أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی نۆیهم:
ماددهی نۆیهم: بوونه ئهندامی سهندیكا بهم جۆره دهبێ: 1. داواكارییهكی به نووسین بۆ دهستهی ئامادهكار لهگهڵ تهزكییهیهك له لایهن دوو له رۆژنامه نووسانی به ئهزموون، پێویسته لهسهر دهسته یان ئهنجومهن له ماوهی سێ رۆژدا له مێژووی تۆماركردنییهوه بنبڕ بكرێ، ئهگهر داواكارییهكهی بنبڕ نهكرا لهگهڵ ئهوهی ماوهی ناوبراویش له بڕگهی (1) كۆتایی پێهات سهربهخۆ به قبوڵكراو حسێب دهكرێ. 2. له حاڵهتی رهفز كردنی داواكارییهكه لهسهر ئهو لایهنهی كه مهبهسته (الجه المعنیه) هۆیهكانی ئهم رهفز كردنه دهربخا وه پێشكهش كاری داواكاریهكه بۆی ههیه كه تانه له بڕیاری رهفزهكه بدا له دادگای پێداچوونهوه (تمییز) ی ههرێمی كوردستانی عێراق له ماوهی پانزده رۆژدا له مێژووی ئاگاداركردنهوه به بریارهكه، بریاری ئهویش بن بڕه (باتا).
ماددهی شازدهیهم:
ماددهی شازدهیهم: لقهكانی سهندیكا: 1. له ناوهندی ههر پارێزگایهكدا لیژنهیهكی لق له پێنج ئهندام پێك دێ، ئهندامانی لق له رۆژنامهنووسه به ئهزمووندارهكان ههڵیان دهبژێرن كه پیشهی رۆژنامهنووسی له پارێزگادا ئهنجام دهدهن. 2. كۆبوونهوهی لیژنهی لقهكان و ههڵبژاردنهكانیان، ههمان شێوهی تایبهت به كۆبوونهوهكانی دهستهی گشتی دهبێ.
ماددهی نۆزدهیهم:
ماددهی نۆزدهیهم: 1. رۆژنامهنووس مامهڵهی كارمهندی لهگهڵدا دهكرێ له لایهنی مۆلهت پێدانی ئاسایی و نهخۆشییهوه. 2. له كاتی دامهزرانی له ههر فهرمانێك ماوهی كاركردنی له رۆژنامهنووسیدا بۆ سهر مووچه (علاوه) و بهرز كردنهوهی خانهنشینی دهخرێنه سهر ئیشهكهی. 3. له كاتی كاركردندا ئهگهر تووشی ههر پێشهاتێك (اصابه)یهك بوو لهسهر ئهو لایهنهیه كه كاری بۆ دهكا هاریكاری پێویستی بكا ئهمهش پهیوهندی به مافی خانهنشینی یهوه ههیه. 4. دهكری رۆژنامهنووسی خانهنشین به پێی حوكمهكانی یاسای خانهنشینی رۆژنامهنووس له دام و دهزگاكاندا كار بكا. 5. پێویسته خهبهری سهندیكا بدرێ له كاتی شكایهت كردن كه له دژی رۆژنامهنووس پێشكهش دهكرێ، له كاتی تاوانی بینرا و نهبێ نابێ، رۆژنامهنووس پرسیار و وهڵام و توێژینهوهی لهگهڵ بكرێ به تاوانیك كه دراوهت پاڵی و پهیوهنداره به ئهنجام دانی كارهكهیهوه دوای خهبهردانی سهندیكا نهبێ. 6. ئهوهی دهست درێژی بكاته سهر رۆژنامهنووس له كاتی ئهنجام دان یا به هۆی كارهكهیهوه ئهو سزایه دهدرێ كه بۆ ئهو كهسه دانراوه كه دهست درێژی دهكاته سهر كارمهندی گشتی لهكاتی ئهنجامدانی فهرمان یا به هۆی فهرمانهوه. 7. ئهو رۆژنامهنووسهی به هۆی یان له كاتی ئهنجامدانی كارهكهیهوه دهمرێ، نازناوی ئهندامی (شهرهف)ی له سهندیكادا پێ دهدری به بڕیارێك له ئهنجومهنهوه به گوێرهی پێرهوی ناوخۆ.
ماددهی بیستهم:
ماددهی بیستهم: نابێ رۆژنامهنووس ئهم كارانه بكا: 1. ئهوهی دهسهڵاتهكانی توێژینهوه یا دادگاكان گرتوویانه ئهستۆ كه كار دهكاته سهر رێرهوی توێژینهوه، یان دادگایی كردن. 2. ئهنجامدانی ئهو پیشهیه بهبێ تازه كردنهوهی بهشداربوون له سهندیكادا به پێی ئهم یاسایه. 3. بهكار هێنانی ههر هۆیهك یان رێگهیهك به مهبهستی قازانجی نارهوا. 4. وهرگرتنی پیتاك به رهزامهندی به رهزامهندی ئهنجومهن نهبێ. 5. ناوبانگ زراندنی پیشهكهو ئاشكراكردنی نهێنییهكانی یان ههرهشه كردن له هاونیشتمانیان به ههر رێگا و شێوهیهك بێ له شێوازهكانی رۆژنامه نووسی . 6. شلۆق كردنی موتمانه به رژێمی فیدراڵی له كوردستانی عێراقدا و شێواندنی ئاسایشی هاوڵاتیان به رێگای راستهوخۆ بێ یا ناراستهوخۆ، ههروهها وروژاندنی غهریزهكانی جهماوهر به ههر رێگایهك بێ. 7. قۆستنهوهی وشهی نووسراو یا نێردراو قۆستنهوهیهكی (تایبهتی) بۆ سوودی تایبهتی و زیان بهخش بێ به خهڵكی تر،یان ههڵگرنتی سیفهتێك (انتحال صفه) یان فیكرهیهك و زهرهر گهیاندن به رهوشت و نیزامی گشتی. 8. به ههڵه بردنی جهماوهر به زانیاری نادروست و لێكدانهوهی رووداوهكان لێكدانوهیهكی دوور له دهسپاكی یان بڵاوكردنهوهی رووداوهكان بێ دڵنیا بوون لێیان. 9. وهرگرتن و ههلێنجان (اقتباس) له بهرههمی كهسی تر بهبێ ئاماژه كردن بۆ خاوهنهكهی یان سهرچاوهكهی. 10. قۆستنهوهی رۆژنامهنوسی بۆ تانهلێدان و سوكایهتی كردن به پیرۆزی و رێورهسم و ئایینی و نیشتیمانییهكان.
ماددهی یهكهم:
ماددهی یهكهم: ئهم وشانهی خوارهوه لهم یاسایهدا ئهم مانایانه دهبهخشن كه له بهرامبهریانهوه دانراون: 1. سهندیكا: سهندیكای رۆژنامهنووسانی كوردستانی عێراق. 2. ئهنجومهن: ئهنجومهنی سهندیكای رۆژنامهنووسانی كوردستانی عێراق. 3. نهقیب: نهقیبی رۆژنامهنووسانی كوردستانی عێراق. 4. رۆژنامهنووس: ههر ئهندامێك له سهندیكا بێ و وهفادار بێ بهرامبهر به پابهندییهكانی. 5. رۆژنامه: ههر چاپ كراوێك كه به شێوهی دهوری یان نادهوری له ههرێمی كوردستان دهردهچێ و به رهسمی مۆڵهت دراوه له لایهن حكومهتی ههرێمی كوردستانهوه 6. تۆمار: ئهو تۆمارهی كه پێش وهخت ئاماده دهكرێ بۆ تۆمار كردنی ناوی رۆژنامه نووس و تێكرای ئهو زانیاریانهی كه پهیوهندی به پیشهكهیانهوه ههیه.
ماددهی دهیهم:
ماددهی دهیهم: 1. دهستهی گشتی باڵاترین دهسهڵاته له سهندیكادا ههموو رۆژنامه نووسه به ئهزموونهكان دهگرێته خۆی ئهوانهی وهفایان به ههموی پابهندییهكانی خۆیانهوه كردووه. 2-لهسهرهتادا دهستهی گشتی ههردوو ساڵ داواكاری دهستهی ئامادهكار، یا ئهنجومهن كۆ دبێتهوه بۆ ههڵبژاردنی ئهنجومهنی سهندیكا و ههر دوو لیژنهی بهرزهفت كردن (الانضبات) و چاودێری كردنی به دهنگدانی نهێنی، (نصاب)یش به ئامادهبوونی دوو سێ یهك له ئهندامانی دهستهی گشتی تهواو دهبێ و له حاڵهتی تهواو نهبوونی (نصاب) دوادهخرێ و بۆ ههمان رۆژ له حهوتووی داهاتوودا (نصاب) به ئامادهبوونی زۆرینهی ئهندامان دهبێ.
ماددهی یازدهیهم:
ماددهی یازدهیهم: سالانه دهستهی گشتی كۆدهبێتهوه به ئامادهبوونی (دوو سێ یهكی) ئهندامهكانی، بڕیارهكانی لهو مهسهلانهی خوارهوهدا به زۆرینه دهدا. 1. گفتوگۆكردن لهسهر پێرهوی ناوخۆ و راستاندنی (تصدیق). 2. گفتوگۆكردنی راپۆرتی ساڵانهو كاروباری سهندیكا و حیسابكاریهكانی و پێشكهش كردنی رێنمایی لهبارهیهوه. 3. راستاندنی بودجه.
مادهی بیست و یهكهم:
مادهی بیست و یهكهم: یهكهم: ههر رۆژنامه نووسێك وازی له ئهركێك له ئهركهكانی پیشهكهی هێنا یان كارێكی وای كرد كه له نرخی ئهو پیشهیهی دابهزاند یان به كارێك ههڵسا كهرامهتی ئهنگاوت یا بهڵگه نامهیهك (مستند)ێكی نادروستی پێشكهشی به سهندیكا كرد یا سهرپێچی یهكێك له حوكمهكانی ئهم یاسایهی كرد سزای (تأدیب)ی دهدرێ له لایهن لیژنهی بهرزهفتی (انضباط)ی به پێی ئهو بنهمایانهی كه دهقی گرتووه له یاسای بهرزهفتی كردنی كارمهندانی دهوڵهتی كارپێكراو، ئهم سزایانهی خواره وه دهدرێ 1. وریا كردنهوه (التنبیه): به نووسراوێك دهبێ و ئاراستهی رۆژنامهنووس دهكرێ و سهرنجی رادهكێشرێ بۆ ئهوهی كه لێی رووداوه و داوای لێ دهكرێ كه له داهاتوودا روو نهكاتهوه. 2. ئینزار(الانزار): له كاتی دووباره كردنهوی سهرپێچی دیاری كراو له بڕگهی (1) له لایهن رۆژنامهنووسهوه ئینزاری پێ دهدرێ كه جارێكی تر دووبارهی نهكاتهوه. 3. بهرههڵستی كردن له ئهنجامدانی پیشهكهی ماوهیهك كه له یهك ساڵ تێنهپهرێ. 4. دهركردنی كاتی : ناوی له تۆماری گشتی دهسرێتهوه، نابێ دووباره ناوی تۆمار بكرێتهوه دوای تێپهر بوونی دوو ساڵ نهبێ. دووهم: سزاكانی سهرهوه جێبهجێ ناكرێ دهرههق به رۆژنامهنووس دوای راستاندنی (مصادقه)ی ئهنجومهنی سهندیكا نهبێ. سێیهم: بۆ رۆژنامهنووسی سزا دراو ههیه كه تانه له بریارهكانی ئهنجومهنی سهندیكای تایبهت به بهرههڵستی كردنی (المنع) یان دهركردن بدا له لای دادگای پێداچوونهوه له ماوه پانزده رۆژ له مێژووی ئاگادار كردنیهوه به بڕیارهكه، سزاكه جێبهجێ ناكرێ تا پلهی بنبڕی (درجه البتات) وهرنهگرێ. چوارهم: ناوی ئهندام له سهندیكادا دهسرێتهوه ئهگهر حوكمی دوماهی به سزای (بهندكردنی ئازادی) له كووكه (جنحه) یان تاوانێكی ناسیاسی لهسهر دهرچوو. پێنجهم: له كاتی حوكم بهسهر دادانیدا له كووكه (جنحه) یان تاوانێكی شهرهف بهردا، ناوی له تۆماری گشتی لا دهدرێ و نابێ جارێكی تر تۆمار بكرێتهوه.
ماددهی بیست و دووهم:
ماددهی بیست و دووهم: یهكهم: دارایی سهندیكا له مانهی خواره وه پێك دێ: 1. رهسمی ئهندامیهتی. 2. پارهی بهشدار بوونی ساڵانه. 3. پێبهخشینهكانی حكومهتی ههرێم. 4. دهسكهوتی ئاههنگهكان و پیتاكی گشتی كه سهندیكا پێی ههڵدهستێ به گوێرهی یاسای پهیرهو كراو. 5. قازانجی ئهو پرۆژانهی سهندیكا پێیان ههڵدهستێ. 6. قازانجی چاپهمهنیهكانی سهندیكا. 7. بهخشش و له قهبهركردنهكانی كه له لایهن ئهندامان و غهیری ئهوان پێشكهش دهكرێن به مهرجێك كار له رێرهوی سهندیكا نهكا و ئاگاداری لایهنه تایبهتمهندهكان بهو كاره بكرێ. دووهم: ئوسوڵی ژمێریاری گشتی بهسهر دارایی سهندیكادا پیاده دهكرێ. سێیهم: رهسمی ئهندامیهتی پارهی بهشداری بوون به گوێرهی پێرهوی ناوخۆ دیاری دهكرێ.
ماددهی بیست و چوارهم:
ماددهی بیست و چوارهم: سهندیكای رۆژنامهنووسان بۆی ههیه پێرهوی ناوخۆ دهربهێنێ به گوێرهی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و پێنجهم:
ماددهی بیست و پێنجهم: كار به هیچ دهقێك ناكرێ كه هاودژ بێ لهگهڵ ئهم یاسایهدا.
ماددهی سیازدهیهم:
ماددهی سیازدهیهم: 1. ئهنجومهن به نهقیب و بریكار و سكرتێرهوه له نۆ ئهندام پێك دێ. 2. ئهنجومهنی سهندیكا تایبهتمهنده به جێبهجێ كردنی بریارهكانی دهستهی گشتی و ههرچ ئهركێكی تری پێ بسپێردرێ.
ماددهی بیست و حهوتهم:
ماددهی بیست و حهوتهم: ئهم یاسایه له مێژووی دهرهێنانیهوه جێبهجێ دهكرێ و له رۆژنامهی رهسمیدا بڵاودهكرێتهوه.
ماددهی چواردهیهم:
ماددهی چواردهیهم: لیژنهی چاودێری كردن له سهرۆك و دوو ئهندام پێك دێ كاریان لێوردبوونهوهیه له راستی ئهندامێتی (صحه العضویه) و راددهی پیاده كردنی یاسا.
ماددهی ههژدهیهم:
ماددهی ههژدهیهم: نهقیب سهرۆكایهتی و نوێنهرایهتی ئهنجومهنی سهندیكا دهكا له لای سهرچاوه تاایبهتهكان و ئیمزا كردن لهسهر ئهمر و بڕیار و رێنمایی و نووسراوهكاریهكاندا دهكا و مافی ئهوهی ههیه كه ههندێ دهسهڵات به غهیری خۆی له ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا بسپێرێ.
ماددهی حهڤدهیهم:
ماددهی حهڤدهیهم: ئهگهر ئهندامی ئهنجومهن مهرجه پێویستییهكانی ههڵبژاردنی لهدهست دا و له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهك (غائب) بوو به دهست له كاركێشراوه (مستقیل) دادهنرێ و ئهندامی یهدهگ (احطیاط) كه زۆرینهی دهنگی به دهست هێناوه جێگای دهگرێتهوه.
ماددهی دوازدهیهم:
ماددهی دوازدهیهم: 1. مهرجه ئهندامانی ئهنجومهنی سهندیكا به نهقیب و بریكار و سكرتێر و ئهندامانی ههردوو لیژنهی بهرزهفتكردن و چاودێری كردنهوه، سێ ساڵ تێپهری كردبێ بهسهر گهیشتنیان به پلهی به ئهزموونی (درجه التمرس).