أحكام القانون
البحث في المحتوى🔎
ماددهی ههشتهم
ماددهی ههشتهم: یهكهم: جگهره كێشان به نیرگلهشهوه لهم شوێنه گشتیه داخراوانهی خوارهوه قهدهغه دهكرێ: 1ـ سهرۆكایهتی ههرێمی كوردستان ـ عیراق. 2ـ ئهنجومهنی نیشتمانیی كوردستان ـ عیراق. 3ـ ئهنجومهنی وهزیرانی ههرێمی كوردستان ـ عیراق. 4ـ هۆیهكانی هاتوچۆی گشتی و تایبهت. 5ـ قوتابخانهكان و بنكهكانی فێركردن و مهشق و زانكۆكان و نهخۆشخانهكان و بنكهی تهندروستیهكان و نورینگهی پزیشكی ومزگهوت و شوێنهكانی خواپهرستی. 6ـ وهزارهتهكان وفهرمانگهكانی حكومهت و دهزگا دادوهرییهكان و دهستهو دامهزراوه گشتییهكان ویانه وهرزشیهكان و بارهگای كۆمهڵهكان و شوێنه گشتییهكان و لهناو ئهسانسێر و هۆڵهكانی سینهما وشانۆ. 7ـ دهزگا پیشهسازییهكان و فروكهخانهكان و مهڵبهندهكانی به بازار كردنی بازرگانی. 8ـ چێشتخانهو نانهواخانهو چایخانه و ئهو شوێنانهی كه چێشت یاخود خواردنهوه به خهڵك دهدهن. 9ـ وێستگهكانی بهنزین و پێدانی سووتهمهنی. دووهم: سهرپێچیكهری حوكمی بڕگه(یهكهم)ی سهرهوه به غهرامهیهك سزادهدرێ كه (ده ههزار)دیناره. سێیهم: ئهنجومهنی وهزیران بۆی ههیه شوێنی دیكه بۆ سهر ئهو شوێنانه زیاد بكات كه جگهره كێشانیان تێدا قهدهغه كراوه. چوارهم: دهشێ شوێنی تایبهتی بۆ جگهره كێشان لهو شوێنانه تهرخان بكرێ كه له بڕگه(یهكهم)ی ئهم ماددهیهدا هاتوون.
ماددهی بیست و پێنج:
ماددهی بیست و پێنج: پێویسته ئهنجومهنی وهزیران حوكمهكانی ئهم یاسایه بخهنه بهركار.
ماددهی بیست و چوار:
ماددهی بیست و چوار: وهزیری ناوخۆ بۆی ههیه رێنمایی پێویست بۆ ساناكردنی جێبهجێ كردنی حوكمهكانی ئهم یاسایه دهربهێنێ.
ماددهی ههشتهم:
ماددهی ههشتهم: یهكهم: وهزارهتی دارایی لهسهر داوای وهزارهتی كشتوكاڵ ءسهرچاوهكانی ئاو رووبهری پێویست له زهوی میری تهرخان دهكات بۆ مهبهستی دار چاندن و دروستكردنی دارستان و فراوانكردنی لهو ناوچانهی كه دار ودرهخت بهشێوهی سروشتی تیادا ناڕوێت. دووهم: وهزارهت بۆی ههیه ئهو ناوچانهی ڕووبهڕووی ڕووتانهوه دهبن و رووبهرهكانی تهنیشت جۆگهكانی ئاودێری و حهوزی ڕووبار وبهنداو و تهنیشتهكانی رێگه گشتیهكان له دهرهوهی سنووری شارهوانیهكان وهی تر، به ههماههنگی لهگهڵ لایهنه پهیوهندیدارهكان، داریان تیادا بڕوێنێت.
ماددهی چواردهم:
ماددهی چواردهم: پۆلیسی دارستان بۆی ههیه دهست بگرێ بهسهر بهرههمهكانی دارستان و ئامێر و هۆیهكانی گواستنهوهو گلدانهوهیان تا ئهو كاتهی حوكمی دادگا دهردهچێت سهبارهت به بهكارهێنانیان، ئهگهر سهلمێندرا كه بۆ ئهوه بهكاردێت كه زیان ئهگهیهنێت به دارستان و خراپ بهكارهێنانی و سوود وهرگرتن لێیان بهپێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه.
ماددهی بیست و یهك:
ماددهی بیست و یهك: یهكهم: سزای بهندكردن ئهدرێت كه له ساڵێك زیاتر نهبێت یان غهرامهیهك كه له (سێملیۆن دینار)كهمتر نهبێت، وه له (پێنج ملیۆن دینار) زیاتر نهبێت، ههركهسێك سهرپێچی حوكمهكانی بڕگهكانی (1، 5، 6، 7، 8، 10)ی بهندی سێیهمی ماددهی چوارهمی ئهم یاسایهدا بكات. دووهم: سزای بهندكردن و غهرامهیهك كه له پێنج ملیۆن دینار كهمتر نهبێت ههركهسێك سهرپێچی حوكمهكانی برگهكانی (2، 3، 4، 11)ی بهندی سێیهمی ماددهی چوارهمی ئهم یاسایهدا بكات.
ماددهی بیست و سێ:
ماددهی بیست و سێ: ههر دهقێ پێچهوانهی حوكمهكانی ئهم یاسایه بێت ناخرێته به ركار.
ماددهی چوارهم
ماددهی چوارهم: ماددهی (21) له یاساكه ههموار دهكرێ و ئهمهی خوارهوه لهجێگای دادهنرێ: بهدهر له حوكمهكانی ماددهگهلی رابردوو، دهسته ئهمانهی خوارهوهش دهدات: 1-مووچهی مانگانه كه له (500) پێنج سهد دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه بههۆی بزاڤی رزگاریخوازی كوردهوه شههید بوون. 2- مووچهی مانگانه كه له (250) دوو سهدو پهنجا دینار كهمتر نهبێ بۆ خاوخێزانی ئهو پارێزهرانهی كه دوای دهست بهرداربوونی دهسهڵاتی مهركهزی له بهڕێوهبردنی كوردستان واتا دوای 23/10/1991 مردوون تا دهرچوونی یاسای ژماره (18)ی ساڵی (1999)ی سندوقی خانهنشینی پارێزهران.
ماددهی بیست و دوو:
ماددهی بیست و دوو: كاروباری رێكخراوه مرۆییه غهیره حكومییه بیانیهكانی ناو ههرێم به پێرهوێك كه سهرۆكایهتیی ئهنجومهنی وهزیران بۆیانی دادهنێ رێك دهخرێ.
ماددهی بیست و یهك:
ماددهی بیست و یهك: رێكخراو بۆی ههیه، دوای رهزامهندی وهزیر لق له پارێزگاكانی ههرێم یان دهرهوهیدا بكاتهوه.
ماددەی ههژده
ماددەی ههژده: 1. ناوی رۆژنامهوانهكه له تۆماری سهندیكای رۆژنامهوانانی ههرێمهوه دهگوازرێتهوه بۆ تۆماری رۆژنامهوانه خانهنشینهكان. 2. رۆژنامهوان، كه بڕیاری خانهنشینی یهكهی خۆی وهرگرت، ئیدی دوای (3) سێ مانگ له وهرگرتنی بریارهكه پێویسته دهست له ئیش و كاری رۆژنامهوانی ههڵبگرێ، خۆئهگهر سهرپێچیی كرد، ئهوا ئهنجومهنی سهندیكا رۆژنامهوانانی كوردستان ئینزاری دهكا كه واز لهو سهرپێچی یه بهێنێ، خۆئهگهر هاتوو ئهم جارهش وازی نههێنا ئهوه، لهو بارهدا مووچهی خانهنشینی یهكهی دهوهستێ تا ماوهیهك كه ئهنجومهنی سهندیكا ئهو ماوهیه دیاردهكا.
ماددهی شهشهم:
ماددهی شهشهم: دارایی له مانه پێك دێ: 1-رهسمی بوونه ئهندام و ئابوونهی ئهندامه ئهسلییهكان. 2-هیبه (بهخشین) و پیتاك و وهسیهت. 3-به بهرههم خستن و مال و موڵكی گوازراوهی كۆمهڵه. 4-قازانجی ئاههنگ و پێشانگا و پێشبركێ. 5-یارمهتی ی لایهنه حكومهتی یهكان. 6-یارمهتی كۆمهڵهو رێكخراوه نیشتمانی و بیانی یهكان.
ماددهی بیست:
ماددهی بیست: ههر رێكخراوێك به پێچهوانهی ئیلتیزامات و پێكهاتنی كه لهناو ههرێم یا له دهرهوهی ههرێم بهستبێتی پرۆژهكانی جێبهجێ بكات، ئهوه، لهو بارهدا وهزیر بۆی ههیه بهپێی حوكمهكانی ئهم یاسایه و یاساكارپێكراوهكانی دیكه ئهو رێكخراوه بداته دادگا.
ماددهی شازدهم
ماددهی شازدهم: یهكهم: ئهنجوومهن به دهنگدانی نهێنی لهناو ئهندامهكانی دا جێگری نهقیب وسكرتێرێك وخهزنهدارێك له یهكهمین كۆبوونهوهی دوای ههڵبژاردنهكه ههڵدهبژێرێ ودهستهڵاتی ههر یهكێك لهوانه له پێڕهوی ناخۆی سهندیكا دهسنیشان دهكرێ. دووهم: ئهنجوومهن دانیشتنه ئاساییهكانی ههر مانگه جارێك بهلانی كهمهوه دهبهستێ ودهشبێ دانیشتنی نا ئاسایی لهسهر بانگهێشتی نهقیب یاخود لهسهر داوای سێیهكی ئهندامانی سازبكات. سێيەم : نەقيب بۆی نيە پتر لە دوو دەورەی هەڵبژاردنی يەك لە دووای يەك لە پايەكەی خۆی بمێنێتەوە، بەڵام بۆی هەيە دووای تێپەڕبوونی دەورەيەكی هەڵبژاردن خۆی بۆ پايەی نەقيب بپاڵێوێ.
ماددهی ههژدهم
ماددهی ههژدهم: ئهو ئهندامهی ئهنجومهن یان یهكێك له لیژنهكانی ئهگهر له سێ دانیشتنی یهك له دوای یهكدا ئامادهنهبوو یاخود له پێنج دانیشتنی جیاجیا له ماوهی ساڵێكدا بهبێ عوزرێكی رهوا به وازهێنهر له كارهكهی دادهنرێ.
ماددهی نۆزده:
ماددهی نۆزده: 1-ریكخراوه كوردستانی عراقییه ناحكومییهكان كه ئێستا بهرقهرارن، دهبێ له ماوهی شهش مانگدا كه له رۆژی بهكارخستنی ئهم یاسایهوه دهست پێ دهكا و ههموو بارودۆخێكی خۆیان به جۆرێ بهێننه ژێر بار كه لهگهڵ حوكمهكانی ئهم یاسایهدا بگونجێ. 2-ئهم ریكخراوانهش كه حوكمی بڕگه (1)ی ئهم ماددهیه نههێننهجێ، به پێی یاسا به ههڵوهشاوه له قهڵهم دهدرێن.
ماددهی سی و ههشتهم:
ماددهی سی و ههشتهم: یهكهم: دادگا بۆی ههیه، لهسهر داواكاری دانهر یان جێگرهوهكهی، حوكم دهربكات به لهناوبردنی دانهكانی یان وێنه لێوهرگیراوهكانی ئهو كارهی كهوا به شێوهیهكی ناڕهوا بڵاوكراوهتهوه. دووهم: ناكرێت حوكم بدرێت به لهناوبردنی یان گۆڕینی ڕواڵهتی دانهكانی یان وێنه لێوهرگیراوهكانی ههر كارێك ئهگهر ناكۆكیهكه پهیوهست بێت به وهرگێڕانی كارێك بۆ سهر زمانی كوردی، چونكه لهم حاڵهتهدا پێویسته حوكمهكه كورت بكرێتهوه بهسهر گلدانهوهی كاره ڕهسهنهكه یان ئهو كۆپیانهی یان ئهو وێنانهی لێی وهرگیراوه، بهگوێری پێویستی حاڵهتهكه. سێیهم: دادگا بۆی ههیه حوكم بدات به دهستبهسهرداگرتنی دانهكانی یان وێنهلێوهرگیراوهكانی كارێك لهگهڵ ئهو كهرهستانهی له دهرهێنان و فرۆشتنی بهكارهێنراون، ئهویش لهو سنوورهی بهشی قهرهبووكردنهوهی دانهرهكه بكات لهو زیانهی كهوا تووشی هاتووه. چوارهم: ناكرێت ئهو بیناو خانوو ئهو پهیكهرتاشی و نیگارو دیكۆرسازیی و شێوه ئهندازهییانهی تیایدا یان بهسهریهوه دیارن بكرێنه بابهتی گلدانهوه. ههروهها ناكرێت، بهمهبهستی پارێزگاریكردن له مافهكانی ئهو دانهره تهلارسازهی كهوا دیزایینهكانی بۆ بیناكردن و نیگارهكانی تیایدا بهشێوهیهكی ناڕهوا بهكارهاتووه، حوكم بدرێت به لهناوبردن یان گۆڕینی ڕواڵهت یان دهستبهسهرداگرتنیان، به مهرجێك ئهمه مافی قهرهبووكردنهوهی پێشێل نهكات.
ماددهی سی و سێیهم:
ماددهی سی و سێیهم: یهكهم: بڵاوكارو چاپكارو بهرههمهێنهری كارهكان، به هاوبهشی له نێوانیاندا، پابهند دهبن، بهلای كهم، به سپاردنی پێنج دانه له كارهكه ـ بهگوێرهی حاڵهتهكان ـ بهمهبهستی دۆكیومێنتكردنی له لای ههر لایهنێك كهوا وهزارهت دیاری دهكات. دووهم: نهسپاردن نابێته هۆی پێشێلكردنی ئهو مافانهی دانهر كهوا لهم یاسایهدا دهقیان له سهر كراوه. سێیهم: سپاردن دهبێته گرێنهیهك له سهر خاوهندارێتی كاره سپێردراوهكهو دهكرێت پێچهوانهی ئهم گرێنهیه به گشت رێگهكانی سهلماندن، بسهلمێنرێت. چوارهم: ئهو كارانهی كهوا له رۆژنامهو گۆڤارو ناوبهناوهكان بڵاودهكرێنهوه له سپاردن دهبهخشرێن تهنها ئهگهر كارهكه به تهنهایی بڵاوبكرێتهوه.
ماددهی سیازده:
ماددهی سیازده: رێكخراو پێویسته له كاتی ههموو ساڵێكی دارایی یان له كاتی زهرورهتدا ئهو راپۆرتانه پێشكهش به لایهنی پهیوهندیدار بكات. 1-راپۆرتی دارایی ساڵانه كه ههموو داهات و خهرجی تێدا بێت. 2-راپۆرتێكی ئاودامانی ساڵانه كه ههموو خزمهت و پرۆژهی بههانا چوون و ئاوهدانكردنهوه و بزاڤی مرۆڤایهتی تێدا بێت و ئهو لایهنانهش نیشان بدات كه سوودیان لێ وهرگرتووه. 3-راپۆرتێك ههموو پلان و بهرنامهی به هاناچوون و ئاوهدانكاری و فراژوكاریی ههرێمی تێدا بێت كه بۆ ساڵی تازهی دارایی بنیاد دهنرێن.
ماددهی دوازده:
ماددهی دوازده: ریكخراوهكه بۆی ههیه لهگهڵ رێكخراوه بیانیهكاندا گرێ بهستی بكات یان كۆمهك و پیتاكی ماددهی و مهعنهوی له ههندهرانهوه وهربگرێ، لهم بارهدا پێویسته وهزارهتی ناوخۆ و وهزارهتی یارمهتی مرۆڤایهتی و هاوكاری ئاگادار بكات.