أحكام القانون

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی بۆی هه‌یه‌ ئه‌م سزایانه‌ی خواره‌وه‌ بدات: 1/ئاگاداركردنه‌وه‌: ئه‌وه‌ش به‌ ئاراسته‌كردنی نووسراوێك بۆ سه‌رپێچیكه‌ر ده‌نێردرێ وئاگادار ده‌كرێته‌وه‌ كه‌ لە هه‌ڵس وكه‌وتی دڵخۆش نین. 2/ئینزار: ئه‌وه‌ش به‌ نووسراوێك بۆی ده‌نێردرێ وتێیدا ناڕه‌زایی له‌ هه‌ڵس وكه‌وتی سه‌رپێچیكه‌ر ده‌رده‌بڕێ وداوای لێ ده‌كرێ ئه‌و كاره‌ دووباره‌ نه‌كاته‌وه‌، ده‌نا به‌ پێچه‌وانه‌وه‌ سزای توندتری به‌سه‌ردا ده‌سه‌پێندرێ. 3/غه‌رامه‌یه‌كی له‌ (250) دینار كه‌متر نه‌بێ وله‌ هه‌زار دینار ره‌ت نه‌كات له‌ سه‌رپێچیه‌كه‌ر وه‌رده‌گیرێ وكه‌ نه‌یدا ده‌ستدانه‌ كاری تایبه‌تی پیشه‌یی لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێ بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ شه‌ش مانگ پتر نه‌بێ وئه‌گه‌ر له‌ ماوه‌ی یه‌ك ساڵ له‌ مێژووی سه‌رپێچیكردنی یه‌كه‌می ئه‌و سه‌رپێچییه‌ی كرده‌وه‌، ئه‌وا سزاكه‌ی غه‌رامه‌یه‌ك ده‌بێ كه‌ له‌ (500) دینار كه‌متر نه‌بێ وله‌ (2000) دینار پتر نه‌بێ وکاتێك كه‌ نه‌یدا ئه‌وا رێگه‌ی كاركردنه‌ تایبه‌تییه‌كه‌ی بۆ ماوه‌یه‌ك لێ قه‌ده‌غه‌ ده‌كرێت كه‌‌ ساڵێك پتر نه‌بێ. 4/ رێگه‌گرتن له‌ كاركردنی تایبه‌تی پیشه‌كه‌ی بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ساڵێك پتر نه‌بێ. 5/غه‌رامه‌كردن ورێگه‌گرتن له‌ ده‌ستدانه‌كار له‌ سنووره‌كانی دوو بڕگه‌كه‌ی (3 و 4)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا ده‌بن.

مادده‌ی بیست وحه‌وته‌م: هه‌ر پزیشكێك زیان به‌ ئه‌ركی پیشه‌یی بگه‌یه‌نێ یان كارێكی قه‌ده‌غه‌ كراو بكات یاخود كارێكی وا بكات له‌ پایه‌ی پیشه‌كه‌ی كه‌م بكاته‌وه‌ یان بڕیاره‌كانی سه‌ندیكا به‌ پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ نه‌كات، خۆی تووشی ئه‌و سزایه‌ ده‌كات كه‌ له‌ یاساكه‌دا هاتووه‌ به‌بێ ئه‌وه‌ی ئه‌م كاره‌ په‌یوه‌ندیی هه‌بێ به‌و كارانه‌ی كه‌ به‌ پێی یاسای دیكه‌ له‌ دژی دا ده‌كرێ.

مادده‌ی بیست و شه‌شه‌م: ئه‌و كارانه‌ی خواره‌وه‌ به‌ئیشی قه‌ده‌غه‌كراو داده‌نرێن: 1/سه‌رپێچی كردنی یاسا وپه‌یڕه‌و ورێنماییه‌كان و فه‌رمان وبنچینه‌كانی ره‌وشتی پیشه‌یی به‌ تاییه‌تی راكێشانی نه‌خۆش به‌هۆی پروپاگه‌نده‌ كردن (ته‌رغیب) وبه‌كارهێنانی میانگیر. 2/زیان گه‌یاندن به‌ شۆره‌تی پیشه‌یی وئه‌وانه‌ی ئه‌و پیشه‌یه‌ ده‌كه‌ن وكه‌م كردنه‌وه‌ له‌ پایه‌ی زانستی و ئه‌ده‌بییان. 3/كارێكی وا بكرێ كه‌ پزیشكه‌كه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی راستيی خاوه‌ن پسپۆرییه‌. 4/به‌كارهێنانی خاوه‌ن پیشه‌ ته‌ندروستییه‌ مۆڵه‌تنه‌دراوه‌كان.

مادده‌ی بیست و پێنجه‌م: یه‌كه‌م: ئه‌و ئابوونانه‌ی كه‌ سه‌ندیكا وه‌ری ده‌گرێ به‌م جۆره‌ی خواره‌وه‌ ده‌بن: 1/ (150) دینار ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پریشكانی هه‌رێم. 2/(100) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ یان نوێكردنه‌وه‌ی بۆ پزیشكانی هه‌رێم. 3/(100) دینار ئابوونه‌ی به‌شداربوونی ساڵانه‌ بۆ ئه‌ندامان، ده‌بێ ساڵانه‌ له‌ كاتێكدا بدرێ كه‌ له‌ مانگی كانونی دووه‌م نه‌ترازێ، ئه‌گه‌ریش ئه‌ندامێ له‌و كاته‌ دیاركراوه‌دا نه‌یدا ودواكه‌ت، ئه‌وه‌ دووقات ده‌بێ بدات. 4/(150) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ بۆ كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی تایبه‌ت بۆ پزیشكه‌ پسپۆره‌كان و (150) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی و(1000) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تدانی ئه‌و پزیشكانه‌ی كه‌ له‌ رێكخراوی نا كوردستانی كار ده‌كه‌ن. 5/(100) دۆلار ره‌سمی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پزیشكه‌ كورده‌كانی ده‌ره‌وه‌ی عێراق. 6/(50) دۆلار ره‌سمی نوێكردنەوەی چوونه‌ ناو سه‌ندیكا بۆ پزیشكی‌ كورد لە ده‌ره‌وه‌ی عێراق. 7/(5000) دینار ئابوونه‌ی كردنه‌وه‌ی نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلی و(1500) دیناریش پاره‌ی نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانه‌ی. 8/(3000) دینار ئابوونه‌ی مۆڵەتی كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی نه‌شته‌رگه‌ری و (1000) دینار پاره‌ی نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانه‌ی. 9/(100) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ی عیاده‌ی تایبه‌تی موماریسه‌كان و (50) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی ساڵانەی. 10/(300) دینار ئابوونه‌ی تۆماركردنی نازناوی پسپۆری. 11/(25) دینار ئابوونه‌ی مۆڵه‌تی ساڵانه‌ی عیاده‌ی میللی و (25) دینار بۆ نوێكردنه‌وه‌ی. 12/(10) دینار ئابوونه‌ی تەسدیقكردنی ئه‌و راپۆرته‌ پزیشكیانه‌ی له‌ عیاده‌ تایبه‌تمه‌نده‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن و(10) دیناریش هی ئه‌وانه‌ی كه‌ له‌ نه‌خۆشخانه‌ی ئه‌هلییه‌كانه‌وه‌ ده‌رده‌چن. دووه‌م/ پاره‌ وبه‌ڵگه‌نامه‌ی دارایی له‌ یه‌كێك له‌ بانكه‌ حکومتيه‌كان به‌ناوی سه‌ندیكا داده‌نرێ.

مادده‌ی هه‌ژده‌م: ئه‌و ئه‌ندامه‌ی ئه‌نجومه‌ن یان یه‌كێك له‌ لیژنه‌كانی ئه‌گه‌ر له‌ سێ دانیشتنی یه‌ك له‌ دوای یه‌كدا ئاماده‌نه‌بوو یاخود له‌ پێنج دانیشتنی جیاجیا له‌ ماوه‌ی ساڵێكدا به‌بێ عوزرێكی ره‌وا به‌ وازهێنه‌ر له‌ كاره‌كه‌ی داده‌نرێ.

مادده‌ی حه‌ڤده‌م: یه‌كه‌م: نیسابی كۆبوونه‌وه‌كانی ئه‌نجوومه‌ن به‌ ئاماده‌بوونی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ته‌واو ده‌بێت وبڕیاره‌كانی به‌ زۆرینه‌ی ده‌نگی ئه‌ماده‌بووان ده‌رده‌چن وکاتێك كه‌ ده‌نگه‌كان به‌رامبه‌ر بوون ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سه‌ند ده‌كرێ كه‌ نه‌قیب ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر شوێنی نه‌قیب به‌هه‌ر هۆیه‌كه‌وه‌ بێ چۆڵ بوو، ئه‌وا جێگره‌كه‌ی جێی ده‌گرێته‌وه‌، ئه‌گه‌ر هاتوو شوێنی جێگر چۆڵ بوو، ئه‌وا سكرتێر جێی ده‌گرێته‌وه‌و، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ ده‌بێ كه‌ له‌ ده‌وره‌كه‌ ده‌مێنێ. سێیه‌م:ئه‌گه‌ر یه‌كێك له‌ پایه‌كانی ئه‌نجوومه‌ن به‌هه‌ر هۆیه‌ك بێ چۆڵ بوو، ئه‌وا ئه‌ندامێك له‌ نێو ئه‌ندامه‌كانی تر به‌ڕێگه‌ی ده‌نگدانی نهێنی ئه‌و شوێنه‌ پڕ ده‌كاته‌وه‌ و شوێنی ئه‌وه‌ی دواییش یه‌كێك له‌ ئه‌ندامه‌ یه‌ده‌گه‌كان پڕی ده‌كاته‌وه‌ كه‌ ده‌نگی زۆرتره‌. چواره‌م: ئه‌گه‌ر پایه‌ی زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌ن (جگه‌ لە سه‌رۆكه‌كانی هۆبه‌كان) چۆڵ بوو، ئه‌وا ده‌بێ ئه‌نجوومه‌ن ده‌سته‌ی گشتی بانگ بكات بۆ كۆبوونه‌وه‌ وهه‌ڵبژاردنی ئه‌و كه‌سانه‌ی پڕیان ده‌كه‌نه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی دوو مانگ و، به‌هه‌مان ئه‌و رێگایه‌ی كه‌ له‌م یاسایه‌دا روون كراوه‌ته‌وه‌، ئه‌مه‌ش بۆ ئه‌و ماوه‌یه‌ كه‌ له‌ ده‌وره‌كه‌ ماوه‌.

مادده‌ی شازده‌م: یه‌كه‌م: ئه‌نجوومه‌ن به‌ ده‌نگدانی نهێنی له‌ناو ئه‌ندامه‌كانی دا جێگری نه‌قیب وسكرتێرێك وخه‌زنه‌دارێك له‌ یه‌كه‌مین كۆبوونه‌وه‌ی دوای هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ هه‌ڵده‌بژێرێ وده‌سته‌ڵاتی هه‌ر یه‌كێك له‌وانه‌ له‌ پێڕه‌وی ناخۆی سه‌ندیكا ده‌سنیشان ده‌كرێ. دووه‌م: ئه‌نجوومه‌ن دانیشتنه‌ ئاساییه‌كانی هه‌ر مانگه‌ جارێك به‌لانی كه‌مه‌وه‌ ده‌به‌ستێ وده‌شبێ دانیشتنی نا ئاسایی له‌سه‌ر بانگهێشتی نه‌قیب یاخود له‌سه‌ر داوای سێیه‌كی ئه‌ندامانی سازبكات. سێيەم : نەقيب بۆی نيە پتر لە دوو دەورەی هەڵبژاردنی يەك لە دووای يەك لە پايەكەی خۆی بمێنێتەوە، بەڵام بۆی هەيە دووای تێپەڕبوونی دەورەيەكی هەڵبژاردن خۆی بۆ پايەی نەقيب بپاڵێوێ.

مادده‌ی پازده‌م: به‌ڕێوه‌بردنی كاروباری سه‌ندیكا، ئه‌نجومه‌نێك ده‌یگرێته‌ ئه‌ستۆ كه‌ پێك دێ له‌: یه‌كه‌م: نه‌قیب ومه‌رجه‌ ماوه‌یه‌ك ده‌ستی دابێته‌ كاره‌كه‌ی كه‌ له‌ (12) ساڵ كه‌متر نه‌بێ. دووه‌م: هه‌شت ئه‌ندام ودوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ له‌وانه‌ی ماوه‌ی ده‌ستدانه‌ پیشه‌كه‌یان له‌ (8) ساڵ كه‌متر نه‌بێ.

مادده‌ی سیازده‌م: 1/ده‌شێ بانگهێشتی ده‌سته‌ی گشتی بۆ كۆوبونه‌وه‌یه‌كی نا ئاسایی بكرێ له‌م دووباره‌دا: أ/به‌بڕیارێكی هۆداری زۆربه‌ی ئه‌ندامانی ئه‌نجومه‌ن. ب/به‌داواكارییه‌كی نووسراوی هۆدار، له‌لایه‌ن سێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی یه‌وه‌ پێشكه‌ش به‌ ئه‌نجوومه‌ن بكرێ وئه‌نجوومه‌نیش ده‌بێ بانگهێشت ده‌ربكا و واده‌ی كۆبوونه‌وه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ مێژووی گه‌یشتنی داواكاری یه‌كه‌ دا ده‌سنیشان بكات. 2/نابێ له‌ كۆبوونه‌وه‌ نا ئاساییه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی، جگه‌ له‌و كاروباره‌ی له‌ خشته‌ی كاردا هاتووه‌ و كۆبوونه‌وه‌ی بۆ كراوه‌ باسی شتی تر بكرێت.

مادده‌ی یازده‌م: یه‌كه‌م: سه‌ندیكا له‌مانه‌ی خواره‌وه‌ پێك دێ: 1/ ده‌سته‌ی گشتی 2/ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا 3/لیژنه‌ی به‌رزه‌فتی 4/ده‌سته‌ی لقه‌كانی پارێزگاكان دووه‌م: 1/ ده‌سته‌ی گشتی له‌ هه‌موو ئه‌ندامان یان ئه‌و نوێنه‌رانه‌ی كه‌ ئه‌ركی سه‌رشانی خۆیان به‌ پێی ئه‌م یاسایه‌ جێ به‌جێ كردووه‌ پێك دێ و به‌رزترین ده‌سه‌ڵاته‌ له‌ سه‌ندیكا و هه‌ر سێ ساڵ جارێك كه‌ له‌ مێژووی هه‌ڵبژاردنەکە‌وه‌ ده‌ست پێ ده‌كا له‌ هه‌فته‌ی یه‌كه‌می مانگی ئادار كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی له‌ باره‌گای خۆی ده‌به‌ستێ و ئه‌مه‌ش به‌ بڕیاری ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا و بانگهێشتی نه‌قیب ده‌بێ بۆ هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب و هه‌شت ئه‌ندامی ئه‌صلی و دوو ئه‌ندامی یه‌ده‌گ بۆ پڕكردنه‌وه‌ی ئه‌ندامیه‌تی ئه‌نجوومه‌ن ولیژنه‌ی به‌رزه‌فت كردن ونیسابیش به‌ ئاماده‌بوونی دووسێیه‌كی ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی یا نوێنه‌رانی ته‌واو ده‌بێت وكاتێك كه‌ نیساب ته‌واو نه‌بوو، ئه‌وا هه‌ڵبژاردن دوای پازده‌ ڕۆژ له‌ كۆبوونه‌وه‌ی یه‌كه‌م ده‌كرێ له‌ كات وشوێنی دیاری كراودا له‌و كاته‌دا به‌ ئاماده‌بوونی سێیه‌كی ئه‌ندامان یا نوێنه‌ران نیساب ته‌واو ده‌بێ به‌ پێچه‌وانه‌ش ئه‌نجوومه‌نه‌كه‌ به‌ به‌رده‌وام بوو داده‌نرێ له‌ كاره‌كه‌ی وبۆ ده‌وره‌یه‌كی دیكه‌. 2/له‌ بارێكدا كه‌ ئه‌ندامانی ده‌سته‌ی گشتی له‌ (500) ئه‌ندام پتر بوون، ئه‌وا هه‌ڵبژاردنه‌كه‌ له‌ رێگه‌ی نوێنه‌رانه‌وه‌ ده‌بێ ورێژه‌ی نواندنیان له‌لایه‌ن ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا یان ئه‌وه‌ی جێی ده‌گرێته‌وه‌ به‌ ئه‌ندامانی ئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكاوه‌ ده‌سنیشان ده‌كرێ.

مادده‌ی دوازده‌م: 1/ ده‌سته‌ی گشتی كۆبوونه‌وه‌یه‌كی ئاسایی بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ ساز ده‌كات: أ/هه‌ڵبژاردنی نه‌قیب وئه‌نجوومه‌نی سه‌ندیكا له‌ژێر چاودێری دادگادا. ب/پەسەندكردنی بودجه‌ی سه‌ندیكا. ج/ئیقراركردن وهه‌مواركردنی پێڕۆی ناوخۆ وسه‌یركردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ بۆ هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا پێشكه‌ش كراوه‌. 2/ئه‌نجومه‌نی سه‌ندیكا، ساڵانه‌، به‌هاوبه‌شی له‌گه‌ڵ ئه‌نجوومه‌نه‌كانی لقه‌كاندا كۆبوونه‌وه‌یه‌ك بۆ ئه‌م مه‌به‌ستانه‌ی خواره‌وه‌ سازده‌دا: أ/ ئیقراركردنی بودجه‌ی ساڵانه‌ وحسابكاریی كۆتایی. ب/ وتووێژكردن و ئیقراركردنی راپۆرتی ساڵانه‌ و كاروباری سه‌ندیكا. ج/سه‌یركردنی ئه‌و پێشنیازانه‌ی كه‌ بۆ هه‌مواركردنی یاسای سه‌ندیكا و پێرۆی ناوخۆ پێشكه‌ش كراون.

مادده‌ی چوارده‌یه‌م: 1/ ئه‌و ئه‌ندامه‌ی كه‌ له‌ رێگه‌ی به‌رزه‌فت كردنه‌وه‌ ده‌ست دانه‌ پیشه‌كه‌ی لێ قه‌ده‌غه‌كراوه‌ ناشێ به‌شداریی له‌ كۆبوونه‌وە‌كانی ده‌سته‌ی گشتی دا بكات. 2/بڕیاره‌كان له‌ كۆبوونه‌وه‌كانی ده‌سته‌ی گشتی به‌ زۆربه‌ی ده‌نگه‌كان ده‌درێن وئه‌گه‌ر وه‌كو یه‌ك ده‌رچوون، ئه‌وا ئه‌و لایه‌نه‌ په‌سه‌ند ده‌كرێ كه‌ نه‌قیب ده‌نگی له‌گه‌ڵ داوه‌.

مادده‌ی چل و دووه‌م: ئه‌م یاسایه‌ له‌ رۆژی بڵاوكردنه‌وه‌ی له‌ وه‌قایعی كوردستانيدا، ده‌خرێته‌ كار.