المواد القانونية

مادده‌ی په‌نجاو حه‌وته‌م:

مادده‌ی په‌نجاو حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: لیژنه‌یه‌ك له‌ سێ ئه‌ندام به‌ناوی لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران پێك دێ كه‌ ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری له‌ناو ئه‌ندامانی خۆی له‌ سه‌ره‌تای هه‌موو ساڵێكدا بۆ سه‌یركردنی كاروباری به‌رزه‌فتی هه‌ڵیان ده‌بژێرێ. دووه‌م: لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران له‌ داوای به‌رزه‌فتی كه‌ له‌سه‌ر دادوه‌ر تۆمار ده‌كرێ یه‌كێك له‌م سزا به‌رزه‌فتییانه‌ی خواره‌وه‌ به‌سه‌ر دادوه‌ردا ده‌سه‌پێنێ. 1-هۆشداریی (ئینزار)، ئه‌مه‌ش دواكه‌وتنی سه‌ر مووچه‌و به‌رزكردنه‌وه‌ی بۆ ماوه‌ی شه‌ش مانگی لێده‌كه‌وێته‌وه‌. 2-دواخستنی به‌رزكردنه‌وه‌ یان سه‌رمووچه‌كه‌ی یان هه‌ردووكیان بۆ ماوه‌یه‌ك له‌ ساڵێك كه‌متر نه‌بێ و له‌ سێ ساڵیش زیاتر نه‌بێ له‌ رۆژی ده‌رچوونی برٍیاره‌كه‌وه‌، ئه‌گه‌ر ماوه‌ی یاسایی به‌رزكردنه‌وه‌كه‌ی ته‌واو بوو، ده‌نا له‌ مێژووی ته‌واوكردنیه‌وه‌ ده‌بێ. 3-كۆتایی هێنان به‌ خزمه‌ت و ئه‌م سزایه‌ش به‌سه‌ر دادوه‌ردا ده‌سه‌پێنرێ ئه‌گه‌ر حوكمێكی بنه‌بڕی به‌ سزایه‌ك له‌ دادگایه‌كی تایبه‌ت له‌ باره‌یه‌وه‌ ده‌رچووبوو له‌سه‌ر كرده‌وه‌یه‌ك كه‌ له‌گەڵ شه‌ره‌فی فرمانه‌ دادوه‌رییه‌كه‌یدا نه‌گونجێ یاخود ئه‌گه‌ر ده‌ركه‌وت له‌ دادگاییكردنێكدا كه‌ لیژنه‌ ئه‌نجامی ده‌دات دادوه‌ره‌كه‌ شیاوی به‌رده‌وام بوونی له‌ خزمه‌تی دادوه‌ریدا نیه‌ .

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م:

مادده‌ی په‌نجاو هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: كۆتایی هێنان به‌ راژه‌ی دادوه‌ر به‌ بڕیاری ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ری ده‌بێ . دووه‌م: به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ هه‌ر كه‌سێك كۆتایی به‌ راژه‌كه‌ی هات بۆ دادوه‌ری ناگه‌ڕێته‌وه‌.

مادده‌ی په‌نجاو نۆیه‌م:

مادده‌ی په‌نجاو نۆیه‌م: یه‌كه‌م: داوای به‌رزه‌فتی له‌سه‌ر دادوه‌ر به‌پێی بڕیاری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌ تۆمار ده‌كرێ و بۆ لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران ده‌نێردرێت وه‌ ده‌بێ بڕیاره‌كه‌ ئه‌و رووداوه‌ی تێدا به‌یان بكرێ كه‌ دراوه‌ته‌ پاڵی له‌گه‌لأ ئه‌و به‌ڵگانه‌ی كه‌ ده‌یسه‌لمێنن و بڕیاره‌كه‌ش به‌ دادوه‌رو داواكاری گشتی راده‌گه‌یه‌ندرێ. دووه‌م: 1-لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ران واده‌یه‌ك دیاری ده‌كات بۆ ته‌ماشاكردنی ئه‌و داوایه‌و ده‌بێ ئه‌وكاته‌ به‌ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و سه‌رۆكی داواكاری گشتی و دادوه‌ره‌كه‌ راده‌گه‌یه‌ندرێت. 2-دادگایی كردن نهێنی یه‌ و بڕیاره‌كه‌شی به‌ ئاشكرا تێده‌گه‌یه‌ندرێ. 3-دادگایی كردنه‌كه‌ به‌ ئاماده‌بوونی نوێنه‌ری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و سه‌رۆكی داواكاری گشتی یان هه‌ر داواكارێكی گشتی كه‌ ته‌نسیبی ده‌كا و پێویسته‌ دادوه‌ر خۆی ئاماده‌بێ وبۆشی هه‌یه‌ پارێزه‌رێك له‌گه‌لأ خۆیدا ئاماده‌ بكات. 4- لیژنه‌ بۆی هه‌یه‌ چه‌ندی به‌باشی ده‌زانێ لێكۆڵینه‌وه‌ بكات. 5-لیژنه‌ دوای ته‌واوكردنی لێكۆڵینه‌وه‌و گوێ گرتن له‌ وته‌كانی نوێنه‌ری سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و داواكاری گشتی و به‌رگریی دادوه‌ر داواكه‌ یه‌كلاده‌كاته‌وه‌و بڕیاره‌كه‌ی به‌ سه‌رۆكی دادگای تێهه‌ڵچوونه‌وه‌و سه‌رۆكی داواكاری گشتی و دادوه‌ر راده‌گه‌نێ. 6-لیژنه‌ له‌ رێكاره‌كانیدا ئه‌و بنه‌مایانه‌ په‌یڕه‌و ده‌كات كه‌ له‌ یاسای بنچینه‌كانی دادگایی كردنه‌كانی سزاداندا هاتوون.

مادده‌ی شه‌سته‌م:

مادده‌ی شه‌سته‌م: یه‌كه‌م: ئه‌گه‌ر لیژنه‌ی كاروباری دادوه‌ریی له‌كاتی سه‌یركردنی داوایه‌كه‌دا بۆی ده‌ركه‌وت ئه‌و كاره‌ی خراوه‌ته‌ پالأ دادوه‌ره‌كه‌ تاوانه‌ یان كه‌تنه‌، بڕیاری ناردنی بۆ دادگای تایبه‌تمه‌ند ده‌دات وهه‌موو ئه‌وراقه‌كانی بۆ ره‌وانه‌ ده‌كات دوای ئه‌وه‌ی كه‌ سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی دادوه‌ریی ده‌ستی دادوه‌ره‌كه‌ له‌ كاره‌كه‌ی ده‌كێشێته‌وه‌، هه‌روه‌كو له‌ یاسای به‌رزه‌فتكاریی فه‌رمانبه‌رانی ده‌وڵه‌تدا یا هه‌ر یاسایه‌كی تر كه‌ جێگای ده‌گرێته‌وه‌ بڕیاری له‌سه‌ر دراوه‌. دووه‌م: ئه‌گه‌ر دادگای تایبه‌تمه‌ند بڕیاری به‌بێ تاوانی دادوه‌ره‌كه‌، یان به‌ به‌ردانی دا یان هه‌ر بڕیارێكی دی كۆتایی به‌ داوا سزاییه‌كه‌ هێنا، پێویسته‌ لیژنه‌ به‌پێی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ له‌ ته‌ماشاكردنی داوا به‌رزفتكارییه‌كه‌ به‌رده‌وام بێت. سێیه‌م: ئه‌گه‌ر دادگا بڕیاری تاوانباركردنی دادوه‌ره‌كه‌ی ده‌ركرد، پێویسته‌ لیژنه‌ سزایه‌كی به‌رزه‌فتیی گونجاو له‌گه‌لأ ئه‌و كاره‌ی دراوه‌ته‌ پاڵی بسه‌پێنێ ئه‌مه‌ش به‌پێی حوكمه‌كانی مادده‌ی (57)ی ئه‌م یاسایه‌ ده‌بێ.

مادده‌ی چواره‌م

مادده‌ی چواره‌م: یه‌كه‌م: دوو رێكخراوی تۆمار كراو یان زیاتر مافی دامه‌زراندنی تۆڕێكیان هه‌یه‌ له‌ نێوان خۆیاندا. دووه‌م: 1- ئه‌و تۆڕی رێكخراوانه‌ی هه‌وڵ ده‌دات كه‌سایه‌تییه‌كی مه‌عنه‌وی به‌ده‌ست بهێنی، ده‌بێ داوایه‌كی تۆمار كردن به‌گوێره‌ی حوكمه‌كانی ئه‌م یاسایه‌ پێشكه‌ش بكات و، كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی به‌ ده‌ست ده‌هێنێت و، سه‌ربه‌خۆ له‌و كه‌سایه‌تییه‌ مه‌عنه‌ویانه‌ی ئه‌و رێكخراوانه‌ی پێكی ده‌هێنن. 2- ئه‌و تۆڕه‌ی تۆمار نه‌كرا بێت یاسایی ده‌بێت به‌ڵام كه‌سایه‌تیی مه‌عنه‌وی به‌ده‌ست ناهێنێت. 3- دوو تۆڕ یان زیاتر له‌ تۆڕی رێكخراوه‌كان بۆیان هه‌یه‌ بچنه‌ پاڵ یه‌ك و، ده‌كرێ تۆڕی رێكخراوه‌كان له‌ رێكخراوی كوردستانی یان عێراقی یان بیانی پێك بێت و، هه‌ر كه‌سێكی ئاسایی، یان مه‌عنه‌وی بۆی هه‌یه‌ ببێته‌ ئه‌ندام له‌ تۆڕی رێكخراوه‌كاندا. 4- داوا و مامه‌ڵه‌ی تۆمار كردن له‌ ره‌سم ده‌به‌خشرێت.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: هه‌ر كه‌سێك بۆی هه‌یه‌ ببێته‌ نوێنه‌ری رێكخراو یان تۆڕ له‌به‌رده‌م دادگاكان و لایه‌نانی فه‌رمی و نافه‌رمی به‌گوێره‌ی په‌یڕه‌وی ناوخۆی رێكخراوه‌كه‌.

مادده‌ی شه‌شه‌م

مادده‌ی شه‌شه‌م: مه‌رجه‌كای ئه‌ندامیه‌تی و ته‌مه‌ن و مافی ده‌نگدان و خۆ پاڵاوتن و مه‌رجه‌كانی دیكه‌ش له‌ په‌یڕه‌وی ناوخۆدا دیاری ده‌كرێن.

مادده‌ی حه‌وته‌م

مادده‌ی حه‌وته‌م: یه‌كه‌م: نابێ ئه‌ندامان و كارمه‌ندان به‌شداری بكه‌ن له‌ ده‌ركردن و دروست كردنی ئه‌و بڕیارانه‌ی ده‌بنه‌ مایه‌ی ناكۆكی له‌نێوان به‌رژه‌وه‌ندیی كه‌سی یان وه‌زیفیی ئه‌وان یان به‌رژه‌وه‌ندیی رێكخراوه‌كه‌. دووه‌م: له‌كاتی سه‌رپێچی كردنی ئه‌ندام و كارمه‌ندان له‌ رێكخراوه‌كه‌ له‌سه‌ر ئه‌وه‌ی له‌ بڕگه‌ی یه‌كه‌می سه‌ره‌وه‌ هاتووه‌ به‌پێی یاسا كارپێكراوه‌كان و په‌یڕه‌وی ناوخۆ سزا ده‌درێت.

مادده‌ی هه‌شته‌م

مادده‌ی هه‌شته‌م: رێكخراو هه‌ولأ ده‌دات كار بكات بۆ به‌جێ گه‌یاندنی ئامانجه‌كانی، به‌و جۆره‌ی له‌گه‌ڵ بنه‌ماكانی دیموكراسی و په‌یماننامه‌ و رێككه‌وتننامه‌كانی نێوده‌وڵه‌تی تایبه‌ت به‌ مافی مرۆڤـ ده‌گونجێن و، ده‌بێ روون و ئاشكراش بن.

مادده‌ی نۆیه‌م

مادده‌ی نۆیه‌م: رێكخراو به‌پێی یاسا كار پێكراوه‌كان و له‌بواری پسپۆڕایه‌تیدا: یه‌كه‌م: رۆڵی داموده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت هه‌ڵده‌سه‌نگێنن. دووه‌م: گه‌یشتن به‌ زانیارییه‌كان. سێیه‌م: به‌ستنی گردبوونه‌وه‌ و كۆبوونه‌وه‌ و خۆپیشاندان و مانگرتن و به‌ستنی كۆنگره‌ وۆرك شۆپ و، هه‌ر چاڵاكییه‌كی دیكه‌ی مه‌ده‌نی. چواره‌م: بڵاوكردنه‌وه‌ی راپۆرت و زانیاری و چاپكردنی بڵاوكراوه‌ و بیروڕا وه‌رگرتن.

مادده‌ی ده‌یه‌م

مادده‌ی ده‌یه‌م: مه‌رجه‌كانی تۆماركردن یه‌كه‌م: بۆ تۆمار كردنی رێكخراوه‌كانی كوردستان، ده‌بێ ئه‌ندامانی دامه‌زرێنه‌ر داوایه‌ك پێشكه‌ش بكه‌ن به‌ فه‌رمانگه‌ی تایبه‌ت به‌ تۆماركردنی رێكخراوه‌كان و به‌ڕێوه‌بردنی كاروباره‌كانیان، به‌مه‌رجێك ژماره‌یان له‌سێ كه‌س كه‌متر نه‌بێت، داوایه‌كیش له‌لایه‌ن هه‌موویانه‌وه‌ واژوو كرابێت و په‌یڕه‌وی ناوه‌خۆی رێكخراوه‌كه‌ش هاوپێچی بێت، كه‌ ئه‌م زانیاریانه‌ی دادێن له‌ خۆ بگرێت: 1- ناوی رێكخراوه‌كه‌ و مه‌به‌سته‌كانی و ئامانجه‌كانی. 2- ناو، نازناو، ره‌گه‌ز، ره‌گه‌زنامه‌، ته‌مه‌ن، پیشه‌، ئاستی خوێندن و، شوێنی نیشته‌جێبوونی ئه‌ندامانی دامه‌زرێنه‌ر. 3- په‌یكه‌ری رێكخراوه‌كه‌ و چۆنیه‌تی كاركردنی. دووه‌م: رێكخراوه‌كانی عێراق: رێكخراوه‌كانی عێراق كه‌ له‌لای ده‌سه‌ڵاتی فیدراڵدا تۆمار كراون، به‌شێوه‌یه‌كی ئۆتۆماتیكی له‌ هه‌رێمدا به‌ تۆماركراو داده‌نرێن و له‌سه‌ریانه‌ ئه‌م زانیارانه‌ دادێن به‌ كوردی و عه‌ره‌بی پێشكه‌ش به‌ فه‌رمانگه‌ بكه‌ن: 1- ناوی رێكخراوه‌كه‌ و ناوی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ نوێنه‌رایه‌تی رێكخراوه‌كه‌ ده‌كات له‌ هه‌رێمدا. 2- ناونیشان و ژماره‌ی ته‌له‌فۆنی نووسینگه‌ی سه‌ره‌كی رێكخراوه‌كه‌ له‌ عیراقدا. 3- پلانی كاری ئه‌و چالاكیانه‌ی رێكخراوه‌كه‌ ده‌یه‌وێ له‌ هه‌رێمدا جێبه‌جێی بكات. 4- دانه‌یه‌كی ئه‌رێ كراو (تصدیق) له‌ به‌ڵگه‌نامه‌كانی فیدراڵی تۆماركردنی رێكخراوه‌كه‌. سێیه‌م: رێكخراوه‌كانی بیانی، له‌ پێناو به‌ ده‌ست هێنانی بڕوانامه‌ی تۆماركردندا ده‌بێ رێكخراوه‌كانی بیانی ئه‌م زانیارانه‌ی دادێن به‌ زمانی كوردی پێشكه‌ش به‌ فه‌رمانگه‌ بكه‌ن: 1- ناوی رێكخراوه‌كه‌. 2- ناونیشان و ژماره‌ ته‌له‌فۆنی نووسینگه‌ی سه‌ره‌كی رێكخراوه‌كه‌ له‌ عێراق و وڵاتی دایكدا. 3- روونكردنه‌وه‌ی ئه‌و ئامانج و چاڵاكیانه‌ی رێكخراوه‌كه‌ هه‌وڵ ده‌دات له‌ هه‌رێمدا جێبه‌جێان بكات. 4- دانه‌یه‌كی ئه‌رێ كراو له‌ په‌یڕه‌وی ناوه‌خۆی رێكخراوه‌كه‌. 5- پشتگیرییه‌ك كه‌ تۆماركردنی رێكخراوه‌كه‌ وه‌ك رێكخراوێكی نا حكومییه‌ له‌ وڵاتی دایكدا.

مادده‌ی هه‌شته‌م:

مادده‌ی هه‌شته‌م: یه‌كه‌م: له‌كاتی گرتنه‌به‌ری رێكاری یاسایی به‌رامبه‌ر به‌ رۆژنامه‌نووس كه‌ به‌كارێك تۆمه‌تبار ده‌كرێ په‌یوه‌ندی به‌ پیشه‌كه‌یه‌وه‌ هه‌یه‌، سه‌ندیكای لێ ئاگادار ده‌كرێته‌وه‌. دووه‌م: نابێ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌گه‌لأ رۆژنامه‌نووس بكرێ، یا شوێنی كارو ماڵه‌كه‌ی بپشكنرێ له‌به‌ر ئه‌و هۆیه‌ی له‌ بڕگه‌ی (یه‌كه‌م)ی ئه‌م مادده‌یه‌دا هاتووه‌ مه‌گه‌ر به‌ بڕیاری دادوه‌ریی نه‌بێ ء نه‌قیب یان ئه‌وه‌ی به‌ شێوه‌یه‌كی یاسایی جێی ده‌گرێته‌وه‌ بۆی هه‌یه‌ له‌ كاتی لێكۆڵینه‌وه‌دا ئاماده‌بێ. سێیه‌م: له‌ هه‌ر لێكۆڵینه‌وه‌یه‌كی سزاییدا، نابێ دیكۆمێنت و زانیاری و به‌یاننامه‌و په‌ڕاوگه‌كانی رۆژنامه‌نووس به‌ به‌ڵگه‌ی تۆمه‌تباركردن له‌ دژی به‌كاربهێنرێ، ته‌نیا مه‌گه‌ر په‌یوه‌ندییان به‌ بابه‌تی سكاڵای تۆماركراو له‌ دژی رۆژنامه‌نووسه‌وه‌ هه‌بێت. چواره‌م: نووسینء بلاوكردنه‌وه‌ له‌سه‌ر كاره‌كانی فه‌رمانبه‌ر یان كه‌سێكی ڕاسپێردراو بۆ خزمه‌تگوزاری گشتی یان، سیفه‌تی نوێنه‌رایه‌تی گشتی هه‌بێ تاوان نی یه‌ ئه‌گه‌ر هاتو بلاوكردنه‌وه‌كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی ئه‌ركی فه‌رمانبه‌ریء خزمه‌تی گشتیء نوێنه‌رایه‌تی ده‌رنه‌چێ به‌و مه‌رجه‌ی به‌لگه‌ی سه‌لمێنه‌ری دانه‌ پالییان له‌سه‌ر هه‌بێ. پێنجه‌م: نابێ دوای تێپه‌ڕبوونی(90)نه‌وه‌د رۆژ له‌ مێژووی بڵاوكردنه‌وه‌ هیچ جۆره‌ رێكارێكی یاسایی له‌ به‌رامبه‌ر رۆژنامه‌نووس بگیرێته‌به‌ر.

مادده‌ی یانزده‌یه‌م

مادده‌ی یانزده‌یه‌م: رێكاری تۆمار كردن یه‌كه‌م: ده‌بێ فه‌رمانگه‌ له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا له‌ رۆژی وه‌رگرتنی داواكه‌وه‌ وه‌ڵامی داوای تۆمار كردنه‌كه‌ بداته‌وه‌، كاتێك رێكخراوه‌كه‌ داوا پێشكه‌ش ده‌كات، ده‌بێ فه‌رمانگه‌ پسووله‌یه‌كی به‌ مێژووی وه‌رگرتن پێ بدات، ئه‌و پسووله‌یه‌ش به‌ڵگه‌یه‌ بۆ واده‌ی پێشكه‌ش كردنی داواكه‌ بۆ مه‌به‌ستی ژماردنی ئه‌و ماوه‌یه‌ كه‌ (30) رۆژه‌. دووه‌م: له‌ حاڵه‌تی نه‌بوونی ئه‌و مه‌رجانه‌ی یاسا كه‌ به‌گوێره‌ی ئه‌و یاسایه‌ له‌ داوای تۆماركردندا هاتوون، ده‌بێ فه‌رمانگه‌ له‌ ماوه‌ی (15) رۆژ له‌ رۆژی پێدانی پسووله‌ی وه‌رگرتن داواكه‌ بگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ رێكخراوه‌كه‌ به‌مه‌به‌ستی ته‌واو كردنی كه‌م و كوڕییه‌كانی له‌و حاڵه‌ته‌شدا ماوه‌ی وه‌ڵامه‌كه‌ له‌ رۆژی سه‌ر پسووله‌ی داوا تازه‌كه‌وه‌ ئه‌ژمار ده‌كرێ. سێیه‌م: له‌ حاڵه‌تی وه‌ڵام نه‌دانه‌وه‌ی داواكه‌ و به‌سه‌رچوونی ئه‌و ماوه‌یه‌ی له‌ بڕگه‌ی (1)ی ئه‌و مادده‌یدا هاتووه‌، رێكخراوه‌كه‌ به‌ تۆماركراو داده‌نرێت و ده‌بێ فه‌رمانگه‌ له‌كاتی داواكردن دا به‌ڵگه‌نامه‌ی تۆمار بداته‌ رێكخراوه‌كه‌. چواره‌م: له‌ حاڵه‌تێكدا فه‌رمانگه‌ داوای تۆمار كردنه‌كه‌ی ره‌تكرده‌وه‌ له‌ سه‌ریه‌تی نووسراوێكی فه‌رمی به‌ هۆكاری ره‌تكردنه‌وه‌ی داوای تۆماركردنه‌كه‌ بۆ رێكخراوه‌كه‌ له‌گه‌لأ ئه‌و هۆكارانه‌ بنێرێت كه‌ ئه‌شێ فه‌رمانگه‌كه‌ بۆ ره‌تكردنه‌وه‌ی داوای تۆماركردنه‌كه‌ پشتی پێ ببه‌ستێ، ئه‌وه‌ش ته‌نها نه‌بوونی ئه‌و مه‌رجانه‌یه‌ كه‌ مادده‌ی هه‌شته‌م، ده‌یه‌م و، بڕگه‌ی (1) ی مادده‌ی چوارده‌یه‌م ئه‌م یاسایه‌ له‌ رێكخراوه‌كه‌دا ده‌گرێته‌وه‌. پێنجه‌م: رێكخراو مافی تانه‌ لێدانی بڕیاری ره‌ت كردنه‌وه‌یان هه‌یه‌ له‌به‌رده‌م دادگای كارگێڕی له‌ هه‌رێمی كوردستاندا له‌ ماوه‌ی (30) رۆژ له‌ رۆژی وه‌رگرتنی بڕیاری ڕه‌تكردنه‌وه‌كه‌دا، ده‌بێت دادگاش له‌ ماوه‌ی (15) رۆژدا بڕیاری ره‌تكردنه‌وه‌كه‌ یه‌كلایی بكاته‌وه‌. شه‌شه‌م: پاش ده‌ربڕینی ره‌زامه‌ندی له‌سه‌ر داوای تۆماركردنه‌كه‌ یان به‌سه‌رچوونی واده‌ی یاسایی به‌بێ وه‌ڵامدانه‌وه‌ ده‌بێ فه‌رمانگه‌ تۆمار نامه‌كه‌ له‌ رۆژنامه‌یه‌كی رۆژانه‌ له‌ هه‌رێمدا بڵاوبكاته‌وه‌.

مادده‌ی چواره‌م:

مادده‌ی چواره‌م: كۆمسیۆن ئه‌مانه‌ی خواره‌وه‌ ده‌گرێته‌ ئه‌ستۆ: یه‌كه‌م: دانانی بنه‌ما و ڕێسای كارپێكراوی نێوده‌وڵه‌تی بۆ هه‌ڵبژاردنه‌كان و راپرسییه‌ گشتییه‌كانی كه‌ له‌سه‌رتاسه‌ری كوردستان ـ عێراقدا ئه‌نجام ده‌درێن بۆ زامن جێبه‌جێكردنی به‌ به‌شێوه‌یه‌كی بێگه‌رد و دادپه‌روه‌رانه‌. دووه‌م: سه‌رپه‌رشتی كردنی هه‌ڵبژاردن و ڕاپرسییه‌ گشتییه‌كان له‌سه‌رتاسه‌ری كوردستانی عێراقدا. سێیه‌م: جاڕدانی واده‌ی هه‌ڵبژاردنه‌كان و ڕاپرسییه‌ گشتییه‌كان به‌ گوێره‌ی یاسا كارپێكراوه‌كان. چواره‌م: ڕێكخستن و جێبه‌جێ كردنی هه‌موو جۆره‌ هه‌ڵبژاردنه‌كان و ڕاپرسییه‌ گشتییه‌كان له‌سه‌رتاسه‌ری كوردستانی عێراق. پێنجه‌م: به‌ڕێوه‌بردنی پرۆسه‌ی تۆماركردنی ده‌نگده‌ران و رێكخستن و نوێ كردنه‌وه‌ی تۆماره‌كانیان بۆ مسۆگه‌ر كردنی مافی هه‌ڵبژاردنیان. شه‌شه‌م: تۆمار كردنی لیسته‌كانی هه‌ڵبژاردن و هاوپه‌یمانییه‌كان و په‌سه‌ند كردنیان، به‌گوێره‌ی یاسا په‌یوه‌ندیداره‌كان. حه‌وته‌م: رێكخستن و جێبه‌جێ كردنی پڕۆسه‌ی تۆماركردنی نوێنه‌رانی لیسته‌كانی هه‌ڵبژاردن و چاودێرانی هه‌ڵبژاردن له‌ ڕێكخراو و ڕاگه‌یاندكاره‌ نێوده‌وڵه‌تی و ناوخۆییه‌كان و ئه‌وانی تر. هه‌شته‌م: رێكخستن و ئه‌نجام دانی پرۆسه‌ی ژماردن و جیاكردنه‌وه‌ی ده‌نگی ده‌نگده‌ران و ئاشكراكردنی ئه‌نجامه‌كان له‌ناو وێستگه‌كاندا به‌مه‌رجێك كیانه‌كان هه‌ر یه‌كه‌ و دانه‌یه‌ك له‌ ڕاپۆرتی ژماردن و جیاكردنه‌وه‌یان پێ بدرێ. نۆیه‌م: ئاشكراكردنی ئه‌نجامه‌ به‌راییه‌كانی هه‌ڵبژاردنه‌كان و ڕاپرسییه‌كان به‌مه‌رجێك له‌ (72) حه‌فتا و دوو كاتژمێر تێپه‌ڕنه‌كات و، هه‌روه‌ها ئه‌نجامه‌ كۆتاییه‌كان دوای ئه‌وه‌ی له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتی دادوه‌ریی تایبه‌تمه‌نده‌وه‌ په‌سه‌ند ده‌كرێن. ده‌یه‌م: كاركردن بۆ دروستكردنی متمانه‌ له‌ پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردندا لای گشت توێژه‌كانی كوردستان و چه‌سپاندنی رۆشنبیریی هه‌ڵبژاردن له‌ رێی درێژه‌دان به‌ په‌یوه‌ندی له‌گه‌ڵ گشت هاوبه‌شه‌كانی پرۆسه‌ی هه‌ڵبژاردنه‌وه‌.

مادده‌ی دوازده‌م

مادده‌ی دوازده‌م تۆماری رێكخراو رێكخراو له‌سه‌ریه‌تی ئه‌و تۆمارانه‌ی دادێی هه‌بێت و ده‌بێ له‌لایه‌ن دادنووسیشه‌وه‌ ئه‌رێ كرابن: یه‌كه‌م: تۆماری ئه‌ندامان: ناو، ناونیشان، ته‌مه‌ن، ره‌گه‌ز، پله‌ی خوێندن و رۆژی بوونه‌ ئه‌ندام تۆمار كرابێت. دووه‌م: تۆماری بڕیاره‌كان: بریتی ده‌بێت له‌ بڕیاره‌كانی هه‌ریه‌ك له‌ ده‌سته‌ی كارگێڕی رێكخراوه‌كه‌ و ده‌سته‌ی گشتی و، ناوی ئه‌و كه‌سه‌ی كه‌ به‌پێی پێره‌وه‌كه‌ی نوێنه‌رایه‌تی رێكخراو ده‌كات و تۆماره‌كه‌ش له‌لایه‌ن ده‌سته‌ی كارگێڕی رێكخراوه‌كه‌وه‌ ئیمزا ده‌كرێ. سێیه‌م: تۆماری ژمێریاری: داهات و خه‌رجییه‌كانی رێكخراوی تیادا تۆمار ده‌كرێت. چواره‌م: تۆماری بنه‌ڕه‌ت (تۆماری هه‌بووه‌كان): هه‌موو سامانی گواسته‌ و نه‌گواسته‌ی رێكخراوكه‌ی تیادا تۆمار ده‌كرێت.

مادده‌ی یه‌كه‌م:

مادده‌ی یه‌كه‌م: بۆ مه‌به‌ستی ئه‌م یاسایه‌ زاراوه‌كانی خواره‌وه‌ ماناكانیان له‌ به‌رامبه‌ردا هاتووه‌:- یه‌كه‌م: هه‌رێم : هه‌رێمی كوردستان ـ عیراق. دووه‌م : سه‌ندیكا : سه‌ندیكای رۆژنامه‌نووسانی كوردستان. سێیه‌م: نه‌قیب : نه‌قیبـی رۆژنامه‌نووسانی كوردستان. چواره‌م: رۆژنامه‌گه‌ری: پیشه‌ی رۆژنامه‌گه‌رییه‌ له‌ كه‌ناڵه‌ جیاوازه‌كانی راگه‌یاندندا. پێنجه‌م: رۆژنامه‌نووس: هه‌ركه‌سێك كه‌ له‌بواری رۆژنامه‌گه‌رییدا له‌ هه‌ر كه‌ناڵێكی ڕاگه‌یاندندا كار ده‌كا. شه‌شه‌م: رۆژنامه‌: هه‌ر چاپكراوێك كه‌ به‌ شێوه‌یه‌كی خولی و به‌ ناوێكی دیاریكراو و به‌ ژماره‌ی ڕیز به‌ندو به‌رێكوپێكی ده‌ربچێ و دابه‌ش بكرێ.

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م

مادده‌ی بیست و نۆیه‌م: به‌رهه‌مهێنه‌ری كاری سینه‌مایی یان رادیۆیی یان ته‌له‌فزیۆنی یان ده‌نگیی ئه‌م مافانه‌ی خواره‌وه‌ پیاده‌ ده‌كات: یه‌كه‌م: كۆپیكردنی ڕاسته‌وخۆ یان ناڕاسته‌وخۆی كاره‌كه‌ی به‌ هه‌ر رێگه‌یه‌ك یان به‌ هه‌ر شێوه‌یه‌ك، چ به‌ شێوه‌یه‌كی كاتی بێت یان هه‌میشه‌یی، به‌ كۆپیكردنی دیجیتالی ئه‌لیكترۆنیشه‌وه‌. دووه‌م: دابه‌شكردنی كاره‌كه‌ی له‌ رێگه‌ی فرۆشتن یان هه‌ر ڕه‌فتارێكی تری گوێزه‌ر بۆ خاوندارێتی. سێیه‌م: به‌كرێدانی بازرگانی كاره‌كه‌ی. چواره‌م: خستنی كاره‌كه‌ی بۆ به‌رده‌ستی جه‌ماوه‌ر.

مادده‌ی پێنجه‌م

مادده‌ی پێنجه‌م: 1. ئینتیماكردن بۆ سه‌ندیكا له‌ رێگا داوایه‌كی نووسراوه‌وه‌ ده‌بێ پێشكه‌ش بكرێ به‌ نه‌قیب یان به‌ سه‌رۆكی لقی پاریزگاكه‌، به‌ به‌ڵگه‌نامه‌گه‌لی پێویسته‌وه‌. 2. ئه‌م داوای ئینتیمایة له‌ ماوه‌ی (30) رۆژدا – كه‌ له‌ روژی تۆماركردنیه‌وه‌ له‌ سه‌ندیكا ده‌ست پێ ده‌كا – ده‌خرێته‌ به‌رده‌می ئه‌نجومه‌ن و ئه‌نجومه‌نیش ده‌بێ له‌و ماوه‌یه‌دا یه‌كلای بكاته‌وه‌ ده‌نا، ماوه‌كه‌ ته‌واو ببێ و ئه‌نجومه‌ن یه‌كلای نه‌كردبێته‌وه‌ ئه‌وه‌ له‌و باره‌دا به‌قبوڵكراو داده‌نرێ. 3. ئه‌نجومه‌ن بۆی هه‌یه‌ به‌ بریارێكی هۆدار، داوای ئینتیما كه‌ ره‌تبكاته‌وه‌، خاوه‌ن داواش بۆی هه‌یه‌ له‌و رۆژه‌وه‌ی ته‌بلیغ كراوه‌ تا (30) رۆژ، له‌به‌رده‌می دادگای پێداچوونه‌وه‌ی هه‌رێمی كوردستانی عیراقدا، تانه‌ له‌و بڕیاره‌ بدات ئیدی، بڕیاری ئه‌م دادگایه‌ بنبڕه‌.

مادده‌ی سێه‌م

مادده‌ی سێه‌م: سه‌ندیكا بۆ وه‌دیهانینی ئه‌م ئامانجانه‌ تێده‌كۆشێ: 1. باڵپشتی كردنی گه‌لی كوردستان وپشتقایمكردنی حكومه‌تی هه‌رێم و سیسته‌می دیموكراتی و پته‌و كردن وبه‌ره‌و چاكتر گۆڕینی فیدراڵییه‌ت. 2. داكۆكی له‌ مافه‌ پیشه‌ییه‌كانی ئه‌ندامان. 3. هاوبه‌شكردنی پزیشكانی ددان له‌ ژیانی كۆمه‌ڵایه‌تییدا. 4. سه‌رپه‌رشتی ئیشی پیشه‌یی ئه‌ندامان له‌ عیاده‌ تایبه‌ت ونه‌خۆشخانه‌ میللییه‌كاندا تا ره‌فتاری چه‌وت روونه‌دات و حورمه‌تی پیشه‌كه‌ له‌كه‌دار نه‌بێ. 5. رێكخستنی رێسا گه‌لی پیشه‌گوزاری و ریقابه‌ی به‌ركارخستنیان. 6. فه‌راهه‌مكردنی هه‌لی كار بۆ پزیشكانی ددان له‌ دانیشتوانی هه‌رێم. 7. رێكخستنی سه‌روسه‌ختی (علاقات) ئه‌ندامان له‌گه‌ڵ داموده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت ودایه‌ره‌و دامه‌زراوه‌ حكومی وغه‌یره‌ حكومیه‌كاندا. 8. هاوكاری له‌گه‌ڵ سه‌ندیكاو كومه‌ڵه‌ پیشه‌ییه‌كانی تری هه‌رێم و ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێمیشدا. ئه‌وانه‌ی ئامانجه‌كانییان له‌گه‌ڵ ئامانجه‌كانی سه‌ندیكادا یه‌ك ده‌گرنه‌وه‌. 9. به‌هێز كردنی پێوه‌ندی له‌گه‌ڵ پزیشكه‌ ددانسازه‌كانی كوردو دۆستانی گه‌لی كورد له‌ ده‌ره‌وه‌ی هه‌رێم. 10. به‌رز كردنه‌و سه‌ویه‌و ئاقاری پیشه‌یی وزانستی و رۆشنبیری ئه‌ندامه‌كانی به‌ ئاواتی به‌رز كردنه‌وه‌و پاراستنی پیشه‌كه‌. 11. له‌سه‌ر پرۆژه‌ گه‌لی یاساو پێروگه‌لێ پێوه‌نديی به‌ پیشه‌ی پزیشكی و رێكه‌وتننامه‌ی ته‌ندروستییه‌وه‌ هه‌بێ، رای خۆی ده‌دات. 12. هه‌وڵ ده‌دات ئاينده‌یه‌كی به‌خێر بۆ حاڵاتی نه‌خۆشی و پیری وپه‌ككه‌وته‌ی ئه‌ندامه‌كانی ده‌سته‌ به‌ربكا. 13. ریقابه‌كردنی شه‌رتوشروتی كردنه‌وه‌ی عیاده‌ی تایبه‌ته‌كان، و قه‌ده‌غه‌كردنی ئه‌وانه‌ش كه‌ شه‌رتو شروتیان ته‌واو نییه‌ .

مادده‌ی سێزده‌م

مادده‌ی سێزده‌م: داهاته‌كانی رێكخراو پێك دێت له‌: یه‌كه‌م: ئه‌و كومه‌كانه‌ی كه‌ ئه‌ندامانی رێكخراو پێشكه‌شی ده‌كه‌ن. دووه‌م: ئه‌و كۆمه‌ك و به‌خشش و دیاری و منحانه‌ی كه‌ له‌لایه‌ن كه‌سان و كه‌رتی تایبه‌ت و لایه‌نانی ناوخۆ و بیانی دیكه‌وه‌ پێشكه‌ش كراون. سێیه‌م: هه‌ر ده‌سكه‌وتێكی دی كه‌ رێكخراوه‌ له‌ ڕێگه‌ی وه‌به‌رهێنانی سامانه‌كه‌ی و قانزانجی چاڵاكیه‌كانی به‌ده‌ستی دێنێت. چواره‌م: پشكی رێكخراو له‌ پاره‌ی بودجه‌ی ته‌رخان كراوی هه‌رێم و هه‌ر به‌خشش و یارمه‌تییه‌كی دیكه‌ كه‌ له‌ لایه‌ن حكومه‌ته‌وه‌ بۆ پشتگیری پرۆژه‌كانی رێكخراوه‌كان پێشكه‌ش ده‌كرێ.

الهوامش
  1. تم نشر هذا القانون في جريدة الوقائع العراقية
  2. تأكد من مراجعة النص الرسمي للأنظمة والقوانين قبل الاعتماد عليها في المحكمة