێته‌وه‌ و سزایان بدات و لێیان بخات خانه‌نشینیان بكات ئه‌مه‌ش به‌ پێی یاسا و پێره‌ و ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی ده‌بێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردن ده‌ست نیشانیان ده‌كات. 8. فه‌رمان ده‌دا به‌ سه‌رف كردنی پاره‌ له‌ سنووری ئه‌و ده‌سه‌ڵاتانه‌ی كه‌ له‌ لایه‌ن ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌ بردنه‌وه‌ پێی دراوه‌. 9. هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی خۆی ده‌دات به‌ به‌رێوه‌به‌ری گشتی یا هه‌ر كه‌سێكی تر له‌ فه‌رمانبه‌رانی ده‌زگا.

مادده‌ی نۆیه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌یه‌وه‌ له‌ رۆژنامه‌ی ره‌سمیدا كاری پێ ده‌كرێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌بێ وه‌زیره‌ په‌یوه‌نداره‌كان حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ بكه‌ن.

مادده‌ی حه‌وته‌م: كار به‌هیچ ده‌قێك ناكرێ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ دا ناكۆك بێ.

مادده‌ی دووه‌م: یه‌كه‌م: دامه‌زراندن و ره‌زامه‌ندنی ده‌ربڕین له‌سه‌ر ده‌ست له‌ كار كێشانه‌وه‌ و خانه‌نشین كردن و گه‌ڕاندنه‌وه‌ی بۆ خزمه‌ت له‌ پله‌ی ملازم به‌ره‌وسه‌ره‌وه‌، به‌ پیشنیازی وه‌زیری پێشمه‌رگه‌ و به‌ ره‌زامه‌ندنی فه‌رمانده‌ی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم (زێڕه‌ڤانی) ده‌بێت یان ئه‌و كه‌سه‌ی ئه‌و ده‌سته‌ڵاتی پێ ده‌دات. دووه‌م : سه‌رۆك ئه‌ركانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان و یاریده‌ده‌ره‌كانی و فه‌رمانده‌ی فرقه‌كان و پایه‌ سه‌ربازییه‌ تایبه‌تیه‌كان به‌ پێشنیازی فه‌رمانده‌یی گشتی هێزه‌كانی پاراستنی هه‌رێم و ره‌زامه‌ندیی فه‌رمانده‌ی گشتی داده‌مه‌زرێن.

چوارەم: پێویستە لەسەر ئەنجومەنی وەزیران حوكمەكانی ئەم بڕیارە بخاتە بەركار.

مادده‌ی پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر داواكاری به‌خاوه‌نكردنه‌كه‌ به‌هۆی نه‌گونجانی جێگای زه‌وی وزاره‌كه‌ له‌گه‌ڵ دیزاینه‌ بنه‌ڕه‌تیه‌كانی شاره‌كان، ره‌تكرایه‌وه‌، ئه‌وا شاره‌وانی په‌یوه‌ندار پارچه‌ زه‌ویێكی نیشته‌جێبوونی گونجاو به‌ ڕووبه‌رێك كه‌ له‌ (400م2) زیاتر نه‌بێت، له‌ ناو حه‌ره‌می گوند ئه‌گه‌ر هه‌بێت، ته‌رخان ده‌كات، و به‌خاوه‌ن ده‌كرێت به‌وه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی نه‌بوونی پارچه‌ی نیشته‌جێبوون بۆ قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ به‌گوێره‌ی بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی سه‌ره‌وه‌، ئه‌وا ئه‌وانه‌ی ده‌یانگرێته‌وه‌ به‌ پارچه‌ی نیشته‌جێبوونی هاوشێوه‌ له‌ نێو سنووری نزیكترین شاره‌وانی، قه‌ره‌بوو ده‌كرێنه‌وه‌.

مادده‌ی سێیه‌م : مه‌رجه‌كانی پێدانی پله‌ی ملازم له‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان (زێره‌ڤانی هه‌رێم) به‌م شێوه‌یه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێ: یه‌كه‌م : هاووڵاتی هه‌رێمی كوردستان بێ. دووه‌م : (20) ساڵی ته‌مه‌نی ته‌واو كردبێت و له‌ (26) ساڵیش زیاتر نه‌بێت. سێیه‌م: خاوه‌ن ئابڕوویه‌كی پاش و ره‌وشتێكی به‌رزبێت و له‌سه‌ر تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕوو به‌ر حوكم نه‌درابێ . چواره‌م : ده‌رچووی یه‌كێك له‌ مانه‌ بێت : 1. یه‌كێك له‌ كۆلێجه‌كانی سه‌ربازی. 2. كۆلیج یا په‌یمانگا باڵاكان به‌ مه‌رجێك ماوه‌ی خوێندنه‌كه‌ یان له‌ چوار سالأ كه‌متر نه‌بێ. ج-خوله‌ تایبه‌تیه‌كانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی كوردستان. پێنجه‌م: مه‌رجه‌كانی ته‌ندروستیء توانای جه‌سته‌یی تێدا بێته‌ دی. شه‌شه‌م:مه‌رجه‌كانی بڕگه‌ی (دووه‌م وچواره‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌ ئه‌و ئه‌فسه‌رانه‌ ناگرێته‌وه‌ كه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی پێشمه‌رگه‌ی تێكۆشه‌ر بوون له‌ ریزه‌كانی بزووتنه‌وه‌ی رزگاریخوازی كوردستان پله‌ی ئه‌فسه‌رییان پێ به‌خشراوه‌. حه‌وته‌م: ده‌رچووانی كۆلێژه‌كانی كۆمه‌ڵه‌ی پزیشكی و ئه‌ندازیاریی له‌ كاتی خۆ به‌خشكردنیان له‌ ڕیزه‌كانی پێشمه‌رگه‌(زێڕه‌ڤانی هه‌رێم) پله‌ی ملازمی یه‌كه‌میان پێده‌درێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م: مه‌رجه‌كانی وه‌رگرتنی پێشمه‌رگه‌ی خۆبه‌خش ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ن: یه‌كه‌م: ده‌بێ له‌ هاوواَتیانی هه‌رێمی كوردستان بێت. دووه‌م: ته‌مه‌نی له‌ (18) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. سێیه‌م: ته‌مه‌نی له‌ (25) ساڵ زیاتر نه‌بێت بۆ سنفه‌ فه‌نیه‌كانء له‌ (30) ســـاڵیش تێپه‌ڕ نه‌كات بۆ سنفه‌كانی تر. چواره‌م: خووره‌وشتێكی به‌رزو ناوبانگی باشیهه‌بێتء به‌هیچ تاوانێك یان كه‌تنێكی ئابڕوبه‌ر سزا نه‌درابێت. پێنجه‌م: ساڵی شه‌شه‌می له‌ قۆناغی خوێندنی بنه‌ڕه‌تی ته‌واو كردبێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ده‌سته‌ی گشتی ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: 1-سه‌رۆك و ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی ته‌نفیزی هه‌ڵده‌بژێرێت – ته‌نیا نوێنه‌رانی وه‌زاره‌ته‌كان و لاوانی كوردستان و ئه‌و شاره‌زایانه‌شی لێ ده‌رچێ كه‌ به‌ دامه‌زراندن داده‌مه‌زرێن. 2- گفتوگۆ له‌سه‌ر مه‌حزه‌ری كۆبوونه‌وه‌كانی پێشتر ده‌كات. 3- راپۆرتی چالاكی و پلانه‌ جۆربه‌جۆره‌كانی ساڵی تازه‌ی ئه‌نجومه‌ن ته‌سدیق ده‌كات. 4- گفتوگۆ له‌سه‌ر ئه‌و پێشنیازانه‌ ده‌كات كه‌ یه‌كێتی و یانه‌ وه‌رزشییه‌كان پێشكه‌شی ده‌كه‌ن، ئه‌وجا به‌ر له‌ كۆبوونه‌وه‌، له‌ كه‌می به‌ مانگێك به‌ نووسین پێشكه‌شی ده‌كات به‌ مه‌كته‌بی یه‌كێتی و یانه‌كانی ئه‌نجومه‌ن. 5- راپۆرتی حساباتی كۆتایی ساڵی دارایی رابوردووی ئه‌مینداری دارایی ئه‌نجومه‌ن ته‌سدیق ده‌كات. 6- بوجه‌ی ساڵانه‌ی ئه‌نجومه‌ن ئاماده‌ ده‌كات و پێشكه‌شی ده‌كات به‌ لایه‌نه‌ پێوه‌ندیداره‌كان. 7- دروشمی ئه‌نجومه‌ن دیار ده‌كات.

مادده‌ی سێیه‌م: مه‌رجه‌كانی به‌خاوه‌نكردن یه‌كه‌م: پێویسته‌ خانووه‌كه‌ بۆ نیشته‌جێبوون ته‌رخان كرابێت و بكه‌وێته‌ حه‌ره‌می گوند له‌ ناو سنووری شاره‌وانیه‌كاندا. دووه‌م: ئه‌وه‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ ده‌یگرێته‌وه‌ یان میراتگره‌ شه‌رعیه‌كانی، داواكاری به‌خاوه‌نكردن پێشكه‌ش به‌ لێژنه‌ی تایبه‌تمه‌ندی پێكهاتوو به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌، ده‌كات، له‌ ماوه‌ی (6) شه‌ش مانگ له‌ رێكه‌وتی پێكهێنانی لێژنه‌ تایبه‌تمه‌نده‌ ئاماژه‌ بۆكراوه‌كان له‌ بڕگه‌ (یه‌كه‌م)ی مادده‌ی دووه‌می ئه‌م یاسایه‌.

مادده‌ی چواره‌م: داواكردنی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ به‌ پێی ئه‌م رێكارانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێ: یه‌كه‌م: داوای قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌و لیژنانه‌ ده‌كرێت كه‌ له‌ دادگاكانی تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ پێك هێنراون و حكومه‌تیش ئاكامی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌كه‌ له‌ ئه‌ستۆ ده‌گرێت پاش ئه‌وه‌ی بڕیاری لیژنه‌كان پله‌ی كۆتایی وه‌رده‌گرن. دووه‌م: به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ پاش تێپه‌ڕبوونی ساڵێك به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕیاری ئازاد كردنی یان حوكمدان به‌بێ تاوانی پله‌ی كۆتایی گوێ له‌ داواكاری قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ ناگیرێ. سێیه‌م: مافی قه‌ره‌بووكردنه‌وه‌ له‌ كاتی مردنی خاوه‌ن ماف ته‌نها بۆ هاوسه‌ر و مندالأ ودایك وباوك ده‌گوازرێته‌وه‌.

مادده‌ی هه‌شته‌م: ده‌سته‌ی گشتی له‌ كۆتایی هه‌موو ساڵێكدا له‌سه‌ر بانگهێشتی نووسراوی ده‌سته‌ی ته‌نفیزی كۆبوونه‌وه‌یه‌ك ساز ده‌دا. له‌و بانگهێشته‌دا ده‌سته‌ی ته‌نفیزی كات و جێگای كۆبوونه‌وه‌كه‌ دیار ده‌كات و ئه‌م به‌یاننامانه‌شی له‌گه‌ڵدا ده‌نێرێ: 1-لیستی ئیشه‌كان. 2- راپۆرتی ته‌دقیقكاری حسابات له‌ ئه‌نجومه‌ن. 3- راپۆرتی ژمێریاری یاسایی له‌باره‌ی ساڵی رابوردوو. 4- خه‌مڵاندنه‌كانی بوجه‌ی ساڵی دادێ.

ماده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: ده‌كرێ ئه‌فسه‌ر ئینتیداب بكرێ به‌ ره‌زامه‌ندی فه‌رمانده‌ی گشتی بۆ خزمه‌تكردن له‌ ده‌ره‌وه‌ی (پێشمه‌رگایه‌تی ـزێڕه‌ڤانی هه‌رێم) بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (3) سێ سالأ ڕه‌ت نه‌كات و قابیلی درێژكردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌ك جار. دووه‌م: ده‌شێ خۆبه‌خش به‌ره‌زامه‌ندی وه‌زیر ئینتیداب بكرێ بۆ ده‌ره‌وه‌ی ( پێشمه‌رگایه‌تیـ زێره‌ڤانی هه‌رێم) بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ (3)سێ سالأ ڕه‌ت نه‌كات و قابیلی درێژكردنه‌وه‌یه‌ بۆ یه‌ك جار. سێیه‌م: (پێشمه‌رگه‌ ـ زێره‌ڤانی هه‌رێم)ی ئینتیدابكراو ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ وه‌زیفه‌ی( پێشمه‌رگایه‌تی = زێره‌ڤانی هه‌رێم) دوای ته‌واوبوونی ماوه‌ی ئینتیدابه‌كه‌ی یاخود له‌ كاتێك پێویستیان پێی بێت.

مادده‌ی هه‌ژده‌یه‌م: 1. هه‌موو موڵك و ماڵێكی ده‌زگا، ماڵی گشتین، بۆ مه‌به‌ستی ئه‌و یاسایه‌ نه‌بێ نابێ ده‌سكاری بكرێن. 2. قه‌رزه‌كانی ده‌زگا و هه‌موو پاره‌یه‌كی كه‌ به‌ قانوونی ده‌یكه‌وی، قه‌رزی نایابن (ممتاز) له‌ وه‌رگرتنیان یاسای وه‌رگرتنه‌وه‌ی قه‌رزی ره‌وای حكومه‌تیان له‌ سه‌ر پیاده‌ ده‌كرێ. 3. هه‌موو ماڵێكی گوێزراوه‌ و نه‌گوێزراوه‌ی ده‌زگا له‌ باج و ره‌سم ده‌بووردرێن. 4. ده‌زگا له‌ هه‌موو ئه‌و ره‌سمانه‌ی ده‌بووردرێ كه‌ به‌ هۆی هه‌ڵسوكه‌وتی یاسایه‌وه‌ كه‌وتۆته‌ سه‌ری، هه‌روه‌ها له‌و داواكاریانه‌ش كه‌ بۆی به‌رز ده‌كرێته‌وه‌ یان له‌ دژی ده‌درێ. 5. حسابه‌كانی ده‌زگا له‌ ژێر چاودێری دارایی دا ده‌بێت.

مادده‌ی حه‌وته‌م: ئه‌نجومه‌نی به‌رێوه‌بردنی ده‌سه‌ڵاتی باڵا له‌ ده‌زگادا له‌ مانه‌ پێك دێ. 1. سه‌رۆكی ده‌زگا- سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2. به‌رێوه‌به‌ری گشتی ده‌زگا- جێگری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3. سه‌رۆكی ئه‌ركان له‌ وه‌زاره‌تی كاروباری (پێشمه‌رگه‌) – نوێنه‌ری وه‌زاره‌ت. 4. به‌رێوه‌به‌ری گشتی دارایی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی دارایی. 5. به‌رێوه‌به‌ری گشتی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی گه‌شه‌ پێدان و ئاوه‌دانكاری. 6. به‌رێوه‌به‌ری گشتی چاودێری كۆمه‌ڵایه‌تی- نوێنه‌ری وه‌زاره‌تی ته‌ندروستی و كاروباری كۆمه‌ڵایه‌تی. 7. ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران سێ پسپۆر بۆ ماوه‌ی سێ ساڵ داده‌مه‌زرێنێ و بۆی هه‌یه‌ تازه‌ش بكرێته‌وه‌ بۆ ئه‌وانه‌ی كه‌ خاوه‌نی رابردوێكی شه‌ره‌ف مه‌ندانه‌ی تێكۆشانن و به‌ به‌شداری به‌رچاویان له‌ جوڵانه‌وه‌كه‌دا هه‌یه‌.

مادده‌ی سێ یه‌م: مه‌ڵبه‌ندی وه‌زاره‌ت له‌مانه‌ پێك دێ: یه‌كه‌م: وه‌زیر: سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسیاره‌ له‌ رێنوێنی كردندا له‌ كاره‌كانیداو سه‌ربه‌ستی و چاودێری كردنی چالاكی یه‌كانی و له‌وێشه‌وه‌ ئه‌و بڕیار و فه‌رمان و رێنمایی یانه‌ی هه‌ر شتێك په‌یوه‌ندی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و دام وده‌زگاكانی و گشت كارو باره‌ ئیداریی و دارایی و رێك و پێكی یه‌وه‌ هه‌یه‌ ده‌رده‌چن له‌ چوارچێوه‌ی یاسا و په‌یره‌وه‌ و رێنمایییه‌كارپێكراوه‌كاناد و له‌به‌رامبه‌ر ئه‌نجوومه‌نی و ه‌زیراندا به‌و سیفه‌ته‌ی ئه‌ندامێكی هاوبه‌شێتی به‌رپرسیاره‌ و بۆی هه‌یه‌ هه‌ندێ له‌ ده‌سه‌ڵاته‌كانی به‌ بریكار یا به‌رێوه‌به‌ره‌ گشتی یه‌كانی یا هه‌ر یه‌كێ كه‌ په‌سه‌ندی بكا بسپێرێ. دووه‌م: نوسینگه‌ی وه‌زیر: مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ كارمه‌ندان و لێهاتووان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێ یانی ده‌سپیرێ به‌رپرسیار ده‌بێت له‌ رێكخستن و پاراستنی ده‌فته‌ر و ئه‌وراقه‌ تایبه‌تی یه‌كانی وه‌زیر و چه‌ند مووچه‌ خۆرێكیش یاریده‌ی ده‌ده‌ن. سێ یه‌م: لقی بانقی ناوه‌ندی له‌ هه‌رێمدا: راسته‌وخۆ به‌ وه‌زیره‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌ و سیاسه‌تی دراو و (صیرفه‌) داده‌نێ و سه‌رپه‌رشتی و چاودێریی بانقه‌كانی ناو هه‌رێم و نووسینگه‌ی كۆمپانیاكانی دابینكردن (تأمین) له‌ رووی هونه‌ری و ئیدارییه‌وه‌ ده‌كا و مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ری گشتی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت: ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ وه‌زیر پێ یانی ده‌سپێرێ. پێنجه‌م: نووسینگه‌ی بریكاری وه‌زاره‌ت: مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ كارمه‌ندان و لێهاتووان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و ئه‌و ئه‌ركانه‌ به‌جێ دێنێ كه‌ بریكرا پێیانی ده‌سپێرێ. شه‌شه‌م: كۆمپیوته‌ر: مووچه‌ خۆرێك به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر له‌ لێهاتووان سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و راسته‌وخۆ به‌ بریكاری وه‌زاره‌ته‌وه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌. حه‌وته‌م: به‌رێوه‌به‌رایه‌تی چاودێری بازاره‌كان: فه‌رمانبه‌رێكی به‌ توانا و لێهاتوو به‌ پله‌ی به‌رێوه‌به‌ر سه‌رۆكایه‌تی ده‌كا و راسته‌وخۆ به‌ بریكاری وه‌زراه‌ت ده‌به‌سترێته‌وه‌. هه‌شته‌م: ئه‌نجومه‌ن: ئه‌نجومه‌نێكی راوێژكاری له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ سه‌رۆكایه‌تی وه‌زیر پێكدێ و ئه‌مانه‌ش ئه‌ندامی ده‌بن. 1-بریكاری وه‌زاره‌ت. ئه‌ندام 2-به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام 3-به‌ڕێوه‌به‌ری لقی ناوه‌ندی بانقی هه‌رێم ئه‌ندام 4-هه‌ر كارمه‌ند و پسپۆرێك له‌ ناو وه‌زاره‌ت و ده‌ره‌وه‌ی دا كه‌ وه‌زیر ده‌یه‌وێ به‌ شێوه‌یه‌كی هه‌میشه‌یی یا كاتی سوودیان لێ ببینرێ. ئه‌ندام ب-ئه‌نجوومه‌ن له‌ نه‌خشه‌ی گشتی وه‌زاره‌تدا ده‌كۆلێته‌وه‌ و بڕیاری له‌سه‌ر ده‌دا و به‌دوای جێبه‌جێ كردنیدا ده‌چێ و پێشنیازی سیاسه‌تی دارایی وه‌زاره‌ت ده‌كا و له‌و راپۆرته‌ ده‌وریانه‌ ده‌كۆلێته‌وه‌ كه‌ به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌ دانان و به‌دواداچوون سه‌باره‌ت به‌ وه‌زاره‌ت ئاماده‌ی ده‌كا و له‌ كۆسپه‌كان ده‌كۆلێته‌وه‌ كه‌ رێگه‌ به‌ كاره‌كانی وه‌زاره‌ت ده‌گرن و چاره‌سه‌ری عه‌مه‌لی یان بۆ داده‌نێ و له‌و پرۆژه‌ی یاسا و په‌یره‌ و رێنمایی یانه‌ش ده‌كۆلێته‌وه‌ كه‌ په‌یوه‌ندی یان به‌ كاره‌كانی وه‌زاره‌ته‌وه‌ هه‌یه‌ و هه‌روه‌ها بیرو رای سه‌باره‌ت به‌هه‌ر كێشه‌یه‌ك ده‌ربرێ كه‌ وه‌زیر ده‌یخاته‌ به‌رده‌می. نۆیه‌م: به‌رێوه‌به‌رێتی یه‌ گشتیه‌كان: به‌رێوه‌به‌رێتی گشتییه‌كان ئه‌مانه‌ن: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی مووچه‌. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی میلاك و خزمه‌ت. د- به‌رێوه‌به‌رێتی مه‌سره‌ف و كاروباری دارایی. ه- به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری پشكنینی دارایی. 2-گشتیی ده‌سكه‌وت كه‌ ئه‌مانه‌ پێوه‌ی ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی باج. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی گومرگ. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی موڵك. 3-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتیی بازرگانی كه‌ ئه‌مانه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی بازرگانی ناوخۆ. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی بازرگانی ده‌ره‌وه‌. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی تۆماركردنی كۆمپانیاكان. د- به‌رێوه‌به‌رێتی چاودێری كردنی بازار. 4-به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی دیوان ئه‌مانه‌نه‌ی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: أ- به‌رێوه‌به‌رێتی كاروباری یاسایی. ب-به‌رێوه‌به‌رێتی ئیداره‌ و كاروباری كه‌سان. ج- به‌رێوه‌به‌رێتی ژمێریاری و پێداچوونه‌وه‌. 5- به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی خانه‌نشینی هه‌رێم كه‌ به‌رێوه‌رێتی یه‌كانی خانه‌نشینی پارێزگاكانی هه‌رێمی پێوه‌ ده‌به‌سترێته‌وه‌: 6- به‌رێوه‌به‌رێتی گشتی نه‌خشه‌دانان به‌ دواداچوون.