المواد القانونية

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م : له‌هه‌ر پارێزگایه‌كی هه‌رێمدا ئه‌نجومه‌نێك به‌ناوی (ئه‌نجومه‌نی پاراستنء چاككردنی ژینگه‌ له‌ پارێزگادا)داده‌مه‌زرێ و ئه‌نجومه‌نی پاراستن و چاككردنی ژینگه‌ له‌ هه‌رێم پێكی ده‌هێنێت و پارێزگار یاخود جێگره‌كه‌ی له‌ كاتی ئاماده‌ نه‌بوونی سه‌رۆكایه‌تی ده‌كات و ئه‌م ئه‌رك و ده‌سته‌ڵاتانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌یه‌: یه‌كه‌م: به‌دوا داچوونی جێبه‌جێ كردنی بڕیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن، ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیدارن به‌ پارێزگاكه‌وه‌. دووه‌م: راده‌ربڕین له‌ كێشه‌كانی ژینگه‌یی له‌ پارێزگاكه‌دا. سێیه‌م: پێشنیاركردنی پلانی پاراستنی ژینگه‌ و به‌دوا داچوونی جێبه‌جێ كردنه‌كه‌ی و پێشكه‌ش كردنی راپۆرتی ده‌وری له‌ باره‌ی چالاكی یان واقیعی ژینگه‌یی له‌ پارێزگا كه‌ بۆ ئه‌نجومه‌ن.

المادة السابعة

المادة السابعة – يتولى التحقيق في الجرائم المنصوص عليها في هذا القانون هيئة او هيئات تحقيق يراس كلا منها حاكم او ضابط يعاونه حكام او ضباط يعينهم الحاكم العسكري العام بالاتفاق مع وزير العدل . وتقوم هذه الهيئة بالتحقيق على الوجه المبين في قانون اصول المحاكمات الجزائية البغدادي وتتمتع بنفس سلطات حاكم التحقيق وعليها بعد انتهاء تحقيقها ان تقدم الدعوى الى الحاكم العسكري العام الذي بدوره يحيلها الى المجلس الوطني لقيادة الثورة للبت فيها .

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: سه‌ندیكا بۆ ئه‌نجام دانی ئه‌و ئامانجانه‌ی خواره‌وه‌ هه‌وڵ ده‌دات: 1. كاركردن له‌ پێناو به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی ئه‌ندامان له‌ رووی هونه‌ری و پیشه‌یی و كۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری و رۆشنبیرییه‌وه‌. 2. به‌شداری كردن له‌ بوژاندنه‌وه‌ی هونه‌ری و رۆشنبیری له‌ هه‌رێم دا به‌ هاوكاری كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌ تایبه‌تمه‌نده‌كان بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی ئاستی گشتی هونه‌ر به‌ هه‌موو هۆیه‌كی بڵاو كردنه‌وه‌ی وه‌ك رۆژنامه‌ و گۆڤار و چاپه‌مه‌نی و هۆیه‌كانی تری به‌رده‌ست له‌گه‌ڵ به‌شداری كردن له‌ كۆنگره‌ هونه‌رییه‌ ناوخۆیی و عه‌ره‌بی و جیهانییه‌كاندا. 3. رێك خستنی بنه‌مای كاركردن له‌ پیشه‌ هونه‌ریه‌كاندا. 4. هه‌وڵدان بۆ زامن كردنی ئه‌ندامان له‌ كاتی نه‌خۆشی و پیری و بێ كاریدا. 5. چاودێری كردن و ناساندن و په‌ره‌ پێدانی به‌رهه‌می هونه‌رمه‌ندانی كوردستان له‌ هه‌ر كوێیه‌ك بن به‌و مه‌به‌سته‌ی ئه‌و ئامانجانه‌ بێنێته‌ دی كه‌ سیسته‌می فیدرالیزم له‌ كوردستانی عێراقدا بۆی هه‌وڵ ده‌دات.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: ئه‌ندامی خانه‌نشین له‌ هه‌موو مافێكی كه‌ له‌و یاسایه‌دا ده‌قی گرتووه‌ بێ به‌ری ده‌كرێ له‌ كاتی حوكم به‌سه‌ر دادانی له‌ تاوان، یان كه‌تنێكی ئابرۆبه‌ردا، یان حوكم به‌سه‌ردادانی به‌ به‌ندكردنی هه‌تا هه‌تایه‌، یان كاتی، یان ئیعدام له‌ یه‌كێك له‌و تاوانانه‌ی كه‌ ئاسایشی ناوخۆ، یان ئاسایشی ده‌ره‌وه‌ی حكومه‌تی هه‌رێمی كوردستان ده‌ئه‌نگێوون.

مادده‌ی دووه‌م

مادده‌ی دووه‌م: ئه‌و ره‌سمه‌ی كه‌ له‌ زنجیره‌ی (21)ی مادده‌ی (دووه‌م)دا هاتووه‌ هه‌موار ده‌كرێ و به‌م شێوه‌یه‌ی لێ دێت: (2%) به‌ مه‌رجێ له‌ (1000) هه‌زار دینار زیاتر نه‌بێ.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: نوێنه‌ری سه‌رۆك و به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتیيه‌كانیش له‌سه‌ر پێشنیاری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران، به‌ فه‌رمانی ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخوازانه‌ی كورد داده‌مه‌زرێن، به‌ڵام فه‌رمانبه‌رانی دیكه،‌ ئه‌وه‌، سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن خۆی دایانده‌مه‌زرێنێ.

مادده‌ی شه‌شه‌م:

مادده‌ی شه‌شه‌م: ده‌سته‌ی گشتی باڵا ترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكادا و هه‌موو ئه‌ندامانی ده‌گرێته‌خۆ و تایبه‌تمه‌نده‌ به‌ ئه‌نجام دانی ئه‌وانه‌ی خواره‌وه‌:- یه‌كه‌م: هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا. دووه‌م: په‌سه‌ند كردن (راستاندن)ی بودجه‌ی ساڵی رابردوو و بڕیاردان له‌سه‌ر بودجه‌ی مه‌زه‌نده‌ كراو. سێ یه‌م: وتوو وێژ كردن له‌سه‌ر راپۆرتی ساڵانه‌و كاروباری سه‌ندیكا و ژمێریاری. چواره‌م: پێشنیاز كردن بۆ هه‌موار كردنی یاسای سه‌ندیكا و پێره‌وه‌كه‌ی. پێنجه‌م: بڕیاردان له‌سه‌ر پاكتاوكردنی موڵك و ماڵی سه‌ندیكا و داراییه‌كه‌ی له‌ كاتی هه‌ڵوه‌شانه‌وه‌ی دا.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: وه‌زاره‌ت ئه‌نجومه‌نێكی راوێژی هه‌یه‌ و پێك دێت له‌: یه‌كه‌م: وه‌زیر سه‌رۆك دووه‌م: هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت ئه‌ندام، له‌ حاڵه‌تی ئاماده‌ نه‌بوونی وه‌زیر، بریكاری دێرینی وه‌زاره‌ت سه‌رۆكایه‌تیی ئه‌نجومه‌نه‌كه‌ ده‌كات. سێیه‌م: راوێژكاران ئه‌ندام. چواره‌م: به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتیی وه‌زاره‌ت ئه‌ندام. پێنجه‌م: هه‌ر شاره‌زا یان پسپۆرێك كه‌ وه‌زیر له‌ ناوخۆی وه‌زاره‌ت یان ده‌ره‌وه‌ی هه‌ڵیده‌بژێرێت، به‌بێ ئه‌وه‌ی مافی ده‌نگدانی هه‌بێت.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: وه‌زاره‌ت بریتییه‌ له‌م پێكهاتانه‌ی دادێن: یه‌كه‌م: وه‌زیر: ئه‌و سه‌رۆكی باڵای وه‌زاره‌ته‌ و به‌رپرسه‌ له‌ ئاراسته‌ كردنی كارو سیاسه‌ته‌كه‌ی و، سه‌رپه‌رشتی كردن و چاودێری كردنی چالاكییه‌كانی و، له‌ هه‌موو بڕیار و فه‌رمان و رێنماییه‌كی به‌ گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌وه‌وه‌ ده‌رده‌چن و به‌ سه‌رپه‌رشتیی ئه‌ویش جێبه‌جێ ده‌كرێن، به‌رپرسه‌، له‌ هه‌موو ئه‌وانه‌ی په‌یوه‌ندیی به‌ ئه‌ركه‌كانی وه‌زاره‌ت و پێكهاته‌كان و ده‌سه‌ڵاته‌كانی و تێكڕای كاروباری ته‌كنیكی و دارایی و ئابووری و كارگێڕی و رێكخستنه‌وه‌ هه‌یه‌، به‌وه‌ی ئه‌ندامێكی هاوكاریه‌تی به‌رامبه‌ر به‌ ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران به‌رپرس ده‌بێت، بۆشی هه‌یه‌ هه‌ندێك له‌ ده‌سه‌ڵاتی خۆی بداته‌ هه‌ر كام له‌ دوو بریكاره‌كه‌ی وه‌زاره‌ت، یان به‌ڕێوه‌به‌رانی گشتی، یان كه‌سێك كه‌ له‌ وه‌زاره‌تدا به‌ گونجاوی ده‌زانێت. دووه‌م: نووسینگه‌ی وه‌زیر: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر، به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و، چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكیش یاریده‌ی ده‌كه‌ن. سێیه‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ر: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی له‌لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌) بێت. چواره‌م: بریكاری وه‌زاره‌ت بۆ كاروباری وه‌رزش و لاوان: یاریده‌ی وه‌زیر ده‌دات له‌ ئاراسته‌ كردنی وه‌زاره‌ت و سه‌رپه‌رشتی كردنی كاروباری له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی له‌ لایه‌ن وه‌زیره‌وه‌ پێی ده‌سپێردرێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆی به‌ده‌ست هێنا بێت و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌) بێت. پێنجه‌م: نووسینگه‌ی هه‌ردوو بریكاری وه‌زاره‌ت: فه‌رمانبه‌رێك به‌ پله‌ی به‌ڕێوه‌به‌ر، به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و، چه‌ند فه‌رمانبه‌رێكیش یاریده‌ی ده‌كه‌ن. شه‌شه‌م: راوێژكاران: ژماره‌یان له‌ چوار زیاتر نابێت، به‌ مه‌رجێك به‌لای كه‌مه‌وه‌ هه‌ڵگری بڕوانامه‌ی به‌رایی پسپۆریی زانكۆ بن و، له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌)ن و، له‌لایه‌ن وه‌زیریشه‌وه‌ پسپۆرایه‌تییه‌كه‌یان دیاری ده‌كرێت. حه‌وته‌م: به‌ڕێوه‌به‌ریه‌تییه‌ گشتییه‌كان: وه‌زاره‌ت له‌م به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تییه‌ گشتیانه‌ی دادێن پێك دێت، هه‌ر یه‌كه‌شیان به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی به‌ڕێوه‌ی ده‌بات، كه‌ بڕوانامه‌ی به‌رایی زانكۆی به‌ده‌ست هێناوه‌ و له‌وانه‌ی خاوه‌ن شاره‌زایی و كردن(ممارسه‌)ن: 1ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی دیوان. 2ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كتێبخانه‌ی گشتی. 3ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی راگه‌یاندن و چاپ و بڵاوكردنه‌وه‌. 4ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری وه‌رزش. 5ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری لاوان. 6ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ری توركمان. 7ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی كاروباری رۆشنبیری و هونه‌ری سریان. 8ـ به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیی گشتیی رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش و لاوان له‌ پارێزگاكانی هه‌رێم و ئیداره‌ی گه‌رمیاندا.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: دیوان له‌مانه‌ پێك دێ: یه‌كه‌م: 1/سه‌رۆكی دیوان: ده‌بێته‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 2/نوێنه‌ر(نائب)ی سه‌رۆك: ده‌بێته‌ نوێنه‌ری سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌ن. 3/به‌ڕێوه‌به‌ره‌ گشتییه‌كانی دیوان: ده‌بنه‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن. دووه‌م: به‌ڕێوه‌به‌ری گشتيی كاروباری ئیداری و دارایی و یاسایی و هونه‌ریی دیوان، به‌ڕێوه‌به‌رێكی گشتی سه‌رۆكایه‌تیی ده‌كا و ئه‌م ئه‌رك و فەرمانانه‌ی ده‌بێ: 1/ته‌یار و ئاماده‌كردنی خزمه‌تگوزاریی ئیداری و دارایی و یاسایی بۆ هه‌موو پێكهاته‌كانی دیوان. 2/ئه‌رك و فەرمانی هونه‌ری و پیشه‌یی كه‌ بۆ ئیش وكاری ریقابه‌ پێویستن، هه‌روه‌ها ئه‌ركی دۆزینه‌وه‌ی شێوازی به‌ره‌و باشتر بردنی ریقابه‌كاری و زیاتر چالاك كردن و به‌رزكردنه‌وه‌ی ئاستی كار هه‌ڵسوڕاندن به‌ ته‌گبیر و هاوكۆمه‌كی له‌گه‌ڵ دایه‌ره‌و به‌ڕێوه‌به‌رییه‌كانی دیكه‌ی دیواندا.

مادده‌ی دوازده‌

مادده‌ی دوازده‌: سه‌رۆكی دیوان بۆی هه‌یه‌ به‌ڕێوبه‌رایه‌تی و به‌ش و هۆبه‌ی نوێ له‌ پێكهاته‌كانی دیواندا بكاته‌وه‌ یان دابخات.

مادده‌ی چوارده‌م

مادده‌ی چوارده‌م: یه‌كه‌م: دیوان حساباتی هه‌موو ئه‌و لایه‌نانه‌ی كه‌وتبنه‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌ وریقابه‌ و ته‌دقیقی ده‌كا تا دڵنیابێ له‌وه‌ كه‌ یاسا وپێرۆ و ڕێنماییه‌كان به‌ دروستی به‌ پێی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی كارپێكراو رێگا و شێوازی باوو به‌رده‌ست خراونه‌ته‌ كار و، بۆیشی هه‌یه‌ كه‌: 1/هه‌موو موعامه‌له‌كانی خه‌رجی گشتی (الانفاق العام)، به‌ مووچه‌ و ده‌رماڵه‌ و خه‌ڵاتیشه‌وه‌ فه‌حس و ته‌دقیق بكا تا له‌ دروستییان دڵنیا بێ. 2/دڵنیا بێ له‌وه‌ كه‌ له‌ (ئیعتيمادات)ی‌ به‌شه‌ بودجه‌ی خۆی زیاد نه‌رۆیشتبێ. 3/دڵنیا بێ له‌وه‌ كه‌ ئه‌و داراییه‌ گشتییه‌ له‌و پێناوه‌دا خرابێته‌ كار كه‌ بۆی دانراوه‌ و، به‌فیرۆ نه‌چوه‌، یا ده‌ست بڵاوی، یا خراپ ره‌فتاریی تێدا نه‌كراوه ‌،و داهات و سووده‌كانیشی له‌ سه‌نگ ده‌دا. دووه‌م: فه‌حس و ته‌دقیقكردنی معامه‌له‌كانی خه‌مڵاندن و به‌ ئه‌نجام گه‌یاندنی جیبایه‌ و داهاتی گشتی، بۆ ئه‌وه‌ی له‌ دروستیی شێوازی ئیجرائاتی كارپێكراوو سه‌لامه‌تیی جێبه‌جێ كردنیان دڵنیابێ. سێیه‌م: پێشكه‌شكردنی كۆمه‌كی هونه‌ری له‌هه‌موو بوارێكی حسابكاری و ریقابه‌كاری و هه‌موو كاروبارێكی ئیداری و رێكخستنیش كه‌ په‌یوه‌نديی پێیانه‌وه‌ هه‌بێ، هه‌روه‌ها له‌ دانان و به‌رچاوتر گۆڕینی رێسا و ئوسوڵ و پێودانگی حسابكاری و ریقابه‌كاریشدا هاوبه‌شی ده‌كا. چواره‌م: خولی خوێندن و به‌كارخستن، بۆ فه‌رمانبه‌ران و هی دیكه‌ش رێك ده‌خا و، ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌ پێی یاسا كارپێكراوه‌كان ده‌رماڵه‌شیان بداتێ. پێنجه‌م: هه‌موو لایه‌نێ كه‌وتبێته‌ ژێر ركێفی ریقابه‌ی داراییه‌وه‌، دیوان ڕای خۆی ده‌رباره‌ی خشته‌ و به‌یانات و راپۆرته‌كانیان كه‌ په‌یوه‌ندییان به‌ ئیش و bزاڤ و بارودۆخی داراییه‌وه‌ هه‌بێ ده‌رده‌بڕێ، وبۆیشیان روون ده‌كاته‌وه‌ كه ‌تا چ راده‌یێك به‌ پێی یاسا و رێسا و ئوسوڵی كارپێكراوی حسابی رێك خراون و تا چ رادده‌یه‌كیش له‌گه‌ڵ حه‌قیقه‌تی مه‌ركه‌زی دارایی و ئه‌نجامه‌كانی ئه‌و bزاڤانه‌دا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌. شه‌شه‌م: دیوان راپۆرتێكی (نیوساڵ جارێ) پێشكه‌ش به‌ ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخوازی گه‌ل و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی نیشتمانيی و سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیران ده‌كات و رای خۆی تێدا ده‌رباره‌ی دۆخی دارایی و ئیداری وئابووری بواری ریقابه‌ی دارایی له‌ هه‌رێم و ئه‌و ئه‌رك وفەرمانه‌ش كه‌ خۆی ئه‌نجامی داوه‌ ده‌رده‌بڕێ. حه‌وته‌م: دیوان مافی ئه‌وه‌ی هه‌یه‌ هه‌موو به‌ڵگه‌نامه‌ و ئیزباره‌ و معامه‌له‌ وكاغه‌زێ پێوه‌ندییان به‌ كاروباری ریقابه‌ی دارایی ئاشكرا و نهێنیشه‌وه‌ هه‌بێ، ببینێ، ته‌نها ئه‌وه‌ نه‌بێ كه‌ ڕابه‌ری bزاڤی رزگاریخوازی، له‌سه‌ر پێشنیازی سه‌ره‌ك وه‌زیران وه‌لای ده‌خا.

مادده‌ی بیسته‌م

مادده‌ی بیسته‌م: فەرمانبه‌رانی دیوان، لە ڕووی دامه‌زراندن و گواستنه‌وه‌ و ته‌فیعه‌وه‌ ده‌كه‌ونه‌ ژێر حوكمی یاسای خزمه‌تی مه‌ده‌نی و یاسای میلاك و یاسای به‌رزه‌پتیی فەرمانبه‌رانی ده‌وڵه‌ت كه‌ له‌گه‌ڵ حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌دا پێچه‌وانه‌ نه‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: مادده‌ی پازده‌می یاساكه‌ هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: مادده‌ی پازده‌م: یه‌كه‌م: ره‌سمی تۆماركردنی ناو لیسته‌كه‌ وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت. 1. (75000) حه‌فتاو پێنج هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ (40)ساڵ تێپه‌ڕ بێت وزیاتر له‌ (3)ساڵ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكه‌یدا ڕابوردبێ. 2. (50000)په‌نجا هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌پێشتر كاری دادوه‌ری كردبێ یان بۆ ماوه‌یه‌كی به‌رده‌وام كه‌له‌ (3)ساڵ كه‌متر نه‌بێت سه‌رۆكی داواكاری گشتی یان داواكاری گشتی یان ڕاوێژكاری یاسایی له‌ فه‌رمانگه‌كانی هه‌رێم بووبێ یان بۆ ماوه‌ی كه‌له‌ (5)ساڵی به‌رده‌وام كه‌متر نه‌بێت جێگری داواكاری گشتی بووبێت. 3. (45000) چل و پێنج هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی له‌ (40)ساڵ تێنه‌په‌ڕیبـێ و، (3) ساڵیش به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكه‌یدا ڕانه‌بوردبێ و، هه‌روه‌ها بۆ ئه‌و كه‌سه‌ش كه‌ ماوه‌یه‌ك پارێزه‌رایه‌تی كردبێ له‌ (3) زیاتر نه‌بێت. 4. (80000) هه‌شتا هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ ته‌مه‌نی له‌ (40) ساڵ تپپه‌ڕیبـێ و، ماوه‌ی (3)ساڵ به‌سه‌ر وه‌رگرتنی بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆسی یاسا یان هاوتاكه‌یدا ڕانه‌بوردبێ. 5. (90000) نه‌وه‌د هه‌زار دینار بۆ ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ پێشتر به‌حوكم، ناوی له‌ لیسته‌كه‌دا ده‌ركرابێ. دووه‌م: ره‌سمی فراوان كردنی ده‌سته‌ڵات ( ره‌سمی پله‌ به‌ندی) وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: 1. (30000) سی هه‌زار دینار له‌ مه‌شقكاره‌وه‌ بۆ موماریس. 2. (50000) په‌نجا هه‌زار دینار له‌ موماریسه‌وه‌ بۆ ڕاوێژكار. سێیه‌م: ئابوونه‌ی به‌شدار بوونی ساڵانه‌ وه‌ك ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ ده‌بێت: 1. (30000)سی هه‌زار دینار بۆ پارێزه‌ری مه‌شقكار. 2. (40000) چل هه‌زار دینار بۆ پارێزه‌ری موماریس. 3. (50000) په‌نجا هه‌زار دینار بۆ پارێزه‌ری ڕاوێژكار.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: شه‌رتوشروتی ئه‌ندامێتی، ئه‌مانه‌ن: 1/ده‌بێ هاووڵاتی هه‌رێم، یان جێواری هه‌رێم بێت. 2/نابێ به‌ جینایه‌تێكی نا سیاسی، یا به‌ جونحه‌یه‌كی شه‌ره‌فنه‌نگێن حوكم درابێ. 3/ده‌بێ يه‌كێ له‌م بڕوانامانه‌ی خواره‌وه‌ی هه‌بێ: أ/ بڕوانامه‌ی به‌كالۆریۆس له‌ ژمێركاری یان له‌ ئیداره‌ی ئیش و كاردا. ب/ دبلۆم له‌ ژمێركاری یان له‌ ئیداره‌ی ئیش و كاردا. ج/بڕوانامه‌ی ئاماده‌یی بازرگانی هه‌بێ و ماوه‌یه‌كیش له‌ پیشه‌ی ژمێرکاری یان ته‌دقیقكردندا ئیشی كردبێ له‌ پێنج ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی دووه‌م:

مادده‌ی دووه‌م: وه‌زاره‌ت به‌جێ گه‌یاندنی ئه‌م ئه‌رك و ئامانجانه‌ی دادێن، ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: بایه‌خدان به‌ بنیات نانی ژێرخانی پێویست بۆ په‌ره‌پێدانی بواره‌كانی رۆشنبیری و هونه‌ر و وه‌رزش و قاڵ كردنه‌وه‌ی تواناكانی لاوان له‌ هه‌رێمدا. دووه‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ و په‌ره‌پێدانی كولتووری كوردستان به‌و جۆره‌ی ره‌سه‌نایه‌تی و پاراستنی كه‌له‌پوور پته‌و ده‌كات و، گه‌شه‌ به‌ نه‌ریتی مه‌ده‌نی و پێشكه‌وتنخواز له‌ بواری چالاكیی كولتووری و هونه‌ری و وه‌رزشی و لاوان ده‌دات و، رێز گرتن له‌ فره‌یی هزری كولتووری و نه‌ته‌وه‌یی و بایه‌خدان به‌ زمانی كوردی و زمانی نه‌ته‌وه‌كانی دیكه‌ی هه‌رێم و، به‌و جۆره‌ی پشتگیری له‌ رۆحی وڵاتایه‌تی (هاووڵاتی بوونی)كوردستانی وكرانه‌وه‌ به‌ره‌و چاوگه‌كانی كولتووری جیهانی ده‌كات. سێیه‌م: په‌ره‌پێدانی په‌یوه‌ندیی كولتووری و وه‌رزشی و چالاكیی لاوان له‌گه‌ڵ كوردستانیانی وڵاتانی دراوسێ و جیهان و ناوچه‌كانی دیكه‌ی عیراقی فیدراڵ و گه‌لانی ناوچه‌كه‌ و جیهان. چواره‌م: پشتیوانی كردن و هاندانی بزاڤی دانان و وه‌رگێڕان و بڵاوكردنه‌وه‌ و، ڕێزنان له‌ نووسه‌ر و ئه‌دیب و هونه‌رمه‌ند و رۆژنامه‌نووس و داهێنه‌ران، له‌ رێی ده‌ست گیرۆیی كردنی چالاكییه‌كانیان و چاپ كردنی به‌رهه‌می جۆربه‌جۆریان به‌گوێره‌ی پره‌نسیپی تایبه‌ت له‌گه‌ڵ پاراستنی مافی به‌ده‌ست هاتوویان. پێنجه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌ت و لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار و رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نی له‌ هه‌رێمدا، به‌و جۆره‌ی پێداویسته‌كانی په‌ره‌پێدانی مرۆیی و بڵاوكردنه‌وه‌ی كولتووری كاری هاوبه‌ش و خۆبه‌خشانه‌ له‌ نێو كۆمه‌ڵدا به‌جێ ده‌گه‌یه‌نێت. شه‌شه‌م: داڕشتنی پلانی پێویست بۆ پشتگیری كردنی بزاڤی وه‌رزشی و چالاكیی لاوان و هاندان و چاودێری كردن و رێزگرتنی وه‌رزشوانان، له‌ رێی هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لیژنه‌ی ئۆڵۆمپیی كوردستان به‌ ئامانجی په‌ره‌پێدانی واقیعی بزاڤی وه‌رزش له‌ هه‌رێمدا. حه‌وته‌م: دامه‌زراندنی كتێبخانه‌ی نیشتیمانی و ناوه‌ند(سه‌نته‌ر)ی به‌ڵگه‌داری و ئه‌رشیفكاریی كوردستان و، بایه‌خدان به‌ كتێبخانه‌ی گشتی و چالاكییه‌كانی په‌یوه‌ندیدار به‌ بواره‌كانی رۆشنبیریی منداڵ و هونه‌ری شێوه‌كاری و سینه‌ما و شانۆ و مووزیك و فۆلكلۆر و كولتووری میللی و دروست كردنی مافوور و، پیشه‌سازیی میللیی ده‌ست و دابین كردنی هۆڵ بۆ هونه‌ری شێوه‌كاری، بۆ نمایشی شانۆیی و سینه‌مایی هاوچه‌رخ و كردنه‌وه‌ی پیشانگای كتێب. هه‌شته‌م: ساز كردنی فیستیڤاڵ و كۆڕ و وۆرك شۆپی رۆشنبیری و هونه‌ریی و وه‌رزشی و، چالاكیی وه‌رزشی تایبه‌ت به‌ لاوان و هاندان و پشتیوانی كردنی چالاكی و جموجۆڵی رێكخراوه‌كانی كۆمه‌ڵگای مه‌ده‌نیی تایبه‌ت به‌م بوارانه‌. نۆیه‌م: هه‌ماهه‌نگی كردن له‌گه‌ڵ لایه‌نانی په‌یوه‌ندیدار، سه‌رباره‌ت به‌وه‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌كاری ئاژانسه‌كانی هه‌واڵ و ده‌ركردنی رۆژنامه‌ و گۆڤار و په‌خشی ئێزگه‌ و ته‌له‌فزیۆن، به‌ ئامانجی گه‌یاندنی سیاسه‌تی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان، هێنده‌ی په‌یوه‌سته‌ به‌ بوار و جموجۆڵی رۆشنبیری و هونه‌ری و وه‌رزشی و میدیایی و یه‌كێتییه‌كان و تیپه‌كانی هونه‌ر و یانه‌ ئه‌هلییه‌كانی وه‌رزش و هۆڵه‌كان و قوتابخانه‌ و په‌یمانگاكانی وه‌رزش و هونه‌ر و یاریگاكانه‌وه‌. ده‌یه‌م: بایه‌خدانی تایبه‌ت به‌بواره‌كانی كه‌لتوور و هونه‌ر و وه‌رزشی ژنانه‌ و كاركردن له‌ پێناو بڵاوكردنه‌وه‌ی كه‌لتووری جۆری كۆمه‌ڵایه‌تی جه‌نده‌ر (به‌مانای تێڕوانینی یه‌كسان بۆ تاكه‌كان به‌پێی شاره‌زایی و لێهاتوویی پسپۆڕی دوور له‌ جیاكاری و ره‌گه‌زی و پێگه‌ی كۆمه‌ڵایه‌تیان). یازده‌هه‌م: به‌شداری كردن له‌گه‌ڵ وه‌زاره‌تانی په‌یوه‌ندیدار بۆ داڕشتنی سیاسه‌تێكی نیشتیمانیی كوردستانی، بۆ كارا كردنی به‌شدار بوونی لاوان له‌ كاروباری گشتی و ناوه‌نده‌كانی بڕیار و كار كردن له‌ پێناو چاره‌سه‌ركردنی گرفته‌كانی لاوان و شیاندنیان له‌ رێی به‌شداری كردن له‌ پرۆسه‌ی په‌ره‌پێدانی سیاسی و ئابووری و كۆمه‌ڵایه‌تیدا. دوازده‌هه‌م: پشتیوانی كردن و بایه‌خدان به‌ لاوانی خاوه‌ن پێداویستی تایبه‌ت و كار كردن بۆ به‌رز كردنه‌وه‌ی وزه‌ و توانایان له‌ بواری هه‌مه‌جۆردا. سێزده‌هه‌م: هۆشیار كردنه‌وه‌ به‌ زیانی به‌كارهێنانی مادده‌ی هۆشبه‌ر له‌ كۆمه‌ڵگادا و قه‌ده‌غه‌ كردنی به‌كارهێنانی مادده‌ی چالاكی به‌خش و یاساغ له‌ ئاستی نێوده‌وڵه‌تیدا له‌ بواری وه‌رزش. چوارده‌هه‌م: هاندانی كه‌رتی تایبه‌ت له‌ بواری چالاكیی رۆشنبیری و هونه‌ری و وه‌رزش و لاوان به‌ گوێره‌ی یاسا. پازده‌هه‌م: بایه‌خدان به‌ كولتووری كوردی له‌ پاشكۆكانی كولتووری له‌ باڵیۆزخانه‌ و كونسوڵخانه‌كانی عیراق و، هه‌روه‌ها له‌ نووسینگه‌ و نوێنه‌رایه‌تییه‌كانی حكوومه‌تی هه‌رێمی كوردستان له‌ ده‌ره‌وه‌.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: مه‌به‌ست له‌م زاراوه‌ و ده‌سته‌واژانه‌ی دادێن، واتاكانی به‌رامبه‌ریانه‌ بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌: یه‌كه‌م: هه‌رێم: هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق. دووه‌م: وه‌زاره‌ت: وه‌زاره‌تی رۆشنبیری و لاوان له‌ هه‌رێمدا. سێیه‌م: وه‌زیر: وه‌زیری رۆشنبیری و لاوان له‌ هه‌رێمدا. چواره‌م: لاوان: ئه‌و توێژه‌ی كه‌ ته‌مه‌نیان له‌ نێوانی (14) ساڵ تا (34) ساڵه‌.

مادده‌ی سێیه‌م:

مادده‌ی سێیه‌م: یه‌كه‌م: بڕگه‌ی (1) له‌ ( یه‌كه‌م) ی مادده‌ی شازده‌هه‌م هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌: بریكار كردنی خه‌ڵك له‌و داوا مه‌ده‌نیی و ناكۆكییه‌ دادوه‌رییانه‌ی كه‌ به‌هایان له‌ (150000) سه‌دو په‌نجا هه‌زار دینار تێ ناپه‌ڕێت. دووه‌م: بڕگه‌ی(3) له‌ دوومی مادده‌ی شازده‌هه‌م هه‌ڵده‌وه‌شێته‌وه‌و ئه‌مه‌ی خواره‌وه‌ جێی ده‌گرێته‌وه‌. گرێبه‌ستی به‌ سیفه‌تی ڕاوێژكاری یاسایی له‌گه‌ڵ كۆمپانیاكانی كه‌رتی تایبه‌ت یان هه‌ر پرۆژه‌یه‌كی پیشه‌سازی یان كشتوكاڵی یان نووسینگه‌كانی قۆنته‌رات و به‌ڵێنده‌رایه‌تی زانستی و هونه‌ری و بازرگانی ده‌به‌ستێ كه‌ سه‌رمایه‌كه‌ی له‌ (75000000) حه‌فتاو پێنج ملیۆن دینار تێپه‌ڕ نه‌بێت.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: 1/ئابوونه‌ی خۆنووسین له‌ سه‌ندیكاكه‌دا (30) سی دیناره‌. 2/ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ بیست دیناره‌، ده‌بێ له‌ ماوه‌یه‌كیشدا بدرێ، كه‌ هه‌موو ساڵی له‌ مانگی كانونی دووه‌م نه‌ترازێ، خۆ ئه‌گه‌ر هات و ئه‌ندامێ له‌سه‌ر وه‌ختی (موعد) ئابوونه‌دانه‌كه‌ دواكه‌وت، ئه‌وا، له‌سه‌دا په‌نجای ئابوونه‌ی به‌شداربوونه‌كه‌ غه‌رامه‌ ده‌كرێ، به‌ڵام ئه‌گه‌ر دوو ساڵ دوا به‌ دوای یه‌ك، به‌بێ مه‌عزه‌ره‌تێكی به‌جێ، دوای خست، ئه‌وه‌، له‌و باره‌دا ناوی له‌ تۆماری ئه‌ندامان ره‌ش ده‌كرێته‌وه‌.

مادده‌ی دوازده‌هه‌م

مادده‌ی دوازده‌هه‌م: ده‌سته‌ی گشتی، ساڵانه‌ كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی به‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ سازده‌دا: 1/ته‌سدیقكردنی بوجه‌. 2/گفتوگۆكردن لەسەر ڕاپۆرتی ساڵانە وكاروباروحساباتی سەنديكا. 3/بۆ سه‌یركردنی پێشنیاره‌كانی ئه‌نجومه‌ن کە ده‌رباره‌ی هه‌مواركردنی یاسا و پێرۆی ناوخۆی سه‌ندیكا پێشكه‌شی ده‌كا. 4/له‌كاتی هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی سه‌ندیكادا، پاكتاو كردنی موڵك و ماڵ و داراییه‌كانی سه‌ندیكا ئیقرار ده‌كا. 5/ده‌شێ له‌سه‌ر داواكاریی نه‌قیب و بڕیاری ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، یا له‌سه‌ر داواكاریی نووسراوی سێیه‌كی ئه‌ندامانی سه‌ندیكا، هه‌یئه‌ی گشتی بانگهێشت بكرێ بۆ سازدانی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی به‌ مه‌رجێ هۆیه‌ زه‌روورە‌كانی له‌ بانگهێشته‌كه‌دا روون بكرێـنه‌وه‌. 6/له‌ كۆبوونه‌وه‌ نا ئاساییه‌كانی هه‌یئه‌ی گشتێدا، له‌وه‌ زیاتر كه‌ باسی كاروباری ناو به‌رنامه‌ی كار، یان باسی هۆ و مه‌به‌ستی كۆبوونه‌وه‌كه‌ بكرێ، ناشێ باسی هیچ شتێكی دی بكرێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة